بەيبىت مىرزاگەلديەۆ، قمدب وكىلى: بۇل قاجىلىق بۇرىنعىدان وزگەرەك بولايىن دەپ تۇر - رۋحانيات|14 تامىز 2017، 14:30
BAQ.kz - Қазақстан жаңалықтары USD 384.53 BAQ.kz - Қазақстан жаңалықтары EUR 432.02 BAQ.kz - Қазақстан жаңалықтары RUB 5.9
استانا:

بەيبىت مىرزاگەلديەۆ، قمدب وكىلى: بۇل قاجىلىق بۇرىنعىدان وزگەرەك بولايىن دەپ تۇر

فوتو: автор

ساناۋلى كۇندەردەن سوڭ مۇسىلماننىڭ بەس پارىزىنىڭ ٴبىرى ۇلكەن قاجىلىق باستالادى. بيىل دا بۇل قاسيەتتى ساپارعا نيەت ەتكەن قازاقستاندىقتار سانى وراسان. سايكەسىنشە قاجىلىق ساپارىنا وراي قازاقستان مۇسىلماندارى ٴدىني باسقارماسى دا، باسقا تۋريستىك كومپانيالار دا بيىل جاڭاشا باستامالار كوتەرىپ وتىر. مۇنىڭ بارلىعى قاجى اتانسام دەگەن جاماعاتتىڭ جاعدايىن جاساپ، ساپاردى بارىنشا جەڭىل ەتۋگە باعىتتالماق. سونىمەن قاتار، ساۋد ارابياسى قازاقستان مۇسىلماندارىنا ارناپ 2500 كۆوتا بولگەن. وسى جانە باسقا دا بيىلعى قاجىلىققا قاتىستى يگى جاڭالىقتار مەن سونى اقپاراتتاردى ەستۋ ٴۇشىن، قاسيەتتى ساپار قارساڭىندا قمدب قاجىلىق ٴبولىمىنىڭ مەڭگەرۋشىسى، قاجىلىق ميسسياسىنىڭ جەتەكشىسى بەيبىت مىرزاگەلديەۆپەن پىكىرلەسكەن ەدىك.

ساناۋلى كۇندەردەن كەيىن ەلىمىزدىڭ مۇسىلمان قاۋىمى ۇلكەن قاجىلىققا اتتانادى. بيىل ٴوزىڭىز قاجىلىق ميسسياسىنا جەتەكشىلىك ەتەدى ەكەنسىز. قاجىلىققا قاتىستى كۇرمەۋگە كەلمەي جاتقان كۇردەلى ماسەلەلەر بار ما؟ جالپى دايىندىقتارىڭىز قالاي؟

  • اللاعا شۇكىر، دايىندىق جۇمىستارى قىزۋ ٴجۇرىپ جاتىر. قاجىلىققا جاۋاپتى قىزمەتكەرلەر ۋاقىتپەن ساناسپاي، وزىنە بەرىلگەن تاپسىرمالاردى ورىنداپ جاتىر. اللا قالاسا، باس ٴمۇفتيىمىز ەرجان قاجى مالعاجى ۇلىنىڭ شەشىمىمەن 13 ادام قاجىلىق ميسسياسىمەن بارادى. ونىڭ قۇرامىندا بىلىكتى، تاجىريبەلى ٴدىن عالىمدارى، دارىگەرلەر، جۋرناليستەر بار. ميسسيادا ۋاعىز-ناسيحات، دارىگەرلىك كومەك، ۇيلەستىرۋ-ۇيىمداستىرۋ، اقپاراتتىق-ناسيحات توپتارى جۇمىس ىستەيدى. ولار وزدەرىنە قاتىستى جۇمىس جوسپارلارىن بەكىتىپ، قاجەتتى شارالاردى جۇزەگە اسىرۋدا. بۇدان بولەك، حالىقارالىق دەڭگەيدەگى كەلىسسوزدەر مەن كەلىسىمشارتتار جۇرگىزىلىپ، ەكى تاراپقا ٴتيىستى ماسەلەلەر بارىنشا پىسىقتالۋدا. قاجىلىق ميسسياسى قابىلەتتى دەپ تانىعان 16 تۋرفيرما مەن ٴمۇفتيات اراسىندا كەلىسىمشارت جاسالدى. ولارعا قويىلار مىندەتتەمەلەر مەن تالاپتار ناقتى كورسەتىلدى.

