BAQ.kz - Қазақстан жаңалықтары USD 384.53 BAQ.kz - Қазақстан жаңалықтары EUR 432.02 BAQ.kz - Қазақстан жаңалықтары RUB 5.9
استانا:

قانداستاردىڭ كوشىپ كەلۋىنە بۇرىنعىداي كەدەرگى جوق – اۋىت مۇقيبەك ەكسكليۋزيۆ

وتكەن اپتادا ۇكىمەت وتىرىسىندا 2017-2021 جىلدارعا ارنالعان كوشى-قون ساياساتىنىڭ جاڭا تۇجىرىمداماسى قارالدى. تۇجىرىمدامانىڭ نەگىزگى باعىتتارىنىڭ ٴبىرى ەتنيكالىق كوشى-قون بولدى. تۇجىرىمداما جوباسىندا مەملەكەت باسشىسىنىڭ دۇنيەجۇزى قازاقتارىنىڭ v قۇرىلتايىندا بەرگەن تاپسىرمالارى قاراستىرىلعان. ياعني وندا ەتنيكالىق قازاقتاردى تەك كوشىرىپ الۋ ماسەلەسىن عانا قاراستىرماي، ولاردىڭ الەۋەتىن تۇرعىلىقتى جەرىندە قالدىرا وتىرىپ پايدالانۋ مۇمكىندىگى ۇسىنىلدى. شەتەلدە تۇراتىن ەتنيكالىق قازاقتارمەن بايلانىستى كۇشەيتۋ ماقساتىندا دۇنيەجۇزى قازاقتارىنىڭ قاۋىمداستىعى ولاردىڭ تۇرعىلىقتى جەرىندە مادەني ورتالىقتار قۇرۋىنا ىقپال جاساۋ، شەتەلدەگى بىلىكتى ماماندار مەن جەتىستىككە جەتكەن ازاماتتاردى ەلگە تارتۋ جانە ولاردىڭ ەلەكتروندى دەرەكقورىن جاساۋ، جوعارى بىلىكتى ەتنيكالىق قازاقتارعا ۋاقىتشا جۇمىسقا كەلۋ مۇمكىندىگىن بەرۋ، ۇكىمەت ايقىنداعان سولتۇستىك وڭىرلەرگە قونىس اۋدارۋشىلاردى بەيىمدەۋ، كىرىكتىرۋ قىزمەتىن كورسەتەتىن ورتالىقتار قۇرۋ نەمەسە قازىرگى جۇمىسپەن قامتۋ ورتالىقتارىنىڭ فۋنكسياسىن كەڭەيتۋ ۇسىنىلىپ وتىر. ەلىمىزدە ىسكە اسىرىلىپ جاتقان كوشى-قون ساياساتىن جانە ونىڭ تەتىكتەرىن سىرتتا جۇرگەن قانداس باۋىرلارىمىزعا تولىققاندى جانە ۋاقىتىندا جەتكىزۋ ماقساتىندا قازاقستان ەلشىلىكتەرى ارقىلى بەلسەندى اقپاراتتاندىرۋ جۇمىسىن جۇرگىزۋ دە قاراستىرىلدى. جاڭا زاڭ ەتنيكالىق كوشى-قوننىڭ قايتا جاندانۋىنا قانشالىقتى سەرپىن بەرەدى؟ كوش جاندانا ما؟ وسى نەگىزدە ٴبىز ەتنيكالىق كوشى-قون جۇمىسىنا بەلسەنە اتسالىسىپ جۇرگەن قوعام قايراتكەرى، «نۇر وتان» پارتياسى رەسپۋبليكالىق قوعامدىق قابىلداۋ بولمەسىنىڭ كەڭەسشىسى اۋىت مۇقيبەكتى اڭگىمەگە تارتقان بولاتىنبىز.

ەتنيكالىق كوشى-قون زاڭى كەمەلدەندى

– 4 جىل بۇرىن ۇكىمەت قانداستارىمىزعا 4 جىلسىز ازاماتتىق بەرمەۋ تۋرالى «حالىقتىڭ كوشى-قونى تۋرالى» زاڭ قابىلداعان ەدى. سول كەزدە كوشتىڭ ىركىلگەنى راس.

