نۇرسۇلتان نازاربايەۆتىڭ قازاقستان حالقىنا جولداۋى (تولىق نۇسقا) - جولداۋ|10 قاڭتار 2018، 08:04
كۋرسى ۆاليۋت وبنوۆليايۋتسيا
استانا:

نۇرسۇلتان نازاربايەۆتىڭ قازاقستان حالقىنا جولداۋى (تولىق نۇسقا)

قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى ن. نازاربايەۆتىڭ قازاقستان حالقىنا جولداۋى. 2018 جىلعى 10 قاڭتار

«ٴتورتىنشى ونەركاسىپتىك رەۆوليۋسيا جاعدايىنداعى دامۋدىڭ جاڭا مۇمكىندىكتەرى»

قۇرمەتتى قازاقستاندىقتار!

بۇگىندە الەم ٴتورتىنشى ونەركاسىپتىك رەۆوليۋسيا داۋىرىنە، تەحنولوگيالىق، ەكونوميكالىق جانە الەۋمەتتىك سالالارداعى تەرەڭ جانە قارقىندى وزگەرىستەر كەزەڭىنە قادام باسىپ كەلەدى.

جاڭا تەحنولوگيالىق قالىپ ٴبىزدىڭ قالاي جۇمىس ىستەيتىنىمىزدى، ازاماتتىق قۇقىقتارىمىزدى قالاي ىسكە اسىراتىنىمىزدى، بالالارىمىزدى قالاي تاربيەلەيتىنىمىزدى تۇبەگەيلى وزگەرتۋدە.

ٴبىز جاھاندىق وزگەرىستەر مەن سىن-قاتەرلەرگە دايىن بولۋ قاجەتتىگىن ەسكەرىپ، «قازاقستان-2050» دامۋ ستراتەگياسىن قابىلدادىق.

الدىمىزعا وزىق دامىعان وتىز ەلدىڭ قاتارىنا كىرۋ ماقساتىن قويدىق.

100 ناقتى قادام – ۇلت جوسپارى جۇزەگە اسىرىلۋدا. ونىڭ 60 قادامى ٴقازىردىڭ وزىندە ورىندالىپ قويدى. قالعاندارى، نەگىزىنەن، ۇزاق مەرزىمگە ارنالعان جانە جوسپارلى تۇردە ىسكە اسىرىلۋدا.

وتكەن جىلى قازاقستاننىڭ ٴۇشىنشى جاڭعىرۋى باستاۋ الدى.

يندۋستريالاندىرۋ باعدارلاماسى تابىستى ىسكە اسۋدا.

«سيفرلىق قازاقستان» كەشەندى باعدارلاماسى قابىلداندى.

قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ 2025 جىلعا دەيىنگى دامۋىنىڭ كەشەندى ستراتەگيالىق جوسپارى جاسالدى.

ٴبىزدىڭ ۇزاق مەرزىمدى ماقساتتارىمىز وزگەرىسسىز قالا بەرەدى.

قاجەتتى باعدارلامالاردىڭ بارلىعى بار.

بۇل جولداۋ جاڭا الەمگە، ياعني ٴتورتىنشى ونەركاسىپتىك رەۆوليۋسيا الەمىنە بەيىمدەلۋ مەن جەتىستىككە جەتۋ جولىن تابۋ ٴۇشىن نە ىستەۋ قاجەتتىگىن ايقىندايدى.

قۇرمەتتى وتانداستار!

ٴبىز الەم ەلدەرىنىڭ سەنىمى مەن قۇرمەتىنە بولەنىپ، برەندكە اينالعان تاۋەلسىز قازاقستاندى قۇردىق.

2017 جىلى ٴبىزدىڭ ەل بۇۇ قاۋىپسىزدىك كەڭەسىنىڭ تۇراقتى ەمەس مۇشەسى بولدى.

2018 جىلدىڭ قاڭتار ايىندا وعان ٴتوراعالىق ەتۋدەمىز.

ٴبىز دۇنيەجۇزىلىك ەكسپو مامانداندىرىلعان كورمەسىن وتكىزۋ ٴۇشىن الەمدىك قوعامداستىق تاڭداپ العان تمد جانە شىعىس ەۋروپا ەلدەرى اراسىنداعى ٴبىرىنشى مەملەكەت بولدىق.

قازاقستاندا تابىستى جۇمىس ىستەپ كەلە جاتقان نارىقتىق ەكونوميكا مودەلى قالىپتاستى.

2017 جىلى ەلىمىز الەمدىك داعدارىستىڭ قولايسىز سالدارىن ەڭسەرىپ، سەنىمدى ٴوسۋ جولىنا قايتا ٴتۇستى.

جىل قورىتىندىسى بويىنشا ىشكى جالپى ٴونىمنىڭ ٴوسۋى 4 پروسەنت بولىپ، ال ونەركاسىپتىك ٴونىمنىڭ ٴوسۋى 7 پروسەنتتەن استى.

بۇل ورايدا، ونەركاسىپتىڭ جالپى كولەمىندە وڭدەۋشى سەكتوردىڭ ۇلەسى 40 پروسەنتتەن اسىپ ٴتۇستى.

قازاقستاننىڭ قولايلى دامۋى ورتا تاپتىڭ قالىپتاسۋىنا مۇمكىندىك بەردى.

كەدەيشىلىك 13 ەسە قىسقارىپ، جۇمىسسىزدىق دەڭگەيى 4،9 پروسەنتكە دەيىن تومەندەدى.

ەلىمىزدىڭ الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق تابىستارىنىڭ نەگىزى – ٴبىزدىڭ باستى قۇندىلىقتارىمىز رەتىندە قالا بەرەتىن ازاماتتىق بەيبىتشىلىك، ۇلتارالىق جانە كونفەسسياارالىق كەلىسىم.

دەگەنمەن، قازاقستاننىڭ جەتىستىكتەرى سەنىمدى تىرەك سانالادى، ٴبىراق ول ەرتەڭگى تابىستارىمىزدىڭ كەپىلى ەمەس ەكەنىن جاقسى سەزىنۋىمىز كەرەك.

«كول-كوسىر مۇنايدىڭ» ٴداۋىرى اياقتالىپ كەلەدى. ەلىمىزگە دامۋدىڭ جاڭا ساپاسى قاجەت.

جاھاندىق ترەندتەر كورسەتىپ وتىرعانداي، ول، ٴبىرىنشى كەزەكتە، ٴتورتىنشى ونەركاسىپتىك رەۆوليۋسيا ەلەمەنتتەرىن كەڭىنەن ەنگىزۋگە نەگىزدەلۋى ٴتيىس.

مۇنىڭ وزىندىك سىن-قاتەرلەرى دە، مۇمكىندىكتەرى دە بار.

جاڭا الەم كوشباسشىلارىنىڭ قاتارىنا قوسىلۋ ٴۇشىن قازاقستاندا قاجەتتى نارسەنىڭ ٴبارى بار ەكەنىنە سەنىمدىمىن.

بۇل ٴۇشىن مىناداي مىندەتتەردى شەشۋگە جۇمىلۋىمىز كەرەك.

ٴبىرىنشى. يندۋستريالاندىرۋ جاڭا تەحنولوگيالاردى ەنگىزۋدىڭ كوشباسشىسىنا اينالۋى ٴتيىس.

ونىڭ ناتيجەلەرى مۇناي باعاسى كۇرت تومەندەگەن 2014-2015 جىلدارداعى داعدارىستا نەگىزگى تۇراقتاندىرۋشى فاكتورلاردىڭ ٴبىرى بولدى.

سول سەبەپتى جوعارى ەڭبەك ونىمدىلىگى بار قايتا وڭدەۋ سەكتورىنا دەگەن باعدارىمىز وزگەرگەن جوق.

سونىمەن قاتار يندۋستريالاندىرۋ 4.0 جاڭا تەحنولوگيالىق قالىپتىڭ بارلىق مۇمكىندىكتەرىن پايدالانا وتىرىپ، مەيلىنشە يننوۆاسيالىق سيپاتقا يە بولۋعا ٴتيىس.

كاسىپورىندارىمىزدى جاڭعىرتۋعا جانە سيفرلاندىرۋعا باعىتتالعان، ٴونىمنىڭ ەكسپورتقا شىعۋىن كوزدەيتىن جاڭا قۇرالداردى ازىرلەپ، سىننان وتكىزۋ قاجەت.

بۇلار، ٴبىرىنشى كەزەكتە، تەحنولوگيالاردىڭ ترانسفەرتىن ىنتالاندىرۋعا ٴتيىس.

ەلىمىزدىڭ بىرنەشە ونەركاسىپتىك كاسىپورنىن سيفرلاندىرۋ جونىندەگى پيلوتتىق جوبانى ىسكە اسىرىپ، بۇل تاجىريبەنى كەڭىنەن تاراتۋ كەرەك.

سيفرلىق جانە باسقا دا يننوۆاسيالىق شەشىمدەردى ازىرلەۋشىلەردىڭ ٴوز ەكوجۇيەسىن دامىتۋى اسا ماڭىزدى ماسەلەگە اينالىپ كەلەدى.

