BAQ.kz - Қазақстан жаңалықтары USD 384.53 BAQ.kz - Қазақстан жаңалықтары EUR 432.02 BAQ.kz - Қазақстан жаңалықтары RUB 5.9
استانا:

ايۆا-داعى ىقپالىمىز نەگە ازايىپ بارادى؟

فوتو: Azərtac

الداعى 2-3 قاراشا كۇندەرى ماسكەۋدە حالىقارالىق اۋەسقوي بوكس قاۋىمداستىعىنىڭ (aiba) كونگرەسى ٴوتىپ، ۇيىمنىڭ جاڭا پرەزيدەنتى سايلانادى. الدىمەن ايۆا تۋرالى از-كەم اقپارات بەرە كەتەيىك. حالىقارالىق اۋەسقوي بوكس قاۋىمداستىعى 1920 جىلى قۇرىلعان. قازىرگى كەزدە بۇل ۇيىمعا 6 قۇرلىقتىڭ 195 ەلى مۇشە، دەپ حابارلايدى baq.kz ٴتىلشىسى.

aiba-داعى شۋ

قازاقستان ٴۇشىن بوكستىڭ ورنى بولەك. سپورتتىڭ ٴدال وسى تۇرىنەن وتانداستارىمىز وليمپيادا، الەم چەمپيوناتتارىنان جانكۇيەرلەرىن ٴجيى قۋانتادى. سوندىقتان بولار، بوكستى ٴوزىمىزدىڭ ٴتول سپورتىمىز دەپ سانايتىن قازاق جانكۇيەرلەرى وتە كوپ. ٴبىراق سوڭعى كەزدەگى جاعدايلار كوپشىلىگىمىزدى الاڭداتىپ جۇرگەنى جاسىرىن ەمەس.

بارلىعىن باسىنان باستاساق. حالىقارالىق قاۋىمتاستىقتى 11 جىل بويى باسقارعان چينگ-كۋو ۆۋ 2017 جىلدىڭ سوڭىندا امال جوق ٴوز ەركىمەن قىزمەتىنەن كەتكەن بولاتىن. ونىڭ وزىندىك سەبەبى بار.

بىلتىرعى جىلى قاراشادا aiba-نىڭ اتقارۋ كوميتەتى بىرنەشە تارتىپتىك ايىپتاۋلار مەن قارجىنى ٴتيىمسىز جاراتقان ٴۇشىن چينگ-كۋو ٴۆۋدى ۋاقىتشا قىزمەتىنەن بوساتقان ەدى. سوسىن بيىلعى جىلدىڭ قاڭتار ايىندا دۋبايدا كەزەكتەن تىس كونگرەستە ۇيىمنىڭ 80-نەن استام مۇشەسى ۆۋعا سەنىمسىزدىك ۆوتۋمىن جاريالادى.

سول كەزدە چينگ-كۋو ۆۋ بوكستى جاقسى كورەتىنىن، ونىڭ بولاشاعىنا الاڭدايتىنىن ايتىپ، سول ٴۇشىن عانا ٴوز ورنىن بوساتۋعا دايىن ەكەنىن جەتكىزگەن.

«مەن aiba جانە بوكستىڭ بولاشاعى ٴۇشىن ٴوز ورنىمدى بوساتامىن دەپ شەشتىم. ەندى، قازىرگى ۋاقىتتا مەن جاڭا كەلەتىن باسشىعا قىزمەتىمدى تولىعىمەن تاپسىرۋ جۇمىستارىن جۇرگىزەمىن. ٴوز تاراپىمنان aiba ۇيىمىنا قىزمەت ەتۋگە مۇمكىندىك بەرگەنى ٴۇشىن جانە بارلىق بوكس قاۋىمداستىعىنا العىس بىلدىرەمىن»، - دەگەن بولاتىن ۆۋ ۇيىمنىڭ رەسمي سايتىنا بەرگەن سۇحباتىندا.

ۆۋدىڭ ٴوز ەركىمەن كەتۋ تۋرالى شەشىم قابىلداعان سوڭ، aiba ازاماتتىق سوتقا بەرگەن ارىزىن قايتارعان بولاتىن.

وسىدان كەيىن aiba پرەزيدەنتىنىڭ مىندەتىن ۋاقىتشا اتقارۋ ۆيسە-پرەزيدەنت فرانكو فالچينەلليگە تابىستالعان. ٴبىراق بىرەر اي وتەر-وتپەستەن يتاليالىق مامان بۇل مىندەتتەن باس تارتادى. سوسىن aiba باسشىلىعىنا ۋاقىتشا وزبەكستاندىق گافۋر راحيموۆ كەلدى.

