BAQ.kz - Қазақстан жаңалықтары USD 384.53 BAQ.kz - Қазақстан жаңалықтары EUR 432.02 BAQ.kz - Қазақстан жаңалықтары RUB 5.9
استانا:

«اباي» رومانىنىڭ جارىق كورگەنىنە بيىل 75 جىل

استانا قالاسىنداعى ۇلتتىق اكادەميالىق كىتاپحانادا «اباي» رومانىنىڭ جارىق كورگەنىنە 75 جىل تولۋىنا وراي قازاق رۋحانياتىنىڭ اسىل قازىناسى، زاڭعار جازۋشى مۇحتار اۋەزوۆتىڭ شىعارماسىنا ارنالعان «ٴبىر كىتاپ كورمەسى» ٴوتتى، دەپ حابارلايدى baq.kz ٴتىلشىسى.

كورمەگە «اباي» ەپوپەياسىنىڭ 1942 جىلى تۇڭعىش شىققان باسىلىمى مەن بۇگىنگى كۇنگە دەيىن باسپا بەتىن كورگەن نۇسقالارى جانە 116 تىلگە اۋدارىلعان ەڭبەكتىڭ كىتاپحانا قورىندا ساقتالعان 15-كە جۋىق تىلدەگى باسىلىمى قويىلدى.

«اباي» قازاقتىڭ رۋحىن ماڭگى كوتەرەدى

جىينعا قاتىسىپ، كورمەنى تاماشالاعان ابايتانۋشى، اۋەزوۆتانۋشى، الاشتانۋشى تۇرسىن جۇرتباي بۇگىنگى كۇنى قازاق رۋحانياتىنىڭ اسىل قازىناسىنا اينالعان اسىل تۋىندىنىڭ وتە قيىن زاماندا جارىق كورگەنىن، ايتپەگەندە قازاق ابايدى دا، اباي ٴومىر سۇرگەن ٴومىردى دە تانىمايتىنىن، ٴتىپتى ۇلكەن قازىنامىزدان ايىرىلىپ قالۋىمىز مۇمكىن ەكەنىن ايتتى.

«بۇگىن قازاق رۋحانياتى ٴۇشىن كيەلى كۇن. اباي دانا، ول دۇنيەدەگى بارلىق قوزعالىستار مەن سەزىمدەردىڭ جۇمباعى. ال مۇحتار اۋەزوۆ ۇلى، ويتكەنى ابايداي دانانىڭ وسيەتىن، تاعدىرىن، ارمانىن «اباي»، «اباي جولى» روماندارى ارقىلى جەتكىزىپ بەرگەن. ويلاپ قاراسام، ٴار قوعامنىڭ، ٴار ۇلتتىڭ دامۋى ەرەكشە توڭكەرىستى تۇردە بولادى ەكەن. 75 جىل بۇرىن، 1942 جىلعى شىلدە ايىنا دەيىنگى قازاق رۋحانياتى ٴبىر باسقا، سول شىلدە ايىنان كەيىنگى ۇلتتىق كوركەمدىكتى قابىلداۋى، ويلاۋ جۇيەسى، ٴوزىن ۇلت رەتىندە سەزىنۋى باسقا بولدى. 1942 جىلى شىلدە ايىندا بەيسەنباي كەنجەبايەۆ سوعىستىڭ ٴجۇرىپ جاتقانىنا قاراماستان «اباي» رومانىن شىعارىپ، اۋرۋحانادا جاتقان اۋەزوۆكە بەرگەن كەزدە، بالكوندا تۇرىپ مۇحتار: «ٴتىرىلتتىڭ، ٴتىرىلتتىڭ مەنى، ابايدى ٴتىرىلتتىڭ، ارمان جالعاندى» دەپ جىلاپتى. 1945-1946 جىلدا قىسىم باستالىپ كەتتى. ەگەردە سول 1936-1940 جىلداردىڭ ارالىعىندا قيىن كەزدەردە جازىلعان ٴبىرىنشى كىتاپ ارابتان كيريلليساعا كوشىرىلمەگەن بولسا، سوعىس ٴجۇرىپ جاتقان بەس جىلدا جاريالانباسا، ٴبىزدىڭ رۋحاني ٴومىرىمىز قانداي بولار ەدى؟ ٴبىز ابايدى قالاي تۇسىنەر ەدىك؟ وتكەن ٴومىردى كىمگە، نەگە سۇيەنىپ تالدار ەدىك. بۇل عىلىمنىڭ بار سالاسىنا ارنالعان»، - دەدى جازۋشى تۇرسىن جۇرتباي.

