BAQ.kz - Қазақстан жаңалықтары USD 384.53 BAQ.kz - Қазақстан жаңалықтары EUR 432.02 BAQ.kz - Қазақстан жаңалықтары RUB 5.9
استانا:

ۇلت مادەنيەتى تىلدەن باستالادى

«وزگە تىلدەرگە قۇرمەتپەن قاراپ، انا ٴتىلىمىزدىڭ دارەجەسىن كوتەرۋ ٴۇشىن ەلىمىزدىڭ بارلىق ازاماتتارى قازاق تىلىندە سويلەۋى كەرەك». وتكەن جۇمادا مادەنيەت مينيسترلىگىنىڭ القا ماجىلىسىندە ۇكىمەت باسشىسى كارىم قاجىمقان ۇلى وسىنداي تاپسىرما بەردى.
ۆەدومستۆو الدىنداعى اتقارىلاتىن مىندەتتەردى ناقتىلاعان پرەمەر-مينيستر، ەڭ الدىمەن، مادەنيەت مينيسترلىگى مەملەكەتتىك ٴتىلدى دامىتۋعا ايرىقشا ٴمان بەرۋى تيىستىگىن باسا ايتتى. ۇكىمەت باسشىسى بۇل تۇرعىدا ناقتى ناتيجەلەرگە قول جەتكىزۋ ٴۇشىن جالپى ۇلتتىق مادەنيەتىمىز عانا ەمەس، سونىمەن قاتار ەلىمىزدىڭ رۋحىن كوتەرۋ ٴۇشىن بارشامىز بىردەي اتسالىسۋىمىز قاجەتتىگىن ەسكە سالدى. «حالقىمىز ەل مادەنيەتى تىلدەن باستالادى دەيدى. وتكەن جىلى تىلدەردى دامىتۋدىڭ جاڭا مەملەكەتتىك باعدارلاماسى جاسالدى. بيىل – بۇل باعدارلامانى ىسكە اسىرۋدىڭ العاشقى جىلى. وسى ورايدا مينيسترلىك مەملەكەتتىك ٴتىلدى دامىتۋعا ايرىقشا ٴمان بەرۋى ٴتيىس»، – دەپ تۇيىندەدى ٴسوزىن كارىم ٴماسىموۆ. بۇل ورايدا ٴتىل ساياساتى سالاسىنداعى جۇمىستاردىڭ اسا ماڭىزدى قورىتىندىسى رەتىندە 2001-2010 جىلدارعا ارنالعان مەملەكەتتىك باعدارلامانىڭ اياقتالىپ، تىلدەردى دامىتۋدىڭ 2011-2020 جىلدارعا ارنالعان جاڭا مەملەكەتتىك باعدارلاماسىنىڭ جوباسى جاسالعانىن ايتا كەتكەن ٴجون. بۇگىندە تىلدىك قۇرىلىستى ودان ٴارى جەتىلدىرۋدىڭ جاڭا باعىتتارى ايقىندالىپ قالدى. «جاڭا مەملەكەتتىك باعدارلامانىڭ نەگىزگى ماقساتى مەملەكەتتىك ٴتىلدىڭ قازاقستاندا تۇراتىن بارلىق ەتنوستاردىڭ تىلدەرىن ساقتاۋ ارقىلى ۇلتتىق بىرلىكتى نىعايتۋدىڭ ماڭىزدى فاكتورى رەتىندەگى قىزمەتىن قامتاماسىز ەتەتىن ۇيلەسىمدى تىلدىك ساياسات بولىپ تابىلادى. مينيسترلىك باعدارلامانى جۇزەگە اسىرۋدىڭ ٴتيىستى ٴىس-شارا جوسپارىن جاساۋدا»، – دەدى قر مادەنيەت ٴمينيسترى مۇحتار قۇل-مۇحاممەد. بۇدان بولەك، پرەمەر-مينيستر ەل تاۋەلسىزدىگىنىڭ 20 جىلدىعى لايىقتى اتا­لىپ ٴوتۋى كەرەكتىگىن نىعىزدادى. ما­دەنيەت مينيسترلىگى بۇل باعىتتا ۇيىمداس­تىرۋ كوميتەتىنىڭ ماجىلىسىندە مەرەكە­نى اتاپ ٴوتۋدىڭ تۇجىرىمداماسىن بەكىتىپ تە قويىپتى. «2011 جىلدىڭ باسىم مىن­دەتتەرى – ەلباسى مەن ۇكىمەتتىڭ ەلىمىزدى 2020 جىلعا دەيىن دامىتۋ ستراتەگياسىن جۇزەگە اسىرۋ جونىندەگى تاپسىرمالا­رىن ورىنداۋ جانە مينيسترلىكتىڭ ستراتە­گيا­لىق جوسپارىن ٴتيىمدى جۇزەگە اسىرۋ. سونىمەن قاتار مينيسترلىكتىڭ جۇمىسى تاۋەلسىزدىكتىڭ 20 جىلدىعىن مەرەكەلەۋدىڭ تۇجىرىمداماسى مەن جال­پىۇلتتىق جوس­پارىنان تۋىندايتىن بارلىق مىندەتتەردى