BAQ.kz - Қазақстан жаңалықтары USD 384.53 BAQ.kz - Қазақстан жаңалықтары EUR 432.02 BAQ.kz - Қазақстан жаңалықтары RUB 5.9
استانا:

91 توبىنىڭ اندەرى: ەسى دۇرىس پەندەنىڭ سوزىنە ۇقساي ما؟

جالپى، «زامان – جاستاردىكى» دەپ جالپاقشەشەيلەنىپ، بۇگىنگى بۋىن نە ىستەپ، نە قويسا دا ٴمان بەرمەگەنسىپ وتىرا بەرۋدى قويۋ كەرەك. ماسەلەن، كەيىنگى كەزدە جەلوكپە جاسوسپىرىمدەر تۇگىل، اجەپتاۋىر بىلىم-بىلىگى، تانىم-تالعامى بار-اۋ دەگەن 30-40 جاس شاماسىنداعى زامانداستارىمىزدىڭ ٴوزى اق تەر، كوك تەر بولىپ، مس سايلاۋبەك پەن ninety one توبىن جاقتاپ الەك. «كورە المايسىڭدار» دەپ كۇيىپ-پىسەدى. «ىشتەرىڭ كۇيسىن» دەپ ىسىپ-كەبەدى. «اندەرى ادەمى» دەپ اسىرەلەيدى...

ەندەشە، سايلاۋبەكتى ساناتقا الماي-اق، ninety one توبى ورىنداپ جۇرگەن «قازاقشا ٴان» ماتىندەرىن تالداپ بەرەيىك. وقىپ، «ٴان» ماتىندەرى ىشىنەن الگى «ادەمىلىكتى» تاۋىپ كورىڭىزدەر!

الدىمەن «قالاي قارايسىڭ؟» دەگەن قويىرتپاقتان باستاساق...

«تاپتالىپ جۇرەگىم، كەۋدەم ورتەنۋدە،

مەن اتتانىپ جۇرەمىن سەنىڭ الەمىڭە.

قاراشى بەرى، بەرى، سەزىمگە ەنىپ، ەنىپ، وراشى مەنى، مەنى» دەيدى بوياۋبەت ۇلدارىمىز. ٴماتىن اۆتورىنىڭ جۇرەگى تاپتالىپ، ٴوزى عاشىعىنىڭ «الەمىنە» «اتتانىپ جۇرەدى» ەكەن. جارايدى، سۇيگەنى «سەزىمىنە ەنسىن» دەلىك، ٴبىراق، بۇل بەيباقتى ول نەسىمەن وراۋى كەرەك؟ ٴاننىڭ جانكۇيەرلەرى «وراشى مەنى» دەگەن وراشولاقتىقتى قالاي اقتار ەكەن؟

«كەل مۇندا دەيم، حەي بەيبي، بەرى-بەرى!

تەڭ كەلمەيتىن نەتكەن سەن كەرىم ەدىڭ؟

مەن بۇگىننەن باستاپ ەندى دامەلەنەم ەرتەگىنى باستاۋعا،

قارا، جۇرەگىڭدى تەز ارادا الام جاۋلاپ،

ٴيا، مەن سونداي جامان بالا بولام،

ٴقاۋىپتى الىپ الاتىنىن الىپ كەتپەسە بولمايت،

بۇعان قالاي قارايسىڭ؟ ا؟!» دەپ ساندىراقتايدى ودان ٴارى. ەسى دۇرىس پەندەنىڭ سوزىنە ۇقساي ما؟ استى سىزىلعان سوزدەرگە ٴمان بەرسەڭىز، اۆتوردىڭ كەرىمىنە «تەڭ كەلمەيتىن» كىم؟ «بۇگىننەن باستايتىن ەرتەگىسى» نە؟ «ەر توستىك» پە؟ ونى باستاۋعا «دامەلەنگەنى» نەسى تاعى؟ ونىسىمەن قويماي، جۇرەكتى جاماندىقپەن جاۋلاي الاتىن دا ٴماجنۇن بولادى ەكەن. سوڭعى جولى مەن ارا-تۇرا اعىلشىن رەپەرلەرىنشە «يوۋ»، «ەە»، «حەي بەيبي» دەپ قوياتىندارىن ايتپاعاننىڭ وزىندە!

