BAQ.kz - Қазақстан жаңалықтары USD 384.53 BAQ.kz - Қазақстан жаңалықтары EUR 432.02 BAQ.kz - Қазақстан жаңалықтары RUB 5.9
استانا:

ٴمۇسىنشى: 23 ملن تەڭگەگە قولادان كەم دەگەندە 2 جاقسى ەسكەرتكىش جاساۋعا بولار ەدى

فوتو: автордан

جاقىندا الماتى قالاسىنادا الىپ ٴتيىننىڭ ٴمۇسىنى بوي كوتەرىپ، جۇرتشىلىق تاراپىنان ۇلكەن داۋ تۋدىرعانى بەلگىلى. الەۋمەتتىك جەلىدە قىزۋ تالقىلانىپ، كوپشىلىك قالا باسشىلىعىن سىنعا العان بولاتىن. وسى تاقىرىپ توڭىرەگىندە كاسىبي مۇسىنشىلەردىڭ پىكىرىن ٴبىلۋ ٴۇشىن سۋرەتشىلەر وداعىنىڭ مۇشەسى ٴارى «تاۋەلسىزدىكتى تولعاۋ» مونۋمەنتالدىق ٴمۇسىن بايقاۋىنىڭ لاۋرەاتى باۋىرجان جۋاسبايەۆپەن سۇحباتتاسقان ەدىك.

- باۋىرجان الماسبەك ۇلى، وتكەن اپتادا الماتىدا بوي كوتەرگەن الىپ ٴتيىن قوعام تاراپىنان داۋ تۋدىرىپ، قىزۋ تالقىلاندى. كاسىبي ٴمۇسىنشى رەتىندە وسى جاعدايعا بايلانىستى قانداي پىكىر بىلدىرەسىز؟

- ٴيا، سوڭعى كەزدە الەۋمەتتىك جەلىدە بۇل تاقىرىپ كوپ تالقىلاندى. ەلدىڭ پىكىرى ٴار الۋان، ٴبىرى ماقتاپ، ٴبىرى جامانداپ جاتىر. «قارعا، قارعانىڭ كوزىن شۇقىمايدى» دەيدى عوي، سول سياقتى جامان دەپ سىن ارتقىم كەلمەيدى. ويتكەنى ول ونەر، بىرەۋدىڭ ەڭبەگى. تەك، ٴبىر اتتەگەن-اي دەيتىنى، ٴوز مۇسىنشىلەرىمىزدى كوزگە ىلمەي، وزەكتەن تەۋىپ، سىرتتان ادام اكەلگەندىگى بولدى. مۇنداي ٴمۇسىندى ٴوزىمىزدىڭ مۇسىنشىلەر دە جاسايتىن ەدى عوي.

جىلدىڭ باسىندا قالا اكىمدىگىنە مۇسىنشىلەردى جيناپ، الماتىداعى ساياباقتارعا ٴمۇسىن قويۋ جونىندە تاپسىرما بەرىپ، بايقاۋ جاريالاعان ەدى. ونىڭ بۇل جوباعا ەش قاتىسى جوق. ٴبارىمىز سول جيىننان راسىمەن دە بيلىك بىزگە بەت بۇرا باستادى ما دەگەن جاقسى اسەردە شىققان ەدىك. سول جيىن جاقسى ٴبىر شىعارماشىلىق شابىت بەرگەن ەدى. قالامىزدى كوركەيتۋگە ۇلەسىمىزدى قوسساق دەپ، ەركىن تاقىرىپتا جاسالعان دۇنيەلەرىمىزدى جينادىق. قالانى كوركەيتۋ، مادەنيەتىن كورسەتۋ دەگەن كەرەمەت قوي، ەرتەڭ ول كەلەشەك ۇرپاققا قالادى. ٴسويتىپ ٴبارىمىز جاقسى دەگەن دۇنيەلەرىمىزدى البوم ەتىپ تاپسىردىق.