راحيموۆتىڭ كانديداتۋراسى باتىستىڭ نارازىلىعىن تۋدىرىپ وتىر

جىل باسىنان بەرى پرەزيدەنتتىڭ ۋاقىتشا مىندەتىن راحيموۆ اتقارىپ كەلەدى. ٴدال وسى جاعداي حالىقارالىق وليمپيادا كوميتەتى مەن اقش-تىڭ نارازىلىعىن تۋدىردى. ويتكەنى، وزبەكستاندىق سپورت فۋنكسيونەرىنىڭ قىلمىس الەمىنە قاتىسى بار ەكەندىگى جانە ول جاقتاعى بەدەلى ٴجيى ٴسوز بولىپ ٴجۇر. حوك پرەزيدەنتى توماس باح بوكس قاۋىمداستىعىنان باسقارۋشى قۇرىلىمدار، قارجى جانە ىشكى دوپينگكە قارسى جۇيە جايلى تولىق مالىمەت بەرۋىن تالاپ ەتكەن ەدى.

ٴتىپتى، راحيموۆ پرەزيدەنتتىك سايلاۋعا تۇسەتىن بولسا، بوكستى وليمپيادا ويىندارىنان الىپ تاستاۋى مۇمكىن ەكەنىن ەسكەرتكەنى بار.

ٴوز كەزەگىندە aiba وكىلدەرى بۇل شەشىمنىڭ ورىنسىز ەكەندىگىن، سونىمەن قاتار بۇرىنعى قاتەلەر قايتالانبايتىنىنا حوك مۇشەلەرەنىڭ كوزدەرىن جەتكىزۋگە تىرىساتىندىقتارىن العا تارتقان بولاتىن. توماس باح حالىقارالىق بوكس قاۋىمداستىعىندا دوپينگكە قارسى شارا قولدانۋدا ەشقانداي ىلگەرىلەۋشىلىكتىڭ بايقاماعانىن جانە پرەزيدەنت سايلاۋعا بايلانىستى ىشكى شەشىمدەرگە قاتىستى ٴبىرقاتار سۇراعى بارىن دا جاسىرماعان.

قوناقبايەۆ ٴتيىستى قولداۋعا يە بولا المادى

يندونەزيانىڭ دجاكارتا قالاسىندا وتكەن جازعى ازيا ويىندارىنان قازاق بوكسشىلارى التىنسىز قايتتى. بۇل 4 جىلدا ٴبىر وتەتىن ازيا ويىندارىنىڭ تاريحىنداعى العاش رەت ورىن الىپ وتىر. ازيادانىڭ الدىندا ٴۇش بىردەي اۋىر سالماقتى جارىستان الىپ تاستادى. بۇل سالماقتاردا سارى قۇرلىقتا قازاق بوكسشىلارىنىڭ قارقىنى كۇشتى ەكەنىن جاسىرىن ەمەس.

دجاكارتادا وزبەك بوكسشىلارى 5 التىن جەڭىپ الدى. فينالعا شىققان ٴبىزدىڭ ەكى بوكسشىمىز دا وزبەك بوكسشىلارىنا جەڭىلگەن بولاتىن. ۇلتتىق قۇرامانىڭ باس باپكەرى مۇنىڭ سەبەبىن ساياساتپەن تۇسىندىرگەن.

«ٴبىز قارسىلاستارىمىزبەن عانا ايقاسقان جوقپىز. ازيا ويىندارىندا بوكستىڭ ٴقادىرى كەتتى. بارعان سايىن لاس، بىلعانىش ساياساتقا اينالىپ بارادى. ٴبىز دجاكارتاعا ۇشىپ بارعان ساتتە-اق ٴوزىمىزدى اۋىر سىن كۇتىپ تۇرعانىن سەزىندىك. رينگتە بارلىق ەلدەردىڭ تورەشىلەرى قازىلىق ەتتى، ال قازاقستاننىڭ ٴبىر-بىر ادامىن جىبەرمەدى. ەراليەۆتىڭ جەڭىسىن تارتىپ الدى، سوندا ٴبارىنىڭ بىزگە قارسى جۇمىس ىستەپ جاتقانىن تاعى تۇسىندىك. قورقاتىن ەشتەڭە جوق، سابىر ەتەيىك»، - دەگەن مىرزاعالي ايتجانوۆ ۇوك-تىڭ ٴباسپاسوز قىزمەتىنە بەرگەن سۇحباتىندا.

