BAQ.kz - Қазақстан жаңалықтары USD 384.53 BAQ.kz - Қазақстан жаңалықтары EUR 432.02 BAQ.kz - Қазақстан жаңалықтары RUB 5.9
استانا:

قحا-20 جىل: احىسكا تۇرىكتەردىڭ ادەت-عۇرپى

استانا. 25 مامىر. baq.kz – احىسكا تۇرىكتەرى بالا تاربيەسىندە بالانى مىندەتتى تۇردە جاستايىنان دىنگە باعىتتايدى، ياعني، يسلام جولىنا قويادى. تۇرىك بالالارى ٴاردايىم ۇلكەندەرگە سىپايى قارىم-قاتىناس جاسايدى، ولاردىڭ اتتارىنا – اتا (دەدە)، اجە (نەنە)، اعا (ابلا) جانە ت.ب. سوزدەردى قوسىپ ايتادى. سوندىقتان، وتباسى قۇرامى مەن ىشكى وتباسىلىق قاتىناستاردا جانە قازىرگى زامانعى تۇرىكتەردىڭ تۇرمىس تىرشىلىگىندە، بارلىق قازاقستاندىقتارعا، سول سياقتى تۇرىكتەرگە ٴتان جالپىلاما بەلگىلەرى بايقالادى. ولاردىڭ وتباسى قۇرىلىمىندا ەكىۇرپاقتىلىق جانە ٴۇشۇرپاقتىلىق باسىم بولىپ تابىلادى. 

وتباسىندا تۇڭعىش بالانىڭ دۇنيەگە كەلۋى – مەرەكەلى، قۋانىشتى وقيعا، سونىڭ ىشىندە اسىرەسە ەر بالا تۋىلسا، احىسكا تۇرىكتەرىنىڭ وتباسىنىڭ بارلىق مۇشەلەرى قۇرمەت كورسەتەدى. بىردەن ايەلدىڭ بەدەلى اۋىسادى، ول وتباسىندا دا، ومىردە دە نەعۇرلىم ماڭىزدى ورىن الاتىن بولادى، كۇيەۋىنىڭ جانە وتباسىنداعى باسقا ادامداردىڭ ۇلكەن قۇرمەتىنە يە بولادى. ٴسابي دۇنيەگە كەلگەن ۋاقىتتا ارنايى شىنى ىدىستا كۇرىشتەن نەمەسە بيدايدان بوتقا پىسىرىلەدى. قوناقتار تاماق ٴىشىپ بولعان سوڭ، داستارحانعا وسى ٴدام اكەلىنەدى. كىمدە-كىم ىدىسقا كوپ اقشا سالسا، سول ادام ىدىستى سىندىرۋ قۇرمەتىنە يە بولادى. شىنى ىدىس سىنعان ۋاقىتتا ىشىندەگى بوتقا سول قالپىندا، ياعني شاشىلماعان كۇيىندە تۇرۋى قاجەت. بۇل ٴداستۇر وتباسى باقىتقا، ىرىسقا، بايلىققا كەنەلەدى دەگەن ماعىنانى بەرەدى. العاشقى بولىپ استان جاس بوسانعان انا ٴدام تاتادى. ەگەر اس كەلگەن قوناقتاردان ارتىلىپ جاتسا، ٴۇي يەسى قالعان بوتقانى مالدارىنا، ودان قالسا باقشالارىنا شاشادى. سول سياقتى ٴسابيدى اسپالى نەمەسە اعاش بەسىككە سالىپ ونى ٴۇش رەت تەمىر پىشاقپەن الاستايدى. ەگەر ەر بالا بولسا، پىشاق، ال قىز بالا بولسا جاستىعىنىڭ استىنا قايشى قويادى. بۇل ٴداستۇردى بالانى بالە-جالادان، تىل-كوزدەن امان بولسىن دەپ جاسايدى.

ۇيلەنۋ تويىندا ىدىس سىندىرۋ سالتىنىڭ ماعىناسى، ەگەر جاس كەلىن بوساعانى ادال اتتاسا، توي كۇننىڭ ەرتەڭىنە قايىن ەنەسى ٴوزىنىڭ قىمبات ٴبىر ىدىسىن سىندىرادى. ىدىس وتە مايدا بولشەكتەرگە ٴبولىنىپ، ۇنتاقتالىپ شاعىلۋى ٴتيىس. بۇل ٴداستۇر باس قوسىپ جاتقان ەكى جاستىڭ ٴومىرى مولشىلىق پەن بايلىققا تولى بولسىن دەگەن ماعىنانى بىلدىرەدى.

سونداي-اق سۋىت حابار كەلىپ، وتباسىندا بىرەۋ قايعىلى جاعدايعا دۋشار بولعاندا نەمەسە ادام قايتىس بولعاندا ولار مىندەتتى تۇردە قارا كويلەك كيىپ، باستارىنا قارا ورامال تارتادى. ادام و دۇنيەلىك بولعاندا قىزىق داستۇرلەرىنىڭ ٴبىرى داستارقان تەرىس جايىلىپ، ۇستىنە قويىلعان ىدىستار توڭكەرىلىپ قويىلادى. ٴتىپتى قاسىقتار دا كۇندەلىكتى ومىردەن وزگەشە، ياعني توڭكەرىلىپ قويىلادى. بۇل ٴداستۇردىڭ ماعىناسى ٴارۋاقتار سەنىمەن بىرگە تاماقتانادى دەگەن ماعىنانى بىلدىرەدى. سونىمەن قاتار قايتىس بولعان ادامدى جەرلەپ كەلگەننەن كەيىن، ارتىنان تۋىستارى ٴىشى سۋعا نەمەسە بيدايعا تولى ىدىستى سىندىرادى. ونىسى «ارتىندا قالعان ۇرپاقتارى امان بولسىن، ارتى مول بولسىن» دەگەندى بىلدىرەدى ەكەن. 

 

دانا ساعىنبەك


ٴبىزدىڭ telegram-پاراقشامىزدا قازاقستاننىڭ ماڭىزدى جاڭالىقتارى. جازىلىڭىزدار!

كوممەنتاريي