BAQ.kz - Қазақстан жаңалықтары USD 384.53 BAQ.kz - Қазақстан жаңалықтары EUR 432.02 BAQ.kz - Қазақстан жаңалықтары RUB 5.9
استانا:

شوپپەن جازىلعان قۇران اياتتارى

فوتو: автор

قىزىلوردا، baq.kz ٴتىلشىسى. ٴا.تاجىبايەۆ اتىنداعى قىزىلوردا وبلىستىق امبەباپ-عىلىمي كىتاپحاناسىندا ٴبىر جارىم عاسىر بۇرىن جازىلعان «قۇران كارىم» كىتابىنىڭ ٴتۇپنۇسقاسى ساقتاۋلى تۇر.

كىتاپحاناشى ميرا شايحيموۆانىڭ ايتۋىنشا، 2005 جىلى اشىلعان كىتاپحانانىڭ نەگىزگى قورىندا سيرەك كىتاپتار مەن قولجازبالار ساقتاۋلى. مۇنداعى 606 اسا قۇندى دۇنيە وتكەن كۇننىڭ شەجىرەسىنەن سىر شەرتىپ تۇر. ونىڭ ىشىندە قولجازبالار سانى 10-نان اسسا، مەرزىمدى باسىلىمدار 20-عا جەتىپ جىعىلادى. ورىس، وزبەك، قىرعىز، اراب، لاتىن، تاجىك تىلدەرىمەن قاتار، شاعاتاي، تاتارشا جازىلعان دەرەككوزدەردى دە كەزدەستىرۋگە بولادى. مۇنداعى كىتاپتاردىڭ دەنى قازان توڭكەرىسىنە دەيىن جانە 1961 جىلعا دەيىن جارىق كورگەن.

كىتاپحانانىڭ نەگىزگى قور ساقتاۋ ٴبولىمىنىڭ مەڭگەرۋشىسى گۇلدەرايىم قوسنازاروۆانىڭ ايتۋىنشا، قورداعى ەڭ قۇندى رۋحاني مۇرا – قۇران كىتاپ.

«بۇل قۇران كارىم حيجرا كۇنتىزبەسى ەسەبىمەن 1293 جىلى باسىلىپ شىققان. شامامەن بۇل 1871 جىل بولۋ كەرەك. ٴتۇپنۇسقا كۇيىندە ساقتالعان قاسيەتتى كىتاپتىڭ تىسى قوڭىر ٴتۇستى. ياعني، مۇقاباسى مال تەرىسىنەن يلەنىپ، قاپتالعان. ٴبىر قىزىعى، قاسيەتتى كىتاپتىڭ اياتتارى ٴشوپ بوياۋىمەن جازىلعان. سول سەبەپتى، جازۋلارى كومەسكى تارتا قويماعان. ال بوياۋ قانداي شوپتەن جاسالعان، قانداي مالدىڭ تەرىسى دەگەن سۇراقتار جاۋاپسىز كۇيىندە قالىپ تۇر. بۇل كىتاپ «مادەني مۇرا» باعدارلاماسىنىڭ ارقاسىندا تابىلدى. ارنايى ەكسپەديسيامەن وبلىستىڭ اۋىل-ايماقتارىن تۇگەل ارالاپ، جەكە ادامداردىڭ مەنشىگىندەگى دۇنيەلەردى جيناقتالعان بولاتىن. سول ۋاقىتتا كونە جادىگەرلەردى ىزدەۋشى زەرتتەۋشىلەر سىر ٴوڭىرىنىڭ ٴبىر تۇرعىنىنان وسى كىتاپتى قابىلداپ الىپتى. سودان بەرى ول ٴبىزدىڭ كىتاپحانادا. ٴقازىر ونى سكانەرلەپ، ديسككە سالىپ قويدىق. وقىپ-تانىسقىسى كەلگەندەرگە ەلەكتروندى نۇسقاسىن كورسەتەمىز. سونىمەن قاتار، كىتاپحاناداعى تاعى قۇدى كىتاپ – ابا ٴمۋسليمنىڭ قولجازباسى. «ٴماۋلىت كىتابى» دەپ اتالادى. 1870 جىلى جارىققا شىققان. مۇندا مۇحامماد (س.ع.س.) پايعامبارىمىزدى ماداقتاپ، جىر ەتىپ جازعان. بۇل كىتاپتارمەن تانىسىپ، زەرتتەپ شىعاتىن عالىمدار بولسا، ەسىگىمىز اشىق. شىنى كەرەك، قورىمىزدا قۇندى مۇرا كوپ، ٴبىراق ول زەردەلەنبەي تۇر»، – دەيدى ول.

گۇلدەرايىم قوسنازاروۆانىڭ ايتۋىنشا، قوردا قازى فاتكۋللماد، قازى ابدۋلكاريم، شارحۋاكيا ٴحاليدىڭ 1303 حيجرا جىلى شىققان «ٴدىني فيلوسوفيالىق تۇسىندىرمە سوزدىگىنىڭ» i تومدىعى، ەسكى تۇرىك تىلىندە جازىلعان «يمام ازام ٴباتۋا»، 1307 حيجرا جىلعى ارابشا قۇراستىرىلعان «نامازدىڭ كەلۋ تاريحى» كىتاپتارى ٴداستۇرلى ٴدىنىمىز تۋرالى قۇندى مالىمەتتەردى العا تارتادى. 1824 جىلى جارىق كورگەن «ٴجۇسىپ-زىليحا» داستانى، 1860 جىلى جازىلعان «اتالى ٴال-ازحار» كىتابى، سونداي-اق، 1933 جىلى حاكىم ابايدىڭ لاتىن تىلىندە جازىلعان ەكى تومدىق شىعارمالارىنىڭ تولىق جيناعى، سۇلتانماحمۇت تورايعىروۆتىڭ «تولىق شىعارمالار جيناعى» مەن «قازاق»، «كراسنىي كازاحستان»، «ادەبيەت جانە يسسكۋستۆو» باسىلىمدارىنىڭ العاشقى ساندارى ساقتالعان.

ال، وبلىستىق كىتاپحانا ديرەكتورىنىڭ ورىنباسارى باقىتنۇر مىرزاحمەتوۆانىڭ سوزىنشە، مۇندا ٴتۇپنۇسقالاردان بولەك ەلىمىزگە تانىمال اقىن-جازۋشىلاردىڭ ٴوز قولتاڭباسىمەن بەرىلگەن كىتاپتارى دا سورە تورىنە جايعاسقان. ماسەلەن، ولاردىڭ قاتارىنان ولجاس سۇلەيمەنوۆ، ٴابدىجامىل نۇرپەيىسوۆ، دۋلات يسابەكوۆتىڭ ٴوز قولىمەن تاپسىرىلعان تۋىندىلارىن كورۋگە بولادى. مامانداردىڭ ايتۋىنشا، تالاي جىل وتكەن سوڭ اتالمىش دۇنيەلەر دە ٴتۇپنۇسقا نەگىزىندە كەيىنگى ۇرپاققا امانات بولىپ جەتپەك. وسىلايشا سان مىڭ جىلدىق تاريحتى ٴبىر ارناعا توعىستىرعان اتالمىش قور بۇدان كەيىن دە بولاشاق يگىلىگى ٴۇشىن قىزمەتىن توقتاتپاق ەمەس.


ٴبىزدىڭ telegram-پاراقشامىزدا قازاقستاننىڭ ماڭىزدى جاڭالىقتارى. جازىلىڭىزدار!

كوممەنتاريي