71 جاستاعى ۆەلوشاباندوز: مەن ٴوزىمدى «شالدار» قاتارىنا قوسپايمىن - اشىق اڭگىمە|14 قازان 2016، 10:23
BAQ.kz - Қазақстан жаңалықтары USD 384.53 BAQ.kz - Қазақстан жаңалықтары EUR 432.02 BAQ.kz - Қазақстан жаңалықтары RUB 5.9
استانا:

71 جاستاعى ۆەلوشاباندوز: مەن ٴوزىمدى «شالدار» قاتارىنا قوسپايمىن

فوتو: Нұрманбет Қизатов

دۇنيە ٴجۇزىنىڭ 40 مەملەكەتىن «بەيبىتشىلىك ەلشىسى» ساناتىندا ارالاعان ايگىلى ۆەلوشابوندوز – قازاق اقساقالى تۇگەلبەك قاسىم ۇلىنىڭ ەسىمىن رەسپۋبليكا جۇرتشىلىعىنا تانىستىرىپ جاتۋدىڭ ٴوزى ارتىق. جانىنا سپورتتى عانا سەرىك ەتىپ قويماي، مەملەكەتتەر اراسىنداعى بەيبىت قارىم– قاتىناستىڭ تىكەلەي دانەكەر-سەبەپشىسى بولىپ جۇرگەن ۆەلوشابوندوزبەن ارنايى جولىعىپ، اڭگىمەلەسكەن ەدىك.

– تۇگەلبەك اعا، بۇگىنگى كۇنگە دەيىن ۆەلوسيپەدپەن قانشا شاقىرىم جول ٴجۇرىپ تاستادىڭىز؟

– شامامەن 400 مىڭنان استام كيلومەتر ارتتا قالدى.

– ەكۆاتور بەلدەۋىمەن ولشەگەندە جەر شارىن 10 رەت اينالىپ شىعىپسىز عوي…

– سولاي دەۋگە بولادى. سول 40 مەملەكەت­تىڭ بارىنە بىردەي ۆەلوسيپەدپەن بارعا­نىم جوق، ارينە. ماسەلەن، جاپونياعا، كۋباعا ۇشاقپەن جەتتىم.

– اۋەجايدان تۇسە سالا ۆەلوسيپەدكە وتىراسىز با؟

– جوعا… مەنىڭ «بەيبىتشىلىك ەلشىسى» دەگەن قوسىمشا اتاعىم بار. ەلىمىزدىڭ سىرتقى ىستەر مينيسترلىگىنىڭ دەمەۋىمەن توپىراعىنا اياعىمنىڭ ۇشى تيگەن ەلمەن ٴوزارا دوستىعىمىزعا دانەكەر بولامىن.

– جاسىراتىن نەسى بار، ٴبىز ٴسىزدى تەك قانا ۆەلوشابوندوز رەتىندە تانىپ بىلەمىز. قازاقستاننىڭ «بەيبىتشىلىك ەلشىسى» دەگەن اتاۋىڭىز تاماشا ەكەن. ۆەلوسيپەد جورىعى قاشان، قالاي باستالدى؟

– اۋىل بالالارى ۆەلوسيپەدكە قۇمار بولىپ وستىك ەمەس پە؟ سول قۇمارلىق سپورتقا الىپ كەلدى. كەڭەس وداعىنىڭ دۇركىرەپ تۇرعان كەزى بولاتىن، قاپ تاۋىنىڭ ەتەگىندەگى كاباردين-بالكار رەسپۋبليكاسىندا ۆەلوجارىستان جاسى 30 بەن 60 جاس ارالىعىنداعى ازاماتتار اراسىندا ۇلكەن جارىس ٴوتتى. ول كەزدە مەن 45-تە ەدىم، 63 ۆەلوشاباندوزدىڭ اراسىندا، ٴبارى كسرو سپورت شەبەرلەرى، 22 شاقىرىمدىق قاشىقتىق جارىستا ٴۇشىنشى بولىپ كەلدىم. ماراپات الدىم. ۆەلوسپورتتا ٴوزىمنىڭ مۇمكىندىگىمنىڭ زور ەكەنىن سول جارىستا باي­قادىم. توقەتەرىن ايتقاندا، ٴبارى سول كۇنگى جارىستان كەيىن باستالدى…

