BAQ.kz - Қазақстан жаңалықтары USD 384.53 BAQ.kz - Қазақстан жаңалықтары EUR 432.02 BAQ.kz - Қазақстан жаңалықтары RUB 5.9
استانا:

«جەلتوقساندا قازاق جاستارى سەڭدى قوزعادى»

«قازاق جاستارى ٴۇشىن قاسىرەتتى كۇنى قازاق حالقىنىڭ ەرلىگى مەن بىرلىگىن الەم تانىدى». جەلتوقسان وقيعاسىنىڭ قاتىسۋشىسى مەڭدىباي ايازبايەۆتىڭ ٴسوزى بۇل. جەلتوقساننىڭ جاڭعىرىعى ەسىنەن كەتپەگەن اقتوبەلىك ازاماتپەن baq.ٴkz-تىڭ وڭىردەگى ٴتىلشىسى سويلەسىپ قايتتى.

اقتوبە وبلىسى شالقار اۋدانىنىڭ تۋماسى مەڭدىباي ايازبايەۆ 1986 جىلدىڭ 16-17 جەلتوقسانىندا قازاق جاستارىمەن بىرگە الاڭعا شىقتى. 20 جاستاعى جىگىتتى حالىقتىڭ تاعدىرى الاڭداتتى. نامىستى قولدان بەرمەي، «ٴار ۇلتتىڭ ٴوز قولباسشىسى بولسىن» دەگەن يدەياسىن العا تارتتى. جەلتوقسان وقيعاسىنىڭ قاسىرەتتى دە قاھارلى ٴۇش كۇنى مەڭدىباي ايازبايەۆتىڭ جادىندا ٴالى جاڭعىرىپ تۇر.

«الماتى حالىق شارۋاشىلىعى ينستيتۋنىڭ 1-كۋرسىندا وقيمىز. 20 جاستامىن. 1986 جىلدىڭ 16 جەلتوقسان كۇنى كەشكىلىك تاماقتانىپ وتىرعانىمىزدا قازاق كومپارتياسى ورتالىق كوميتەتتىڭ ٴبىرىنشى حاتشىسى دىنمۇحامەد قونايەۆتىڭ ورنىنا وزگەنىڭ كەلگەنىن ەستىدىك. قازىرگى كەزدەگىدەي جىلدام حابار الا المايمىز عوي. سوندىقتان، ەستىگەن جاڭالىقتى ٴبىر توپ ستۋدەنت بولىپ تالقىلاپ، كەيىن جاتاقحانامىزعا تاراستىق. ٴبىر ۋاقىتتا «الماتى مال دارىگەرلەرى ينستيتۋتى مەن اۋىل شارۋاشىلىق ينستيتۋتىنىڭ ستۋدەنتتەرى قازىرگى رەسپۋبليكا الاڭىنا جينالىپ جاتىر» دەگەندى ەستىدىك. الاڭعا ٴبىز دە باردىق. الماتىدا ٴوندىرىس ورىندارى كوپ بولاتىن سول كەزدە. سوندا جۇمىس جاسايتىن جاستار دا جينالىپتى. سول كۇنى الاڭنان ٴتۇن جارىمىندا ەرتەڭىنە جينالاتىن بولىپ تارقاستىق. 17 جەلتوقسان كۇنى تاڭ اتپاستان الاڭعا قايتا كەلدىك. جينالعاندار كوپ بولدى. ٴدال وسى كۇن وقيعانىڭ قىزعان شاعى بولدى. الاڭعا اسكەريلەر مەن كۋرسانتتاردى اكەلە باستادى. كەۋدەلەرىن نامىس كەرنەگەن جاستار قازىرگى الماتى قالاسىنىڭ اكىمدىگى ورنالاسقان عيماراتتى باسىپ الدى. الاڭ ماڭىنداعى تالداردى قوپارىپ، قاراما-قارسى بەتتە ورنالاسقان ٴمارمار تاستار ساتاتىن دۇكەندى قيراتتى. بارلىق ٴوندىرىس ورىندارىنىڭ باسشىلارى، وقۋ ورىندارىنىڭ رەكتور، دەكاندارى جاستاردى كەرى قايتارۋعا تىرىسقانىمەن بولمادى. ٴالى كۇنگە دەيىن كوز الدىمدا. ٴبىز لەنيننىڭ «ٴار ۇلتتىڭ ٴوز كوسەمى بولسىن» دەگەن قاعيداسىن ۇستانىپ، ەشقايدا كەتپەدىك»، - دەدى مەڭدىباي ايازبايەۆ.