«مەنىڭ كۇمانىم بار، مەنى بۇل ٴتۇنى سەن قالامايتىنىڭا كۇمانىم بار،

كىنالاما، سەنىڭ قىزىڭدى مەن جاۋلاپ الام،

مەنى كىنالاما، قالاي قارايسىڭ، ا؟

ولاردىڭ كوزدەرى جانىپ تۇرادى نەگە؟

جاۋابى انىق سۇراق!».

بۇل «شۋماقتىڭ» ٴبىرىنشى جولىندا «بۇگىن ٴتۇندى مەنىمەن بىرگە وتكىزەسىڭ» دەپ القىنسا، ەكىنشى جولىندا وسى ٴسوزىن ەستىپ تۇرعان قىزدىڭ قاسىنداعى جىگىتكە: «مەنى كىنالاما! سەنىڭ قىزىڭدى ٴقازىر الىپ كەتە الامىن. بۇعان قالاي قارايسىڭ؟» دەپ دوق كورسەتەدى. سوسىن ودان «ولاردىڭ (سۇلۋلاردىڭ بولسا كەرەك) كوزدەرى نەگە جانىپ تۇرادى؟» دەپ سۇرايدى دا، جىگىت جاۋاپ بەرمەگەن سوڭ، ٴوزى «جاۋابى انىق سۇراق!» دەپ بىلگىشسىنەدى. كەلەسى «شۋماقتا»:

«ٴhوy، تاڭ قالما ارۋلارىڭ جاتقاندا مەنى سۇراپ،

مەنىڭ سۋرەتىمدى تۇندە ارمانداپ جاتادى ولار قۇشاعىنا وراپ.

قالاي قارايسىڭ؟ بىلەم، كورە المايسىڭ مەنىڭ دارەجەمدى!

تەرەڭ دەمال، تەرەڭ دەمال!

ٴتىپتى تىعىلىپ تىڭدايدى مەنى سەنىڭ اجەڭ دە!» دەپ اناۋ بەيباققا جانە تيىسەدى. ninety one توبىنىڭ ىڭىرسىعان «ىرعاعىنا» مىناداي انا ٴسۇتى اۋزىنان كەتپەگەن قىزدارىڭ تۇرماق، تورىنەن كورى جاقىن اجەڭ دە ىنتىق دەگەن كەۋدەمسوقتىق!

تىزە بەرسەك، بۇل دەگەنىڭىز – جىلاننىڭ شۇرىق-تەسىك ولەكسەسى سىندى ۇزىننان-ۇزاق سوزىلىپ جاتقان بىردەڭە. «cەنىڭ دەنەڭ ەلەڭدەگەن بۇل اۋەنگە لاپ-لاۋلاۋدا»، «مويىندا، سەنىڭ ويىڭدى وپ-وڭاي وقىعانىم باۋراۋدا» دەپ كەتە بەرەدى، قۇرىسىن!

117733.jpg ەندى «ۇمىتپا» دەگەن «ولەڭگە» كەلەيىك...

«ٴيا، ۋاقىت وتپەلى زات بىلەم،

جينالادى اراداعى وكپە، ىزا،

مەن كەلەم ٴبارىن ەلەمەي، تەك دەرەۋ ساعان جولدى تاۋىپ،

الداعى تاۋلاردى توڭكەرىپ ساپ، قارا!

اتتەڭ، سۋىدىڭ، جوق سەزىم مۇلدە سەندە، ەندى تۇنەككە لاقتىر تەك!