ول ٴبىزدىڭ نازاربايەۆ ۋنيۆەرسيتەتى، «استانا» حالىقارالىق قارجى ورتالىعى، it-ستارتاپتاردىڭ حالىقارالىق تەحنوپاركى سياقتى يننوۆاسيالىق ورتالىقتاردىڭ توڭىرەگىندە قالىپتاسۋعا ٴتيىس.

«الاتاۋ» يننوۆاسيالىق تەحنولوگيالار پاركىنىڭ قىزمەتىن ۇيىمداستىرۋدى تۇبەگەيلى قايتا قاراۋ قاجەت.

ناقتى سەكتوردىڭ جاڭا تەحنولوگيالارعا دەگەن سۇرانىستى ىنتالاندىرۋى جانە ۆەنچۋرلىق قارجىلاندىرۋدىڭ جەكە نارىعىنىڭ قىزمەتى يننوۆاسيالىق ەكوجۇيە جەتىستىكتەرىنىڭ نەگىزگى فاكتورلارى بولىپ سانالادى.

بۇل ٴۇشىن ٴتيىستى زاڭناما قاجەت.

بۇدان بولەك، it جانە ينجينيرينگتىك قىزمەت كورسەتۋدى دامىتۋ ەرەكشە ماڭىزعا يە بولىپ وتىر.

ەكونوميكانى سيفرلاندىرۋ تابىس اكەلگەنىمەن، جۇمىس كۇشىنىڭ كوپتەپ بوساپ قالۋ ٴقاۋپىن دە تۋدىرادى.

بوسايتىن جۇمىس كۇشىن ەڭبەكپەن قامتۋ ٴۇشىن كەلىسىلگەن ساياساتتى الدىن الا تياناقتاۋ كەرەك.

ٴبىلىم بەرۋ جۇيەسىن، كوممۋنيكاسيا مەن ستاندارتتاۋ سالالارىن جاڭا يندۋستريالاندىرۋ تالاپتارىنا بەيىمدەۋ قاجەت بولادى.

2018 جىلى «سيفرلىق ٴداۋىر» ونەركاسىبىن قالىپتاستىرۋعا ارنالعان يندۋستريالاندىرۋدىڭ ٴۇشىنشى بەسجىلدىعىن ازىرلەۋگە كىرىسۋ كەرەك.

ەكىنشى. رەسۋرستىق الەۋەتتى ودان ٴارى دامىتۋ.

ٴححى عاسىردا الەمنىڭ تابيعي رەسۋرستارعا دەگەن مۇقتاجدىعى جالعاسۋدا. ولار بولاشاقتا جاھاندىق ەكونوميكانى جانە ەلىمىزدىڭ ەكونوميكاسىن دامىتۋ بارىسىندا ەرەكشە ماڭىزعا يە بولادى.

ٴبىراق شيكىزات يندۋستريالارىن ۇيىمداستىرۋ ٴىسىن، تابيعي رەسۋرستاردى باسقارۋعا قاتىستى ۇستانىمداردى سىني تۇرعىدان قايتا پىسىقتاۋ كەرەك.

كەشەندى اقپاراتتىق-تەحنولوگيالىق پلاتفورمالاردى بەلسەندى تۇردە ەنگىزۋ قاجەت.

كاسىپورىنداردىڭ ەنەرگيا تيىمدىلىگى مەن ەنەرگيا ۇنەمدەۋگە، سونداي-اق ەنەرگيا وندىرۋشىلەردىڭ ٴوز جۇمىستارىنىڭ ەكولوگيالىق تازالىعى مەن تيىمدىلىگىنە قويىلاتىن تالاپتاردى ارتتىرۋ كەرەك.

استانادا وتكەن ەكسپو-2017 كورمەسى بالامالى، «تازا» ەنەرگيا سالاسىنداعى دامۋدىڭ قانشالىقتى قارقىندى ەكەنىن كورسەتتى.

بۇگىندە الەم بويىنشا وندىرىلەتىن ەلەكتر ەنەرگياسىنىڭ تورتتەن ٴبىرى جاڭارتىلاتىن ەنەرگيا كوزدەرىنە تيەسىلى.

بولجام بويىنشا، 2050 جىلعا قاراي بۇل كورسەتكىش 80 پروسەنتكە جەتەدى.

ٴبىز 2030 جىلعا قاراي قازاقستانداعى بالامالى ەنەرگيا ۇلەسىن 30 پروسەنتكە جەتكىزۋ مىندەتىن قويدىق.

ٴقازىر بىزدە جالپى قۋاتتىلىعى 336 مۆت بولاتىن جاڭارتىلاتىن ەنەرگيا كوزدەرىنىڭ 55 نىسانى جۇمىس ىستەيدى. سولاردا 2017 جىلى 1،1 ميلليارد كيلوۆاتت-ساعات «جاسىل» ەنەرگيا ٴوندىرىلدى.

«جاسىل» تەحنولوگيالارعا ينۆەستيسيا سالۋ ٴۇشىن بيزنەستى ىنتالاندىرۋ ماڭىزدى.

وڭىرلەردىڭ اكىمدەرى شاعىن جانە ورتا بيزنەس سۋبەكتىلەرىن كەڭىنەن تارتىپ، تۇرمىستىق قاتتى قالدىقتاردى زامان تالابىنا ساي ۋتيليزاسيالاۋ جانە قايتا وڭدەۋ ٴۇشىن شارالار قابىلداۋ كەرەك.

وسى جانە باسقا دا شارالار زاڭناماعا، سونىڭ ىشىندە ەكولوگيالىق كودەكسكە وزگەرىستەر ەنگىزۋدى تالاپ ەتەدى.

ٴۇشىنشى. «اقىلدى تەحنولوگيالار» – اگروونەركاسىپ كەشەنىن قارقىندى دامىتۋ مۇمكىندىگى.

اگرارلىق ساياسات ەڭبەك ونىمدىلىگىن تۇبەگەيلى ارتتىرۋعا جانە وڭدەلگەن ٴونىمنىڭ ەكسپورتىن ۇلعايتۋعا باعىتتالۋى كەرەك.

ٴبىز ەگىن ەگىپ، ٴداندى داقىلداردى ٴوسىرۋدى ۇيرەندىك.

ونى ماقتان تۇتامىز. الايدا، ٴقازىر ول جەتكىلىكسىز.

شيكىزاتتى قايتا وڭدەۋدى قامتاماسىز ەتىپ، الەمدىك نارىقتارعا جوعارى ساپالى دايىن ونىممەن شىعۋىمىز قاجەت.

بۇل ماسەلەنى شەشۋگە بارلىق اگرارلىق كەشەننىڭ تۇبەگەيلى بەت بۇرۋى ماڭىزدى.

اگرارلىق عىلىمدى دامىتۋ ماسەلەسى باستى نازاردا بولۋعا ٴتيىس.

ول ەڭ الدىمەن جاڭا تەحنولوگيالاردى ترانسفەرتتەۋمەن جانە ولاردى وتاندىق جاعدايعا بەيىمدەۋمەن اينالىسۋى قاجەت.

وسىعان وراي اگرارلىق ۋنيۆەرسيتەتتەردىڭ ٴرولىن قايتا قاراۋ كەرەك.

ولار ديپلوم بەرىپ قانا قويماي، اۋىل شارۋاشىلىعى كەشەنىندە ناقتى جۇمىس ىستەيتىن نەمەسە عىلىممەن اينالىساتىن مامانداردى دايىنداۋعا ٴتيىس.

بۇل جوعارى وقۋ ورىندارىنان وقۋ باعدارلامالارىن جاڭارتىپ، اگروونەركاسىپ كەشەنىندەگى وزىق ٴبىلىم مەن ۇزدىك تاجىريبەنى تاراتاتىن ورتالىقتارعا اينالۋ تالاپ ەتىلەدى.

مىسالى، ەگىن ەگۋ مەن استىق جيناۋدىڭ وڭتايلى ۋاقىتىن بولجامداۋدىڭ، «اقىلدى سۋارۋدىڭ»، مينەرالدى تىڭايتقىش سەبۋدىڭ، زيانكەستەرمەن جانە ارامشوپپەن كۇرەسۋدىڭ ينتەللەكتۋالدى جۇيەلەرى ارقىلى ونىمدىلىكتى بىرنەشە ەسە ارتتىرۋعا بولادى.

جۇرگىزۋشىسى جوق تەحنيكا ادامي فاكتوردى ازايتىپ، ەگىنشىلىكتىڭ وزىندىك قۇنىن ايتارلىقتاي تومەندەتۋگە مۇمكىندىك بەرەدى.

جاڭا تەحنولوگيالار مەن بيزنەس-مودەلدەردى ەنگىزۋ، اگروونەركاسىپ كەشەنىنىڭ عىلىمعا نەگىزدەلۋىن ارتتىرۋ شارۋاشىلىقتاردى كووپەراسيالاۋ قاجەتتىگىن كۇشەيتەدى.

اۋىل شارۋاشىلىعى سۋبەكتىلەرىنىڭ كووپەراتيۆ تۇرىندە جۇمىس ىستەۋىنە جان-جاقتى قولداۋ كورسەتۋ كەرەك.

مەملەكەت بيزنەسپەن بىرلەسىپ، وتاندىق ٴونىمدى حالىقارالىق نارىققا شىعارۋدىڭ ستراتەگيالىق جولىن تاۋىپ، ىلگەرىلەتۋگە ٴتيىس.

