BAQ.kz - Қазақстан жаңалықтары USD 384.53 BAQ.kz - Қазақстан жаңалықтары EUR 432.02 BAQ.kz - Қазақстан жаңалықтары RUB 5.9
استانا:

قۋانىش جۇمابەك: اعىلشىن ٴتىلىن قازاقشا وقىتۋ – ۇلتتىق قۇندىلىعىمىزدى ساقتاۋعا مۇمكىندىك بەرەدى ەكسكليۋزيۆ

«100 جاڭا ەسىم» جوباسىنىڭ ەكىنشى ماۋسىمىن قولدايمىز. ەل ٴۇشىن قىزمەت ەتىپ جۇرگەن ەڭبەكقور جانداردىڭ قازاقستانعا، ٴتىپتى، əلەمگە تانىلعانى دۇرىس. baq.kz تىلشىسىنە بەرگەن سۇحباتىندا عالىم، پوليگلوت، اۋدارماشى، دوكتورانت، ەلباسىنىڭ «100 جاڭا ەسىم» جوباسىنىڭ جەڭىمپازى قۋانىش جۇمابەك وسىلاي دەدى.

«مەن 1988 جىلى شقو ٴۇرجار اۋدانى تاسكەسكەن اۋىلىندا دۇنيەگە كەلگەم. ٴسمپي-دىڭ «قازاق ٴتىلى مەن əدەبيەتى» ماماندىعىندا وقىعانمىن. بالا كەزدەن əكە-شەشەم فولكلورمەن سۋسىنداتتى. مەكتەپ قابىرعاسىندا اباي، شəكəرىم، مۇقاعالي، ورالحان بوكەي وقۋلارىنا قاتىسىپ، كوپتەگەن تۋىندىلاردى جاتتاپ ٴوستىم. تىلگە، əدەبيەتكە، تاريحقا جاقىن بولۋىم وسىدان! اقىندىق قاسيەتىم دە بار. تۋعان اعام، اقىن ەرجان جۇمابەك ەكەۋىمىز ەلباسىنىڭ «100 جاڭا ەسىم» جوباسىنىڭ جەڭىمپازى اتانىپ، پاتشامىزبەن كەزىكتىك. ەرەكشە قۋانىش بولدى! ەلباسىنىڭ جىلى لەبىزىنە بولەنۋ دە ٴبىر باقىت! əر ٴسوزى مəڭگىلىك ەسىمىزدە قالارى انىق. نە بولسا دا العا قاراي جۇرۋىمىزگە موتيۆاسيا بەردى. اتالمىش جوبا بويىنشا ٴبىز جايلى 10 جəنە 20 مينۋتتىق فيلمدەر ٴتۇسىرىلدى. بۇل بىزگە ۇلكەن جاۋاپكەرشىلىك جۇكتەدى. بۇدان كەيىن دە تولاسسىز ەڭبەك ەتۋگە جانىمىزدى سالا بەرەمىز. «100 جاڭا ەسىم» جوباسىنىڭ ەكىنشى ماۋسىمى وتەدى ەكەن. ەل ٴۇشىن قىزمەت ەتىپ جۇرگەن ەڭبەكقور جانداردىڭ قازاقستانعا، ٴتىپتى، əلەمگە تانىلعانى دۇرىس! ٴبىز 200% قولدايمىز!»، - دەدى قۋانىش جۇمابەك.

عالىمنىڭ ايتۋىنشا، اعىلشىن ٴتىلىن باسقا تىلدەرگە سۇيەنبەي تەك قازاق تىلىندە وقىتۋ ادىستەمەسى ۇلتتىق قۇندىلىقتارىمىزدى ساقتاۋعا ۇلكەن مۇمكىندىك بەرەدى. ەلىمىزدەگى شىعارىلعان كوپتەگەن وقۋلىقتاردىڭ مىسالدارى نيۋ يورك، ريم پاپاسى جايلى، ال قازاق ٴتىلى ارقىلى وقىتىلاتىن اعىلشىن وقۋلىقتارىنداعى مىسالدار الماتى، قايرات جايلى بولۋى كەرەك.