جاقىندا ساۋد ارابياسىنىڭ قازاقستانعا 2500 قاجىلىق جولداماسىن سىيعا تارتقانى جاريا ەتىلدى. بۇرىن-سوڭدى جولداما دەگەندى ەستىمەيتىن ەدىك، بۇل قانداي باستاما جانە بۇل كەلىسىمگە قالاي قول جەتكىزىلدى؟

  • ساۋد ارابيا كورولدىگى (ساك) قاجىلىق مينيسترلىگى الەمنىڭ مۇسىلمان ەلدەرىنە حالىق سانىنىڭ كورسەتكىشىنە ساي، ارنايى كۆوتا، ياعني ورىن بولەدى. قمدب ٴتوراعاسى ەرجان قاجى مالعاجى ۇلىنىڭ ساۋد ارابياسىنا جاساعان ساپارىندا قاجىلىق مينيسترلىگى ٴبىزدىڭ ەلگە 2500 ورىن ٴبولدى. دەمەك، وسى كورسەتكىشتەن ارتىق ادام بارا المايدى دەگەن ٴسوز. مۇنى قانداي دا سىيلىقپەن نەمەسە جولدامامەن شاتاستىرۋعا بولمايدى. ماسەلەن، تۇركيادا 80 ملن. مۇسىلمان بار. ولارعا جىل سايىن 80 مىڭ توڭىرەگىندە ورىن بولىنەدى. ساك قاجىلىق مينيسترلىگى تەك قازاقستان مۇسىلماندارى ٴدىني باسقارماسىمەن عانا رەسمي كەلىسسوزدەر جۇرگىزەدى. وسى كەلىسىمنىڭ نەگىزىندە كۆوتا بەرىلەدى. كۆوتا دەگەنىمىز، جاڭا ايتقانىمداي، تەك قاجىلىققا باراتىن ادام نەمەسە ورىن سانى. بۇل سىيلىق نەمەسە جولداما ەمەس. كۆوتا – تەگىن جولداما ەمەس. ٴدىني باسقارما وسى كۆوتانى قاجىلىق سالاسىندا كەمىندە 5 جىلدىق تاجىريبەسى بار، ٴمۇفتيات تاراپىنان ەسكەرتۋ الماعان، قاجىلارعا قىزمەت كورسەتۋدە جاقسى كورسەتكىشكە يە بولعان تۋرفيرمالارعا ۇلەستىرەدى.

ال وسى تالاپتارعا جۇمىسى ساي بولماعان كومپانيالارعا قانداي دا ٴتيىستى شارالار قولدانىلا ما؟

  • وتكەن جىلى قمدب تۋرفيرمالار اراسىندا اشىق كونكۋرس جاريالادى. كونكۋرس تالاپتارىنا ساي كەلگەن كومپانيالار ىرىكتەلىپ الىندى. وزىنە جۇكتەلگەن مىندەتتەردى دۇرىس ورىنداي الماعان تۋرفيرمالارعا ٴتيىستى ەسكەرتۋلەر مەن شارالار قابىلدانادى. ودان ناتيجە شىقپاسا، قمدب ول فيرمامەن كەلەسى جىلى كەلىسىمشارت جاساماۋ ماسەلەسىن قاراستىرادى.

جالپى قاراپايىم مۇسىلمانعا قاجىلىققا بارۋ قانشاعا تۇسەدى؟

  • جوعارىدا اتاپ وتكەن 16 فيرمانىڭ پاكەتتەرى ٴارتۇرلى. ماسەلەن، قمدب جانىنان اشىلعان «tawaf travel» كومپانياسىنىڭ «ەكونوم» پاكەتىنىڭ باعاسى 3800 اقش دوللار. ال «ستاندارت» پاكەتتىڭ قۇنى – 4200 دوللار. بۇل باعاعا مەككە مەن ٴماديناعا ۇشاق بيلەتتەرى، 2 مەزگىل ىستىق تاماق، 5 ليتر ٴزام-زام سۋى، مينا مەن ارافاتتاعى جايلى شاتىرلار، قاسيەتتى جانە تاريحي ورىندارعا زيارات جاساۋ، ەرلەر مەن ايەلدەرگە ارنالعان قاجىلىق كيىمى، جول جانە قول سومكەلەرى كىرەدى.