– ٴيا، ول زاڭ بۇكىل قازاق قوعامىندا ٴدۇمپۋ تۋعىزعان ەدى. ٴبىراق، جارتى جىلعا جەتپەيتىن ۋاقىتتا ەلباسى ۇكىمەتكە زاڭدى قايتا قاراۋدى تاپسىردى. سول تاپسىرما بويىنشا 2015 جىلى 9 اقپاندا ۇكىمەتتەن وزگەرتۋلەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزىلگەن نۇسقا ماجىلىسكە كەلىپ ٴتۇستى. ماجىلىستەگى تالقىلاۋعا مەن دە قاتىستىم. ونىڭ بارىنشا كەمەلدى بولۋىنا دەپۋتاتتار دا، قاتىستى مينيسترلىكتەردىڭ وكىلدەرى دە بارىن سالدى. وسى زاڭعا 2015 جىلى 24 قاراشادا قول قويىلىپ، 2016 جىلى 1 قاڭتارىنان باستاپ اتقارىلىپ كەلە جاتىر. ياعني، بۇل زاڭنىڭ قازاق كوشىنە سەرپىن بەرەتىن تۇستارى كوپ بولدى. اتاپ ايتقاندا، قانداستارىمىز، قۇجات وتكىزگەن كۇننەن باستاپ، بەس جۇمىس كۇنى ىشىندە «ورالمان» مارتەبەسىنە قول جەتكىزەدى; ٴۇش ايدىڭ كولەمىندە تۇراقتى تىركەۋگە تۇرىپ، ىقتيارحات الادى; ال، ودان كەيىنگى ٴۇش ايدىڭ ىشىندە قر ازاماتى بولىپ شىعا كەلەدى. ۇكىمەتتىڭ 2016 جىلعى 18 اقپانداعى 83-قاۋلىسىندا بەلگىلەگەن جەتى وبلىستىڭ بىرىنە قونىس تەپكەن جاعدايدا (اقمولا، اتىراۋ، شىعىس قازاقستان، باتىس قازاقستان، قوستاناي، پاۆلودار،سولتۇستىك قازاقستان وبلىستارى) كوشىپ كەلۋ جاردەماقىسى بەرىلەدى. ياعني، ٴاربىر وتاعاسىعا 55 ايلىق ەسەپتىك كورسەتكىش كولەمىندە، وتباسى مۇشەلەرىنە 35 ايلىق ەسەپتىك كورسەتكىش كولەمىندە ەرۋلىك بەرەدى. ونىڭ سىرتىندا، اۋىلداردى تاڭداعان قانداستارىمىزعا ٴبىر جىل بويى ٴۇي جالداپ تۇرۋ ٴۇشىن اي سايىن 50 مىڭ تەڭگەگە تاياۋ تاعى كومەك بار. ونى ٴبىر جولدا الىپ، ٴۇي ساتىپ الۋىنا دا بولادى.

