Адамзатты не күтіп тұр? - Әлем|31 Наурыз 2011, 09:09
BAQ.kz - Қазақстан жаңалықтары USD 384.53 BAQ.kz - Қазақстан жаңалықтары EUR 432.02 BAQ.kz - Қазақстан жаңалықтары RUB 5.9
Астана:

Адамзатты не күтіп тұр?

Заман қабағы қатулы. Шындығы керек, ХХI ғасыр адамзатқа керемет жетістіктер, жақсылықтар сыйлап жатқан жоқ. Бәрі керісінше болуда. Ғасыр басында күйреп түскен АҚШ-тағы егіз мұнарадан басталған тас-талқан әлі толас табар емес. АҚШ-тың Иракқа, Ауғанстанға басып кіруі, Израиль-Ливан соғысы, Қап тауындағы теке тірес, Азия елдеріндегі мелекеттік төңкеріс, қанды шерулер, әлемдік экономикалық, қаржылық дағдарыс, ғаламды қамтыған табиғи апаттар, Солтүстік Африка, Таяу Шығыстағы шырғалаңдар, қарулы қақтығыстар - осының бәрін адамзат үстіміздегі ғасырдың алғашқы он жылдығында бастан кешіруде. Алдағы жылдарда саналы тіршілік иесін не күтіп тұр?

Белгісіз. Әйтеуір адам үшін жақ­сылықтың нышаны алыс сияқ­ты. Бүгінгі көріпкелдерді бы­лай қойғанда, ес білмес ескі заман­ның жылнамашылары да адамзатты болашақта тек қайғы-қасірет күтіп тұрғаны жөнінде көп жазған. Ежелгі үнді-қытай не болмаса Америкадағы үндістердің, шөл далада ғұмыр кешкен бә­деуилердің жазбаларында «жер төңкеріліп түседі, зауал аспаннан төнеді, тіршілік иелерінің үштен екісі жойылады» деген үрейлі жол­дар бар. Көн терілерге ойылып жазылған, тастарға бәдізделген бұл жазбаларды бүгінгі ғылым жоққа шығара алмайды. Ғасыр доңғалағы алға жылжыған сайын осы жазбалардағы айтылған қауіп-қатерлер алдан шығып жат­қаны белгілі. Жалпы, жыл өткен сайын жиілеп бара жатқан табиғи апаттар әлемдік экономиканың кері кетуін тездетуде. Демек, ауыл шаруашылығы да күйзеліске ұшы­рауда деуге болады. Тірлік осылай жалғаса берсе, мұның соңы бүгінгі таңда саны 6 мил­лиард 800 миллионға жетіп отыр­ған адам баласын азық-түлікпен, ауызсумен қамтамасыз ету қиынға соғары хақ.
Қазірдің өзінде осыншама халықтың жартысына жуығы аш құрсақ, ауызсуға жарымай жүргені белгілі. Өткен жылғы Ресейдегі апшыны қуырған ыс­тық, өрт, Қытайды жайлаған құр­ғақшылық, Оңтүстік Африкадағы табиғи апат­тар, Шри-Ланкадағы жер дүм­пулері, Пәкстандағы сел-тасқын, Еуропа территория­сындағы бұрын-соңды болмаған қалың қар мен үскірік аяз, Бра­зилия мен Аргентинадағы соңғы отыз жылда болмаған құрғақ­шы­лық - осының бәрі адам баласын асырап отырған ауыл шаруашы­лығына үлкен соққы болды.
БҰҰ халықаралық азық-түлік бағдарламасының өкілі Жозетт Ширан: «адамдарға тамақ жет­пеген кезде, олардың алдында үш мақсат тұрады - қоныс аудару, көтеріліске шығу, шейіт болу», - дейді. Әлем бойынша азық-тү­ліктің қымбаттауы жер-жерде халықтың наразылығын тудыруда. Демек, жұмыр жер бетінде бұдан былай қақтығыс ошақтары кө­беймесе, азаймасы анық. АҚШ ұлттық зерттеулер институтының бас директоры Жеральд Селенте­нің: «2012 жылға қарай Америка аш адамдардың ереуілінен, стихиялы көтерілістерден, түрлі шерулерден бас көтере алмай қалады» дегенді айтады. Ал ағыл­шын Карен Уорд (НSВС банкінің экономисі) «алдағы уақытта Ұлы­британияда азық-түлікке байла­нысты дүмпулер көз үйреншікті дүниеге айналмақ» деп жазады. Ал халықаралық Human Rights Watch ұйымының директорлар кеңесінің мүшесі Майкл Клэр өзінің «Шикізат үшін соғыс» атты кітабында «әлем үшінші дүние­жүзілік соғыстың табалдырығында тұр» деп көрсеткен. Оның пайымдауынша, ендігі соғыстың негізгі себебі азық-түлік, мұнай көздері және ауызсу үшін болмақ. Ресурстарды бөлу соғысы қазір басталып кетті деуге болады.