ابايتانۋشى «ابايدىڭ» قيىن كەزەڭدەردە ٴار قازاققا دەمەۋ بولعانىن ايتىپ، ۇلى ەڭبەكتىڭ ٴالى دە زەرتتەلمەي جاتقان تۇسى كوپ ەكەنىن اتاپ ٴوتتى.

«اباي رومانىنىڭ شىعۋى قازاقتىڭ xx عاسىرداعى ٴارتۇرلى توپالاڭ، زوبالاڭنا كەيىنگى شىن تۇلەۋىنىڭ باسى جانە ابايدىڭ رۋحاني دۇنيەسىنىڭ بيىگى دەپ ويلايمىن. اباي دانا، اۋەزوۆ ۇلى، ولاردىڭ وسى ۇلى رۋحانياتى الاشتىڭ يدەياسىنىڭ شىڭى دەپ ەسەپتەيمىن. ٴبىز «اباي جولىن» سونشالىق زەرتتەلىپ كەتتى دەيمىز، ٴبىراق، ٴالى دە «ابايدىڭ» ٴار بەتىندەگى ٴبىر-بىر سويلەمىنىڭ ماعىناسى عانا اشىلعان سياقتى. مىنا 1942 جىل مەن 1947 جىلدا شىققان ٴبىرىنشى ەكىنشى كىتاپتىڭ اراسىنداعى ايىرماشىلىق جەر مەن كوكتەي. سول بەس جىلدىڭ ىشىندەگى اۋەزوۆتىڭ ويىنداعى اۋدارىلىپ تۇسكەن جايلار وسى كۇنگە دەيىن اشىلعان جوق. جەردىڭ قىرتىسى اۋدارىلىپ ٴتۇستى، ال جەردىڭ بەتى ٴالى استىندا... كوبىنەسە، ورتا جاستاعىلار «ابايدى» جاتقا بىلەدى. ولار مەملەكەتتىڭ قيىن كەزىن باسىنان كەشىرگەندە سونى مەدەۋ تۇتقان، «اباي» قازاقتىڭ رۋحىن ماڭگى كوتەرەدى»، - دەدى عالىم.

«ابايدى» ٴاربىر سارباز وقۋى ٴتيىس!

كورمەگە مەملەكەتتىك كۇزەت قىزمەتىنىڭ ساربازدارى كەلىپ قاتىستى. ەل قورعايتىن ساربازداردىڭ اراسىندا دا «ابايدى» وقىعاندار كوپ بولىپ شىقتى. جاس سارباز مۇقاي جاقسىلىق تەك قازاقتىڭ ەمەس، ادامزاتتىڭ اسىل قازىناسى بولعان اباي ەڭبەكتەرىن، ۇلتتىق رۋحتى وياتىپ، كەمەڭگەرلىككە باستايتىن «اباي» رومانىن ٴاربىر سارباز وقۋى كەرەكتىگىن ايتادى.

«مەن «ابايدى» مەكتەپ بىتىرگەن سوڭ، ۋنيۆەرسيتەتكە تۇسەردەن بۇرىن وقىدىم. كەش وقىدىم، ارينە. شىعارمانى وقىپ، كوز الدىما سول كەزدەگى قازاق ٴومىرىن، تۇرمىس-تىرشىلىگىن ەلەستەتتىم. سول زامانعا بارىپ قايتقانداي سەزىمدە بولدىم. مەن ٴۇشىن بۇل قايتالانباس ۇلكەن ەڭبەك. اۋەزوۆتىڭ بۇل كىتابى ارقىلى ٴبىز ابايدى تانىساق، الەم وقىرمانى قازاقتى تانىپ جاتىر. ساپتا تۇرعان ساربازداردى جايدان جاي جىبەرگەن جوق. ولاردىڭ بارلىعى پاتريوت جاستار. ٴبىز «ابايدى» وقۋ ارقىلى ەلگە دەگەن سۇيىسپەنشىلىگىمىزدى ارتتىرامىز، حالىق ٴۇشىن ادال ەڭبەك ەتۋ كەرەك ەكەنىن بىلەمىز. سوندىقتان ٴاربىر سارباز وقۋعا مىندەتتى كىتاپ دەپ ەسەپتەيمىن»، - دەيدى مەملەكەتتىك كۇزەت قىزمەتىنىڭ ساربازى، قاتارداعى جاۋىنگەر مۇقاي جاقسىلىق.

فوتو: اۆتوردىكى


ٴبىزدىڭ telegram-پاراقشامىزدا قازاقستاننىڭ ماڭىزدى جاڭالىقتارى. جازىلىڭىزدار!

كوممەنتاريي