اۋىل شارۋاشىلىعىن قارقىندى دامىتۋ ٴونىمنىڭ ساپاسى مەن ەكولوگيالىق تازالىعىن ساقتاي وتىرىپ جۇرگىزىلۋى قاجەت.

بۇل بۇكىل الەمگە تانىلاتىن «قازاقستاندا جاسالعان» تابيعي ازىق-تۇلىك برەندىن قالىپتاستىرىپ، ىلگەرىلەتۋگە مۇمكىندىك بەرەدى.

سونىمەن قاتار جەردى بارىنشا ٴتيىمدى يگەرەتىندەردى ىنتالاندىرىپ، ال دۇرىس پايدالانا المايتىندارعا شارا قولدانۋ كەرەك.

ٴتيىمسىز سۋبسيديالاردى اۋىل شارۋاشىلىعى كەشەنى سۋبەكتىلەرىنە ارنالعان بانك نەسيەلەرىن ارزانداتۋعا قايتا باعىتتاۋ قاجەت.

5 جىل ىشىندە اگروونەركاسىپ كەشەنىندەگى ەڭبەك ونىمدىلىگىن جانە وڭدەلگەن اۋىل شارۋاشىلىعى ٴونىمىنىڭ ەكسپورتىن، تيىسىنشە، كەم دەگەندە 2،5 ەسەگە ارتتىرۋدى تاپسىرامىن.

ٴتورتىنشى. كولىك-لوگيستيكا ينفراقۇرىلىمىنىڭ تيىمدىلىگىن ارتتىرۋ.

بۇگىندە قازاقستان ارقىلى بىرنەشە ترانسكونتينەنتالدى كوريدور وتەدى.

بۇل تۋرالى كوپ ايتىلدى.

جالپى، قازاقستان ارقىلى وتكەن جۇك ٴترانزيتى 2017 جىلى 17 پروسەنتكە ٴوسىپ، 17 ميلليون تونناعا جۋىقتادى.

ترانزيتتەن تۇسەتىن جىل سايىنعى تابىستى 2020 جىلى 5 ميلليارد دوللارعا جەتكىزۋ مىندەتى تۇر.

بۇل ينفراقۇرىلىمعا جۇمسالعان مەملەكەت قاراجاتىن تەز ارادا قايتارۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.

جۇك قوزعالىسىن ونلاين رەجىمىندە باقىلاپ، ولاردىڭ كەدەرگىسىز تاسىمالدانۋى ٴۇشىن جانە كەدەندىك وپەراسيالاردى جەڭىلدەتۋ ماقساتىمەن بلوكچەين سياقتى سيفرلىق تەحنولوگيالاردىڭ اۋقىمدى تۇردە ەنگىزىلۋىن قامتاماسىز ەتۋ قاجەت.

زاماناۋي شەشىمدەر لوگيستيكانىڭ بارلىق بۋىنىنىڭ ٴوزارا بايلانىسىن ۇيىمداستىرۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.

«ۇلكەن دەرەكتەردى» (big data) پايدالانۋ ساپالى تالداۋدى قامتاماسىز ەتۋگە، ٴوسىمنىڭ رەزەرۆىن انىقتاۋعا جانە ارتىق شىعىندى ازايتۋعا جاعداي تۋعىزادى.

وسى ماقساتتار ٴۇشىن ينتەللەكتۋالدى كولىك جۇيەسىن ەنگىزۋ قاجەت.

بۇل جۇيە كولىك اعىنىن ٴتيىمدى باسقارۋعا جانە ينفراقۇرىلىمدى ودان ٴارى دامىتۋ قاجەتتىگىن انىقتاۋعا جول اشادى.

ىشكى وڭىرلىك قاتىناستاردى جاقسارتۋ ٴۇشىن اۆتوجولداردىڭ جەرگىلىكتى جەلىسىن جوندەۋ مەن قايتا سالۋعا ارنالعان قارجى كولەمىن كوبەيتۋ كەرەك.

وسىعان جىل سايىن بولىنەتىن بيۋدجەت قاراجاتىنىڭ جالپى كولەمىن ورتاشا مەرزىمدەگى كەزەڭدە 150 ميلليارد تەڭگەگە جەتكىزۋ قاجەت.

بۇل جۇمىسقا وڭىرلەردەگى بارلىق اكىمدىكتەردىڭ بەلسەندى قاتىسۋىن قامتاماسىز ەتۋ كەرەك.

بەسىنشى. قۇرىلىسقا جانە كوممۋنالدىق سەكتورعا زاماناۋي تەحنولوگيالاردى ەنگىزۋ.

جۇزەگە اسىرىلىپ جاتقان باعدارلامالار ارقاسىندا قازاقستاندا پايدالانۋعا بەرىلگەن تۇرعىن ۇيلەردىڭ كولەمى جىلىنا 10 ميلليون شارشى مەتردەن استى.

تۇرعىن ٴۇيدى كوپشىلىككە قولجەتىمدى ەتكەن تۇرعىن ٴۇي جيناقتاۋ جۇيەسى ٴتيىمدى جۇمىس ىستەۋدە.

باسپانامەن قامتۋ كورسەتكىشى سوڭعى 10 جىلدا ٴبىر تۇرعىنعا شاققاندا 30 پروسەنتكە ٴوسىپ، بۇگىندە 21،6 شارشى مەتردى قۇرادى.

بۇل كورسەتكىشتى 2030 جىلى 30 شارشى مەترگە دەيىن جەتكىزۋ كەرەك.

وسى مىندەتتى ورىنداۋ بارىسىندا قۇرىلىس سالۋدىڭ جاڭا ادىستەرىن، زاماناۋي ماتەريالداردى، سونداي-اق عيماراتتاردىڭ جوباسى مەن قالا قۇرىلىسىنىڭ جوسپارىن جاساعاندا مۇلدە باسقا تاسىلدەردى قولدانۋ كەرەك.

عيماراتتاردىڭ ساپاسىنا، ەكولوگيالىق تازالىعىنا جانە ەنەرگيالىق تيىمدىلىگىنە جوعارى تالاپ قويۋ قاجەت.

سالىناتىن جانە سالىنعان ۇيلەر مەن ينفراقۇرىلىمدىق نىسانداردى ينتەللەكتۋالدى باسقارۋ جۇيەلەرىمەن جابدىقتاۋ كەرەك.

بۇل تۇرعىندارعا قولايلى جاعداي جاساپ، ەلەكتر ەنەرگياسىن، جىلۋ مەن سۋدى تۇتىنۋدى قىسقارتىپ، تابيعي مونوپوليستەردى ٴتيىمدى جۇمىسقا ىنتالاندىرادى.

زاڭناماعا، سونىڭ ىشىندە تابيعي مونوپوليالار سالاسىن رەتتەيتىن زاڭدارعا ٴتيىستى وزگەرىستەر ەنگىزۋ قاجەت.

اكىمدەر تۇرعىن ۇي-كوممۋنالدىق ينفراقۇرىلىمىن جەتىلدىرۋ ماسەلەسىن مەملەكەت-جەكەمەنشىك سەرىكتەستىگى نەگىزىندە بەلسەندى شەشۋى كەرەك.

اۋىلدىق ەلدى مەكەندەردى ساپالى اۋىزسۋمەن قامتاماسىز ەتۋ ٴۇشىن ۇكىمەت بۇل ىسكە بارلىق قاراجات كوزدەرىنەن جىل سايىن كەم دەگەندە 100 ميلليارد تەڭگە قاراستىرۋى قاجەت.

التىنشى. قارجى سەكتورىن «قايتا جاڭعىرتۋ».

بانكتىك پورتفەلدەردى «ناشار» نەسيەدەن ارىلتۋ ٴىسىن اياقتاۋ قاجەت.

ول ٴۇشىن بانك يەلەرى شىعىندارىن مويىنداي وتىرىپ، ەكونوميكالىق جاۋاپكەرشىلىك الۋعا ٴتيىس.

اكسيونەرلەردىڭ اففيليرلەنگەن كومپانيالار مەن جەكە ادامداردىڭ پايداسى ٴۇشىن بانكتەردەن قارجى شىعارۋى اۋىر قىلمىس بولىپ سانالۋعا ٴتيىس.

ۇلتتىق بانك مۇنداي ىستەرگە نەمقۇرايلى قاراماۋ كەرەك.

ايتپەسە، مۇنداي مەملەكەتتىك ورگاننىڭ نە كەرەگى بار؟

ۇلتتىق بانك تاراپىنان قارجى ينستيتۋتتارىنىڭ قىزمەتىن قاداعالاۋ قاتاڭ، ۋاقتىلى ٴارى ناتيجەلى بولۋعا ٴتيىس.

مەملەكەت قاراپايىم ازاماتتاردىڭ مۇددەلەرىن قورعاۋعا ودان ٴارى كەپىلدىك بەرەدى.

جەكە تۇلعالاردىڭ بانكروتتىعى تۋرالى زاڭ قابىلداۋدى تەزدەتۋ قاجەت.

سونىمەن قاتار 2016 جىلدىڭ 1 قاڭتارىنا دەيىن حالىققا بەرىلگەن ۆاليۋتالىق يپوتەكالىق زايمدار جونىندەگى ماسەلەنى ۇلتتىق بانككە تولىعىمەن شەشۋدى تاپسىرامىن.

