BAQ.kz - Қазақстан жаңалықтары USD 384.53 BAQ.kz - Қазақстан жаңалықтары EUR 432.02 BAQ.kz - Қазақстан жаңалықтары RUB 5.9
استانا:

تۇشكىرگەن شاقتا بۇل ٴسوز تىلىڭدە بولسىن

ارداقتى پايعامبارىمىز (س.ا.ۋ.) تۇشكىرىكتىڭ اللاعا ۇنامدى ەكەندىگىن ايتا كەلە بىلاي دەيدى:

«تۇشكىرىك – اللادان. ەسىنەۋ – شايتاننان. كىمدە-كىم ەسىنەسە، اۋزىن قولىمەن جاپسىن. ويتكەنى، ەسىنەپ «ا-ااھ» دەگەن زاماتتا، شايتان ىشىنەن كۇلىپ تۇرادى. اللا تاعالا تۇشكىرىكتى جاقسى كورەدى. ال، ەسىنەۋدى ۇناتپايدى» [1].

باسقا ٴبىر حاديسىندە:

«شىنىندا اللا تۇشكىرىكتى جاقسى كورەدى. ەسىنەۋدى ۇناتپايدى. تۇشكىرگەن ادام اللاعا ماقتاۋ ايتسىن (ٴالحامدۋليللاھ دەسىن). ونىسىن ەستىگەن بارلىق مۇسىلمانعا «يارحامۋكاللاھ» دەپ جاۋاپ قايىرۋ مىندەت (اقىسى). ال، ەسىنەۋ بولسا، ول – شايتاننان. قايسى ٴبىرىڭىز ەسىنەگىسى كەلسە، قولدان كەلگەنشە ونى بولدىرماۋعا تىرىسسىن. ويتكەنى، ەسىنەگەن كەزدەرىڭدە شايتان ونىڭ ىشىندە كۇلىپ تۇرادى»[2]، - دەلىنگەن.

حاديستە تۇشكىرىكتىڭ ۇنامدى، ٴارى، اللاعا جاعاتىن ارەكەت ەكەندىگىنە باسا نازار اۋدارتۋمەن قوسا، ارتىنشا «ٴالحامدۋليللاھ» دەپ اللاعا شۇكىرشىلىك ٴبىلدىرۋ كەرەكتىگىن بىلدىرگەن. ونىڭ سەبەبى نەدە؟

اللا تاعالا ٴبىزدىڭ تۇشكىرىگىمىزگە مۇقتاج ەمەستىگى ايتپاساق تا بەلگىلى. «ۇنامدى» دەگەنىنە قاراعاندا، ودان ادامعا كەلەر الدەبىر پايدانىڭ بار ەكەندىگىن ۇعىنۋعا بولادى.

ەرتە شىعىس مەديسيناسىندا تۇشكىرۋدى ادام دەنساۋلىعىنا وتە قاجەتتى ارەكەت دەپ ەسەپتەگەن. ٴتىپتى، تۇشكىرىگى كەلمەگەن ادامعا ونى شاقىراتىن ارنايى تاسىلدەر دە ويلاپ تاپقان ەكەن. قازىرگى مەديسينا عىلىمى دا تۇشكىرۋدىڭ پايدالى ەكەندىگىن مويىنداپ وتىر. ەڭ بولماعاندا كۇنىنە ٴبىر رەت تۇشكىرگەن جاقسى دەيدى ماماندار. دەمەك، پايعامبارىمىزدىڭ تۇشكىرگەننەن سوڭ «اللاعا شۇكىر» ەتۋدى بۇيىرۋىنىڭ ٴمان-ماعىناسىن دەننىڭ ساۋلىعىنا كەلەر پايدادان ىزدەۋ كەرەك سياقتى.

شىنىندا، ادام بويىندا بولىپ تۇراتىن قۇبىلىستاردىڭ قايسى ٴبىرىن الساق تا پايدالى تۇسى جوق ەمەس. سونىڭ ىشىندە تۇشكىرۋ رەفلەكسىنە – اللانىڭ پەندەگە كورسەتكەن ۇلكەن مەيىرىمى رەتىندە، ەرەكشە توقتالىپ كەتۋگە بولادى. تۇشكىرۋدى اللانىڭ مەيىرىمى دەپ ايتۋىمىزدىڭ وزىندىك سەبەپتەرى بار. اتاپ ايتساق:

