BAQ.kz - Қазақстан жаңалықтары USD 384.53 BAQ.kz - Қазақстан жаңалықтары EUR 432.02 BAQ.kz - Қазақстан жаңалықтары RUB 5.9
استانا:

ٴسابيت مۇقانوۆتىڭ الماتىداعى 10 قولتاڭباسى (فوتو)

 الماتى. 26 مامىر. baq.kz - قازاق زيالىلارىنىڭ شوعىرىن قالىپتاستىرعان، ٴتول ونەرىمىز بەن مادەنيەتىمىزدىڭ ورتالىعىنا اينالعان الماتىدا جازۋشى ٴسابيت مۇقانوۆ وشپەستەي ٴىز قالدىردى. جازۋشى 1930 جىلدان باستاپ ٴومىرىنىڭ سوڭىنا دەيىن جارى ٴماريام مۇقانوۆامەن بىرگە الماتىدا عۇمىر كەشتى. س.مۇقانوۆ الماتىنى ەرەكشە ٴسۇيدى، ٴتىپتى ولەڭ دە جازدى. «الماتىنىڭ كوشەسى» اتتى ولەڭىندە «شىركىن، ٴبىزدىڭ الماتى كەرەمەت-اۋ ...» دەپ تەبىرەنەدى. ەستەلىكتەرىنىڭ بىرىندە «جازۋدان جالىققاندا الماتىنىڭ جاسىل كوشەلەرىندە جۇرەمىن» دەپ جازادى. سول كوشەلەردە بۇگىنگى كۇنى ٴسابيت مۇقانوۆتىڭ وشپەس ٴىزى سايراپ جاتىر.

 

1. م.اۋەزوۆ اتىنداعى ادەبيەت پەن ونەر ينستيتۋتى. بۇل ينستيتۋتتىڭ قابىرعاسىندا س.مۇقانوۆ xviii، xix، xx عاسىرلارداعى قازاق ادەبيەتى جايلى زەرتتەۋلەرىن جازدى. ش.ٴۋاليحانوۆ پەن اباي جايلى جازعان «جارقىن جۇلدىزدار» اتتى ەڭبەگى دە وسى ينستيتۋتتا جازىلدى. كەيىن بۇل شىعارماسى ش.ٴۋاليحانوۆ اتىنداعى سىيلىققا يە بولدى. جازۋشىنىڭ كوپشىلىك الدىندا سويلەگەن سوڭعى ٴسوزى دە وسى ينستيتۋتتىڭ قابىرعاسىندا جازىلىپ الىنعان ەدى.

 

2. قر ورتالىق مەملەكەتتىك مۇراعاتى. بۇل مۇراعاتتا س.مۇقانوۆتىڭ ٴ№1634-شى جەكە قورى ساقتالعان. كەزىندە س.مۇقانوۆتىڭ ٴوزى وسى مۇراعاتقا شاكارىمنىڭ ٴوز قولىمەن جازىلعان حاتىن تاپسىرعان بولاتىن. تىرشىلىگىندە جازىسقان حاتتارى دا مۇراعاتتا ساقتاۋلى. مۇنداي ەپيستوليارلىق قازىنا قازاق جازۋشىلارىنىڭ ەشقايسىسىندا بولعان ەمەس.

 

3. اباي اتىنداعى قازاق ۇلتتىق پەداگوگيكالىق ۋنيۆەرسيتەتى. وسى وقۋ ورنىنىڭ قالىپتاسۋىنا ٴسابيت مۇقانوۆ ٴوزىنىڭ زامانداستارى احمەت بايتۇرسىن ۇلى، ساكەن سەيفۋللين، مۇحتار اۋەزوۆ، سانجار اسپاندياروۆ، قۇدايبەرگەن جۇبانوۆتارمەن بىرگە ەرەكشە ۇلەس قوستى. 1938 جىلدارى وسى وقۋ ورنىندا ۇستازدىق قىزمەتپەن اينالىستى. قازىرگى ۋاقىتتا بۇل وقۋ ورنىندا س.مۇقانوۆتىڭ قول قويىپ، جالاقىسىن العان تابەلى ساقتاۋلى.

 

4. «جازۋشى» باسپاسى. بۇل باسپادا ٴسابيت مۇقانوۆتىڭ 16 تومدىق شىعارمالار جيناعى جارىق كوردى.

 

5. «قازاق ەنسيكلوپەدياسى». بۇل باسپا 1972-1978 جىلدارى ۇلكەن ەنسيكلوپەديانى باسىپ شىعاردى. سول ەنسيكلوپەدياداعى اباي تۋرالى العاشقى ماقالانى ٴسابيت مۇقانوۆ جازعان بولاتىن.