سول كۇننەن باستاپ اتالعان ۆاليۋتالىق زايمداردى جەكە تۇلعالارعا بەرۋگە زاڭ جۇزىندە تىيىم سالىنعان بولاتىن.

ۇلتتىق بانك پەن ۇكىمەت ەكونوميكا سالالارىنداعى ناقتى تيىمدىلىكتى ەسەپكە الاتىن ستاۆكالارمەن بيزنەسكە ۇزاق مەرزىمدى نەسيەلەندىرۋدى قامتاماسىز ەتۋ ماسەلەسىن بىرلەسىپ شەشۋگە ٴتيىس.

ينۆەستيسيالىق احۋالدىڭ ودان ٴارى جاقسارۋى جانە قور نارىعىنىڭ دامۋى ماڭىزدى بولىپ سانالادى.

بۇل – جۇمىسىن باستاعان «استانا» حالىقارالىق قارجى ورتالىعىنىڭ نەگىزگى مىندەتتەرىنىڭ ٴبىرى.

ول حالىقارالىق وزىق تاجىريبەنى پايدالانىپ، اعىلشىن قۇقىعى مەن زاماناۋي قارجى تەحنولوگيالارىن قولداناتىن وڭىرلىك حابقا اينالۋعا ٴتيىس.

«سامۇرىق-قازىنا» ۇلتتىق ٴال-اۋقات قورى» ۇلتتىق كومپانيالارىنىڭ اكسيالارىن ipo-عا تابىستى تۇردە شىعارۋ قور نارىعىن دامىتۋعا سەپتىگىن تيگىزەدى.

جەتىنشى. ادامي كاپيتال – جاڭعىرۋ نەگىزى.

ٴبىلىم بەرۋدىڭ جاڭا ساپاسى.

بارلىق جاستاعى ازاماتتاردى قامتيتىن ٴبىلىم بەرۋ ىسىندە ٴوزىمىزدىڭ وزىق جۇيەمىزدى قۇرۋدى جەدەلدەتۋ قاجەت.

ٴبىلىم بەرۋ باعدارلامالارىنىڭ نەگىزگى باسىمدىعى وزگەرىستەرگە ۇنەمى بەيىم بولۋ جانە جاڭا ٴبىلىمدى مەڭگەرۋ قابىلەتىن دامىتۋ بولۋعا ٴتيىس.

2019 جىلدىڭ 1 قىركۇيەگىنە قاراي مەكتەپكە دەيىنگى ٴبىلىم بەرۋ ىسىندە بالالاردىڭ ەرتە دامۋى ٴۇشىن ٴوز بەتىنشە وقۋ ماشىعى مەن الەۋمەتتىك داعدىسىن دامىتاتىن باعدارلامالاردىڭ ٴبىرىڭعاي ستاندارتتارىن ەنگىزۋ قاجەت.

ورتا ٴبىلىم بەرۋ سالاسىندا جاڭارتىلعان مازمۇنعا كوشۋ باستالدى، ول 2021 جىلى اياقتالاتىن بولادى.

بۇل – مۇلدە جاڭا باعدارلامالار، وقۋلىقتار، ستاندارتتار جانە كادرلار.

پەداگوگتاردى وقىتۋ جانە ولاردىڭ بىلىكتىلىگىن ارتتىرۋ جولدارىن قايتا قاراۋ كەرەك بولادى.

ەلىمىزدىڭ ۋنيۆەرسيتەتتەرىندەگى پەداگوگيكالىق كافەدرالار مەن فاكۋلتەتتەردى دامىتۋ قاجەت.

ٴبىلىم بەرۋدىڭ بارلىق دەڭگەيىندە ماتەماتيكا جانە جاراتىلىستانۋ عىلىمدارىن وقىتۋ ساپاسىن كۇشەيتۋ كەرەك.

بۇل – جاستاردى جاڭا تەحنولوگيالىق قالىپقا دايىنداۋدىڭ ماڭىزدى شارتى.

ٴبىلىم بەرۋ مەكەمەلەرىنىڭ اراسىنداعى باسەكەلەستىكتى ارتتىرىپ، جەكە كاپيتالدى تارتۋ ٴۇشىن قالا مەكتەپتەرىندە جان باسىنا قاتىستى قارجىلاندىرۋ ەنگىزىلەتىن بولادى.

بىزدەگى وقۋشىلاردىڭ جۇكتەمەسى تمد ەلدەرىنىڭ ىشىندە ەڭ جوعارى بولىپ وتىرعانىن جانە ەكونوميكالىق ىنتىماقتاستىق جانە دامۋ ۇيىمى ەلدەرىنە قاراعاندا ورتا ەسەپپەن ۇشتەن ٴبىر ەسەدەن كوپ ەكەنىن ەسكەرىپ، ونى تومەندەتۋ كەرەك.

بارلىق وڭىرلەردەگى وقۋشىلار سارايلارىنىڭ بازاسىندا كومپيۋتەرلەردى، لابوراتوريالاردى جانە 3د-پرينتەرلەردى قوسا العاندا، بارلىق قاجەتتى ينفراقۇرىلىمدارى بار بالالار تەحنوپاركتەرى مەن بيزنەس-ينكۋباتورلارىنىڭ جەلىسىن قۇرۋ كەرەك.

بۇل جاس ۇرپاقتى عىلىمي-زەرتتەۋ سالاسىنا جانە وندىرىستىك-تەحنولوگيالىق ورتاعا ۇتىمدى تۇردە كىرىستىرۋگە كومەكتەسەدى.

قازاقستاندىقتاردىڭ بولاشاعى – قازاق، ورىس جانە اعىلشىن تىلدەرىن ەركىن مەڭگەرۋىندە.

ورىس ٴتىلدى مەكتەپتەر ٴۇشىن قازاق ٴتىلىن وقىتۋدىڭ جاڭا ادىستەمەسى ازىرلەنىپ، ەنگىزىلۋدە.

ەگەر ٴبىز قازاق ٴتىلى عۇمىرلى بولسىن دەسەك، ونى ٴجونسىز تەرمينولوگيامەن قيىنداتپاي، قازىرگى زامانعا لايىقتاۋىمىز قاجەت.

الايدا، سوڭعى جىلدارى الەمدە قالىپتاسقان 7 مىڭ تەرمين قازاق تىلىنە اۋدارىلعان.

مۇنداي «جاڭالىقتار» كەيدە كۇلكىڭدى كەلتىرەدى.

مىسالى، «عالامتور» (ينتەرنەت)، «قولتىراۋىن» (كروكوديل)، «كۇيساندىق» (فورتەپيانو) جانە تاعى سول سياقتىلار تولىپ جاتىر.

وسىنداي اۋدارمالاردى نەگىزدەۋ تاسىلدەرىن قايتا قاراستىرىپ، تەرمينولوگيا تۇرعىسىنان قازاق ٴتىلىن حالىقارالىق دەڭگەيگە جاقىنداتۋ كەرەك.

لاتىن الىپبيىنە كوشۋ بۇل ماسەلەنى رەتتەۋگە مۇمكىندىك بەرەدى.

2025 جىلعا دەيىن ٴبىلىم بەرۋدىڭ بارلىق دەڭگەيىندە لاتىن الىپبيىنە كوشۋدىڭ ناقتى كەستەسىن جاساۋ قاجەت.

ورىس ٴتىلىن ٴبىلۋ ماڭىزدى بولىپ قالا بەرەدى.

2016 جىلدان بەرى جاڭارتىلعان باعدارلاما بويىنشا ورىس ٴتىلى قازاق مەكتەپتەرىندە 1-سىنىپتان باستاپ وقىتىلىپ كەلەدى.

2019 جىلدان 10-11-سىنىپتارداعى جاراتىلىستانۋ عىلىمىنىڭ جەكەلەگەن پاندەرىن وقىتۋدى اعىلشىن تىلىنە كوشىرۋ باستالاتىن بولادى.

ناتيجەسىندە، ٴبىزدىڭ بارلىق تۇلەكتەرىمىز ەلىمىزدە جانە جاھاندىق الەمدە ٴومىر ٴسۇرىپ، جۇمىس ىستەۋى ٴۇشىن قاجەتتى دەڭگەيدە ٴۇش ٴتىلدى مەڭگەرەتىن بولادى.

سوندا عانا ناعىز ازاماتتىق قوعام قۇرىلادى.

كەز كەلگەن ەتنيكالىق توپتىڭ وكىلى كەز كەلگەن جۇمىستى تاڭداي الادى، ٴتىپتى پرەزيدەنت بولىپ سايلانۋعا دا مۇمكىندىگى بولادى.

قازاقستاندىقتار ٴبىرتۇتاس ۇلتقا اينالادى.

وقىتۋدىڭ مازمۇندىلىعى زاماناۋي تەحنيكالىق تۇرعىدان قولداۋ كورسەتۋ ارقىلى ۇيلەسىمدى تۇردە تولىقتىرىلۋعا ٴتيىس.

سيفرلىق ٴبىلىم بەرۋ رەسۋرستارىن دامىتۋ، كەڭ جولاقتى ينتەرنەتكە قوسۋ جانە مەكتەپتەرىمىزدى ۆيدەوقۇرىلعىلارمەن جابدىقتاۋ جۇمىستارىن جالعاستىرۋ قاجەت.