كٴوٴرشى ٴوزبەكستاندا كوممۋنالدىق قارىزى بارلار قاجىلىققا اتتانا المايدى ەكەن. وسىعان ۇقساس قانداي دا ٴبىر ەرەجە-تىيىمدار بىزدە دە ەنگىزىلۋى مٴۇمكىن بە؟

  • ٴبىزدىڭ قازىرگى قولدانىستاعى زاڭناماعا ساي، قاجىلىققا تەك شەتەلگە شىعۋعا رۇقساتى جوق ازاماتتار عانا بارا المايدى. جالپى، قاجىدان العان بارلىق قارىزىن وتەپ، وتباسىن ازىق-تۇلىكپەن، قاجەتتى قاراجاتپەن، ەڭ باستىسى ولارعا كوركەم ناسيحات ايتىپ كەتۋى تالاپ ەتىلەدى. قاسيەتتى جەرگە قارىزسىز، تازا بارعان ابزال. اللا تازا بولعاندىقتان، تازا نارسەنى جاقسى كورەدى. قۇراندا وسى ماعىنادا كەلەتىن اياتتار بار. ال ٴسىز ايتىپ وتىرعان كوممۋنالدىق قارىزى بار ادامداردى قاجىلىققا جىبەرمەۋ تۋرالى زاڭ تالاپتارى ٴبىزدىڭ ەلىمىزدە قولدانىستا جوق. ونداي ەرەجەنى ەنگىزۋ بولاشاقتىڭ ٴىسى دەپ بىلەمىز. قازىرگە بۇعان بايلانىستى ەشقانداي قاجەتتىلىكتى كورىپ وتىرعانىمىز جوق.

جالپى، ٴدىني باسقارما ەلىمىزدەن قاجىلىققا بارۋشىلاردى ارنايى زەرتتەپ، تەكسەرە مە؟ كىمدەر تالاپقا ساي كەلمەۋى مۇمكىن، ماسەلەن؟

  • ٴدىني باسقارما ەشبىر مۇسىلمانعا جاسىنا، ۇلتىنا، تىلىنە قاراپ، ولاردىڭ قاجىلىققا بارۋىنا شەكتەۋ نەمەسە تالاپ قويمايدى. اللا تاعالا شاماسى كەلگەن، ياعني قارجىلىق مۇمكىندىگى جەتكەن مۇسىلمانعا قاجىلىقتى پارىز ەتكەن. ارينە، قاجىلىققا بارام دەۋشەلىر اراسىندا جاسى 80-نەن اسقان قاريالارىمىز كوپ كەزدەسەدى. ولارعا ارنايى ٴوزىنىڭ كۇتۋشىسىمەن، قامقور بولاتىن جاناشىر تۋىسىمەن بىرگە بارۋعا كەڭەس بەرەمىز. ويتكەنى، كۇننىڭ قاتتى ىستىعى مەن ادام ٴنوپىرى كەز كەلگەن قارت ادامنىڭ دەنساۋلىعىنا اسەر ەتپەي قويمايدى. ەكىنشىدەن، دەنساۋلىعىنا بايلانىستى شاعىمى بار ازاماتتارعا دارىگەردىڭ كەڭەسىنەن كەيىن قاجىلىققا بارۋعا شەشىم قابىلداۋىن سۇرايمىز. ويتكەنى، قاجىلىق تەك قارجىنى عانا ەمەس، دەنساۋلىقتى دا تالاپ ەتەدى. ول جاقتا قاجىلار بىرنەشە شاقىرىمدى جاياۋ جۇرۋگە تۋرا كەلەدى. سوندىقتان، مەشىتتەرىمىزدە ٴوتىپ جاتقان قاجىلىق ساۋات اشۋ كۋرستارىندا، الماتىداعى «قاجىلىق وقىتۋ ورتالىعىندا» وسى ايتىلعان كەڭەستەر مەن جاعدايلار جەرلەستىرىمىزگە ٴجيى ەسكەرتىلىپ كەلەدى.

قازاقستاندىقتاردىڭ قاجىلىق كەزىندە قاۋىپسىزدىگى ٴۇشىن قانداي شارالار اتقارىلادى؟ بيىل دارىگەرلەر دە بىرگە بارادى دەپ وتىرسىز. جالپى ميسسيا تاعى باسقا قانداي جۇمىستاردى اتقارادى.

