BAQ.kz - Қазақстан жаңалықтары USD 384.53 BAQ.kz - Қазақстан жаңалықтары EUR 432.02 BAQ.kz - Қазақстан жаңалықтары RUB 5.9
استانا:

قاراسايەۆ: كەنەسارىنىڭ ەرلىگىن الەمدىك تاريحقا ەنگىزۋ - تاريحشىلار مىندەتى ەكسكليۋزيۆ

اسكەري قولباسشى، قازاق حالقىنىڭ 1837 - 1847 جىلدارداعى ۇلت-ازاتتىق قوزعالىسىنىڭ كوسەمى، قازاق حاندىعىنىڭ سوڭعى حانى كەنەسارى قاسىم ۇلى ەسكەرتكىشى ەلوردا تورىندە ويىپ تۇرىپ ورىن العان. تاريحي تۇلعا مەن وعان ارنالعان ەسكەرتكىش جايلى مەملەكەت تاريحى ينستيتۋتىنىڭ ٴبولىم باسشىسى، باس عىلىمي قىزمەتكەرى، ت.ع.د.، پروفەسسور عاني قاراسايەۆ اڭگىمەلەپ بەردى، دەپ حابارلايدى baq.kz ٴتىلشىسى.

«بۇكىل تاربيەنىڭ دە، جاسامپازدىقتىڭ دا، ەلباسىمىز ايتقان «رۋحاني جاڭعىرۋدىڭ» دا ورتالىعى وسى استانادان باستالادى. سونداي كەلەلى دە اسەم ەلوردامىزدىڭ ورتاسىندا تۇرعان ۇلكەن ٴبىر تۇلعالى ەسكەرتكىش – كەنەسارى قاسىم ۇلى باتىرعا قويىلعان مونۋمەنت. ول 2001 جىلى كەناسارى قاسىم ۇلىنىڭ تۋعانىنا 200 جىل تولۋىنا وراي ەسىل وزەنىنىڭ جاعاسىنا قويىلعان. ەسكەرتكىشتىڭ جالپى بيىكتىگى 11 مەتردەن، ال قولادان قۇيىلعان بەينەنىڭ بيىكتىگى 6 مەتردەن اسادى. اۆتورلارى - ٴمۇسىنشى نۇرلان دالباي مەن ساۋلەتشى شوتا ٴۋاليحانوۆ. ەسكەرتكىش قازىرگى تاڭدا قالامىزعا كورىك بەرىپ تۇر. ول جەر دەمالىس ورتالىعىنا اينالعان، ساياباق تا بار. بۇل ەسكەرتكىشتىڭ ماڭىزى اسا زور دەپ ايتار ەدىم»، - دەدى قاراسايەۆ.

تاريحشىنىڭ ايتۋىنشا، كەنەسارى تۋرالى ۇزاق اڭگىمەلەۋگە بولادى. ول ۇزاق جىلدارعا سوزىلعان حالقىمىزدىڭ رەسەيلىك وتارلىققا قارسى ۇلت ازاتتىق قوزعالىسىندا اسا بەلسەندى تۇلعا بولعان.

«سونىڭ ىشىندە ايتۋعا تۇرارلىق ۇيىمداسقان، ٴۇش ٴجۇز قازاقتارىنىڭ باسىن قوسقان، كوتەرىلىستىڭ باسىندا بولعان، شىڭعىسحاننىڭ ٴ27-شى ۇرپاعى، ابىلاي حاننىڭ نەمەرەسى، ابىلايدىڭ بالاسى قاسىمنىڭ ۇلى كەنەسارىنىڭ حالقىنىڭ تاۋەلسىزدىك الۋ جولىنداعى ەرلىگىن توم-توم كىتاپ ەتىپ جازۋعا بولادى. كەنەسارى حاننىڭ ەسىمى ورتالىق ازيانى قامتيدى. قازاقستان تاريحشىلارىنىڭ قازىرگى مىندەتى – كەنەسارى باتىردىڭ ۇلى ەرلىگىن الەمدىك تاريحقا ەنگىزۋ، ونى ناسيحاتتاۋ، ول تۋرالى ٴارى قاراي ەڭبەكتەر جازۋ»، - دەپ اڭگىمەلەدى ع.قاراسايەۆ.

پروفەسسوردىڭ ايتۋىنشا، قازىرگى تاڭدا وسى سالادا كوپتەگەن جۇمىستار اتقارىلىپ جاتىر. قاراسايەۆ كەنەسارى قاسىم ۇلىنىڭ ەرلىگى تۋرالى كوپ دەرەكتەر ومبى ٴارحيۆى، سانكت-پەتەربورداعى رەسەي مەملەكەتتىك مۇراعاتى مەن التاي ولكەلىك ارحيۆىندە بار ەكەنىن ايتتى.

«دەگەنمەن، سول مۇراعات قۇجاتتارىنىڭ كوبى ٴالى كۇنگە دەيىن جابىق. بۇنىڭ ٴارتۇرلى سەبەپتەرى بار. دەسەك تە، ارحيۆ قۇجاتتارىن ٴارى قاراي زەرتتەۋ، كەنەسارىنىڭ ەسىمىن، ونىڭ ەرلىگىن ۇرپاعىمىزعا جەتكىزۋ، ٴبىرتۋار تۇلعانى ۇلىقتاۋ - ٴبىزدىڭ حالقىمىزدىڭ، عالىم، تاريحشىلاردىڭ مىندەتى. استانانىڭ 20-جىلدىق مەرەيتويىندا وسىنداي تاريحي تۇلعالاردى دارىپتەپ، حالىققا ناسيحاتتاۋ ماڭگىلىك ەل بولۋعا ۇمتىلعان وتانىمىزدىڭ ەڭسەسىن ودان ٴارى كوتەرىپ، ىرگەسىن نىعايتا تۇسەتىنى انىق»، - دەدى عاني قاراسايەۆ.


ٴبىزدىڭ telegram-پاراقشامىزدا قازاقستاننىڭ ماڭىزدى جاڭالىقتارى. جازىلىڭىزدار!

كوممەنتاريي