جۇمىس بەرۋشىلەردى تارتۋ ارقىلى جانە حالىقارالىق تالاپتار مەن سيفرلىق داعدىلاردى ەسكەرە وتىرىپ، تەحنيكالىق جانە كاسىپتىك ٴبىلىم بەرۋ باعدارلامالارىن جاڭارتۋ كەرەك.

«بارشاعا تەگىن كاسىپتىك-تەحنيكالىق ٴبىلىم بەرۋ» جوباسىن جۇزەگە اسىرۋدى جالعاستىرۋ قاجەت.

مەملەكەت جاستارعا العاشقى ماماندىقتى بەرەدى.

ۇكىمەت بۇل مىندەتتى ورىنداۋعا ٴتيىس.

ورتا مەكتەپ پەن كوللەدجدەر جانە جوعارى وقۋ ورىندارى ۇزدىك وقىتۋشىلارىنىڭ ۆيدەوساباقتارى مەن ۆيدەولەكسيالارىن ينتەرنەتتە ورنالاستىرۋ كەرەك.

بۇل بارلىق قازاقستاندىقتارعا، ونىڭ ىشىندە شالعايداعى ەلدى مەكەن تۇرعىندارىنا وزىق ٴبىلىم مەن قۇزىرەتتىلىككە قول جەتكىزۋگە جول اشادى.

جوعارى ٴبىلىم بەرۋ ىسىندە جاساندى ينتەللەكتپەن جانە «ۇلكەن دەرەكتەرمەن» جۇمىس ىستەۋ ٴۇشىن اقپاراتتىق تەحنولوگيالار بويىنشا ٴبىلىم العان تۇلەكتەر سانىن كوبەيتۋ كەرەك.

وسىعان وراي مەتاللۋرگيا، مۇناي-گاز حيمياسى، اگروونەركاسىپ كەشەنى، بيو جانە it-تەحنولوگيالارسالالارىن زەرتتەۋ ىسىندە باسىمدىق بەرەتىن جوعارى وقۋ ورنى عىلىمىن دامىتۋ كەرەك.

قولدانبالى عىلىمي-زەرتتەۋلەردى اعىلشىن تىلىنە بىرتىندەپ كوشىرۋدى جۇزەگە اسىرۋ تالاپ ەتىلەدى.

جوعارى وقۋ ورىندارى شەتەلدەردىڭ جەتەكشى ۋنيۆەرسيتەتتەرىمەن، عىلىمي ورتالىقتارىمەن، ٴىرى كاسىپورىندارىمەن جانە ترانسۇلتتىق كورپوراسيالارىمەن بىرلەسكەن جوبالاردى بەلسەندى تۇردە جۇزەگە اسىرۋى قاجەت.

جەكە سەكتوردىڭ بىرلەسكەن قارجىلاندىرۋعا اتسالىسۋى بارلىق قولدانبالى عىلىمي-زەرتتەۋ ازىرلەمەلەرى ٴۇشىن مىندەتتى تالاپ بولۋعا ٴتيىس.

جاس عالىمدارىمىزعا عىلىمي گرانتتار اياسىندا كۆوتا ٴبولىپ، ولاردى قولداۋدىڭ جۇيەلى ساياساتىن جۇرگىزۋىمىز كەرەك.

ٴبىلىم بەرۋ سالاسىنا ٴوزىنىڭ ينۆەستيسيالىق جوبالارى مەن ەكسپورتتىق الەۋەتى بار ەكونوميكانىڭ جەكە سالاسى رەتىندە قارايتىن كەز كەلدى.

جوعارى وقۋ ورىندارىنا ٴبىلىم بەرۋ باعدارلامالارىن جاساۋعا كوبىرەك قۇقىق بەرىپ، ولاردىڭ اكادەميالىق ەركىندىگىن زاڭنامالىق تۇرعىدان بەكىتۋ كەرەك.

وقىتۋشىلاردىڭ قايتا دايارلىقتان وتۋىنە كۇش سالىپ، جوعارى وقۋ ورىندارىنا شەتەلدىك مەنەدجەرلەردى تارتىپ، الەمدىك ۋنيۆەرسيتەتتەردىڭ كامپۋستارىن اشۋ قاجەت.

ۇلتتىڭ الەۋەتىن ارتتىرۋ ٴۇشىن مادەنيەتىمىز بەن يدەولوگيامىزدى ودان ٴارى دامىتۋىمىز كەرەك.

«رۋحاني جاڭعىرۋدىڭ» ٴمان-ماڭىزى دا ناق وسىندا.

ٴوزىنىڭ تاريحىن، ٴتىلىن، مادەنيەتىن بىلەتىن، سونداي-اق زامانىنا لايىق، شەت تىلدەرىن مەڭگەرگەن، وزىق ٴارى جاھاندىق كوزقاراسى بار قازاقستاندىق ٴبىزدىڭ قوعامىمىزدىڭ يدەالىنا اينالۋعا ٴتيىس.

ۇزدىك دەنساۋلىق ساقتاۋ ٴىسى جانە دەنى ساۋ ۇلت.

حالىقتىڭ ٴومىر ٴسۇرۋ ۇزاقتىعىنىڭ وسۋىنە جانە مەديسينالىق تەحنولوگيالاردىڭ دامۋىنا بايلانىستى مەديسينالىق قىزمەت كورسەتۋگە دەگەن سۇرانىس كولەمى ارتا تۇسەتىن بولادى.

قازىرگى دەنساۋلىق ساقتاۋ ٴىسى قىمباتقا تۇسەتىن ستاسيونارلىق ەمگە ەمەس، نەگىزىنەن اۋرۋدىڭ الدىن الۋعا باعىتتالۋعا ٴتيىس.

سالاماتتى ٴومىر سالتىن ناسيحاتتاي وتىرىپ، قوعامدىق دەنساۋلىقتى باسقارۋ ٴىسىن كۇشەيتۋ كەرەك.

جاستاردىڭ رەپرودۋكتيۆتى دەنساۋلىعىن قورعاۋعا جانە نىعايتۋعا ەرەكشە نازار اۋدارۋ كەرەك.

تيىمدىلىگى از جانە مەملەكەت ٴۇشىن شىعىنى كوپ ديسپانسەرلىك ەم قولدانۋدان نەگىزگى سوزىلمالى اۋرۋلارعا الىستان دياگنوستيكا جاساپ، سونداي-اق وسى سالانى امبۋلاتورلىق ەمدەۋ ارقىلى باسقارۋعا كوشۋ قاجەت.

بۇل تاجىريبە الەمدە بۇرىننان بار.

ونى باتىل ٴارى بەلسەندى تۇردە ەنگىزۋ كەرەك.

ونكولوگيالىق اۋرۋلارمەن كۇرەسۋ ٴۇشىن كەشەندى جوسپار قابىلداپ، عىلىمي ونكولوگيالىق ورتالىق قۇرۋ قاجەت.

حالىقارالىق وزىق تاجىريبە نەگىزىندە اۋرۋدى ەرتە دياگنوستيكالاۋدىڭ جانە قاتەرلى ىسىكتى ەمدەۋدىڭ جوعارى تيىمدىلىگى قامتاماسىز ەتىلۋگە ٴتيىس.

ٴبىز كارديولوگيا، بوساندىرۋ جانە وكپە اۋرۋىمەن كۇرەسۋ كەزىندە اتقارعان ىستەرىمىز سياقتى جۇمىستاردى دا جۇرگىزۋىمىز كەرەك.

دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسى حالىقتىڭ، مەملەكەتتىڭ جانە جۇمىس بەرۋشىنىڭ ورتاق جاۋاپكەرشىلىگىنە نەگىزدەلگەن مىندەتتى الەۋمەتتىك مەديسينالىق ساقتاندىرۋ جۇيەسىنە كەزەڭ-كەزەڭىمەن كوشەتىن بولادى.

ونى ەنگىزۋدىڭ قاجەتتىلىگى ەشقانداي كۇمان تۋعىزبايدى.

الايدا، دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگى مەن ەڭبەك جانە حالىقتى الەۋمەتتىك قورعاۋ مينيسترلىگى ىسكە اسىرماعان دايىندىق جۇمىستارىن تىڭعىلىقتى جۇرگىزۋ تالاپ ەتىلەدى.

مەملەكەتتىڭ مىندەتتەرىن ناقتى بەلگىلەي وتىرىپ، تەگىن مەديسينالىق كومەكتىڭ كەپىلدىك بەرىلگەن كولەمىنىڭ جاڭا مودەلىن ازىرلەۋ قاجەت.

حالىق مەملەكەت تاراپىنان كەپىلدىك بەرىلمەگەن قىزمەتتەردى مىندەتتى الەۋمەتتىك مەديسينالىق ساقتاندىرۋ جۇيەسىنىڭ قاتىسۋشىسى رەتىندە نەمەسە ەرىكتى مەديسينالىق ساقتاندىرۋ، سونداي-اق بىرلەسە تولەۋ ارقىلى الا الادى.

اقپاراتتىق جۇيەلەردى بىرىكتىرۋ، موبيلدىك سيفرلىق قوسىمشالاردى قولدانۋ، ەلەكتروندىق دەنساۋلىق پاسپورتىن ەنگىزۋ، «قاعاز قولدانبايتىن اۋرۋحاناعا» كوشۋ ارقىلى مەديسينالىق كومەكتىڭ قولجەتىمدىلىگى مەن تيىمدىلىگىن ارتتىرۋ قاجەت.

