BAQ.kz - Қазақстан жаңалықтары USD 384.53 BAQ.kz - Қазақстан жаңалықтары EUR 432.02 BAQ.kz - Қазақстан жаңалықтары RUB 5.9
استانا:

مۇسىلمان باي بولۋى كەرەك، سەبەبى...

وسى بىر-ەكى كۇن بۇرىن ماسكەۋگە تاڭمەن تالاسىپ ورالبەك اعامىز كەلدى. استانادان شىققان ەكەن. سونداعى سوڭعى اپتاسىن ازىرەت سۇلتان مەشىتىندە اۋىزاشار بەرۋمەن ٴتامامداپ، ەرتەسى رەسەيگە قاراي تارتقان. مۇندا كەلۋدەگى ماقساتى – ەكەۋ. اۋەلگىسى – كەلىپ تۇسكەن كۇنى-اق كەشكى ۋاقىتقا لايىقتاپ وسىنداعى بارشا قازاق ستۋدەنتتەرىنىڭ اۋزىن اشىپ بەرۋ بولسا، كەيىنگىسى - ماسكەۋدە ٴبىلىم الىپ جاتقان ٴۇش قازاققا ٴوز اتىنان شاكىرتاقى تاعايىنداۋ. سونىمەن، مۇنداعى ميسسياسى ٴتامام ەكەن.

اۋىزاشار بارىسىندا كورگەنى مەن تۇيگەنى كوپ قارىمدى كاسىپكەر اعامىزبەن ارعىسى قۇنانبايدىڭ قازاققا قوسقان ۇلەسىنەن باستاپ بەرگىسى جاستاردىڭ بەرەر پايداسى جايىندا جان-جاقتى ٴسوز قوزعاپ، وي الماستىق.

اعامىزدىڭ بيىل ەلۋ جاسقا تولا ساپ: «ەلۋ جاستا ەلۋ ىگى ٴىس» جەكە جوباسىن باستاعانى باق بەتتەرىنەن بەلگىلى. ماسكەۋگە ادەيىلەپ ات ٴىزىن سالىپ كەلۋىنىڭ ٴوزى – وسى ەلۋ ٴىستىڭ ٴبىر پاراسى. ال، ايتىلماعانى قانشا؟ مۇندايدا تاسپىگە سالىپ، ۇزاعىنان تەرۋگە تۋرا كەلەدى. بىرنەشە جىلدار بۇرىنعى ٴبىر ەمەس، ەكى بىردەي مەشىتتىڭ قابىرعاسىن كوتەرىپ، قازاق جاماعاتىن قۋانتقان امالدارىن ايتپاي-اق، سوڭعى ٴبىر ايدىڭ اينالاسىن توڭىرەكتەپ كورگەننىڭ وزىندە ايتار اڭگىمە از ەمەس. جاقىندا عانا استانادا جاڭا ۆوكزال سالىنار ۋاقتا ماسەلەنىڭ ٴجىبى كۇرمەۋگە كەلىڭكىرەمەي، جۇمىس باسەڭسىپ قالعان بولاتىن. وسى ساتتە ورتاعا ٴتانىس-بىلىسىن سالىپ، ينۆەستيسيا تارتىپ، ەلگە ەلەۋلى ەڭبەگىن تاعى ٴبىر سىڭىرگەن. ونىڭ الدىندا الماتىداعى تۇران ۋنيۆەرسيتەتىندە وقيتىن ون بالاعا شاكىرتاقى رەتىندە ٴوز قارجىسىنان جىرىپ الىپ بەرگەنى دە بار-تىن.