الاڭعا شىققانداردىڭ بارلىعى اۋىل جاستارى. «قازمۋ-دىڭ ستۋدەنتتەرى قازاق اقىندارىنىڭ ولەڭدەرىن وقىپ، بويىمىزعا قان جۇگىرتىپ وتىردى» دەيدى كەيىپكەرىمىز. 17 جەلتوقسان كۇنى كەشكىلىك جاستارعا قاراعاندا تاشكەنت پەن نوۆوسىبىردەن جەتكىزىلگەن اسكەريلەر كۇش الىپ، اياۋسىز ۇرىپ-سوعۋ، تەپكىنىڭ استىنا الۋ باستالدى. جەندەتتەر قولىنا تۇسكەندەرىن كولىككە تيەپ، قالادان قاشىق جەرگە اپارىپ تاستاعان. اۋرۋحانالار جارالانعاندارعا تولسا، كوپ ادام تەرگەۋ يزولياتورىنا توعىتىلعان.

«نەگىزگى كۇرەس 16-17 جەلتوقسان كۇنى بولدى. ٴ18-ى كۇنى تىنىشتالدى. ودان كەيىن 3 ادامنان ارتىق ادام جينالسا، اۆتوبۋسقا تيەپ الىپ كەتەتىن بولدى. قازاق جاستارى ار-نامىسىن كورسەتىپ، سەڭدى قوزعادى. كەيىن قۋدالاۋ باستالدى. الاڭعا شىققانداردى جاتاقحانامىزعا كىرگىزبەي تاستادى. اشىق بالكونداردان ىشتەگى قىز-جىگىتتەر توسەك جايمالاردى بىر-بىرىنە جالعاپ، كوتەرىپ الاتىن. دەكاناتتاعىلار دا سوڭىمىزعا كوپ ٴتۇستى. قاسىمداعى جامبىلدىق دوسىم اقىرى وقۋدان شىعارىلدى. قۋدالاۋدان قۇتىلۋ ٴۇشىن مەن اسكەرگە كەتىپ تىندىم. 2 جىل وتان الدىنداعى بورىشىمدى وتەپ كەلىپ، وقۋىمدى قايتا جالعاستىردىم. جاستاردى الاڭعا نامىس الىپ شىقتى. الاڭدا ٴوزىمىز كورگەندەي قازاقتىڭ بالاسىنان باسقا وزگە ۇلتتىڭ وكىلدەرى بولمادى. تاۋەلسىزدىككە العاش قادام سول كۇندەرى جاسالدى»، - دەيدى وقيعاعا قاتىسۋشى.

51 جاستاعى مەڭدىباي ايازبايەۆ وتباسىلى. ەكى قىزى بار. اقتوبەدەگى مەكەمەلەردىڭ بىرىندە ەسەپشى. ونىڭ سوزىنشە، جەلتوقسان وقيعاسى ٴوز باعاسىن الا الماي كەلەدى. قانشا كۇرەسكەنىمەن ناتيجە از.

ەرلىكپەن، ەرىك-جىگەرمەن، ىنتىماق-بىرلىكپەن كەلگەن تاۋەلسىزدىك مەرەكەسى وتپەس بۇرىن ەلدە جاڭا جىلعا دايارلىق ەرتە باستالادى. ٴىرى مەكەمەلەردىڭ الدىنداعى شىرشالار بەزەندىرىلە باستايدى. ال، ماڭىزدى مەرەكە جاقىنداعان ۋاقىتتا عانا كوشەلەردە «تاۋەلسىزدىك - تۇعىرىڭ»، «تاۋەلسىزدىك – ەل تىرەگى» دەگەن جاتتاندى ۇراندار پايدا بولىپ، 17 جەلتوقساندا جوق بولادى. اقتوبەلىك ازاماتتى الاڭداتاتىنى دا وسى.


ٴبىزدىڭ telegram-پاراقشامىزدا قازاقستاننىڭ ماڭىزدى جاڭالىقتارى. جازىلىڭىزدار!

كوممەنتاريي