مەديسينادا اۋرۋلاردى دياگنوستيكالاۋ مەن ەمدەۋدىڭ تيىمدىلىگىن ايتارلىقتاي ارتتىراتىن گەنەتيكالىق تالداۋ مەن جاساندى ينتەللەكت تەحنولوگيالارىن ەنگىزۋگە كىرىسۋىمىز كەرەك.

مەديسينالىق كادرلارمەن قامتاماسىز ەتۋ جانە ولاردى ساپالى دايارلاۋ ماڭىزدى ماسەلە بولىپ سانالادى.

بۇگىندە بىزدە نازاربايەۆ ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ بىرەگەي مەديسينا مەكتەبى بار. وندا بىرىكتىرىلگەن ۋنيۆەرسيتەت كلينيكاسى جۇمىس ىستەيدى.

بۇل تاجىريبە بارلىق مەديسينالىق جوعارى وقۋ ورىندارىنا تاراتىلۋعا ٴتيىس.

وسى جانە باسقا دا شارالاردى ىسكە اسىرۋ ٴۇشىن «حالىق دەنساۋلىعى جانە دەنساۋلىق ساقتاۋ جۇيەسى تۋرالى» كودەكستىڭ جاڭا رەداكسياسىن ازىرلەۋ قاجەت.

ساپالى جۇمىسپەن قامتۋ جانە الەۋمەتتىك قامسىزداندىرۋدىڭ ادىلەتتى جۇيەسى.

ەڭبەك نارىعىنىڭ تيىمدىلىگىن قامتاماسىز ەتىپ، ٴاربىر ادامنىڭ ٴوز الەۋەتىن ىسكە اسىرا الۋى ٴۇشىن جاعداي جاساۋدىڭ ماڭىزى زور.

بارلىق نەگىزگى ماماندىق بويىنشا زاماناۋي ستاندارتتار ازىرلەۋ قاجەت.

بۇل ستاندارتتاردا جۇمىس بەرۋشىلەر مەن بيزنەسمەندەر ەڭبەككەرلەردىڭ ٴبىلىمى، قابىلەتى مەن قۇزىرەتىنىڭ قانداي بولۋى قاجەتتىگىن ناقتى بەلگىلەيدى.

كاسىبي ستاندارتتاردىڭ تالاپتارىن ەسكەرىپ، ٴبىلىم بەرۋدىڭ جاڭا باعدارلامالارىن ازىرلەۋ قاجەت نەمەسە قازىرگى باعدارلامالاردى جاڭارتۋ كەرەك.

ٴوزىن-وزى جۇمىسپەن قامتىعاندار مەن جۇمىسسىزدار ەكونوميكالىق ٴوسىمنىڭ رەزەرۆى سانالادى.

مەن ٴوزىن-وزى جۇمىسپەن قامتىعاندار ماسەلەسىن قاراستىرۋ جونىندە بىرنەشە رەت تالاپ قويعانمىن.

ەڭبەك جانە حالىقتى الەۋمەتتىك قورعاۋ مينيسترلىگى بۇل ىسكە جاۋاپسىزدىق تانىتىپ، ٴاتۇستى قاراپ وتىردى.

ادامداردى ناتيجەلى جۇمىسقا تارتۋ ٴۇشىن كوبىرەك مۇمكىندىك بەرىپ، ولاردىڭ جەكە كاسىبىن باستاۋىنا نەمەسە جاڭا ماماندىق الىپ، جۇمىسقا ورنالاسۋىنا جاعداي جاساۋ كەرەك.

«اتامەكەن» ۇلتتىق كاسىپكەرلەر پالاتاسىنىڭ بيزنەستى ۇيرەتۋ جونىندەگى جۇمىستارى قولداۋعا تۇرارلىق.

ناتيجەلى جۇمىسپەن قامتۋدى جانە جاپپاي كاسىپكەرلىكتى دامىتۋ باعدارلاماسى اياسىندا ونىڭ قۇرالدارىن نىعايتا وتىرىپ، حالىقتىڭ وسى ساناتتارىن كەڭىنەن تارتۋ قاجەت.

ٴوزىن-وزى جۇمىسپەن قامتىعانداردى تىركەۋ ۇدەرىسىن مەيلىنشە جەڭىلدەتىپ، ولارعا مەملەكەت الدىنداعى مىندەتتەرىن ادال اتقارۋ ٴتيىمدى بولاتىنداي جاعداي تۋعىزۋ قاجەت.

قازاقستاندىقتاردىڭ جاڭا جۇمىس ورنىن سالىستىرمالى تۇردە تەزىرەك يەلەنۋگە، سونىڭ ىشىندە ەلىمىزدىڭ باسقا دا ەلدى مەكەندەرىنەن جۇمىس تابۋعا مۇمكىندىگى بولۋعا ٴتيىس.

ٴبىرىڭعاي ەلەكتروندىق ەڭبەك بيرجاسىن كەڭ اۋقىمدا ەنگىزۋ قاجەت. وندا بوس جۇمىس ورىندارى مەن جۇمىس ىزدەۋشىلەر تۋرالى بارلىق اقپارات جيناقتالۋعا ٴتيىس.

ازاماتتار ۇيلەرىنەن شىقپاي-اق كاسىبي باعدارلى تەست تاپسىرىپ، وقۋ كۋرستارى مەن مەملەكەتتىك قولداۋ شارالارى تۋرالى ٴبىلىپ، ٴوزىن قىزىقتىراتىن جۇمىس تابا الاتىن بولادى.

ەڭبەك كىتاپشالارىن دا ەلەكتروندىق فورماتقا كوشىرگەن ٴجون.

ەلەكتروندىق ەڭبەك بيرجاسى تۋرالى زاڭدى 2018 جىلعى 1 ساۋىرگە دەيىن قابىلداۋ قاجەت.

الەۋمەتتىك ساياسات ازاماتتاردى تولىققاندى ەكونوميكالىق ومىرگە تارتۋ ارقىلى جۇزەگە اسىرىلاتىن بولادى.

ٴقازىر زەينەتاقى جۇيەسى تولىقتاي ەڭبەك وتىلىنە بايلانىستىرىلعان.

كىم كوپ جۇمىس ىستەسە، سول كوپ زەينەتاقى الاتىن بولادى.

وسىعان وراي، بارشا قازاقستاندىقتار وزدەرىنىڭ اتقاراتىن جۇمىستارىن زاڭداستىرۋعا زور ٴمان بەرۋى كەرەك.

الەۋمەتتىك ساقتاندىرۋ جۇيەسىندە دە ەڭبەك ٴوتىلى مەن وتەماقى مولشەرى اراسىنداعى ٴوزارا بايلانىس كۇشەيتىلەتىن بولادى.

ٴبىز 2018 جىلدان باستاپ حالىقتىڭ الەۋمەتتىك تۇرعىدان از قامتىلعان توبىنا اتاۋلى الەۋمەتتىك كومەك كورسەتۋدىڭ جاڭا تارتىبىنە كوشتىك.

ونىڭ شەگى ەڭ تومەنگى كۇنكورىس دەڭگەيىنىڭ 40 پروسەنتىنەن 50 پروسەنتىنە دەيىن كوتەرىلدى.

ەڭبەككە قابىلەتتى الەۋمەتتىك تۇرعىدان از قامتىلعان ازاماتتار ٴۇشىن بەرىلەتىن قارجىلاي كومەك ولار جۇمىسپەن قامتۋ شارالارىنا قاتىسقان جاعدايدا عانا قولجەتىمدى بولادى.

ەڭبەككە قابىلەتسىز ازاماتتارعا مەملەكەتتىك قولداۋ كورسەتۋ شارالارى كۇشەيتىلەدى.

قىمباتتى قازاقستاندىقتار!

مەملەكەت ٴوزىنىڭ الەۋمەتتىك مىندەتتەمەلەرىنىڭ بارلىعىن تولىقتاي ورىندايدى.

2016-2017 جىلدارى زەينەتاقى مەن جاردەماقى ٴۇش رەت كوبەيگەنىن ەسكە سالعىم كەلەدى.

بازالىق زەينەتاقى، جالپى العاندا، 29 پروسەنتكە، ىنتىماقتى زەينەتاقى 32 پروسەنتكە، بالا تۋۋعا بايلانىستى جاردەماقى 37 پروسەنتكە، ال مۇگەدەكتەر مەن اسىراۋشىسىنان ايىرىلعاندارعا تولەنەتىن جاردەماقىنىڭ ٴارقايسىسى 43 پروسەنتكە ٴوستى.

دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىنداعى قىزمەتكەرلەردىڭ جالاقىسى 28 پروسەنتكە دەيىن، ٴبىلىم بەرۋ سالاسى قىزمەتكەرلەرىنىڭ جالاقىسى 29 پروسەنتكە دەيىن، الەۋمەتتىك قورعاۋ سالاسى قىزمەتكەرلەرىنىڭ جالاقىسى 40 پروسەنتكە دەيىن، «ب» كورپۋسىنداعى مەملەكەتتىك قىزمەتشىلەردىڭ جالاقىسى 30 پروسەنتكە، ستيپەنديالار 25 پروسەنتكە ٴوستى.