كەيىن ول جاۋاپسىز قالدى. سودان جاقىندا الماتىدا ٴتيىننىڭ ٴمۇسىنى پايدا بولدى، ونى شەتەلدىكتەر سالىپتى دەگەندى ەستىپ نامىستان ورتەنىپ كەتە جازدادىق. شىنى كەرەك قاتتى تاڭ قالدىق. ونىڭ ۇستىنە «رۋحاني جاڭعىرۋ» دەپ جاتىرمىز، سوندا ٴبىزدى شەتەلدىكتەر كەلىپ جاڭعىرتا ما؟ حالقىمىزدىڭ مادەنيەتى، ٴداستۇرى مەن ونەرىن ٴوزىمىز كورسەتۋىمىز كەرەك دەپ ويلايمىن. ەۋروپا نەمەسە باسقاعا ەلىكتەۋدىڭ قاجەتى جوق. ٴوزىمىزدىڭ تۇپكى تامىرىمىزدان، اتا-بابامىزدان كەلە جاتقان مادەنيەتىمىز جوق ەمەس، بار. شەتەلدەن كەلەتىن تۋريستەرگە دە سول قىزىق. سوندىقتان تاريحىمىزدان، مادەنيەتىمىزدەن سىر شەرتەتىن دۇنيەلەردىڭ كوپتەپ بوي كوتەرگەنى دۇرىس. حالىق ٴوز مۇسىنشىلەرىمىزدىڭ دۇنيەسىن كورسە دەيسىڭ. جوق ەمەس، ارامىزدا تالانتتىلار وتە كوپ. اركىم ٴوز بەتىنشە جۇمىس ىستەپ جاتىر، باستىسى ولاردىڭ قولتاڭباسى ٴوز مەنتاليتەتىمىزگە ساي كەلەدى.

- سوندا بۇل بايقاۋ جايلى ەستىمەدىڭىز بە؟

- جوق. ٴقازىر كوپتەگەن جوبالارعا بايقاۋ بولىپ جاتىر، الايدا ونى بىزگە ەمەس شەتەلدىكتەرگە بەرەدى. ال شەتەلدە ٴبىزدىڭ مۇسىنشىلەردى ونداي جوبالارعا جولاتپايدى. شەتەلدىكتەر كوبىندە ٴوز ەلىندە وتكىزە الماعان ناشار زاتتارىن بىزگە اكەپ تىقپالايدى. اياعى وسىنداي داۋعا ۇلاسادى. سوندىقتان جەرگىلىكتى ونەر ادامدارىنا بەت بۇراتىن كەز كەلدى دەپ ويلايمىن. ماسەلەن ٴقازىر «قىز جىبەك» جوباسىن جاريالادى. ول ٴمۇسىن اباي اتىنداعى وپەرا تەاترىنىڭ الدىنا قويىلادى دەدى. وتكەندە وسىعان قاتىسۋعا قالا اكىمدىگىنە ٴوتىنىش بەرۋگە بارىپ، كىرە المادىق. ونداعىلاردىڭ ەش قايسىسى وعان كىم جاۋاپتى ەكەنىن بىلمەيدى. الايدا حابارلاندىرۋ بەرىپ قويعان. ولار نەگىزى وسى جوبا بويىنشا سۋرەتشىلەر وداعىنا ٴوتىنىم بەرۋ كەرەك بولاتىن. مىنە، ٴبىز سول جەرگە ٴوز ەسكيزدارىمىزدى وتكىزىپ، بايقاۋعا قاتىسۋىمىز كەرەك ەدى.

كەيدە ٴبىر اپتا قالعاندا بايقاۋدى جاريالاپ كەپ جىبەرەدى، ول كەزدە جان-جاعىڭا قاراپ تا ۇلگەرمەيسىڭ. ودان كەيىن كوبى الدىن الا كەلىسىلگەن بولىپ شىعادى، سونداي بىلىقتار كوبەيىپ كەتتى. بۇلايشا ٴبىزدىڭ ونەرىمىز ەشقاشان ورلەمەيدى. قايدا بارا جاتقانىمىزدى ٴوزىمىز تۇسىنبەيمىز.