وسى زاڭدا تەك ٴبىر عانا كەمشىلىك بولدى. ول – قحر-دان كەلەتىن قازاقتاردان تۇراقتى تىركەۋگە تۇرۋدا سوتتالماعانى تۋرالى انىقتاما تالاپ ەتۋ. بۇل ماسەلەنى دە كوتەردىك. ىشكى ىستەر ٴمينيسترى قالمۇحانبەت قاسىموۆقا ەكى رەت ايتىلدى. ۆەدومستۆو باسشىسى بۇل ماسەلەنىڭ ۇكىمەت دەڭگەيىندە شەشىلەتىنىن ايتتى. ٴسويتىپ ۆيسە-پرەمەر اسقار مىرزاحمەتوۆتىڭ قابىلداۋىندا بولىپ، ٴمان-جايدى جەتكىزدىم. ودان ارى دۇنيەجۇزى قازاقتارىنىڭ بەسىنشى قۇرىلتايى قارساڭىندا ٴبىرىنشى ۆيسە-پرەمەر اسقار ٴمامين باس بولىپ اشقان ۇيىمداستىرۋ كوميتەتىنىڭ جينالىسىندا بۇل ماسەلە قور قۇرۋ، ۇلتى قازاق شەتەلدىك ستۋدەنتتەردىڭ وقۋ گرانتىن كوبەيتۋ، شەتتەن ورالعان زەينەت جاسىنداعى ازاماتتاردىڭ زەينەتاقىسىن كوبەيتۋ سىندى ۇسىنىستارمەن تولىقتىرىلىپ، تاعى كوتەرىلدى. ٴسويتىپ، ۇكىمەت ارقىلى ەلباسىنا جەتىپ، بۇل تىلەگىمىزبەن قوسا باسقا وتىنىشتەرىمىز دە ورىندالدى. مىنە، بيىل 4 قىركۇيەك كۇنى قر ىشكى ىستەر مينيسترلىگىنىڭ «شەتەلدىكتەرگە جانە ازاماتتىعى جوق ادامدارعا قازاقستان رەسپۋبليكاسىندا ۋاقىتشا جانە تۇراقتى تۇرۋعا رۇقساتتار بەرۋ قاعيدالارىن بەكىتۋ تۋرالى» 2015 جىلعى 4 جەلتوقسانداعى №992 بۇيرىعىنا تولىقتىرۋ ەنگىزىلىپ، بۇيرىقتىڭ 10-تارماعىنداعى «ازاماتتىعى تيەسىلىگى نەمەسە تۇراقتى تۇراتىن مەملەكەتتە سوتتىلىعى (سوتتىلىعىنىڭ بولماۋى) تۋرالى ٴتيىستى مەملەكەتتىڭ قۇزىرەتتى ورگانى بەرگەن قۇجات» - دەپ اتالاتىن 6-تارماقشاسىنا «قىتاي حالىق رەسپۋبليكاسى ازاماتتارىنىڭ ەتنيكالىق قازاقتارىن قوسپاعاندا، ەگەر وزگە حالىقارالىق شارتتاردا كوزدەلمەسە» - دەگەن ەسكەرتۋ قوسىلدى.

– دەمەك، ەتنيكالىق كوشى-قون زاڭى كەمەلدەندى عوي؟

– سولاي ايتۋعا ابدەن بولادى. وتكەن اپتادا ۇكىمەتتە قارالعان كوشى-قون ساياساتىنىڭ جاڭا كونسەپسياسىنىڭ جوباسى قازاق كوشىنە تىڭ سەرپىن بەرەرى ٴسوزسىز. وندا دۇنيەجۇزى قازاقتارىنىڭ v قۇرىلتايىنداعى ەلباسىنىڭ تاپسىرمالارى تولىق قامتىلىپتى. بىرىنشىدەن، شەتتەگى جانە ەلگە كوشىپ كەلەتىن اعايىندى قولداۋعا ارنالعان «وتانداستار» اتتى قوردى قۇرۋ قولعا الىنباق. ەكىنشىدەن، شەتتەگى تالانتتى قازاقتاردىڭ ەلەكتروندى دەرەكقورى جاسالماق. ۇشىنشىدەن، كاسىبي بىلىكتى ەتنيكالىق قازاقتارعا ۋاقىتشا جۇمىسقا كەلۋ مۇمكىندىگىن بەرۋ ٴۇشىن جۇمىس بەرۋشىلەرگە رۇقساتتى جەڭىلدەتىلگەن تارتىپپەن تەگىن بەرۋ تەتىگى قاراستىرىلدى. تورتىنشىدەن، ەلىمىزدە ىسكە اسىرىلىپ جاتقان كوشى-قون ساياساتىن جانە ونىڭ تەتىكتەرىن سىرتتا جۇرگەن قانداس باۋىرلارىمىزعا تولىققاندى جانە ۋاقىتىندا جەتكىزۋ ماقساتىندا شەتەلدەگى ٴبىزدىڭ ەلشىلىكتەر ارقىلى بەلسەندى اقپاراتتاندىرۋ جۇمىسى جۇرگىزىلەتىن بولادى. وسىلايشا ەلباسىنىڭ تاپسىرماسى زاڭدىق نەگىزدە جاسالدى. ەندىگى ماسەلە – اتقارۋ مەن اقپاراتتاندىرۋدا.