داعدارىس زامانى. ايتسە دە، الەمنىڭ ساناۋلى عانا ەلدەرى الەۋمەتتىك سالاعا جۇمسايتىن شىعىندارىن وسىلاي ارتتىرا الدى.

رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتىڭ الەۋمەتتىك سالاعا بولىنگەن شىعىنى 2018 جىلى 12 پروسەنتكە ٴوسىپ، 4،1 تريلليون تەڭگەدەن استى.

الەۋمەتتىك تولەمدەردى، سونىڭ ىشىندە زەينەتاقىنى ٴوسىرۋ 3 ميلليوننان استام قازاقستاندىقتىڭ تابىستارىن كوبەيتەدى.

2018 جىلدىڭ 1 قاڭتارىنان باستاپ ىنتىماقتى زەينەتاقى 8 پروسەنتكە ارتتى.

مۇگەدەكتەرگە، اسىراۋشىسىنان ايىرىلعان جانە مۇگەدەك بالالار تاربيەلەپ وتىرعان وتباسىلارىنا ارنالعان جاردەماقىلار 16 پروسەنتكە دەيىن ٴوستى.

2018 جىلدىڭ 1 شىلدەسىنەن باستاپ بازالىق زەينەتاقى ەڭبەك وتىلىنە بايلانىستى ورتاشا العاندا 1،8 ەسە كوبەيەتىن بولادى.

بۇدان بولەك، 2018 جىلدىڭ 1 شىلدەسىنەن باستاپ كامەلەتكە تولعان، بالا كەزىنەن ٴبىرىنشى توپتاعى مۇگەدەكتەردى باعىپ وتىرعان اتا-انالار ٴۇشىن قوسىمشا مەملەكەتتىك جاردەماقىنى ەنگىزۋدى تاپسىرامىن.

ٴبىر ەڭ تومەنگى كۇنكورىس دەڭگەيىنەن كەم ەمەس مۇنداي جاردەماقىنى شامامەن 14 مىڭ وتباسى اي سايىن الادى.

2018 جىلى وسى ماقساتقا 3 ميلليارد تەڭگەگە دەيىن قارجى قاجەت بولادى.

ٴمۇعالىم مارتەبەسىن ارتتىرۋ ماقساتىمەن ٴبىلىم بەرۋدىڭ جاڭارتىلعان مازمۇنىنا كوشكەن ۇستازداردىڭ لاۋازىمدىق جالاقىسىن 2018 جىلدىڭ 1 قاڭتارىنان باستاپ 30 پروسەنتكە كوبەيتۋدى تاپسىرامىن.

جاڭارتىلعان مازمۇن دەگەنىمىز – حالىقارالىق ستاندارتتارعا ساي كەلەتىن جانە نازاربايەۆ زياتكەرلىك مەكتەپتەرىندە بەيىمدەلۋدەن وتكەن زاماناۋي وقۋ باعدارلامالارى.

بۇلار ٴبىزدىڭ بالالارىمىزعا قاجەتتى فۋنكسيونالدىق ساۋاتتىلىق پەن سىني تۇرعىدان ويلاۋ قابىلەتىن دارىتادى.

سونىمەن قاتار 2018 جىلى كاتەگوريالار اراسىنداعى الشاقتىقتى ارتتىرىپ، مۇعالىمدەر ٴۇشىن بىلىكتىلىك دەڭگەيىن ەسكەرەتىن كاتەگوريالاردىڭ جاڭا كەستەسىن ەنگىزۋدى تاپسىرامىن.

كاتەگوريالاردى بۇكىل الەمدە قولدانىلىپ جۇرگەن ۇلتتىق بىلىكتىلىك تەست ارقىلى بەرۋ كەرەك.

بۇل پەداگوگتاردى وزدەرىن ۇدايى جەتىلدىرۋگە ىنتالاندىراتىن بولادى.

ناتيجەسىندە، مۇعالىمدەردىڭ جالاقىسى بىلىكتىلىگىنىڭ راستالۋىنا بايلانىستى تۇتاستاي العاندا 30 پروسەنتتەن 50 پروسەنتكە دەيىن وسەدى.

بۇل ٴۇشىن بيىل قوسىمشا 67 ميلليارد تەڭگە ٴبولۋ قاجەت.

سەگىزىنشى. ٴتيىمدى مەملەكەتتىك باسقارۋ.

مەملەكەتتىك اكىمشىلەندىرۋ كەزىندە كاسىپكەرلەر مەن تۇرعىنداردىڭ شىعىندارىن قىسقارتۋعا بايلانىستى جۇمىستاردى جالعاستىرۋ قاجەت.

وسىعان وراي بيزنەستى رەتتەۋگە قاتىسۋدى ٴارى قاراي ازايتۋعا باعىتتالعان زاڭ قابىلداۋدى جىلدامداتۋ كەرەك.

«ٴبىر تەرەزە» قاعيداتى بويىنشا بيزنەسكە مەملەكەتتىك قولداۋ كورسەتۋ ۇدەرىستەرىن سيفرلاندىرۋدى قامتاماسىز ەتۋ قاجەت.

مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ اقپاراتتىق جۇيەلەرىنىڭ ينتەگراسياسى «ٴبىر ٴوتىنىش» قاعيداتى بويىنشا جەكەلەگەن مەملەكەتتىك قىزمەت كورسەتۋدەن كەشەندى قىزمەت كورسەتۋگە كوشۋگە مۇمكىندىك بەرەدى.

سونىمەن قاتار تابيعي مونوپوليا سۋبەكتىلەرى كورسەتەتىن قىزمەتتەرىنىڭ ساپاسىن ارتتىرۋ جونىندەگى جۇمىستى جالعاستىرۋ كەرەك.

ولار ٴۇشىن جانە ەنەرگيا وندىرۋشىلەر ٴۇشىن ينۆەستيسيالىق باعدارلامالارىن ەسكەرىپ، نەگىزدەلگەن تاريفتەردى بەلگىلەۋ ماڭىزدى.

بيزنەس-كليماتتى جاقسارتۋ ٴۇشىن باتىل ٴىس-قيمىل تالاپ ەتىلەدى، اسىرەسە وڭىرلىك دەڭگەيدە.

ۇكىمەت بيزنەستى كولەڭكەدەن شىعارىپ، ونى قولداۋعا باعىتتالعان جۇيەلى شارالاردىڭ جاڭا پاكەتىن دايىنداۋعا ٴتيىس.

مەملەكەتتىك ورگاندارعا باعىنىشتى ۇيىمداردىڭ سانىن قىسقارتۋ ەسەبىنەن جەكەشەلەندىرۋ جوسپارىن كەڭەيتە وتىرىپ، ونى ىسكە اسىرۋدى جەدەلدەتۋ قاجەت.

اكىمشىلىك شىعىنداردى ازايتۋ ٴۇشىن ۆەدومستۆوعا باعىنىشتى ناقتى قاجەتتى ۇيىمداردى مۇمكىندىگىنشە بىرىكتىرۋ كەرەك.

بوساعان قاراجاتتى مەملەكەتتىك قىزمەتشىلەردىڭ فاكتورلىق-بالدىق شكالاعا نەگىزدەلگەن جاڭا ەڭبەكاقى جۇيەسىن ەنگىزۋگە باعىتتاۋ قاجەت.

بۇل ورتالىقتاعى جانە وڭىرلەردەگى مەملەكەتتىك قىزمەتشىلەر جالاقىسىنىڭ ديسپروپورسياسىن قىسقارتادى، سونداي-اق جۇمىستىڭ سيپاتى مەن تيىمدىلىگى ەسكەرىلەتىن بولادى.

ۇكىمەتكە مەملەكەتتىك قىزمەت ىستەرى اگەنتتىگىمەن بىرلەسىپ، 2018 جىلى ورتالىق جانە جەرگىلىكتى مەملەكەتتىك ورگانداردا وسى جۇيەنى ەنگىزۋدىڭ پيلوتتىق جوبالارىن ىسكە اسىرۋدى تاپسىرامىن.

وڭىرلەردەگى مەملەكەتتىك قىزمەتتىڭ تيىمدىلىك الەۋەتىن ولاردىڭ ەكونوميكالىق دەربەستىگى مەن جاۋاپكەرشىلىگىن ارتتىرۋ ارقىلى مەيلىنشە تولىق اشۋ كەرەك.

جالپى العاندا، وڭىرلىك ساياسات وڭىرلەردىڭ شىعىندارىن تەڭەستىرۋدەن جەكە تابىستارىنىڭ ٴوسىمىن ىنتالاندىرۋعا باعىتتالۋعا ٴتيىس.

اتاپ ايتقاندا، بۇگىندە الەمدەگى ٴاربىر ونىنشى جۇمىس ورنىن اشىپ وتىرعان سىرتتان كەلۋشىلەر ٴتۋريزمى مەن ىشكى تۋريزم كەز كەلگەن ٴوڭىر ٴۇشىن پەرسپەكتيۆالىق تابىس كوزدەرىنىڭ ٴبىرى بولىپ سانالادى.

ۇكىمەت ۆيزا ماسەلەلەرىن جەڭىلدەتۋدى، ينفراقۇرىلىمدى دامىتۋدى جانە تۋريزم سالاسىنداعى كەدەرگىلەردى الىپ تاستاۋدى قامتيتىن كەشەندى شارالار قابىلداۋى كەرەك.