– جەكە جارىس، جالعىز-جارىم الىس ساپارعا شىعۋ دا سول تۇستان باستالدى ما؟

– الدىمەن كولىگىمدى سايلاپ الىپ الما­تىدان قاسيەتتى تۇركىستانعا ساپار شەك­تىم. ٴبىر جاعى ۇلكەن ساپارلاردىڭ الدىن­دا قوجا احمەت ياساۋي بابامىزدىڭ باسىنا بارىپ، ٴتاۋ ەتىپ، دۇعا وقىپ الۋ ەدى. سودان ىلە كورشىلەس قىرعىزستان، وزبەكستان، تۇرىك­مەن­ستان رەسپۋبليكالارىن 40 گرادۋس ىستىقتا «ارالاپ» شىقتىم. ەڭ سىناقتىڭ اۋىرى وسى شىلدە ايىندا وتكەن 15 كۇن بولدى. ەسەسىنە ٴوزىمنىڭ قابىلەتىم مەن فيزيولوگيالىق تۇر­عى­دان قانداي قيىندىقتارعا شىداس بەرە­تىنىمدى بايقادىم. تابانىم قىزىپ كەلەسى جىلى تۋرا ماسكەۋگە تارتتىم. ورىس حالقى قىزىق قوي، ورال تاۋلارى مەن ەدىل (ۆولگا) وزەنىنىڭ القابىندا ولار، ٴتىپتى، مەنى ٴار قالا­نىڭ كىرەبەرىس قاقپاسىندا نانمەن، تۇزبەن قارسى الدى. حالىق شاعىن ميتينگ وتكىزىپ، «ەلسينگە سالەم ايت!» دەپ شىعارىپ سالىپ جاتتى. مەنىڭ ماقساتىم – ماسكەۋگە جەتسەم، ار جاعىنان ەۋروپانىڭ ەسىگىن اشۋ ەدى.

– قىسقاسى، بۇل ۆەلوجورىقتا ماسكەۋ شەبىن «قينالماي العانىڭىز» بايقالىپ تۇر. سودان…

– سودان… ەندى الدىمدا «بەرليندى الۋ» ماقساتى تۇردى. جاسىم دا 55-كە تاياپ قالعان.

– جاس ۇلعايىپ، جىل وتكەن سايىن ونىڭ وزىندىك ايىرماشىلىعى دا بايقالا باستايتىن شىعار؟ ونىڭ ۇستىنە، ۆەلوسيپەد جەڭىل سپورت تۇرىنە جاتپايدى…

– شىنىمدى ايتايىن. جاسىم ۇلعايعان سايىن ٴوزىمنىڭ بويىمنان، جالپى ادام اعزاسىنىڭ قۋاتىنىڭ قانشالىقتى مول بولاتىنىن سەزىنە باستادىم. سەنسەڭىز دە، سەنبەسەڭىز دە ايتۋعا مىندەتتىمىن، مەنىڭ ٴوز باسىم ادام اعزاسى ادامنىڭ 150 جىلعا دەيىن ٴومىر سۇرۋىنە مۇمكىندىك بەرەدى…

– قويىڭىزشى؟!.

– راس ايتامىن. مەنىڭ قازىرگى ەلدەر اراسىنداعى ىنتىماقتاستىق پەن دوستاستىققا دانەكەر ٴارى «بەيبىتشىلىك ەلشىسى» مىندەتىن اتقارا ٴجۇرىپ ول جايىندا دا كوسىلە ناسيحات ايتاتىنىم بار. ادام ٴوز اعزاسىنىڭ قورىن دۇرىس پايدالانا بىلسە، ونىڭ رەسۋرسى مول ەكەنىنە كوزى جەتەدى. مەن بارشا ادامزات وكىلى الدىندا سونى دالەلدەگىم كەلەدى.