– قانداستارىمىز ٴۇشىن بۇدان وزگە قانداي جەڭىلدىكتەر قاراستىرىلعان؟

– ەڭ الدىمەن، اتاجۇرتىنا كەلۋ ٴۇشىن قانداستارىمىز ٴوزى تۇرعان ەلدەگى قازاقستان ەلشىلىكتەرىنەن ۆيزانى تەگىن الادى. بيىل جاڭا جىلدان باستاپ، كەزەككە تۇرۋدىڭ ازابىن ابدەن تارتىپ كەلگەن قىتايداعى قازاقتارعا ٴبىر جولدا 3 جىلعا كوپ مارتەلى ۆيزا بەرۋ ٴتارتىبى دە جۇزەگە اسىپ جاتىر. كەلگەننەن كەيىن تۇرعان مەرزىمىنە قاراماستان جەڭىلدەتىلگەن تارتىپپەن تىركەۋگە تۇرىپ، ورالمان مارتەبەسىنە يە بولادى. ٴبىر جىلعا جەتپەيتىن ۋاقىتتا قر ازاماتتىعىن الادى. ٴاربىر ورالمان وتباسى قازاقستانداعى بارلىق اۋىلدى جەردەن شارۋاشىلىق قۇرۋ ٴۇشىن تەگىن جەر تەلىمدەرىن الۋعا قۇقىلى.

– جەرگە موراتوريي جاريالانعان جوق پا؟

– كەلىپ جاتقان اعايىنداردىڭ كوپ بولىگى اۋىلدى جەرلەرگە بارىپ جاتىر. ول ٴۇشىن دە ۇكىمەت ٴتيىمدى جاعداي جاساپ قويدى. قر جەر كودەكسىنىڭ 37، 46، 97، 100-باپتارىندا ورالماندارعا تەگىن جەر تەلىمىن بەرۋ قاراستىرىلعان. 100-بابتىڭ 6-تارماعىندا: «جەرى بولىسۋگە جاتپايتىن مەملەكەتتىك اۋىل شارۋاشىلىعى ۇيىمدارىنىڭ قۇرامىنان شىققان جانە شارتتى جەر ۇلەسى قۇقىعى بۇرىن بەرىلمەگەن وسى اۋماقتا تۇراتىن ازاماتتاردىڭ، سونداي-اق ورالمانداردىڭ شارۋا نەمەسە فەرمەر قوجالىعىن نەمەسە اۋىل شارۋاشىلىعى وندىرىسىنە بايلانىستى وزگە دە قىزمەتتى جۇرگىزۋى ٴۇشىن ارنايى جەر قورىنىڭ جەرىنەن ٴبىرىنشى كەزەكتە جەر ۋچاسكەسىن الۋعا قۇقىعى بار»، دەپ كورسەتىلگەن. كوردىڭىز بە، جەر قورىنداعى جەر ورالماندارعا ٴبىرىنشى كەزەكتە بەرىلەدى. وسىنى ٴبىزدىڭ اتقارۋشى ورگاندار ەلباسى جاريالاعان موراتورييمەن شاتاستىرىپ، ورالماندارعا دا جەر بەرمەي ساندالتقان جاعدايلار بولدى. وسىنى انىقتاۋ ٴۇشىن ٴبىز ورالمان جىگىتتەردىڭ اكىمدەرگە جازعان ٴوتىنىشىن قاداعالاۋعا الدىق. اكىمدەر ولاردى جەر بەرىلمەيدى دەپ قايتاردى. سوسىن سول حاتتى جەر قاتىناستارى باسقارماسىنا جىبەرتكىزدىك. ولاردىڭ دا جاۋابى سولاي بولدى. حاتقا جاۋاپ بەرگەن ورگانداردى اقپارات قۇرالدارى ارقىلى سىنعا الدىق. وعان قر اۋىل شارۋاشىلىعى مينيسترلىگى نازار اۋداردى. اشم ۆيسە-مينيسترى ەرلان نىسانبايەۆ ارنايى جينالىس وتكىزىپ، ورالماندارعا جەر تەلىمدەرىن بەرۋدە قر جەر كودەكسىنىڭ جوعارىدا اتالعان ٴتورت بابىن نەگىزگە الۋدى تاپسىردى جانە ٴوزى قول قويىپ، بۇكىل وبلىستاردىڭ جەر قاتىناستارى باسقارمالارىنا حات جونەلتتى. سوندىقتان، ەڭ الدىمەن مۇددەلى تۇلعا ٴوتىنىش جازىپ تالاپ ەتسە، اتقارۋشى ورگان وعان مىندەتتى تۇردە جەر تەلىمدەرىن بەرۋى ٴتيىس. مىسالى، بيىل جازدا سولتۇستىك قازاقستان وبلىسى، ەسىل اۋدانىنىڭ بىرلىك دەگەن اۋىلىنا باردىم. 15 ورالمان وتباسى كوشىپ بارعالى جابىلىپ قالعان مەكتەپ پەن بالا باقشا قايتا اشىلدى. ولار مەملەكەتتەن بەرىلەتىن بارلىق كومەككە قول جەتكىزدى. اكىمدىكتەن ٴار وتباسىعا 10 گەكتاردان شابىندىق جەر بەرىلدى.