- ساباننان جاساعان تيىنگە 23 ملن تەڭگە كەتتى دەپ جاتىر عوي، بۇل قاراجاتقا قانشا ٴمۇسىن جاساۋعا بولار ەدى؟

ول قاراجاتقا سول ساباننان ونىن جاساپ بەرەر ەدىم. ال قولادان جاقسى 2 جۇمىس قويۋعا بولادى ٴارى ول ماڭگىلىككە قالار ەدى. ول نەتكەن سىراپشىلدىق مەن تۇسىنبەدىم. ەگەر ٴبىز ۇسىنىسپەن شىقساق «ول نەگە قىمبات» دەپ كەرىسىنشە بىزگە تومەن باعا ايتادى. ال شەتەلدىكتەرگە ايتقان باعاسىنا كەلىسەدى. جاقىندا استانادا پلەنەر جاسادى، وعان شەتەلدىك سۋرەتشىلەرمەن قاتار وزىمىزدىكىلەر دە قاتىستى. سوندا وسى جاعداي تاعى قايتالاندى. ٴبىزدىڭ سۋرەتشىلەرگە ازداعان تيىن بەرىپ الداپ قويدى، ال شەتەلدىكتەرگە 2 مىڭ دوللاردان ۇستاتتى. ولاردىڭ سۋرەتتەرىنىڭ الىپ بارا جاتقان ەشتەڭەسى جوق. بۇل ٴوزىمىزدىڭ ونەردى سىيلاماعاندىق، ٴوزىمىزدى تومەندەتۋ. مۇنداي شارانى ۇيىمداستىرعان سوڭ بارىنە بىردەي قاراۋ كەرەك. «رۋحاني جاڭعىرۋ» دەگەن وزىمىزدىكىن كورسەتۋ، جوعىمىزدى تۇگەندەۋ عوي، بۇل جەردە نەگە سىرتتان ادام شاقىرادى، سونى تۇسىنە المادىم. شەتەلدىكتەردىڭ جۇمىسىن اكەپ قويادى دا سولاردى جارنامالايدى كەلىپ. حالىق بىزگە قاراعاندا سولاردى جاقسى تانيدى.

جوعارى جاقتاعىلاردىڭ بۇيرەگى قاشاندا سىرتقا بۇرىپ تۇرادى. ٴقازىر «قولدا بار التىننىڭ ٴقادىرى بولماي تۇر». كەيدە جوعارىدا نامىستى، پاتريوتتىق سەزىمى بار ادامدار بار ما ٴوزى دەگەندەي كوڭىلدە كۇدىك پايدا بولادى. وتكەندە ينتەرنەتتە قاراپ وتىرسام كوپشىلىك «سوندا ٴوزىمىزدىڭ سۋرەتشى، مۇسىنشىلەر جوق پا» دەپ جاتىر. ٴبىزدىڭ جوقتىعىمىز، بۇل ٴبىز ٴۇشىن ۇلكەن مينۋس. ولار قايدان ٴبىلسىن ٴبىزدى مۇنداي ىستەرگە ارالاستىرماي وتىرعانىن. نەگە سول جەرگە ٴوزىمىزدىڭ اققۋ، قازدارىمىزدى قويماسقا، سول جەردىڭ كوركىن اشا تۇسەر ەدى عوي.

- جەرگىلىكتى مۇسىنشىلەردى حالىق ٴجوندى تانىمايدى دەيسىز، راسىمەن دە سۋرەتشىلەردى كوبىندە كورمەلەردە عانا كورەمىز. مۇمكىن دۇنيەلەرىڭىزدى حالىققا جەتكىزۋدىڭ باسقا ادىستەرىن قولدانىپ كورۋ كەرەك شىعار؟

- شىنى كەرەك حالىق ٴقازىر كورمەگە دە كەلمەيدى، وندا تەك سۋرەتشىلەر عانا جۇرەدى. ٴبىزدىڭ ەلدە حالىقتىڭ سۋرەت ونەرىنە دەگەن كوزقاراسى باسقاشا. كىم بىلەدى، مۇمكىن ٴوزىمىز دە كىنالى شىعارمىز. ٴبىز شوۋ جاساپ، ٴوزىمىزدى جارنامالاۋعا جوقپىز. ٴقازىر ٴوز ەڭبەگىن كورسەتە الاتىنداردىڭ زامانى بولىپ تۇر، ەگەر جاقسىلاپ شوۋ جاساساڭ تانىمال بولاسىڭ دا شىعاسىڭ. ٴبىزدىڭ قولدان ونداي كەلمەيدى، شەبەرحانامىزدا جۇمىس ىستەپ، كورمەلەرگە دايىندالىپ جۇرە بەرەمىز. ارتىمنان ٴىز قالدىرىپ، ەلىمە جاقسى ٴبىر دۇنيە قالدىرىپ كەتسەم دەگەن تۇسىنىكپەن جۇرەمىز. بۇل ٴبىزدىڭ ۇلكەن ارمانىمىز.