ورىنداۋعا باعىت­تالادى» دەگەن مادەنيەت ٴمينيسترى: «تاۋەل­سىزدىكتىڭ 20 جىلدىعى توي تويلاۋ ەمەس، تاۋەلسىزدىكتەن تاعىلىم الۋ ٴۇشىن كەرەك» دەگەن ەلباسىنىڭ ٴسوزى ٴبىز ٴۇشىن ىسكە اسىراتىن جۇمىستىڭ باسىم باعىتى بولماق»، – دەدى. مينيسترلىكتىڭ الدىندا تۇرعان جانە ٴبىر مىندەت – ەلىمىز بيىل يسلام كونفەرەنسياسى ۇيىمىنا جانە شانحاي ىنتىماقتاستىق ۇيىمىنا ٴتوراعالىق ەتەتىندىكتەن، حالىقارالىق دەڭ­گەيدەگى مادەني شارالار جوعارى دارەجەدە ٴوتۋى ٴتيىس. مىنە، وسىنداي تاپسىرمالاردى جۇكتەگەن كارىم ٴماسىموۆ 2010 جىلى جاڭا كينوفيلمدەر، وپەرا-بالەت تۋىندىلارى، جاڭا درامالىق شىعارمالار ۇلتتىق مادەنيەتىمىزدى جاڭا بيىكتەرگە كوتەرگەنىن اتادى. مادەني مۇرا باعدارلاماسى بويىنشا اتقارىلعان جۇمىس­تاردىڭ كوڭىلگە قونىمدىسىن تىلگە تيەك ەتتى. «ەلباسى بەكىتكەن «مادەني مۇرا» باعدارلاماسى بويىنشا كوپ ٴىس اتقا­رىلدى. وتكەن جىلدىڭ ەڭ ۇزدىك تابىستارى رەتىندە مەن «قازاقتىڭ ٴداستۇرلى مىڭ كۇيى» جانە «قازاقتىڭ مىڭ ٴانى» جوبالارىن ايتار ەدىم»،– دەدى ۇكىمەت باسشىسى. ال ەندى مينيسترلىكتىڭ وتكەن جىلى اتقارعان جۇمىستارىن سارالاساق، 2010 جىل باسقا ۆەدومستۆولارداعى سەكىلدى مادەنيەت مينيسترلىگى ٴۇشىن دە جەمىستى جىل بولىپتى. تاۋەلسىزدىكتىڭ ٴاربىر جىلىندا مەملەكەت باسشىسىنىڭ مادەنيەت سالاسىنا قامقورلىعى مەن تۇراقتى قول­داۋىنىڭ ارقاسىندا مادەنيەت سالاسىن جىل سايىن قارجىلاندىرۋ كولەمى ارتىپ كەلەدى. ەل ىشىندە جاڭا مادەني نىساندار سالىنىپ، ەلوردادا الەمدىك دەڭگەيدەگى كونسەرت زالدارى بوي كوتەرگەن. سونداي-اق وتكەن جىلدىڭ وزىندە «جول كارتاسى» شەڭبەرىندە 318 مادەنيەت نىسانىنا كۇردەلى جوندەۋ جۇرگىزىلدى. ەلىمىزدىڭ ونەر جۇلدىزدارى ەڭ بەدەلدى حالىقارالىق ورتالىقتاردا شەبەرلىكتەرىن شىڭداپ، الەمنىڭ ۇزدىك كونسەرت زالدارىندا ونەر كورسەتۋلەرىنە مەملەكەت تاراپىنان مۇمكىندىك جاسالعان. جىل سايىنعى بەرىلەتىن مەملەكەتتىك ستيپەنديالار مەن گرانتتار تاپسىرۋ سانى دا ارتتى. «وسىنىڭ ٴبارى – ەلباسىنىڭ مادەنيەت سالاسىنا دەگەن ۇلكەن قامقورلىعىنىڭ ناقتى دا­لەلى. مۇنداي قامقورلىق بىزگە وتە ۇلكەن جاۋاپكەرشىلىكتى جۇكتەيدى، الدىمىزعا بيىك مىندەتتەردى قويىپ، ولاردى ابىرويمەن شەشۋگە مۇمكىندىك بەرەدى»، – دەيدى مينيستر مۇحتار ابرار ۇلى. «مادەني مۇرا» باعدارلاماسىن جۇزەگە اسىرۋ بارىسىندا 40 ارحەو­لوگيالىق، 26 عىلىمي-قولدانبالى زەرتتەۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلىپ، 73 اسا ماڭىزدى تاريحي-مادەني ەسكەرتكىش قالپىنا كەلتىرىلىپتى. وتكەن جىلى داماسكىدەگى بەيبارىس سۇلتاننىڭ كەسەنەسى مەن 12 وبلىستاعى 19 ەسكەرتكىش رەستاۆراسيادان وتكەن. بەيبارىس كەسەنەسىن جاڭعىرتۋ جۇمىستارى اياقتالىپ، جۇمىس بارىسىندا ونىڭ بارلىق قابىرعالارى مەن ارحيتەكتۋرالىق ٴپىشىنى نىعايتىلعان. سيريالىق مامانداردىڭ قاتىسۋىمەن موزايكاسى مەن ورنەكتەرى تولىق قالپىنا كەلتىرىلگەن. 