  • قازاقستان قاجىلىق ميسسياسىنىڭ مەككە مەن ٴمادينا قالالارىنداعى ورتالىق شتابىندا ستاسيونارلىق پۋنكت اشىلىپ، ول تاۋلىك بويى قاجىلارعا مەديسينالىق كومەك كورسەتەتىن بولادى. ستاسيونارلىق پۋنكت جۇمىسىن دارىگەر-تراۆماتولوگ رۋسلان ٴىزباساروۆ جۇرگىزەدى. بۇل ازاماتىمىز وتكەن جىلى دا بارعان. جۇمىسىنا تياناقتى، تاجىريبەسى مول. دارىگەرلەر توبى ٴوزىمىزدىڭ وتاندىق دارىلەردى بىرگە الىپ بارادى. ويتكەنى، ونىڭ اسەرى دە جاقسى بولماق. بۇدان بولەك ٴاربىر تۋرفيرمامەن بىرگە ٴبىر دارىگەر بارىپ، سول فيرما قاجىلارىنا العاشقى مەديسينالىق كومەك كورسەتەدى. 13 ادامنان تۇراتىن ميسسيا مۇشەلەرى ەكى توپقا ٴبولىنىپ، قاجىلار ورنالاسقان قوناقۇيلەردى بەلگىلەنگەن جوسپار بويىنشا ارالاپ، ونداعى تازالىق، ىستىق تاماقتىڭ ۋاقىتىندا بەرىلۋى، ۋاعىز-ناسيحات، تۇسىندىرمە جۇمىستارىنىڭ كەستەگە ساي جۇرگىزىلۋى، قاجىلاردان تۇسكەن شاعىمدار مەن وتىنىشتەر، ولاردىڭ كۇندەلىكتى مەديسينالىق تەكسەرۋدەن ٴوتۋى، ت.ب. ماسەلەلەر بويىنشا قاداعالاۋ، باقىلاۋ، تەكسەرۋ شارالارى جۇزەگە اسادى. بۇدان بولەك ٴار فيرماعا بولىنگەن توپباسشىلار (گيد) جەرلەستەرىمىزگە جول قاۋىپسىزدىگىن ٴجىتى ٴتۇسىندىرىپ وتىرادى. قاجىلىق ماۋسىمىندا ٴار سالاعا جاۋاپتى 55 ادامنىڭ ورتاق بايلىنىس جۇيەسى بولادى. ۋاعىز-ناسيحات توبىن شاريعات جانە ٴپاتۋا ٴبولىمىنىڭ باس مامانى باۋىرجان ٴالي ۇلى باستاپ بارادى. اتالعان توپ قاجىلار اراسىندا تۇسىندىرمە جۇمىستارىن جۇرگىزىپ، ۋاعىز-ناسيحات ايتىپ، ٴتيىستى ساۋالدارعا جاۋاپ بەرەدى. قاجىلىقتىڭ پارىزدارى مەن شارتتارىن، ادەپتەرى مەن ۇكىمدەرىن تاپتىشتەپ ٴتۇسىندىرۋ وسى ۋاعىز-ناسيحات توبىنىڭ نەگىزگى مىندەتى. ال اقپاراتتىق-ناسيحات توبىنىڭ مىندەتى – قاجىلىق ميسسياسىنىڭ جۇمىستارىن جاريالاۋ، وتاندىق اقپارات قۇرالدارىنا دەر كەزىندە مالىمەتتەر مەن رەسمي اقپارات جەتكىزۋ، ۇلىق ساپارداعى عيبراتتى وقيعالاردى باسىلىم بەتتەرىنە شىعارۋ. ميسسيانىڭ جالپى ۇيلەستىرۋ-ۇيىمداستىرۋ جۇمىستارىن قمدب «tawaf travel» كومپانياسىنىڭ ديرەكتورى ٴجاندىللا بەكجىگىتوۆ پەن قمدب قاجىلىق ٴبولىمىنىڭ باس مامانى قانات بەكجانوۆ جۇرگىزەدى. جالپى بيىلعى قاجىلىق ماۋسىمىنا ٴبىزدىڭ قىزمەتكەرلەرىمىز جان-جاقتى دايىندىقپەن بارماقشى. اللا بۇيىرسا، بۇل قاجىلىق بۇرىڭعى قاجىلىقتان وزگەرەك بولايىن دەپ تۇر. بيىلعى قاجىلىقتىڭ باستى جاڭالىعى رەتىندە جەرلەستەرىمىزدى وتاندىق اۋەكومپانيانىڭ تاسىمالداۋىن ايتۋعا بولادى. چارتەرلىك رەيس، اللانىڭ قالاۋىمەن، مەككە مەن ٴماديناعا 4-5 ساعاتتا جەتەدى. بۇل – ۇلكەن جاڭالىق. وسىعان دەيىن قازاقستان ازاماتتارى تۇركيا، بىرىككەن اراب امىرلىكتەرى ارقىلى ۇشىپ، ونداعى اۋەجايلاردا 18-20 ساعات ايالداپ، ٴبىر تاۋلىككە جۋىق ۋاقىتىن شىعىنداپ، ابدەن سارساڭعا تۇسەتىن.