ازيا ويىندارى اياقتالعان سوڭ، ايبا پرەزيدەنتىنە ۇمىتكە رەتىندە بوكستان ماسكەۋ وليمپياداسىنىڭ كۇمىس جۇلدەگەرى سەرىك قوناقبايەۆ ٴوز كانديداتۋراسىن ۇسىندى. گافۋر راحيموۆكە سايلاۋ كەزىندە باستى باسەكەلەس وسى قوناقبايەۆ بولاتىنىن، ٴتىپتى، قازاقستاندىقتىڭ جەڭىسكە جەتۋ مۇمكىندىگى بار ەكەنى دە ايتىلعان.

قازاقستان بوكس فەدەراسياسىنىڭ اتقارۋشى ديرەكتورى بەكجان بەكتەنوۆ ۇوك-تىڭ ٴباسپاسوز قىزمەتىنە بەرگەن سۇحباتىندا قوناقبايەۆتىڭ كانديداتۋراسىن قولداۋعا شەت ەلدەردەن قولداۋ كۇتىپ وتىرعانىن ايتقان ەدى.

«aiba-نىڭ بەكىتىلگەن ەرەجەسىنە سايكەس، ٴوزىمىزدىڭ باستامامىز تۋرالى بارلىق ۇلتتىق فەدەراسيالاردى حاباردار ەتتىك، ەندى ولاردان جازباشا جاۋاپ كۇتەمىز. ودان كەيىن قۇجاتتار پاكەتىن aiba-نىڭ شتاب-پاتەرىنە جولدايمىز. قۇجاتتار تەكسەرىلگەننەن كەيىن بۇل تۋرالى حالىقارالىق قاۋىمداستىقتىڭ رەسمي سايتىندا جازىلادى»، - دەگەن ول.

58 جاستاعى سەرىك قوناقبايەۆ حالىقارالىق ارەندا سپورت فۋنكسيونەرى رەتىندە 2010 جىلدان بەرى تانىلا باستادى. سول جىلى aiba-نىڭ اتقارۋ كوميتەتىنىڭ مۇشەلىگىنە ٴوتتى. ال 2014 جىلدان بەرى aiba ۆيسە-پرەزيدەنتى جانە ازيا كونفەدەراسياسىنىڭ پرەزيدەنتى قىزمەتىن اتقارىپ كەلدى.

وكىنىشكە قاراي، سەرىك قوناقبايەۆ ۇمىتكەرلەر تىزىمىنە ەنبەي قالدى. سەبەبى، 3 قازان كۇنى قاۋىمداستىق پرەزيدەنتتىگىنە كانديدات 20 ەلدىڭ جازباشا قولداۋىن وتكىزۋ قاجەت بولعان. ٴبىراق قوناقبايەۆ بەلگىلەنگەن ۋاقىتتىڭ ىشىندە بارلىعىن تىركەپ ۇلگەرمەدى. كەيبىر اقپارات كوزدەرىنە سۇيەنسەك، وتانداسىمىز ەندى اپپەلياسيا بەرۋگە نيەتتى.

جالعىز كانديداتقا شۇيلىگىپ جاتقاندار كوپ

سوندىقتان گافۋر راحيموۆ الداعى 2-3 قاراشا كۇنى وتەتىن سايلاۋعا تۇسەتىن جالعىز كانديدات بولىپ وتىر.

دەگەنمەن، ونىڭ بۇل قىزمەتكە كەلۋىنە قارسىلىق ٴبىلدىرىپ جاتقاندار كوپ. بۇعان دەيىن حالىقارالىق وليمپيادا كوميتەتىنىڭ ادەپ بويىنشا كوميسسياسىنىڭ ٴتوراعاسسى پاكەرەتت جيرار زاپپەللي وزبەكستاندىقتىڭ سايلاۋعا ٴتۇسۋى بوكستىڭ 2020 جىلعى توكيو وليمپياداسىنان الىپ تاستاۋعا اكەلىپ سوقتىراتىنىن ەسكەرتكەن. راحيموۆكە سانكسيا اقش تاراپىنان سالىنعان. اقش قارجى مينيسترلىگىنىڭ شەتەلدىك اكتيۆتەردى قاداعالاۋ دەپارتامەنتى گافۋر ٴراحيموۆتى وزبەكستانداعى ەڭ ٴىرى قىلمىسكەرلەردىڭ ٴبىرى رەتىندە سانكسيا تىزىمىنە ەنگىزگەن. سونداي-اق مينيسترلىك aiba پرەزيدەنتتىگىنە ۇمىتكەر ازاماتتى اقش دولارىمەن كەز كەلگەن قارجى وپەراسياسىن جاساۋىنا تىيىم سالدى. ٴبىراق ول وزىنە قاتىستى ايىپتاۋلاردىڭ بىردە-بىرەۋىن مويىنداعان ەمەس.