1266 جىلى ٴوزى سالدىرعان بۇل كەشەن مەدرەسەدەن، مۇراجايدان جانە كەسەنەدەن تۇرادى. 200 مىڭنان استام جادىگەرلىك كىتاپتار ساقتالعان مۇراجاي سوڭعى زاماناۋي جابدىقتارمەن جاراقتاندىرىلعان. بەيبارىس سۇلتاننىڭ كايردەگى مەشىتىنە رەستاۆراسيا جاساۋ جايى دا نازاردان تىس قالماپتى. بۇل رەتتە قازاقستان جاعى ٴوزىنىڭ الدىنا قويعان مىندەتتەرىن تولىق ورىنداپ شىققان. ەلباسىنىڭ تاپسىرماسى بويىنشا ٴال-فارابيدىڭ داماسكىدەگى تاريحي-مادەني ورتالىعى مەن كەسەنەسىنىڭ قۇرىلىستارى جالعاسىن تاۋىپ جاتسا، قۇرامىندا مەشىتى، تاريح پەن مادەنيەت جونىندەگى ەكسپوزيسيا زالى، كىتاپحاناسى مەن وقۋ زالى، ينتەر­نەت-كافەسى، كونفەرەنس-زالى، ٴقوناقۇيى بار كوپسالالى قىزمەت كورسەتەتىن بۇل نىساننىڭ كەلەشەك كەلبەتى جۇرتشىلىقتىڭ قىزىعۋشىلىعىن ارتتىرادى. ەلباسىنىڭ تاعى ٴبىر قولعا الىنعان تاپسىرماسىنىڭ ٴبىرى – تاشكەنتتەگى اباي قۇنانبايەۆ ەسكەرتكىشى اياقتالىپ، تاۋەلسىزدىكتىڭ 20 جىلدىعى قۇرمەتىنە اشىلماق. تاۋەلسىزدىك جىلدارىندا ٴبىرىنشى رەت ەلدەگى ەسكەرتكىشتەرگە تولىق ينۆەنتاريزاسيا جاسالدى. بۇگىنگى تاڭدا 218 رەسپۋبليكالىق جانە 11،5 مىڭ جەرگىلىكتى ماڭىزى بار نىساندار ەنگىزىلگەن تاريحي-مادەني ەسكەرتكىش­تەر­دىڭ مەملەكەتتىك ٴتىزىمى بەكىتىلگەن. ۇلت مادەنيەتى ٴۇشىن اسا ماڭىزدى ەكەندىگى ەش كۇمان تۋعىزبايتىن جانە ۇلكەن قوعامدىق قولداۋعا يە بولعان مۇنداي كەڭ اۋقىمدى عاجايىپ جوبالارعا «قازاقتىڭ ٴداستۇرلى مىڭ كۇيى» جانە «قازاقتىڭ ٴداستۇرلى مىڭ ٴانىن» دە جاتقىزامىز. سونداي-اق 2010 جىلدى تەاترلارداعى پرەمەرالاردىڭ ۇلكەن بۇلقىنىستى كەزەڭى رەتىندە اتاپ وتۋگە بولادى. 2010 جىلى بارلىعى 39 جاڭا قويىلىم جۇزەگە اسقان. بۇلاردىڭ قاتارىندا ا.سەركەبايەۆتىڭ «استانا!..» ميۋزيكلى، ا.بەستىبايەۆتىڭ «بايتەرەك» بالەتى جانە ن.ورازدىڭ «اداسقان جۇلدىز» دراماسى بار. رەسپۋبليكاداعى جەتەكشى وپەرا جانە بالەت تەاترلارىنىڭ رەپەرتۋارىن ب.ەيفماننىڭ «قىزىل جيزەل» بالەتى، ر.ۆاگنەردىڭ «تانگەيزەر» وپەراسى، دج.ٴپۋچچينيدىڭ «بوگەما» وپەراسى ٴتارىزدى كوپتەگەن تۋىندىلار تولىقتىرعان. مىنە، ايتا بەرسەك، مادەنيەت مينيسترلىگىنىڭ وتكەن جىلى اتقارعان جۇمىستارىنىڭ تىزبەگى مۇنان دا كوپ تىزىلە بەرەدى. كارىم ٴماسىموۆ اتقارىلعان ٴىس-شارالارعا وڭ باعا بەرىپ، الداعى ۋاقىتتا دا مادەنيەت سالاسىنا ويداعىداي كوڭىل بولىنە بەرەتىنىنە سەنىم ٴبىلدىردى. بەيبىتگۇل ٴابدىعاپپارقىزى http://anatili.kz/؟p=5668#more-5668

ٴبىزدىڭ telegram-پاراقشامىزدا قازاقستاننىڭ ماڭىزدى جاڭالىقتارى. جازىلىڭىزدار!

كوممەنتاريي