«وسى ويمەن 2015 جىلى «let's learn to speak english»، ياعني، «اعىلشىنشا سويلەپ ۇيرەنەيىك» اتتى وقۋلىعىمدى جازىپ شىقتىم. كىتاپ ٴۇش بولىمنەن تۇرادى. ٴبىرىنشى بولىمدە اعىلشىن ٴتىلىنىڭ بۇكىل گرامماتيكاسى قازاق تىلىنە اۋدارىلىپ ٴتۇسىندىرىلدى. مىسالدارداعى ادام جانە جەر-سۋ اتاۋلارى دا قازاقستانمەن بايلانىستىرىلعان. ەكىنشىسىندە بۇرىن-سوڭدى اۋدارىلماعان قازاق ەرتەگىلەرى اعىلشىنشاعا اۋدارىلىپ، ەكى تىلدە ۇسىنىلدى. ال ٴۇشىنشى بولىمىندە امەريكاندىق اعىلشىن ٴتىلىنىڭ ەڭ ماڭىزدى سوزدەرى قازاقشاعا اۋدارىلىپ بەرىلدى. اتالمىش ەڭبەكتىڭ جازىلۋ سەبەبىن ايتسام، بۇل مالايزيانىڭ كۋالا-لۋمپۋر قالاسىنداعى ucti ۋنيۆەرسيتەتىندە اعىلشىن ٴتىلىن ۇيرەنىپ جۇرگەنىمدە كەلگەن وي ەدى. ويتكەنى، مالايزياداعى اعىلشىن ٴتىلىن ۇيرەتەتىن وقۋلىقتاردىڭ بارلىعى مالايلىقتاردىڭ وزدەرىنە قاتىستى. ول كەزدە قازاقستاندا اعىلشىن ٴتىلىن ۇيرەتەتىن وقۋلىقتار ورىس تىلىندە بولاتىن. سوسىن اعىلشىن ٴتىلىنىڭ گرامماتيكاسىن تەك قازاق تىلىندە ٴتۇسىندىرىپ بەرۋدى ٴجون دەپ ٴبىلدىم. قىسقاسى، بۇل ەڭبەكتى اعىلشىندى ەندى ۇيرەنۋشىلەر دە، اdvanced دەڭگەيىندەگىلەر دە پايدالانا الادى»، - دەدى ق. جۇمابەك.

عالىم بۇدان بولەك، تۇرىك ٴتىلىن دە جەتىك مەڭگەرگەنىن ايتتى. ول تۋعان اعاسى، حالىقارالىق «شابىت» فەستيۆالىنىڭ ديپلومانتى، «سەرپەر» جاستار سىيلىعىنىڭ يەگەرى، دوكتورانت، اقىن ەرجان جۇمابەكتىڭ 2012 جىلى مادەنيەت جانە اقپارات مينيسترلىگىنىڭ قولداۋىمەن جارىققا شىققان «شەكسىزدىك شۇعىلاسى» اتتى جىر جيناعىن 2017 جىلى تۇرىك تىلىنە اۋدارعانىن ايتتى.

«sonsuzluk şûlesi» اتتى كىتاپ تۇركيا رەسپۋبليكاسىنداعى «medeniyetin burçları» ۇيىمىنىڭ قولداۋىمەن ىستامبۇل قالاسىندا «ezgi matbaacılık» باسپاسىنان تۇرىك تىلىندە جارىق كوردى. كايسەري قالاسىندا اتالمىش ەڭبەكتىڭ تۇساۋكەسەرى دە ٴوتتى. سونداي-اق، اقىن، جازۋشى قۇل-كەرىم ەلەمەستىڭ «شىراعىم-اي» كىتابىن اعىلشىن تىلىنە ٴتارجىمالادىم. 2017 جىلى تۇرىك دراماتۋرگى نەجىپ فازىل كىساكۇرەكتىڭ «رەيس مىرزا» اتتى كىتابىن قازاق تىلىندە ۇسىندىم. وسىلايشا كوركەم اۋدارماعا كوڭىل بولۋدەمىن. جالپى، اۋدارما دەگەن ٴəرتۇرلى ۇلتتار اراسىنداعى تəجىريبە الماسۋدىڭ نەگىزگى كوزى. ادامزات بىر-بىرىمەن اۋدارما ارقىلى ارالاسادى. ال كوركەم اۋدارما ەڭبەك پەن ٴتوزىمدى قاجەت ەتەدى. ٴبىزدىڭ اباي، شəكəرىم، احمەت بايتۇرسىنوۆ، جۇسىپبەك ايماۋىتوۆ، ماعجان جۇمابايەۆ، سپانديار كوبەەۆ، مۇحتار əۋەزوۆ، مۇقاعالي ماقاتايەۆ ت.ب. اقىن-جازۋشىلارىمىزدىڭ ٴبəرى اۋدارمامەن اينالىسقان. سوندىقتان ٴəربىر اقىن، ٴəربىر جازۋشى كوركەم اۋدارماعا ات باسىن بۇرعانى ابزال. سەبەبى، كوركەم اۋدارماعا كەلگەن ادام ٴوزى اقىن نە جازۋشى بولسا، نۇر ۇستىنە نۇر بولماق! تاعى ٴبىر مəسەلە، مىسالى، قازاق تىلىنەن اعىلشىن تىلىنە ٴبىر شىعارمانى اۋدارۋ ٴۇشىن ەكى ٴتىلدى عانا جەتىك ٴبىلۋ از! تىلمەن بىرگە وسى ەكى ەلدىڭ دە ٴبولمىس-بىتىمىن ٴبىلۋ كەرەك»، - دەدى قۋانىش جۇمابەك.