قازىرگى كەزدە حالىقارالىق وليمپيادا كوميتەتى aiba-عا قاتىستى اقپان ايىندا باستالعان تەكسەرۋدى جالعاستىرىپ جاتىر.

چينگ-كۋو ۆۋ بوكستان ٴبىرجولا شەتتەتىلدى

حالىقارالىق اۋەسقوي بوكس قاۋىمداستىعىنىڭ (aiba) اتقارۋ كوميتەتى وسى ۇيىمنىڭ بۇرىنعى پرەزيدەنتى چينگ-كۋو ۆۋدى ٴومىر بويىنا سپورتتان ٴبىرجولا شەتتەتپەكشى. ولار بۇل شەشىمدى قاراشادا وتەتىن كونگرەسستە جاريالايدى. اتقارۋ كوميتەتى مۇنداي شەشىمدى جۇرگىزىلگەن زەرتتەۋلەرگە سايكەس قابىلداپ وتىر. مامانداندىرىلعان كورپوراتيۆتىك زەرتتەۋلەردىڭ ناتيجەسى بويىنشا دايىندالعان باياندامادا «چينگ كۋو ۆۋدىڭ قارجىعا نەمقۇرايلى قاراپ، ونى قالاي بولسا سولاي جۇمساعانى» ايتىلعان. ەندى وسى ايىپتاۋلاردىڭ جازباشا نۇسقاشاسى aiba-عا مۇشە قاۋىمداستىقتارعا جىبەرىلەدى. ودان بولەك aiba اتقارۋ كوميتەتى ەۋروپا بوكس كونفەدەراسياسىنىڭ پرەزيدەنتى فرانكو فالچينەلليدى دە قىزمەتىنەن بوساتقان. بولگاريانىڭ novsport سايتىنىڭ مالىمەتى بويىنشا، يتاليالىق ۆيسە-پرەزيدەنتتىڭ قىزمەتتەن كەتۋىن اتقارۋ كوميتەتىنىڭ مۇشەسى تەرري سميت تالاپ ەتكەن. ونىڭ ايتۋىنشا، فالچينەللي بىرنەشە تارتىپتىك ەرەجە بۇزعان. بولگاريالىق باق-تىڭ جازۋىنشا، يتاليالىق aiba-نىڭ ۋاقىتشا پرەزيدەنتى گافۋر راحيموۆتىڭ ەمەس، قازاقستاندىق سەرىك قوناقبايەۆتىڭ كانديداتۋراسىن قولداعان. سوندىقتان قىزمەتىنەن قۋىلدى دەگەنگە كەلتىرگەن.

قازاق بوكسىنا ٴقاۋىپ ٴتونىپ تۇر ما؟

ريو وليمپياداسىندا وزبەكستاندىق بوكسشىلار جالپى كوماندالىق ەسەپتە ٴبىرىنشى ورىن الدى. ودان كەيىن بىلتىر تاشكەنتتەگى ازيا چەمپيوناتىندا تاعى توپ جاردى. بيىل جازعى ازيا ويىندارىندا الدىمىزدى ٴۇشىنشى رەت وراپ كەتتى. ەندى، گافۋر راحيموۆ تولىققاندى پرەزيدەنت بولسا، قازاق بوكسشىلارىنىڭ جاعدايى قانداي بولماق؟ بۇل جاعداي كوپشىلىكتى الاڭداتىپ جۇرگەنى جاسىرىن ەمەس.

90-جىلداردىڭ ورتا تۇسى مەن 2000 جىلداردىڭ باسىندا بەكەت ماحمۇتوۆ aiba-نىڭ ۆيسە-پرەزيدەنتى قىزمەتىن اتقاردى. وسى كەزدە قازاق بوكسشىلارىنىڭ قولداۋشىسى بەكەت ساپابەك ۇلى بولعانى جاسىرىن ەمەس. بەلگىلى سپورت ٴجۋرناليسى قىدىربەك رىسبەكتىڭ بەكەت اعا تۋرالى پىكىرى مىنانداي:

«الەمدىك فەدەراسيادا الاش ۇلدارىنىڭ قالاي ٴجۇرۋى، ٴوزىن قالاي ۇستاۋى كەرەكتىگىن دە العاش دالەلدەگەن بەكەت اعامىز ەدى. بۇل كىسىنى بوكسقا الىپ كەلگەن ٴابدىسالان نۇرماxانوۆ بولاتىن. بەكەت اعا ايبا-نىڭ ايبارى،جەر ٴجۇزىنىڭ نەبىر مارعاسقالارى ساناساتىن توبە بيىنە اينالدى. سول تۇستا بوكسشى باۋىرلار «بەكەت اعا باردا ارقامىزدى الاتاۋعا تىرەگەندەي ەركىن، ٴارى جۇمىلعان جۇدىرىقتاي تەگەۋرىندى ەدىك»، - دەيدى سپورت ٴجۋرناليسى.