فيسكالدى ورتالىقسىزداندىرۋ اياسىندا شاعىن جانە ورتا بيزنەستەن تۇسەتىن كورپوراتيۆتى تابىس سالىعىن وڭىرلىك بيۋدجەتتەرگە بەرۋ ماسەلەسىن شەشۋ كەرەك.

2018 جىلدىڭ 1 قاڭتارىنان باستاپ 2 مىڭنان استام ادام تۇراتىن اۋداندىق ماڭىزى بار قالالار، اۋىلدار مەن اۋىلدىق وكرۋگتەردە جەرگىلىكتى ٴوزىن-وزى باسقارۋدىڭ دەربەس بيۋدجەتى مەن كوممۋنالدىق مەنشىگىن ەنگىزۋ زاڭ جۇزىندە بەلگىلەنگەن.

2020 جىلدان باستاپ بۇل نورمالار بارلىق ەلدى مەكەندەردە كۇشىنە ەنەدى.

سالىقتىق جانە سالىقتان تىس باسقا دا تۇسىمدەردىڭ 7 ٴتۇرى، سونداي-اق شىعىنداردىڭ 19 باعىتى اۋىل بيۋدجەتىنە بەرىلدى.

بۇل جەرگىلىكتى ماڭىزى بار ماسەلەلەردى شەشۋ ٴۇشىن حالىقتى تارتۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.

سونىمەن قاتار مەملەكەتتىك ورگاندار ناقتى ۋاقىت جانە جەدەل جاۋاپ بەرۋ رەجىمىندە ازاماتتاردىڭ ەسكەرتپەلەرى مەن ۇسىنىستارىن ەسەپكە الۋ ٴۇشىن زاماناۋي سيفرلىق تەحنولوگيالاردى قولدانۋعا ٴتيىس.

مەملەكەت پەن كومپانيالار جاڭا تەحنولوگيالاردى ەنگىزە وتىرىپ، ٴوز اقپاراتتىق جۇيەلەرى مەن قۇرىلعىلارىنىڭ بەرىك قورعالۋىن قامتاماسىز ەتۋى كەرەك.

بۇگىندە كيبەرقاۋىپسىزدىك ۇعىمى تەك اقپاراتتى عانا ەمەس، سونىمەن قاتار وندىرىستىك جانە ينفراقۇرىلىمدىق نىسانداردى باسقارۋ تەتىگىن قورعاۋ دەگەندى دە بىلدىرەدى.

وسى جانە وزگە دە شارالار قازاقستاننىڭ ۇلتتىق قاۋىپسىزدىك ستراتەگياسىندا كورىنىس تابۋعا ٴتيىس.

توعىزىنشى. جەمقورلىقپەن كۇرەس جانە زاڭنىڭ ۇستەمدىگى.

جەمقورلىقتىڭ الدىن الۋعا باعىتتالعان كۇرەس جالعاسا بەرەدى.

كوپ جۇمىس ىستەلىپ جاتىر.

سوڭعى 3 جىلدا عانا جوعارى لاۋازىمدى شەنەۋنىكتەر مەن مەملەكەتتىك كومپانيالاردىڭ باسشىلارىن قوسا العاندا، جەمقورلىق ٴۇشىن 2،5 مىڭنان استام ادام سوتتالدى.

وسى ۋاقىت ىشىندە ولاردىڭ 17 ميلليارد تەڭگە كولەمىندە كەلتىرگەن زالالى وتەلدى.

مەملەكەتتىك ورگاندارداعى پروسەستەردى، سونىڭ ىشىندە ولاردىڭ حالىقپەن جانە بيزنەسپەن قارىم-قاتىناسىن سيفرلاندىرۋ ماڭىزدى بولىپ سانالادى.

اتاپ ايتقاندا، ازاماتتار ٴوز وتىنىشتەرىنىڭ قالاي قاراستىرىلىپ جاتقانىن كورىپ، دەر كەزىندە ساپالى جاۋاپ الۋعا ٴتيىس.

سوت جانە قۇقىق قورعاۋ جۇيەلەرىن ينستيتۋسيونالدى تۇرعىدان وزگەرتۋ جۇزەگە اسىرىلۋدا.

زاڭناماعا قىلمىستىق پروسەستەگى ازاماتتاردىڭ قۇقىقتارىن قورعاۋ ٴىسىن كۇشەيتۋدى، ونىڭ اسىرە قاتاڭدىعىن باسەڭدەتۋدى كوزدەيتىن نورمالار ەنگىزىلدى.

ادۆوكاتتاردىڭ قۇقىقتارى مەن سوتقا دەيىنگى ساتىداعى سوت باقىلاۋىنىڭ اياسى كەڭەيدى.

قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىنىڭ وكىلەتتىگى مەن جاۋاپكەرشىلىك شەگى ايقىندالدى.

ازاماتتاردىڭ كونستيتۋسيالىق قۇقىقتارىنا كەپىلدىكتى نىعايتۋ، قۇقىق ۇستەمدىگىن قامتاماسىز ەتۋ، قۇقىق قورعاۋ قىزمەتىن ىزگىلەندىرۋ جۇمىستارىن جالعاستىرۋ قاجەت.

قوعامدىق ٴتارتىپتى ساقتاۋ جانە قاۋىپسىزدىكتى قامتاماسىز ەتۋ سالاسىندا كوشەلەردە جانە ادام كوپ جينالاتىن قوعامدىق ورىنداردا بەينەباقىلاۋ جۇرگىزەتىن، ازاماتتاردى انىقتايتىن جانە جول قوزعالىسىن قاداعالايتىن ينتەللەكتۋالدى جۇيەلەردى بەلسەندى تۇردە ەنگىزۋ كەرەك.

ونىنشى. «اقىلدى قالالار» «اقىلدى ۇلت» ٴۇشىن.

2018 جىل – ەلوردامىز استانانىڭ 20 جىلدىعىن اتاپ وتەتىن مەرەيتويلى جىل.

باس قالامىزدىڭ قالىپتاسۋى جانە ەۋرازيانىڭ ماڭىزدى دامۋ ورتالىقتارىنىڭ قاتارىنا قوسىلۋى – بارشامىزدىڭ ورتاق ماقتانىشىمىز.

زاماناۋي تەحنولوگيالار جىلدام ٴوسىپ كەلە جاتقان مەگاپوليستىڭ پروبلەمالارىن ٴتيىمدى شەشۋگە جول اشادى.

«سمارت سيتي» تۇجىرىمداماسى مەن قالاعا قونىس اۋداراتىن ادامداردىڭ قۇزىرەتتەرىن دامىتۋ نەگىزىندە قالالىق ورتانى باسقارۋدى كەشەندى تۇردە ەنگىزۋ قاجەت.

الەمدە ينۆەستورلار ٴۇشىن قالالار باسەكەگە تۇسەدى دەگەن تۇسىنىك قالىپتاستى.

ولار ەلدى ەمەس، جايلى ٴومىر ٴسۇرىپ، جۇمىس ىستەيتىن قالانى تاڭدايدى.

سوندىقتان، استانانىڭ تاجىريبەسى نەگىزىندە «سمارت سيتي» «ەتالوندى» ستاندارتىن قالىپتاستىرىپ، قازاقستان قالالارى اراسىندا وزىق پراكتيكانى تاراتۋدى جانە تاجىريبە الماسۋ ٴىسىن باستاۋ كەرەك.

«اقىلدى قالالار» وڭىرلىك دامۋدىڭ، يننوۆاسيانى تاراتۋدىڭ جانە ەلىمىزدىڭ بارلىق اۋماعىندا تۇرمىس ساپاسىن ارتتىرۋدىڭ لوكوموتيۆتەرىنە اينالادى.

مىنە، الدىمىزدا تۇرعان 10 مىندەت وسى. بۇلار – تۇسىنىكتى ٴارى ايقىن.

قىمباتتى قازاقستاندىقتار!

ٴبىز ساياسي تۇراقتىلىق پەن قوعامدىق كەلىسىمنىڭ ارقاسىندا ەكونوميكامىزدى، ساياساتىمىزدى جانە سانامىزدى جاڭعىرتۋعا كىرىستىك.

تەحنولوگيالىق جانە ينفراقۇرىلىمدىق تۇرعىدان دامۋدىڭ جاڭا كەزەڭىنە تىڭ سەرپىن بەرىلدى.

كونستيتۋسيالىق رەفورما بيلىك تارماقتارى اراسىنداعى بالانستى ناقتىلاي ٴتۇستى.

ٴبىز ۇلتتىق سانانى جاڭارتۋ ۇدەرىسىن باستادىق.

بۇل بازالىق ٴۇش باعىت قازاقستان جاڭعىرۋىنىڭ جۇيەلى ٴۇش تۇعىرى بولىپ سانالادى.

ٴبىز جاڭا زامانعا ساي بولۋ ٴۇشىن ٴتورتىنشى ونەركاسىپتىك رەۆوليۋسيا جاعدايىنداعى تاريحي ورلەۋ باستاۋىندا تۇرعان ٴبىرتۇتاس ۇلت بولۋىمىز كەرەك.


ٴبىزدىڭ telegram-پاراقشامىزدا قازاقستاننىڭ ماڭىزدى جاڭالىقتارى. جازىلىڭىزدار!

كوممەنتاريي