ەل يگىلىگىنىڭ جولىندا تۋعان جەرىنە دە كوپ ەڭبەگى ٴسىڭدى. تاۋەلسىزدىكتىڭ 25 جىلدىعىنىڭ قۇرمەتىنە وراي وڭتۇستىك ولكەدە مادەني-ارحەولوگيالىق قازبا جۇمىسىنا مامانداردى شاقىرتىپ، ىزدەنىسكە جۇمىلدىردى. ناتيجەسى دە تاماشا. اتسالىسقان ارحەولوگتارى ح عاسىرعا دەيىنگى تۇركى-قازاق رۋلارىنىڭ كۇنى بۇگىنگە دەيىن قانىق ساقتالعان تاڭبالارىنا قارىق بولىپتى. تاپقان فەنومەندەرىنە تاريحي-مادەني زەرتتەۋلەر جاساپ، ونى كولەمدى كىتاپ ەتىپ، الماتىداعى باسپاحاناسىندا باسىپ شىعارىپتى.

وسى سياقتى ۇلتتىڭ يگىلىگىنە بايلىعىن سارپ ەتىپ، وزگەنى جەلەپ-جەبەپ جۇرۋشىلەر تاريحىمىزدا از بولماعان. حح عاسىر باسىندا الاشتىقتاردىڭ جاپپاي رومان جازىپ، باتىستىق دەڭگەيگە كوتەرىلۋى سول زاماننىڭ باي-مانابى ەسەنقۇل مامان ۇلىنىڭ ارقاسى بولاتىن. ەسەنقۇل رومان-بايگە جاريالاپ دەمەۋشى بولماسا سۇلتانماحمۇت "قالىڭ مالدى"، تايىر جومارتباي "قىز كورەلىكتى" جازار ما ەدى؟ ونىسى ٴبىر قۇدايدىڭ وزىنە عانا ايان. جۇلدەگە ىلىكپەگەن قانشاماسى تاعى بار. ورالبەك قوجامجار ۇلىنىڭ دا تۇراقتى تۇردە ادەبي وقۋلاردا قاعاز اقشاسىن ايامايتىن جاقسى عادەتى – قازاق جاستارىنىڭ اراسىندا تانىلماعان تالانت يەلەرىنە ارناپ كونكۋرستار ۇيىمداستىرۋى. اراگىدىك ٴسالت-داستۇرىمىزدى جاڭعىرتىپ كوكپار بەرىپ، جالپاق جۇرتقا ٴمالىم ايتىسكەرلەردىڭ باسىن قوسىپ تۇرادى. ٴداستۇر جاڭعىرتىپ، مۇندايعا مۇرىندىق بولعان قازاقتان اسقان قانداي جومارت بولۋشى ەدى، ٴبىز ٴۇشىن؟!

دەمەك، قازاقتى جارىلقايتىن تەك قالتالى قازاقتىڭ ٴوزى ەكەن. بايلار! باي بولعاندا دا "اتىمتاي جومارتتارى"، اقادال جاقتاستارى. بايلار جايلى تەرىس تۇسىنىكتى ٴبىزدىڭ تۇيسىك وتكەن عاسىردىڭ باسىندا، تاركىلەۋ كەزىندە عانا تۇڭعىش قابىلداعان. كىنالى سول زامانعى باي مەن كەدەيدى ارازداستىرعان كەڭەستىڭ سولاقاي ساياساتى. ايتپەسە، قاراشا حالىق تىم قۇرىعاندا توي-دۋمانعا بولسىن كۋا بولۋ ٴۇشىن باي-ماناپتى باسىنا كوتەرىپ، ولاردىڭ مالىنا بەرەكە، جاسىنا عۇمىر تىلەپ، تىلەۋلەسىپ وتىرعان.

ورالبەك قوجامجار ۇلىنىڭ قۇلقىننان گورى قۇلدىقتى جوعارى قويعان ناعىز مۇسىلماندىق پاراساتى تالاي كاسىپكەرلەرگە جاقسىلىقتا جارىسۋعا ۇلكەن ۇلگى بولىپ كەلەدى. ٴبىز دە رياسىز تىلەۋلەس بولايىق! بىزگە وسىنداي بايلار كەرەك... قازاق وسىنداي باي بولۋى كەرەك...

ايدار مىرزابەك

islam.kz


ٴبىزدىڭ telegram-پاراقشامىزدا قازاقستاننىڭ ماڭىزدى جاڭالىقتارى. جازىلىڭىزدار!

كوممەنتاريي