Глобаның болжамдары қандай?
Осы тұста мына бір жайтқа назар аудармасқа болмайды. Жа­қында Ресей астанасы Мәскеуде осы елдің ең белгілі астрологтары, бақсылары, парапсихологтары бас қосып, алдағы уақытта Ресейді һәм ғаламды не күтіп тұр деген дөңгелек үстел өткізіп, өз бол­жамдарын ортаға салды. Сол жерде бірі «2007-08 жылдардағы әлемдік қаржы дағдарысы әлі аяқталған жоқ, нағыз дағдарыс алда. Әлі талай трансұлттық ком­паниялар, ірі қаржы институттары тіпті жекелеген кейбір мемле­кеттер банкрот болмақ» дейді. Ал белгілі астролог Павел Глоба: «биыл да, алдағы жылы да әлемнің әр түкпірінде мылтық атылып, бомба жарылып, соғыс ошағы көбейе бермек. Соның ішінде биылғы жылдың жазы Ресейге тағы да жақсылық әкелмейді. Бір­неше мәрте ай тұтылады. Жал­пы, биыл мұндай тұтылу алты рет болмақ. Мұндай жағдай осыдан жиырма жыл бұрын КСРО та­райтын кезде орын алған. Соңғы тұтылу үстіміздегі жылдың 10 желтоқсанында болмақ. Осыдан кейін-ақ, Балқан түбегінде қару­лы қақтығыс басталады. Нобель сыйлығын беру кезінде лаңкестер бомба жарады. Жалпы, биылғы жылды Ұлы Отан соғысы басталар алдындағы 1939 жылмен са­лыс­тыруға болады. Өйткені 1939 жы­лы Екінші Дүниежүзілік соғыстың алғашқы нышандары байқалған. Биыл да солай. Оған жұрт куә болып отырған Араб елдеріндегі теке тірестердің орын алуы» дейді. Сондай-ақ Павел Глоба Үшінші Дүниежүзілік соғыстың баста­латынын кезінде болжап берді. Ол 2014 жылы болмақ. Соғыс Сочи олимпиадасы біткен соң бес күннен кейін басталады. Африка елдерінде басталған төңкеріс Таяу Шығыс, Парсы шығанағын жал­мап, Орта Азияға жетпек. Одан ырғып, Ресейге жақындамақ...» Голобаның болжамы қаншалықты шындыққа жанасымды бола­тынын уақытында көрерміз. Араб елдеріндегі төңкеріске тоқталған ол: «Тунис, Египет президенттері тақтан тайғаны белгілі. Ливия билеушісі Каддафи де орнынан кетеді. Одан кейінгі кезек Сирия және Йемен басшысына келмек. Ең соңы болып, үш жылдан кейін Иран президенті орнынан қуыл­мақ. Ал Каддафидің қай жылы туғанын ешкім білмейді. 1937 я болмаса 1940 деп айтылады. Ол мейлі қай жылы туылмасын, егерде 7 шілдеде туылса, сол күні қайтыс болады. Өйткені дәл сол күні күн тұтылады» деп Таяу Шы­ғыс елдерінің басшылары жөнінде де болжам жасап қойды. Кім не десе о десін, баршаға бел­гілі бір жайт, ол - жыл өткен сайын табиғи апаттардың көбеюі, азық-түліктің қымбаттауы, қорды қайта бөлуде қақтығыстардың жиілеуі. Бұл - аксиома. Жақында болған Жапон аралындағы қатты жер сілкінісі, мұхиттан көтерілген цунамидің елді мекендерді шайып кетуі, атом стансасындағы апат, ондаған мың адамның қаза табуы ғаламның қабырғасын қайыс­тырған қайғы. Жапониядағы жер сілкінісінің зардабы әлемдік эко­номикаға қатты әсер етпек. Себе­бі бұл ел - жер бетінде АҚШ-тан кейін экономикасы қатты дамы­ған екінші мемлекет. Әзірге бұл елдің апаттан шеккен зияны 300 миллиард доллардан асып жы­ғылады деп есептелуде.