– «ورالمان» مارتەبەسىنىڭ تيىمدىلىكتەرى قانداي؟

– ورالمان كۋالىگى تەك شەتتەن كەلگەن قازاقتارعا عانا بەرىلەتىن مارتەبە. ونىڭ مەرزىمى ٴبىر جىل عانا. ال، «ورالمان» مارتەبەسىنىڭ تيىمدىلىكتەرى تۋرالى تولىق بىلگىڭىز كەلسە، «حالىقتىڭ كوشى-قونى تۋرالى» زاڭنىڭ 23-، 26-باپتارىن وقىڭىز. ٴبىر سوزبەن ايتقاندا، الىس-جاقىن شەتەلدەردەن قازاقستان رەسپۋبليكاسىنا كوشىپ كەلىپ، «ورالمان» مارتەبەسىنە يە بولعان قازاق – ەڭ باقىتتى قازاق دەر ەدىم مەن.

ەندىگى ماسەلە – جاڭا زاڭدى دۇرىس اتقارۋ مەن اقپاراتتاندىرۋ

– سىزدىڭشە ناسيحات جۇمىستارى قالاي جۇرگىزىلۋى كەرەك؟

– ونى ەڭ الدىمەن شەتەلدەن كەلگەن بەلسەندى ازاماتتار وزدەرى باس بولىپ، قالتالى كاسىپكەرلەر دەمەۋشىلىك جاساپ، 40-تان اسا ورالمانداردىڭ قوعامى جۇمىلا جۇمىس ىستەۋى كەرەك. اتقارۋشى ورگانداردىڭ ەسىگىن كۇندە تىقىلداتىپ، تەلەفونىن ساعات سايىن شىرىلداتىپ تۇرعان ٴجون. سوندا بارىپ ولار «كوشى-قون» دەگەن ساياساتتىڭ بار ەكەنىن ٴبىلىپ، زاڭدارى مەن قاۋلىلارىن اقتارا باستايدى. ورالماندارعا قانداي جەڭىلدىكتەر مەن كومەكتەردىڭ بار ەكەنىن تۇسىنەدى. بەلگىلەنگەن جەتى وبلىستى ٴار قوعامدىق ۇيىم ٴبولىپ الىپ، ورالمانداردى قونىستاندىرۋى ٴتيىس. قانداستارىمىز رەنجىمەسىن، ٴقازىر توي تويلايتىن زامان ەمەس. قالتالى قانداستارىمىز اقىندار مەن باتىرلاردى ەسكە الۋعا ميلليونداپ جۇمساعان قارجىنى كوشى-قوننىڭ جاندانۋىنا بەرسىن. قىتايداعى قازاقتاردىڭ كەلۋى وتە مۇشكىل حالگە ٴتۇسىپ كەتتى. موڭعوليادان كەلەتىن كوش توقتادى دەپ ايتۋعا بولادى. وتكەن جىل مەن بيىلعى جىلدىڭ العاشقى ٴۇش ايىن سالىستىرساق، موڭعوليادان كەلگەن قانداستارىمىز 2016 جىلى 9% بولسا، 2017 جىلى 2،1% عا تومەندەگەن. زاڭنىڭ دۇرىس اتقارىلۋى مەن ورالمانداردىڭ زاڭدىق ساۋاتىن ارتتىرۋدا مەملەكەتتىك بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارى ارنايى باعدارلاما اشۋى كەرەك. مىسالى، ٴبىر عانا «qazaqstan» ۇلتتىق تەلەارناسىن الايىقشى. ۇلتتىق ارنادا ٴبىرىنىڭ اۋزىنان ٴبىرى تۇسكەن «كەلبەت»، «جارقىن بەينە»، «دارا جول» دەگەن ٴۇش باعدارلاما بار. ۇشەۋى دە تانىمال تۇلعالار، قايراتكەرلەر مەن اقىن-جازۋشىلارعا ارنالعان. سونىڭ بىرەۋىن تەك كوزى تىرىلەرگە، ٴبىرىن باقيلىق بولعاندارعا، ال ٴۇشىنشىسىن كوشى-قونعا نەگە ارناماسقا؟!