- كەيدە وتاندىق مۇسىنشىلەردىڭ دە جۇمىسىنا قاتىستى داۋ تۋىنداپ جاتادى. جالپى ەلدە بوي كوتەرىپ جاتقان ەسكەرتكىشتەر جايلى نە ايتار ەدىڭىز؟

- قازىرگى مۇسىندەردىڭ كوبىن كاسىبي ماماندار جاساپ جاتقان جوق. ٴبارىن ٴقازىر تەندرگە بايلاپ قويدى. ونى ٴبىر قۇرىلىس كومپانياسى ۇتىپ الادى دا ٴمۇسىندى وزدىگىنەن جاساپ ۇيرەنگەن بىرەۋدى تاۋىپ، سوعان جاساتا سالادى. كەيدە تامىر-تانىس، كەلىسىم ارقىلى دا جاسالىپ جاتادى. وعان حالىقتىڭ كوڭىلى تولمايدى، اياعىندا بۇكىل ٴسوز بىزگە كەلەدى.

ونداي بولماس ٴۇشىن ٴبارىن اقىلداسىپ جاساۋ كەرەك. سۋرەتشىلەر وداعى نە ٴۇشىن تۇر، ەگەر ٴمۇسىن سالىناتىن بولسا سول جەرگە حات جىبەرىلىپ، الدىن الا ايتىلۋى كەرەك. قاي جەرگە قانداي ٴمۇسىن سالىنعالى جاتىر سونىمەن تانىستىرىپ، بىر-بىرىمەن بايلانىسا جۇمىس ىستەۋ كەرەك. بىزدە ٴبارى كەرىسىنشە، ٴبىز مۇلدەم جوق ادام سياقتىمىز.

جاقسى ٴمۇسىن جاساۋ ٴۇشىن بىرنەشە جىلدار كەتۋى مۇمكىن. ونىڭ كومپوزيسياسى، شىنايىلىعى ٴبىلىنىپ تۇرۋى كەرەك. ٴقازىر 1-2 ايدا ٴمۇسىندى ازىرلەپ اكەپ قويا سالادى. قاراساڭ كوپتەگەن قاراما-قايشىلىقتارعا تولى. ٴمۇسىن جاساۋدا ساقتايتىن ٴوز زاڭدىلىقتارى كوپ، كۇننىڭ شىعىسىنان، باتىسىنا دەيىن ٴبارى ەسەپتەلەدى. ياعني، تابيعاتپەن، تۇرعان ورنىمەن بايلانىسىپ تۇرۋ كەرەك. سوندىقتان ول كوپتەگەن ىزدەنىستى قاجەت ەتەدى. ٴقازىر ونى كوبى ەلەي بەرمەيدى. ايتەۋىر بەلگىلەنگەن ۋاقىتىندا اكەپ قويسا بولعانى. وسىلايشا ٴبىزدىڭ مۇسىندەردىڭ ساپاسى ناشارلاپ كەتتى. وسىدان كەلىپ مۇسىنشىلەرگە دەگەن سەنىمسىزدىك پايدا بولدى ما دەپ ويلايمىن. ويتكەنى جوعارى جاقتاعىلار شەتەلگە قاراي جۇگىرەتىن بولدى. كەشە ٴانشى ۆ.سويعا ٴمۇسىن قويدى، ونى دا سانك-پەتەربۋرگتان جاساتىپ اكەلدى.

بۇرىن كورەكەمدىك كەڭەس دەگەن بولاتىن. ول جەردە ٴبارى جان-جاقتى قارالاتىن. دۇرىس بولماسا ەسكەرتۋلەر جاسالىپ، جەتىلدىرۋگە جىبەرەتىن. بىرنەشە ەسكەرتۋدەن كەيىن دە جەتىلمەسە مۇلدەم الدىرىپ تاستايتىن. ٴقازىر ەسكيزگە ەشكىم قارامايدى، ويتكەنى كوركەمدىك كەڭەس جوق. ول بولماعان سوڭ ادامدار بىلگەنىن اپارىپ قويادى. قاتەلەرىنىڭ ٴبارى ايقايلاپ تۇرادى. سوندىقتان مۇندايعا نەمقۇرايلى قاراماي، ناعىز كاسىبي ماماندارعا جۇگىنگەن ٴجون بولار ەدى.