Үшінші дүниежүзілік соғыс басталып кетті ме?
Ал Үшінші Дүниежүзілік со­ғыс жөнінде айтар болсақ, көп­теген сарапшылардың пікірінше, соғыс басталып кетті. Араб ел­дерінде тұтанған от жер дүниенің біраз бөлігін шарпымақ. Бұл соғысқа ондаған елдер қатысады. Шын­дығы керек, Ливиядағы соғысқа НАТО-ға мүше 28 елмен, бірқатар араб-мұсылман мемле­кет­тері қа­тысуда. Жалпы, Ли­вия­дағы со­ғыстың себебі не дегенде бұған ешкім мандытып жауап бере ал­мауда. Тек «Батыс пен Шы­ғыс арасында ресурстарды бөлу жанжалы» дегенді ғана ай­тады. Дегенмен кейбір сарапшы­лар «АҚШ үшін әлемнің әр қиырында қарулы жанжалдардың болғаны жақсы. Себебі әлсіреп кеткен долларды нығайтудың ең тиімді жолы - соғыс» деседі.
Осы орайда бүгінгі күні НАТО араласып жатқан Ливиядағы жан­жалға аз-кем тоқтала кеткен артық болмас. Жалпы, «қырық жыл ел билеген Муаммар Кад­дафиді тақтан тайдыру керек» деген ұранмен жүріп жатқан со­ғыстың басты себепкері - Кад­дафи кім? Ақиқатына келсек, Кад­дафи - айдалада қоста дүниеге кел­ген кембағал бір бәдәуидің баласы. Кейіннен билік тізгінін ұстаған соң өзінің жазғандарында ол: «менің жастық шағым шетсіз-шексіз аспан астында өтті. Біз, бәдәуилер, еркін жүрген адам­дармыз. Азаттықты сүйдік» деп айтқаны бар. Оның жастық шағы туралы әкесі: «Муаммар мектепте оқып жүріп каникулға шыққан кездерінде отыз шақырым жердегі қосқа жаяу-жалпылап келуші еді. Ол азаттықты сүйді. Елін Батыс­тың отарлаушыларынан азат ету үшін басын тікті» деп жазды. 1969 жылы елдегі монархиялық ре­жимді құлатқан Муммар сол елдің билеушісі атанды. Әрине, елдің премьер-министрі де, қорғаныс қолбасшысы да атанды. Ең со­ңында мұндай ресми лауазымдар­дан бас тартып, төңкеріс же­текшісі-көсем деген атты өзіне қалдырды. 1970 жылы елдегі би­лікті таза қолына алған ол Ли­виядағы өзге елдің әскери база­ларын жауып, әскерін қуып шық­ты. «Біздің жерде ешқандай шетелдің әскери базасы тұруы тиіс емес. Кетуі керек. Әйтпегенде төңкеріс жалғаса береді. Отар­шылардан елді азат етуде біз қаза табамыз. Бірақ бәрібір азаттық соғысы жалғаса бермек» деп жа­лынды сөздер айтқан ол, сол жылы ағылшын, американ, ита­льян әскери базаларын жапты­рып, жатжұрттық әскерді өз жерінен қуып жіберді. Мемлекет дамуының бағдаршамы болған «Жасыл кітап» деген кітабын жазды. Шындығында, бұл кітап ливиялықтарды өркениетке же­теледі. Мұнайдан түскен көп ақшаның арқасында әрбір отба­сын құрған жас шаңыраққа бірден алпыс мың доллар берілді. Бен­зиннің литрі бұл елде бар-жоғы - 14 цент қана. Баспаналы болғы­сы келгендерге несие пайызсыз бе­рілді. Бұл елдің тұрғындары көп­теген әлеуметтік жеңілдіктерге ие болды. Егерде Муаммар Кад­дафи тақтан кетсе, осындай же­ңіл­­дік­тердің бәрі құритыны бел­гілі. Мұндай халқына жақсылық жасай білген адамның артына Батыс неге шырақ алып түсті, несі ұна­май қалды? Қысқасы, Кадда­фи­дің өмірде қандай адам болған­дығы жөнінде кеңінен айтуға болар еді. Оны келесі бір мақалада тоқтала жатармыз. Ал жалпы, адам­затты алда не күтіп тұр, аштық па, әлде қанқұйлы соғыс па? Сарапшылар мен көріпкелдер мұның екеуі де дегенді айтады.

Сейсен ӘМІРБЕКҰЛЫ

http://www.aikyn.kz/index.php?option=com_content&task=view&id=6961&Itemid=2


Біздің Telegram-парақшамызда Қазақстанның маңызды жаңалықтары. Жазылыңыздар!

Ұқсас сілтемелер:
Пікірлер