– جاڭا زاڭدا بۇل جۇمىسقا شەتەلدەگى ەلشىلىكتەردىڭ دە كىرىسۋى كەرەكتىگى ايتىلعان...

– حالىقتىڭ كوشى-قونى تۋرالى زاڭدا سىرتقى ىستەر مينيسترلىگى، ىشكى ىستەر مينيسترلىگى، ۇلتتىق قاۋىپسىزدىك كوميتەتى سياقتى اتقارۋشى بيلىكتىڭ كوشى-قون جونىندەگى مىندەتتەرى انىق جازىلعان. سونىڭ ىشىندە سىرتقى ىستەر مينيسترلىگىنىڭ قۇزىرىنا ٴسىز ايتقان ماسەلە كىرەدى. قاندستارىمىز قازاقستانعا كەلمەي تۇرىپ-اق ەلشىلىكتەر ارقىلى ورالمان كۋالىگىن الىپ، كۆوتاعا ىلىگۋگە ٴوتىنىش تاپسىرا الادى. ەلشىلىكتەر «اعايىندار تالاپ ەتپەيدى» دەگەن سىلتاۋدى كولدەنەڭ تارتادى. ەلشىلىكتەر اقپارات بەرمەسە، وزگە ەلدە جاتقان قازاق قايدان بىلەدى؟ كونسۋلدىق قىزمەتكەرلەرى بۇل جۇمىستى وتە ناشار اتقارۋدا، ٴتىپتى اتقارىپ وتىرعان جوق دەۋگە بولادى. ەڭ بولماسا، «حالىقتىڭ كوشى-قونى تۋرالى» زاڭنىڭ «قازاقستان رەسپۋبليكاسى سىرتقى ىستەر مينيسترلىگىنىڭ جانە قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ شەتەلدەگى مەكەمەلەرىنىڭ قۇزىرەتى» دەگەن 10-بابىن سول ەلدىڭ جازۋىمەن جازىپ، كونسۋلدىقتاردىڭ كىرەبەرىستەرىنە ٴىلىپ قويۋعا بولادى عوي. ۆيزا راسىمدەۋگە كەلگەن جۇرت ٴوزى-اق وقىپ، حابار تاپپاي ما. ودان قالابەردى، ٴار ەلشىلىك ٴوز سايتتارىندا جاريالاپ، سول ەلدەگى باق ارقىلى ايتىپ وتىرۋى ٴتيىس. بۇل تۋرالى دۇنيەجۇزى قازاقتارىنىڭ بەسىنشى قۇرىلتايىندا «ٴبىز كوشىپ كەلۋگە نيەت ەتكەن اعايىنعا جول سىلتەۋدى تۇرعىلىقتى جەرىنەن باستاۋىمىز كەرەك. ٴبىزدىڭ بارلىق مەم­لەكەتتە ەلشىلىكتەرىمىز بار، سول ەلشىلىكتەر ازاماتتاردىڭ قۇجاتتارىن قامداپ، قونىستاناتىن جەرى تۋرالى كەڭەس بەرۋى ٴتيىس. بۇل جۇمىستى وسىندا وتىرعان سىرت­قى ىستەر مينيسترىنە تاپسىرامىن» دەپ، ەلباسى دا ايتتى.