- ٴقازىر قانداي ٴمۇسىن جاساۋداسىز، شىعارماشىلىعىڭىز جايلى ايتا وتىرساڭىز؟

- ٴقازىر «ٴومىر اعاشى» دەگەن تۋىندىنى جاساۋ ۇستىندەمىن. ەلىمىزدە جۇرگەن شەتەلدىكتەر كەرىسىنشە جەرگىلىكتى مۇسىنشىلەرگە كوڭىل ٴبولىپ، سولاردىڭ اراسىندا بايقاۋ جاريالاپ جاتىر. شىمكەنتتە santo فارماسەۆتيكالىق كومپانياسى بار ەكەن، سولار ونەر مەن عىلىمنىڭ بايلانىسىنا قاتىستى بايقاۋ جاريالاعان. سوعان وسى جۇمىستى ازىرلەۋ ۇستىندەمىن. وندا بايتەرەك، سامۇرىق قۇسى، ۇلكەن جۇرەك، دالانىڭ قۇيىنى جانە بالا كوتەرىپ تۇرعان انا بار، مۇنىڭ بارلىعى تابيعاتتىڭ كورىنىسى.

بۇل كومپانيا حابارلاندىرۋ بەرىپ، بايقاۋدى اشىق جاريالادى. 50-60 ٴمۇسىنشى قاتىسىپ جاتقان بۇل بايقاۋدىڭ ٴبىرىنشى تۋرى الماتىدا بولادى، ودان وتكەندەر استاناداعى كەزەڭگە جولداما الادى.

- مىناۋ تۇرعان اباي مەن ميحاەليستىڭ ٴمۇسىنىنىڭ وسكەمەندە شۋعا اينالعان ەسكەرتكىشكە قاتىسى بار ما؟

- ٴيا، ٴبىراز جىل بۇرىن ول جاقتا وسىنداي ٴمۇسىن جاسالىپ، حالىقتىڭ اشۋ-ىزاسىن كەلتىرگەن بولاتىن. كەيىننەن قايتا بايقاۋ جاريالانىپ، وبلىس اكىمى دانيال احمەتوۆتىڭ ٴوزى سول جوباعا جەتەكشىلىك ەتكەن ەدى. سول كەزدە مەنىڭ وسى جۇمىسىم بايقاۋدى ۇتقان. الايدا سونىڭ ماڭايىنداعى ساۋلەتشىلەر بار تاعى باسقاسى بار، سولارمەن ٴتىل تابىسا الماي قالدىم. الماتىداعى سوعان جاۋاپتى ادام «مەن كاسىپكەرمىن، شەبەرحاناڭا باراتىن ۋاقىتىم جوق، جۇمىسىڭدى وفيسىمە الىپ كەل»، دەدى. بۇل قولعا ىلە سالاتىن شاعىن زات ەمەس، ۇلكەن ٴمۇسىن ٴارى ونى ورنىنان قوزعاۋعا بولمايدى. سونى ٴتۇسىندىرىپ ەدىم، ول كەلىسپەدى. «ساعان كەرەك بولماسا مەن باسقا ٴمۇسىنشى تاۋىپ الامىن»، دەپ ٴوزىنىڭ وركوكىرەكتىگىن تانىتتى. قايتكەنىمەن نامىسى بار ادامبىز عوي، سودان مەندە «ەگەر سىزگە كەرەك بولماسا، وزىمدە تۇرسىن» دەدىم. سودان بەرى شەبەرحانامدا تۇر. كەلەشەكتە تولىق اياقتاعان سوڭ مۇمكىن مۋزەيگە وتكىزەرمىن.

- اڭگىمەڭىزگە راحمەت!


ٴبىزدىڭ telegram-پاراقشامىزدا قازاقستاننىڭ ماڭىزدى جاڭالىقتارى. جازىلىڭىزدار!

كوممەنتاريي