مەن-اق كۇتەم سەنىڭ جىلۋىڭدى، بىلەم ەندى بولا المايدى دىم بۇرىنعىداي،

ٴيا، ٴبىراق تا مەن...».

سوڭعى «شۋماعى» بۇل! بۇعان دەيىنگىلەرىمەن باستارىڭىزدى قاتىرعىمىز كەلمەدى. ۋاقىت دەگەن «وتپەلى زاتتى» كەرى ىسىرىپ، ەشتەڭەنى ەلەمەي كەلە جاتقان جىگىتتىڭ جولىنا تولاعاي ارۋدىڭ تاۋلاردى توڭكەرىپ تاستاپ قاراعانىنان ارتىق نە كەرەك؟! ودان دا «قايىرلى ٴتۇن» دەگەنىنە توقتالايىق...

«جوق، قيىن ەمەس دەپ، الدايم ٴوزىمدى، ٴبىراق بەينەڭ ەلەستەيت،

ٴبارىن بۇزادى، مەن ٴارى قوزامىن، تەك جۇرەگىم دايىن مەنىمەن ەرەگىسكە،

بىلەم، سەزىمىڭ بار، ٴبىراق دايمىن كۇنىم،

سەنسىز ۇيىقتامايم ٴاردايىم ۇكىمىن،

ويىم سەنىمەن

تەك ٴتاتتى ٴوتسىن دەپ ٴدال وسى ٴتۇنىڭ،

ٴتاتتى ٴوتسىن دەپ ٴدال وسى ٴتۇنىڭ،

ٴتاتتى ٴوتسىن دەپ ٴدال وسى ٴتۇنىڭ».

ٴاي، مىنا شاتپاقتى «91-لىك» بەسەۋدىڭ سايلاۋبەك ارىپتەستەرى دە جاتتاپ اۋرە بولمايدى-اۋ؟!. سويتە تۇرا، كەيبىر بلوگەر، جۋرناليست اتانىپ جۇرگەندەرگە بۇلاردىڭ «قايتادان» دەگەن «ٴانى» ۇنايتىن كورىنەدى. «ٴماتىنى ٴماندى» دەسەدى. ال، كورەيىك!..

«قالدىرما مەنى!

سونگەن سەزىمدى قايتا وزگەرت، مەنىمەن قايتا،

ايتپا كىم دەپ.

سايتان العىر ماحاببات اراداعى،

ٴبىر جارالىقتى ۇلعايتات!

اراقاشىقتىق.

سەندە بولعان سەزىمدەردى قاشىقتىق.

ٴبىراق كىمدە كىنə بۇنى،

جۇرەك كۇمəن تۋدى.

جۇرەك اۋىرات،

ٴسىرا عاشىقپىن.

مم، بىلەسىڭ بە؟..».

وسى جەردەن توقتاي سالماساق بولمايدى. ٴسىرا، جۇرتقا ۇناعان «ٴماندى ٴماتىن» وسىنىڭ:

«ساعان قالاي ايتا الام؟

ايتپاي قالاي جاي تابام؟

سول العاشقى جالىندى،

جاعايىقشى قايتادان!» دەگەن قايىرماسى بولسا كەرەك. ودان باسقا كەرەمەتىن كورمەدىك. دەسەك تە، ەربولات بەدەلحاننىڭ شاكىرتتەرى ٴوستىپ ٴجۇرىپ، قىزعا «ايىپتاما!» دەپ ايقايلايدى. تىڭدادىڭىزدار عوي؟.. ەندى وقىپ كورىڭىزدەر!

«باسىما بالە بولدى بۇنىڭ ٴبارى،

دىمعا تۇسىنبەي قۇرتاسىڭ ميدىڭ ٴالىن.

ااا!

بۇيتپە -سويتپە دەپ بۇيىرما!

ساعان نە جەتپەي، نە بۇيىرمادى؟

ايتشى، نە قالايتىنىڭدى!