– ەلگە ورالعان اعايىندار ٴۇشىن تاعى قانداي جۇمىستار ىستەلۋى كەرەك دەپ ويلايسىز؟

– قۇجاتتىق جۇمىستار ٴبىر ىزگە ٴتۇسىپ كەلەدى. ەندى ولاردىڭ الەۋمەتتىك جاعدايىن جاقسارتۋعا كۇش سالۋىمىز كەرەك. بايقايمىن، ۇكىمەت ايقىنداعان وڭىرلەرگە كوشەتىندەردى سورتقا بولەتىن كورىنەدى. ماماندىعى بارلاردى مۇعالىمدىككە، كۇزەتشىلىككە، جۇرگىزۋشىلىككە دەگەندەي جۇمىستارعا تۇرعىزىپ، جۇمىسپەن قامتىلدى دەپ ەسەپ بەرىپ جاتقانى انىق. ول دا دۇرىس شىعار. ٴبىراق، تۇگەل قازاقتى ٴدال وسىنداي جۇمىسپەن قامتۋ مۇمكىن ەمەس قوي. ودان گورى، جەرگىلىكتى بيلىك كوشىپ كەلۋشىلەر مەن قونىس اۋدارۋشىلارعا زاۋىت اشىپ، وندىرىسپەن اينالۋعا، مال ٴوسىرىپ، شارۋاشىلىقتى شالقىتۋعا شار-جاعداي جاساپ بەرىپ، ولاردىڭ وزدەرىنىڭ بەلسەندىلىگىن ارتتىرۋعا كۇش سالعانى ٴجون. اۋىلدى جەرگە قونىس تەپكەن ورالماندار ٴۇشىن ازاماتتىق تۋرالى قۇجات پەن جەر ٴوز ۋاقىتىندا بەرىلسە، ولار جۇمىس كوزدەرىن وزدەرى-اق اشىپ الادى. ٴقازىر «نۇرلى جەر» دەگەن وتە ٴتيىمدى باعدارلاما بارىن بىلەسىز. سول باعدارلاما ارقىلى بولاشاعى بار ەلدىمەكەندەردەن ۇيلەر تۇرعىزۋ جۇمىسىن وسى باستان قولعا العان دۇرىس دەپ ويلايمىن. ورالمانداردىڭ ىشىندە قۇرىلىستىڭ قىر-سىرىن بىلەتىندەرى وتە كوپ. سول مۇمكىندىكتى دە پايدالانا بىلگەن ٴجون. شاعىن جانە ورتا بيزنەستى دامىتۋعا ارنالعان باعدارلامادان ولاردى دا يگىلىكتەنۋگە جەتەلەۋى ٴتيىس. قىسقاسى، سونىڭ بارىنە اقپاراتتاندىرۋ جۇمىسى ٴوز دەڭگەيىندە جەتپەي جاتىر.