 

6. ش.ٴۋاليحانوۆ اتىنداعى №12 كوپسالالى گيمنازيا. ٴسابيت مۇقانوۆ ٴۇشىن بۇل گيمنازيا ەرەكشە مەكتەپتەردىڭ ٴبىرى بولدى. جازۋشى ٴوزىنىڭ جاس وقىرماندارىمەن كەزدەسۋلەرىنىڭ بارلىعىن وسى جەردە وتكىزەتىن.

 

7. قازاقستان كومپوزيتورلار وداعى. ٴسابيت مۇقانوۆتىڭ كومپوزيتورلار وداعىمەن بايلانىسى وتە تىعىز بولعان. اتاقتى مۋزىكاتانۋشى-ەتنوگراف الەكساندر زاتايەۆيچ س.مۇقانوۆتىڭ ايتۋىمەن قازاقتىڭ 11 ٴانىن وسى جەردە نوتاعا جازىپ العان. كەيىن الەمدى شارلاپ كەتكەن «قازاق ٴۆالسىن» دە لاتيف حاميديمەن بىرگە وسى جەردە جازدى. وداقتىڭ قابىرعاسىندا ونى تۇڭعىش رەت كسرو حالىق ٴارتىسى كۇلاش بايسەيىتوۆا ورىندادى.

 

8. ٴسابيت مۇقانوۆ ٴوزىنىڭ زامانداستارى ماعجان جۇمابايەۆ، ٴىلياس جانسۇگىروۆ، بەيىمبەت مايلين ٴتارىزدى اقىن-جازۋشىلارمەن وسى جەردە كەزدەسەتىن بولعان. وسى اعاشقا ىلىنگەن قول جۋعىشتى جازۋشىلاردىڭ پايدالانعانى تۋرالى دەرەكتەر دە بار.

9. الماتىداعى «استانا» الاڭى (قازىرگى اتاۋى). الاڭداعى ورىندىقتا دەمالىپ وتىرعان ٴسابيت مۇقانوۆتان وقىرماندار قولتاڭبا الۋ ٴۇشىن وسى جەرگە جينالاتىن بولعان. سەبەبى، بۇل الاڭ جازۋشىنىڭ ٴجيى كەلەتىن جەرى ەدى. بىردە وسى الاڭداعى ورىندىقتا وتىرعان س.مۇقانوۆقا ٴبىر توپ جاس جازۋشىلار جاقىنداپ كەلە جاتقاندا جازۋشى ورنىنان تۇرىپ ٴوزى سالەمدەسكەن ەكەن. سوندا ولاردىڭ بىرەۋى: «سابە، ٴبىز ٴوزىمىز-اق سالەم بەرەتىن ەدىك قوي. نەگە بىزگە قاراي ٴجۇردىڭىز»، - دەپ قىسىلا سويلەيدى. سوندا سابەڭ: «انتۇرعاندار، سەندەر امانداسپاي وتە شىعا ما دەپ قورقىپ كەتتىم!» دەگەن ەكەن.

 

10. قازىرگى «داستارحان» مەيرامحاناسى. بۇل مەيرامحاناعا ٴسابيت مۇقانوۆ ٴجيى كەلىپ، تۇشپاراعا تاپسىرىس بەرەتىن بولعان. جارى ٴماريام: «سونداي تۇشپارا ۇيدە دە بار عوي، نەسىنە بارا بەرەسىڭ؟» - دەسە، سابەڭ: «ول جەردە تۇشپارانى ەرەكشە دايىندايدى. سەنبەسەڭ، ٴوزىڭ دە ٴجۇر، ٴدامىن تات»، - دەپتى. كەيىننەن بۇل وقيعا ەل اراسىنا تارالىپ، «داستارحان» مەيرامحاناسىنىڭ اس مازىرىنە «مۇقانوۆتىڭ سۇيىكتى تۇشپاراسى» اتتى تاعام قوسىلعان. بۇل تاعام ٴالى كۇنگە دەيىن مەيرامحانانىڭ مازىرىندە بار.

 

دايىنداعان: نۇرسەرىك جولبارىس

 

اۆتور وسى ماتەريالدى دايىنداۋعا قاتىسقانى ٴۇشىن الماتى قالاسىنداعى س.مۇقانوۆ مۋزەيىنىڭ عىلىمي قىزمەتكەرى گۇلنار قۇدابايەۆاعا العىسىن بىلدىرەدى. سۋرەتتەر مۋزەي قورىنان الىندى.


 


ٴبىزدىڭ telegram-پاراقشامىزدا قازاقستاننىڭ ماڭىزدى جاڭالىقتارى. جازىلىڭىزدار!

كوممەنتاريي