  1. تۇشكىرگەن ساتتە دەنەدە جينالعان ۋلى زياندى زاتتار سىرتقا شىعادى. دەنەدەگى ۋلى زاتتاردىڭ سىرتقا شىعۋىنىڭ ناتيجەسىندە ٴبىز كوپتەگەن اۋرۋ-سىرقاۋدان امان بولادى ەكەنبىز.
  2. تۇشكىرۋ ارقىلى مۇرىننىڭ شىرىشتى قابىعى ٴتۇرلى ميكروبتار مەن ۆيرۋستاردان تازارىپ، شاڭ-توزاڭداردان قۇتىلادى.
  3. تۇشكىرىك – ادام اعزاسىنىڭ الدەبىر اللەرگياعا نەمەسە تۇماۋعا شالدىققانىنان ٴبىرىنشى بوپ حابار بەرەدى. ادام سوعان قاراي ەم-دومىن جاساپ، ساقتىق شارالارىن الۋعا كوشەدى.
  4. تۇشكىرگەن كەزدە ادەتتە ادامنىڭ تىنىس الۋ جولدارى اشىلادى. وسىلايشا، تۇشكىرگەن مەزەتتە ەركىن تىنىس الۋىمىز قامتاماسىز ەتىلەدى.
  5. ٴبىزدىڭ ٴومىرىمىز اللانىڭ قولىندا. تۇشكىرگەن ساتتە ادامنىڭ بەت ٴپىشىنى ازداپ قيسايىپ، ٴبىر پاسكە ادەتتەگى فورماسىن جوعالتىپ، ازداپ ۇسقىنسىز كۇي الاتىنى ٴمالىم. ەگەر، اللا قالاسا بەتتىڭ قيسايعان بۇلشىق ەتتەرىن سول كۇيىنشە قالدىرىپ قويۋى دا مۇمكىن ەدى. ٴبىراق، مەيىرىم-شاراپاتى شەكسىز جاراتۋشى، تۇشكىرىكتەن سوڭ بەتتىڭ سول مەزەتتە قايتا قالپىنا كەلۋىن رەتتەپ قويعان. وسى سەبەپتى اللاعا قانشا شۇكىر ەتسەك تە از.
  6. تۇشكىرگەن كىسى ەرىكسىز كوزىن جۇمادى. ەگەر، تۇشكىرۋ ساتىندە كوز اشىق قالسا، كوز جانارىنا زيان ٴتييۋى مۇمكىن ەدى. سول زياننىڭ الدىن الۋ ٴۇشىن كوز جۇمىلادى. بۇل دا «ٴالحامدۋ» ايتۋعا سەبەپ.
  7. كەلگەن تۇشكىرىكتى بولدىرماۋعا تىرىسۋ – كەيبىر كەلەڭسىز جاعدايدى تۋدىرادى. مىسالى، قۇلاقتىڭ ناشار ەستۋىنە سەپتىگىن تيگىزۋى مۇمكىن. سوندىقتان دا، تۇشكىرىگى كەلگەن ادام لاج بولسا، وعان كەدەرگى جاساماعانى ابزال.

مىنە اتالمىش جاعدايلارعا قاراي وتىرىپ، نە سەبەپتەن پايعامبارىمىز ٴدال تۇشكىرگەندە «ٴالحامدۋليللاھ» دەپ ايتۋىمىزدى بۇيىرعاندىعىن ۇعىنۋعا بولادى.

ايتكەنمەن، تۇشكىرگەن ۋاقىتتا كەيبىر ادەپ نورمالارىن ساقتاۋدى ۇمىتپاعان جاقسى. مىسالى، مۇسىلمان ادام تۇشكىرگەن كەزدە داۋىسى تىم قاتتى شىعىپ كەتپەۋىن قاداعالاۋى ٴتيىس. جانە مۇمكىندىگىنشە ورامالمەن نەمەسە قولمەن اۋىزدى جاپقانى ابزال. سونداي-اق، داستارقان باسىندا تۇشكىرىگى كەلگەن مۇسىلمان جايۋلى تۇرعان اسقا قاراي تۇشكىرمەۋى ٴلازىم.

ەندىگى جەردە، «تۇشكىرگەن ساتتە جۇرەك توقتايدى» دەگەن بولجامعا كەلسەك، مۇنداي تۇسىنىكتى قازىرگى مەديسينا جوققا شىعارادى. اتالمىش تۇجىرىم ورتا عاسىردان باستاۋ الادى. ەرتەرەكتە تۇشكىرۋ بارىسىندا تىم كوپ اۋا سىرتقا شىعىپ جۇرەك سوعۋىن ٴبىر ٴپاس توقتاتادى دەپ سەنگەن. شىندىعىندا، تۇشكىرگەن زاماتتا ادامنىڭ ميى جۇرەككە «توقتاۋ» كومانداسىن بەرمەيدى. ول كەزدە دە جۇرەك توقتاۋسىز ىستەپ تۇرادى.

اللا تاعالا دەنىمىزدىڭ ساۋ بولۋىن جازسىن!


[1] تيرميزي - №2746
[2] ساحيح بۇحاري : ٴبابۋت ٴتاساۋب.

ابدۋسامات قاسىم

islam.kz


ٴبىزدىڭ telegram-پاراقشامىزدا قازاقستاننىڭ ماڭىزدى جاڭالىقتارى. جازىلىڭىزدار!

كوممەنتاريي