– سىزدىڭشە شەتەلدەن كەلگەن جاستار قانداي ماماندىقتى تاڭداعانى دۇرىس؟

– بىزدە كوبى زاڭگەرلىك پەن ەكونوميكانى وقىعىسى كەلەدى. ٴبىز قىتايدىڭ «جىبەك جولى» مەن «نۇرلى جولدى» ٴتۇيىستىرىپ جاتقان ەلمىز. ميلليارد حالقى بار قىتاي ٴبىزدىڭ تازا ەتىمىزگە، داقىلدارىمىزعا قىزىعىپ وتىر. ەلباسى دا قىتايمەن وسى باعىتتاعى ساۋدا-ساتىق داميدى دەپ ۇنەمى ايتىپ كەلەدى. قىتاي الىپ ەل. ٴبىز سونىڭ مالىن باپتاپ باعىپ بەرەتىن فەرمەرى مەن بيدايىن داندەپ ٴوسىرىپ، ورىپ، قاپتاپ بەرەتىن باسىبايلى ديحانىنا اينالىپ قالماۋىمىز كەرەك. ٴقازىر تەحنيكانىڭ زامانى. مال ٴوسىرۋدىڭ جاڭا تەحنولوگياسىن ۇيرەنەتىن كەز. ەلباسى «سيفرلى قازاقستان» قۇرۋ جوباسىن ورتاعا قويدى. ٴداستۇرلى باعىمشىلىعىمىز قالىپ بارا جاتىر. سول ٴۇشىن، اۋىل شارۋاشىلىعى ونىمدەرىن ٴوز ەلىمىزدە مانەرلەپ، باعالى تاۋارعا، كوزدىڭ جاۋىن الاتىن قاپشىققا وراپ، ٴتىل ۇيىرەتىن قازاقستاندىق برەنتكە اينالدىرىپ ساتۋىمىز كەرەك شەتەلدىكتەرگە. ٴقازىر دە، بولاشاقتا دا وسى سالاداعى مامانداردىڭ باعى جانارى ٴسوزسىز. سوندىقتان مەن كەز كەلگەن جاستى اۋىل شارۋاشىلىعىنىڭ ٴارتۇرلى ماماندىقتارىن تاڭداۋعا شاقىرار ەدىم.

دۇنيەجۇزى قازاقتارى قاۋىمداستىعى جۇمىسىنىڭ جانداناتىنىنا سەنىمدىمىن

– بۇعان دەيىن دۇنيەجۇزى قازاقتارى قاۋىمداستىعى قانداستارىمىزدىڭ قامىن كۇيتتەمەيتىنى تۋرالى سىنعا كوپ ۇشىرادى. قاۋىمداستىققا جاڭا باسشى كەلدى. قانداي وزگەرىستەردى كۇتەسىز؟

– قاۋىمداستىق جاي ۇيىم ەمەس. ونىڭ ٴتوراعاسى ەلباسىنىڭ ٴوزى. ەلباسى ٴتوراعالىق ەتەتىن ٴۇش-اق ۇيىم بار. بىرەۋى وسى دۇنيەجۇزى قازاقتارى قاۋىمداستىعى، ٴبىرى – قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى، ٴۇشىنشىسى – «نۇر وتان» پارتياسى. «نۇر وتان» مەن اسسامبلەيانىڭ ابىرويى قانداي، ولار قانداي جۇمىس ىستەپ جاتىر؟ ال قاۋىمداستىق شە؟ قۋانارلىعى وتە جاقسى باسشى كەلدى. زاۋىتبەك تۇرىسبەكوۆ، ول – تۇلعا، ەلباسى باسشىلىعىنداعى قازاقستاننىڭ قۇرۋشىلارىنىڭ ٴبىرى. ول كىسىگە بۇل سالا جات ەمەس، ٴبىر كەزدەرى كوشى-قون اگەنتتىگىن باسقارعان. شەتەلدەردە ەلشى بولعان. قازاقتاردى ٴوز قولىمەن كوشىرىپ اكەلگەن ادام. ەندى ول كىسى جوسپار ٴتۇزىپ جاتقان بولار. مەن زاۋىتبەك قاۋىسبەك ۇلىنا اقىل ايتاتىن شاماداعى ادام ەمەسپىن. ٴبىراق وسى سالانى جاقسى بىلەتىن مامان رەتىندە مىنا ەكى ۇسىنىستى ايتار ەدىم ول كىسىگە: ٴبىرىنشى، قاۋىمداستىقتىڭ ۇكىمەت دەڭگەيىندە بەكىتىلگەن باعدارلاماسى بولسا; ەكىنشى، قاۋىمداستىق ورالمانداردىڭ قوعامدىق ۇيىمدارىمەن تىعىز جۇمىس جاسالسا.

– اڭگىمەڭىزگە راحمەت! شەتتەگى بار قازاق كوك تۋدىڭ استىنا جينالاتىن كۇن تۋسىن!


ٴبىزدىڭ telegram-پاراقشامىزدا قازاقستاننىڭ ماڭىزدى جاڭالىقتارى. جازىلىڭىزدار!

كوممەنتاريي