– ادامنىڭ شارشايتىن كەزدەرى دە بولادى. مىسالى، ٴوزىڭىز الىس ساپاردا كەلە جاتقاندا جولدىڭ ٴبارى بىردەي تەپ-تەگىس، وقتاۋداي ٴتۇزۋ دەپ ايتا المايسىز ەمەس پە؟! سوندىقتان ساپار ۇستىندە قانداي تارتىپكە باعىناسىز؟

– ونىڭىز راس. مەن نەگىزىنەن جولعا جاز ايىندا شىعامىن. اپتاپ، ىستىق. ٴوزىڭ شولدەپ، اۋزىڭ قۇرعاپ كەلە جاتقاندا جول جيەگىنەن شىققان ساعىم ايناكولدەي بولىپ كورىنەدى. بارا سالايىن دەسەڭ، جەتكىزبەيدى… ٴبارىن باستان وتكىزدىم. جولدا ەڭ كەرەگى – سۋ. سۋدى ۇنەمدەۋدى جاقسى بىلەمىن. ەكى تاۋلىك ۇيىقتاماي جۇرە بەرەمىن. سودان ازداپ مىزعىپ الامىن دا قايتا جولعا شىعامىن. ٴسال بوساڭسىپ، تانىڭە ەركىندىك بەرسەڭ، ٴتارتىپ بۇزىلادى. قاتالاپ قاتتى شولدەپ كەلگەندە دە ٴمولدىر بۇلاقتان قانىپ سۋ ىشپەيمىن. ٴبارىنىڭ ٴوز ٴتارتىبى بار. ول مەنىڭ ٴوز قۇپيام.

– تۇگەلبەك اعا، سىزگە قان قىسىمى، حولەس­تە­رين، سكلەروز، قانت ديابەتى، بۋىن اۋرۋى، سۇيەك سىرقىراۋ دەگەن اتاۋلار تانىس پا؟..

– ارينە، تانىس. بۇل قارتتىق جاسقا جەت­كەن بارشا ازاماتتىڭ «باس اۋرۋى» عوي. مەن ٴوزىمدى قارتتاردىڭ قاتارىنا قوسپايمىن. «قانتتى كوپ جەسە، قانت ديابەتى كەسەلىنە شالدىعادى» دەگەنگە دە قوسىلمايمىن. قانتتى كوپ جەيتىن ازاماتتىڭ ٴبىرى مەنمىن. نەگە اۋىرمايمىن؟! سەبەبى، قورىتىلماعان كەز كەلگەن تاعام اسقازاندا بىجىپ، اشىپ، اۋرۋعا نەگىز بولادى. سوندىقتان ايتارىم، قوزعالعان ادام، قيمىلداعان پەندەڭىز اۋرۋ-سىرقاۋدان الىس جۇرەدى.

– قىسقاسى، جول ۇستىندە الىس ەلدەردە جۇرگەندە عارىشكەرلەر سەكىلدى ٴسىزدىڭ دە ٴوز دەنساۋلىعىڭىز «ٴوز قولىڭىزدا» ەكەنىنە مەنىڭ كوزىم جەتكەندەي. شەتەلدەردە جۇر­گەندە، اۋرۋ-سىرقاۋدان تىس كەزدەيسوق توتەن­شە ٴتۇرلى جاعدايلارعا تاپ كەلىپ «قىسى­لىپ» قالساڭىز نە ىستەيسىز؟

– راس، دەنساۋلىق قولدا. وزگەدەي مايدا-شۇيدە تەحنيكالىق سەبەپتەر تۋىنداي قالسا، عارىشتىق بايلانىس جەلىسى ارقىلى تەلەفون­مەن سول ەلدەگى ەلشىلىگىمىزگە حابارلاسا قويا­مىن. no problem!

– قانشا ٴتىل بىلەسىز؟

– شامامەن 9 تىلدە ەمىن-ەركىن «نان سۇراپ جەي الامىن». ٴقازىر اعىلشىن ٴتىلىن ۇيرەنۋدى ۇدەتە ٴتۇستىم. الداعى جىلى امەريكا ۆەلو-ساپارى كۇتىپ تۇر.

– شارشاماڭىز، تۇگەلبەك اعا! ساپارى­ڭىز ٴارقاشان وڭ بولسىن! اڭگىمەڭىزگە راحمەت.

تالعات ٴسۇيىنباي،

«ەگەمەن قازاقستان»


ٴبىزدىڭ telegram-پاراقشامىزدا قازاقستاننىڭ ماڭىزدى جاڭالىقتارى. جازىلىڭىزدار!

كوممەنتاريي