ازيا ويىندارىندا بوكستان قازاقستاننان بىردە-بىر تورەشى دە بارمادى. سوعان قاراعاندا ٴبىزدىڭ ىقپالىمىز اتالعان قاۋىمداستىقتا تومەندەپ كەتكەنگە ۇقسايدى.

ازيا بوكس كونفەدەراسياسىندا (asbc) اتقارۋشى ديرەكتور قىزمەتىن اتقارعان، قازاقستاندىق بوكس فۋنكسيونەرى ازيز قوجامبەتوۆ ٴوزىنىڭ فەيسبۋكتەگى پاراقشاسىندا اتالعان قاۋىمداستىقتا بىردە-بىر ادامىمىز قالمعانىن جازىپتى.

«قوناقبايەۆ aiba-نىڭ پرەزيدەنتتىگىنە كانديداتتار تىزىمىنە تىركەلىپ ۇلگەرە المادى. ەندى قازاقستاندا aiba-نىڭ اتقارۋ كوميتەتىندە الداعى 4 جىلدا ەشكىم بولمايدى. ٴتىپتى، ازيا بوكس كونفەدەراسياسىندا بىردە-بىر وكىلىمىز قالعان جوق. گافۋر راحيموۆ قارسىلاستارىنىڭ بولماۋىنا بايلانىستى aiba-نىڭ پرەزيدەنتى بولىپ سايلانادى»، - دەيدى ازيز قوجامبەتوۆ.

بوكس وليمپيادا باعدارلاماسىنان شەتتەتىلە مە؟

بوكستىڭ وليمپيادا باعدارلاماسىنان الىنىپ تاستالۋى جايلى ٴسوزدىڭ شىققانىنا ٴبىراز بولعان. گافۋر راحيموۆ كانديداتۋراسىن ۇسىنباي تۇرىپ-اق بۇل ماسەلە كوتەرىلگەن ەدى. قر تورەشىلەر القاسىنىڭ مۇشەسى، حالىقارالىق دارەجەدەگى ٴاىۆا تورەشىسى وزبەك قازين «قازاقپارات» تىلشىسىنە بەرگەن سۇحباتىندا بوكستى وليمپيادا ويىندارىنان الىپ تاستاۋ تۋرالى ۇسىنىس 1988 جىلى دا كوتەرىلگەنىن ايتىپتى.

«1988 جىلى سەۋلدە وتكەن وليمپيادا ويىندارىنان سوڭ ماماندار بوكستى ٴقاۋىپتى سپورت رەتىندە تانىپ، ٴتورتجىلدىق باسەكەسىنەن شەتتەتۋدى ۇسىندى. بۇعان سەۋل رينگتەرىندەگى نوكاۋتتاردىڭ جيىلەپ كەتكەندىگى سەبەپ بولسا كەرەك. وسىدان باستاپ سپورتشىلارعا ارنايى باس كيىم تىگىلىپ، قولعاپتارى دا قالىڭداتىلدى.دەگەنمەن، ۋاقىت وتە كەلە شلەمدەر قايتا الىنىپ تاستالدى. ماماندار مۇنى حالىقتىڭ بوكسقا دەگەن قىزىعۋشىلىعىنىڭ تومەندەپ كەتۋىن نەگىزگە الدى. شىنىن ايتۋ كەرەك، وليمپيادا ويىندارىن بوكسسىز ەلەستەتۋ قيىن. مەنىڭشە، ٴاىۆا توڭىرەگىندەگى قارجىلىق شيەلەنىستەر تەز ارادا شەشىلەدى. ارينە، تورەشىلەردىڭ قىزمەتى تۋرالى اڭگىمە باسقا. 2016 جىلعى ريو ويىندارىنداعى جەرلەسىمىز ۆاسيليي لەۆيتتىڭ قاتىسۋىمەن بولعان جەكپە-جەك تە كۇمان كەلتىرەدى»، - دەيدى ٴاىۆا تورەشىسى.


ٴبىزدىڭ telegram-پاراقشامىزدا قازاقستاننىڭ ماڭىزدى جاڭالىقتارى. جازىلىڭىزدار!

كوممەنتاريي