«100 جاڭا ەسىم» جوباسىنىڭ جەڭىمپازى تۇركيادا دوكتورانتۋرادا وقىعانىن ايتتى. ونىڭ سول جاقتا ٴبىرجولا قالۋىنا جاقسى-جاقسى ۇسىنىستار بولعانىن دا تىلگە تيەك ەتتى.

«دەگەنمەن، «باقا دا باتپاعىندا باقىتتى»، - دەمەي مە؟! ۇلتى قازاق ادام قازاق ەلىندە عانا شىن باقىتتى بولادى! تۋعان جەرگە قايتا ورالۋىمنىڭ باستى سەبەبى، ەلىمنىڭ دامۋىنا تامشىداي بولسىن ۇلەس قوسىپ، سانالى عۇمىرىمدى قازاعىمنىڭ ورتاسىندا وتكىزۋ»، - دەدى ق.جۇمابەك.

سونداي-اق، ول جاقىندا عالىم، پوليگلوت، اۋدارماشى، دوكتورانت سامال جۇمابەك، ياعني، əيەلى ەكەۋىنىڭ بىرىگىپ جازعان ەكى كىتابىنىڭ جارىققا شىققانىن ايتتى. «تاپقىر بالا» اتتى قازاق جəنە اعىلشىن تىلىندەرىندەگى ەرتەگىلەر جيناعى مەن «قازاقشا-اعىلشىنشا سوزدىك» دەگەن كىتاپتارى مىڭ-مىڭ دانامەن جارىق كورگەن ەكەن.

«بۇيىرتسا، جاقىندا «مەلومان» باسپاسى «اعىلشىنشا سويلەپ ۇيرەنەيىك» اتتى وقۋلىعىمدى جاڭا مۇقابامەن قايتا شىعارادى. ارمانىم – مۇحتار əۋەزوۆتىڭ «اباي جولى» رومان-ەپوپەياسىنىڭ ۇلتتىق كولوريتىن ساقتاي وتىرىپ، اعىلشىن تىلىنە اۋدارىپ شىعۋ! قادىر اقىن، «ادام بوپ وڭاي تۋعانمەن، ادام بوپ قالۋ كوپ قيىن» دەگەندەي، قاي ماماندىقتى يگەرسەك تە ادام بوپ قالۋ پارىزىمىز دەپ ويلايمىن!»، - دەدى ق.جۇمابەك.

سۇحبات بارىسىندا قۋانىش جۇمابەكتەن ٴوزىنىڭ ٴبىر قىزىق وقيعاسى جايلى ايتىپ بەرۋىن سۇراعان ەدىك.

«ەرجان ەكەۋىمىزدىڭ اتپەن شاۋىپ بارا جاتقانىمىز مەنىڭ ەسىمە ٴجيى تۇسەدى. بىردە مەن، بىردە ول وزاتىن! بالالىق شاعىمىز بارقىتبەلدىڭ باۋىرىندا ٴوتىپ ەدى. əكەمىزدىڭ بىرنەشە جىلقىسى بار بولاتىن. جۇگەن-قۇرىق تيمەگەن ەركە جيرەن دەگەن تايدى سىيلاعانى دا ەسىمدە. وعان ەر-توقىم سالماي جايداق ٴمىنىپ شاباتىنبىز. ەڭ قىزىعى، ٴبىز مەكتەپكە بارماي تۇرىپ، ٴبىر اقساقال اتبەگى «ات قۇلاعىندا وينايتىن اعايىندى ەكى بالا بار» دەگەندى ەستىپ، الماتىدان ارنايى ىزدەپ كەلىپتى. «قۋانىشتى نە ەرجاندى ماعان بەر، الامان بəيگەگە شاپتىرامىن، سۇراعانىڭدى بەرەيىن» دەپ، əكەمىزدىڭ رۇقساتىمەن بىرەۋىمىزدى ۇلكەن قالاعا ۇزاق ۋاقىتقا الىپ كەتپەكشى بوپتى. تەك əكەم، «مەنىڭ قوس ۇلىم ٴبىلىم-عىلىم جولىمەن كەتەدى، جىلقىنىڭ جولى باسقا» دەپ، əلگى اتبەگىنى ٴبىر كۇن قوناق قىپ، شىعىرىپ سالىپتى»، - دەپ تۇيىندەدى قۋانىش جۇمابەك.


ٴبىزدىڭ telegram-پاراقشامىزدا قازاقستاننىڭ ماڭىزدى جاڭالىقتارى. جازىلىڭىزدار!

كوممەنتاريي