كٴوپ رەتتە قاجىلىققا بارىپ، ونىسىن الەۋمەتتىك جەلىدە جاريا ەتۋشىلەر قوعام تاراپىنان سىنعا ۇشىراپ جاتادى. ريا ەتتى دەپ كىنالايدى. جالپى، رۋحاني تۇرعىدان قانداي دا ٴبىر قاتەلىككە ۇرىنباس ٴۇشىن، ساپار الدىندا ولارعا ٴتۇسىندىرۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلە مە، الدە ٴار ادام ٴوز ٴدىني ساۋاتىمەن بارىپ قايتا ما؟

  • ەستەرىڭىزدە بولسا، ٴبىزدىڭ باس ٴمۇفتيىمىز قۇربان ايت قارساڭىندا قۇرباندىققا شالىنىپ جاتقان مالدىڭ الدىندا سەلفيگە ٴتۇسىپ، مۇسىلمانعا جات ارەكەتكە بارماۋدى ايتادى. بۇل سۇراعىڭىز دا وسىعان ۇقساس ماسەلە. ادام ٴوزىنىڭ اللا اراسىنداعى قۇلشىلىعىن بارىنشا قۇپيا ۇستاسا ونىڭ ساۋابى دا ارتادى. دۇرىس، كەيدە كەيبىر نارسەلەردى وزگەلەر ٴۇشىن عيبرات ماقساتىندا جاريالاۋعا بولادى. ماسەلەن، ساداقا جاريا امالداردى. ساداقا جاريا دەگەنىمىز – كوپشىلىكتىڭ يگىلىگى ٴۇشىن اتقارىلعان ٴىس-شارالار. ماسەلەن، كوپىر، جول سالۋ، مەكتەپ تۇرعىزۋ، مەشىت-مەدرەسە قۇرىلىسىنا كومەكتەسۋ، اۋىلعا سۋ قۇبىرىن تارتۋ، ت.ب. ال جەكە قۇلشىلىق امالداردى رياسىز جاساعان ۇنامدىراق. اللا ەلشىسى ٴوزىنىڭ ٴبىر حادىسىندە: «قابىل بولعان قاجىلىقتىڭ سىيى – ٴجاننات»، – دەگەن. ال قاجىلىق رياسىز قۇلشىلىقتىڭ ارقاسىندا قابىل بولادى. قمدب جانىندا قاجىلىق ٴبولىمى بار. بارلىق سۇراقتارعا وسى ٴبولىمنىڭ قىزمەتكەرلەرى جاۋاپ بەرەدى. ودان بولەك وبلىستاعى مەشىتتەرىمىزدە قاجىلاردىڭ ساۋاتىن اشۋ ماقساتىندا ارنايى ساۋات اشۋ كۋرستارى ٴوز جۇمىسىن باستاپ كەتتى. بۇدان بولەك، الماتىداعى «ٴال-مادينا» مەشىتى جانىنان اشىلعان ارنايى قاجىلىق ورتالىعى تۇراقتى جۇمىس ىستەۋدە. ورتالىقتا بولاشاق قاجىلارعا تەوريالىق ٴارى تاجىريبەلىك تۇرعىدا ٴدارىس ۇيىمداستىرىلىپ، قاجىلىق امالدارى جان-جاقتى تۇسىندىرىلەدى. قاعبانى قالاي تاۋاپ جاساۋ قاجەت، يحرامدى (اق ماتانى) قالاي ورانۋ كەرەك، ت.ب. سۇراقتارعا پراكتيكا تۇرعىسىنان جاۋاپ بەرىلەدى. مۇمكىندىگى بار كىسىلەرگە وسى ورتالىقتان ارنايى ٴدارىس تىڭداۋعا كەڭەس بەرەمىز.

ٴبىزدىڭ telegram-پاراقشامىزدا قازاقستاننىڭ ماڭىزدى جاڭالىقتارى. جازىلىڭىزدار!

كوممەنتاريي