قالماي تىنىم دا،

تالاي قىلدىم، ٴبىراق تاپپادىم كوڭىلىڭدى.

الايدا قىمبات زاتتارعا كومىلدىڭ دە،

قاناعاتتانباعاندىقتان

تويماي، ويناي، قويماي،

شارشاتتىڭ مەنى!

ااا!».

وسىلايشا البا-جۇلبا كيىمدەرىن دالاقتاتىپ، سىرعالارىن يىققا وڭدى-سولدى ۇيكەلەي باس شۇلعىپ، ٴتۇرلى-تۇستى شاشتارىن ج ۇلىپ، وزدەرىنشە «وبراز» جاساۋمەن بولادى. نەنى «تالاي قىلعانىن» بىلگىسى كەلەتىن توپ تىڭدارماندارى دا جوق. سەبەبى، ٴماتىن ماڭىزدى ەمەس. كوز الدارىندا سايقىمازاق بەينەلى بەس ۇل، قۇلاق تۇبىندە سولاردىڭ بالعىن داۋىسى تۇرسا بولدى. ايتپەسە، ايقىن تولەپبەرگەننىڭ دە «پاح-پاح» دەگەن «انىندە»: «قارسى ەمەس شىعارسىڭ مەندەي جىگىتتىڭ ەتۋىنە؟» دەگەن ٴسوز بار ەكەنىن ەشكىم ەلەمەگەن-دى. ال، مىنالار نەگە ٴار «شۋماق» سايىن «ااا!» دەي بەرەدى دەسەك، بۇنىڭ ٴمانىسىن «اقىن» تومەنگى ٴبىر «شۋماقتا» بىلايشا «تۇسىندىرگەن» ەكەن:

«مەنىڭ باسىم اۋرادى!

كۇنىگە نەگە مەنىڭ باسىم اۋرادى؟

تاڭ قالا سەن سۇراما!».

بۇل رەتتە «باسى اۋىرسا، ەمدەلسىن!» دەرسىز، ٴقادىرلى وقىرمان؟ جوووق، ەمدەلۋىن «تاڭ قالا سەن سۇراما»! سەبەبى، بۇل اتىشۋلى توپتىڭ كەلەسى ٴبىر ٴانىنىڭ تاقىرىبى – «ەمدەلگىم كەلمەيدى». «مازمۇنى» مىناۋ:

«ماعان ٴبارى ەستىلدى،

ساعاتتىڭ تىلدەرىنەن

ٴبارى انىقتالدى.

ٴبىراق قابىلداعىڭ كەلمەيدى.

قايتار سۋىرىلعان جۇرەگىمدى!

قايدا بايلادىڭ مەنى؟»، بىتىقى-شىتىقى. جالعاستىرا بەرەيىك پە؟ جارايدى.

«بالكىم باقىتتى قوسىلعاندار؟

بىرىگىپ تاعدىرعا پارا بەرگەن.

سەن مەنىڭ قىلمىسىمنىڭ كۋاگەرى،

سەزىمدەرىمدى ٴولتىردىڭ ٴارتۇرلى ۋلار بەرىپ.

جوق، سەن قىلمىسىمنىڭ سىبايلاسى،

بىرگە بولدىڭ، كوپ ىستە سىبايلاستىق.

سەنىڭ ماحابباتىڭ ماعان وتتەكتەي جەتىسپەيدى،

اسىقپاي ولتىرەدى بىلدىرتپەي...».

«ولگەن جەرى وسى ەكەن» دەيمىز بە، قالاي؟ استى سىزىلعاندار نە ٴسوز؟ نە ۇقتىڭىز؟ قاي جەرى اۋىرىپتى؟ نەگە ەمدەلگىسى كەلمەيدى ەكەن؟ تۇك ۇقپاساڭىز، جاۋابى مىنە:

«تارالۋدا ۋ،

تۇسىنەم.

