BAQ.kz - Қазақстан жаңалықтары USD 384.53 BAQ.kz - Қазақстан жаңалықтары EUR 432.02 BAQ.kz - Қазақстан жаңалықтары RUB 5.9
استانا:

كەيكى كەسەنەسى

فوتو: Мешіт Ғазиз

تاريحي جادىگەر قوستاناي وبلىسىنداعى شالعاي جاتقان امانگەلدى اۋدانىنىڭ تاستى اۋىلىندا 2005 جىلى سالىنعان. كەسەنەنى سالۋ بارىسىندا قۇرىلىسشىلار تابيعي تاستار پايدالانىپتى. كەسەنەنىڭ ىشىندە حالىق باتىرىنىڭ ٴمۇسىنى بار، دەپ حابارلايدى baq.kz اگەنتتىگىنىڭ قوستاناي وڭىرىندەگى ٴتىلشىسى.

«كەيكى باتىر (نۇرماعامبەت كوكەمبايەۆ) – 1916 جىلعى ۇلت-ازاتتىق قوزعالىسى تاريحىنداعى بەلسەنە قاتىسىپ، اڭىزعا اينالعان تۇلعالاردىڭ ٴبىرى. ول ٴوز ەلىنىڭ بوستاندىعى مەن تاۋەلسىزدىگى ٴۇشىن كۇرەستى. امانگەلدى يمانوۆ جانە قوزعالىس جەتەكشىسى ٴابدىعاپار حاننىڭ دوسى، سەنىمدى سەرىگى بولا ٴبىلدى. ٴوزىنىڭ ۇزەڭگىلەستەرى امانگەلدى يمانوۆ، ٴابدىعاپار حان قايتىس بولعاننان كەيىن كەيكى باتىر كەڭەس وكىمەتىنە قارسى شىعىپ، قۋعىنعا ۇشىرايدى. 1923 جىلى كوكتەمدە ول قىزىل اسكەرلىكتەردىڭ قولىنان قازا تاپقان. قاندى قولجەندەتتەر قازاق مەرگەنىنىڭ باسىن كەسىپ الىپ، حالىقتى قورقىتۋ ماقساتىندا تورعايدىڭ ورتالىق الاڭىنا ٴىلىپ قويادى. سودان كەيىن ونى زاتتاي دالەل رەتىندە ورىنبورعا جىبەردى. كەيىننەن ونى سانكت-پەتەربورعا الىپ كەتكەن. ول وسى ۋاقىتقا دەيىن ۇلى پەتر اتىنداعى (كۋنستكامەرا) انتروپولوگيا جانە ەتنوگرافيا مۋزەيىندە ساقتالدى. مەمەلەكەت باسشىسى جانە ۇكىمەت ٴۇيىنىڭ ارالاسۋىمەن 2016 جىلى كەيكى باتىردىڭ باس سۇيەگى ەلگە جەتكىزىلدى»، - دەيدى تاريح عىلىمدارىنىڭ دوكتورى، پروفەسسور امانجول كۇزەمباي ۇلى.

وسى ۋاقىتقا دەيىن باتىردىڭ باس سۇيەگىنە ۆەنگريانىڭ جاراتىلىستانۋ عىلىمدارى مۋزەيىنىڭ ماماندارى انتروپولوگيالىق تالداۋ جاسادى. سونىمەن قاتار، حالىق باتىرىنىڭ بەينەسىن قالپىنا كەلتىرۋ بويىنشا جۇمىستار جۇرگىزدى. الداعى قىركۇيەك ايىندا امانگەلدى اۋدانىنىڭ تاستى اۋىلىندا كەيكى باتىر مۇردەسىن جەرلەۋ جوسپارلانىپ وتىر. قازىرگى تاڭدا باتىردىڭ جاڭا كەسەنەسىن سالۋ جۇمىستارى اياقتالىپ قالدى.

«1916 جىلعى ۇلت-ازاتتىق قوزعالىس باتىرى كەيكى باتىردىڭ سۇيەگى وسى كەسەنەدە ساقتالادى. تاريحي نىساننىڭ قۇرىلىسى اياقتالىپ قالدى. سونىمەن قاتار، جازۋشى، پەداگوگ-اعارتۋشى ى.ٴالتىنساريننىڭ ماۆزولەيىن جوندەۋ جۇمىستارى اياقتالۋعا جاقىن. 1992 جىلى سالىنعان ماۆزولەيدى كۇردەلى جوندەۋدەن وتكىزۋگە وبلىستىق بيۋدجەتتەن 80 ملن تەڭگە ٴبولدى. بۇل ەكى ماۆزولەي قازاقستاننىڭ رەسپۋبليكالىق ماڭىزى بار تاريحي نىساندار تىزبەسىنە ۇسىنىلدى. وسى جىلدىڭ قىركۇيەگىندە وبلىس ورتالىعىندا بەلگىلى قولباسشى، ديپلومات، ابىلاي حاننىڭ سەنىمدى مايدانداسى شاقشاق جانىبەككە ارنالعان الىپ ەسكەرتكىش بوي كورتەرمەك. ول ەكى ەل اراسىنداعى ٴوزارا ٴىس-قيمىلعا كۇش سالعانى ٴۇشىن رەسەي يمپەرياسىنان تارحان اتاعىن العان ٴبىرىنشى ادام. ساناۋلى كۇندەردەن كەيىن قوستانايعا كەلگەن قوناقتار باتىردىڭ ەسكەرتكىشىن تاماشالايدى. پرەزيدەنت نۇرسۇلتان نازاربايەۆتىڭ «بولاشاققا باعدار: رۋحاني جاڭعىرتۋ» ماقالاسى تاريحي مۇرانى ساقتاۋعا باعىتتالىپ وتىرعانى جاسىرىن ەمەس. وسى وريدا وڭىردەگى ۇلتتىق بىرتەكتىلىكتىڭ تىرەگى سانالاتىن ەسكەرتكىشتەر مەن تاريحي ورىندارىن جاڭعىرتۋ، قايتا جوندەۋ جۇمىستارى «قازاقستاننىڭ ساكرالدىق گەوگرافياسى» جوباسىن ۇيىمداستىرۋ اياسىندا جالعاسا بەرمەك»، – دەيدى وبلىستىق مادەنيەت باسقارماسىنىڭ باسشىسى ەرلان قالماقوۆ.

فوتو: اۆتوردىكى


ٴبىزدىڭ telegram-پاراقشامىزدا قازاقستاننىڭ ماڭىزدى جاڭالىقتارى. جازىلىڭىزدار!

كوممەنتاريي