ٴبىراق مەنىڭ سەنەن ەمدەلگىم كەلمەيدى!».

كۇلەمىز-اۋ... ەرىگىپ وتىرىپ، ەكىنىڭ ٴبىرى، ەگىزدىڭ سىڭارى سۇيكەي سالاتىن ساندىراق! قۇددى ٴبىر، وسى ٴدۇبارا توپ مۇشەلەرى قازىرگى «تۇسىنىكسىز ولەڭ» جازاتىن جاس اقىندار لەگىنە پاروديا جاساپ جۇرگەن سىندى. «بۇگىنگى كۇن» دەگەن «ٴان ٴماتىنى» ٴتىپتى سوراقى! ودان دا ٴۇزىپ-ج ۇلىپ ٴۇزىندى كەلتىرە كەتەيىك: «كوزدەرىڭ مەنى شاقىرىپ تۇرعانداي قۇلاتتىڭ، ەندى كومەكسىز تۇرا المايم»، «بۇلاي عوي، توسقاۋىلعا دايىن بول! كەيىن ٴبىراق دەيىك تە، شانسسىز اباي بول!»، «جىپ-جىلى جەردەن جىلدام ۇشىپ، مەنى ايا! تىپ-تىن تىپ-تىنىش قىپ. جاپ ەسىگىڭدى، ەستىلمەسىن ق ۇلىپ!»، «العا ەكى قادام بەرىپ جىلجى! كوزدەرىڭدى جۇم-جۇم! وh، yeah! كوزدەرىڭدى جۇم-جۇم! yeah، كوزدەرىڭدى جۇم-جۇم! oh، yeah، كوزدەرىڭدى جۇم-جۇم! بۇگىنگى كۇننەن، بۇگىنگى كۇننەن»، «مەن ەندى كوركىنە ساعان بايلاندىم»...

قىسقاسى، «ەڭ باستىسى، قازاقشا اندەردى ورىندايدى عوي» دەپ جاقاۋراتۋدىڭ قاجەتى جوق. ٴيتتىڭ ق ۇلى يتاقايى ورىنداي الادى بۇنداي «اندەردى»! ٴقازىر قازاق جاستارى ەكى تاراپ بولىپ، بۇلاردىڭ تەك كيىم كيىستەرى مەن بويانىپ-سىلانعاندارىنىڭ دۇرىس-بۇرىستىعىنا قىزىلكەڭىردەك بولۋدا. ال ىشكى رۋحاني مۇگەدەكتىكتىڭ سول سىرت كورىنىسكە ابدەن لايىق ەكەندىگىن نەگە باعامداماسقا؟ سەبەبى، جاستار مەن جاسوسپىرىمدەرىمىزدىڭ دەنى ٴسوز ٴقادىرىن بىلمەيدى. الديدەن جوقتاۋعا دەيىنگى ولەڭدەردى ساۋاتىن سارقىپ سارالاي المايدى. وزدەرىنە تۇسىنىكتى تىلدە ايتساق، قاقپايدى! دەمەك، ولارعا جىندى ادامشا ەكى يىعىن ج ۇلىپ جەگەن جۇلقىنىس، ٴۋىل مەن ىڭىرسۋ بولسا، جەتىپ جاتىر. «بالىقتىڭ ٴتىلىن باقا تۇسىنەدى» دەگەندەي.

تۇركى تىلدەرىنىڭ ىشىندەگى ەڭ كوركەمى – قايران، ٴبىزدىڭ انا ٴتىلىمىز! كيەڭنەن قورقىپ وتىرىپ جازعانىمىز وسى بولدى ەندى...

ەركەعالي بەيسەنوۆ

دەرەك كوزى: ادەبيەت پورتالى


ٴبىزدىڭ telegram-پاراقشامىزدا قازاقستاننىڭ ماڭىزدى جاڭالىقتارى. جازىلىڭىزدار!

كوممەنتاريي