BAQ.kz - Қазақстан жаңалықтары USD 384.53 BAQ.kz - Қазақстан жаңалықтары EUR 432.02 BAQ.kz - Қазақстан жаңалықтары RUB 5.9
استانا:

توقايەۆ زاڭ شىعارۋ جۇيەسىندەگى ون ماسەلەنى اتادى 

فوتو: интернеттен

قر پارلامەنت سەناتىنىڭ ٴتوراعاسى قاسىم-جومارت توقايەۆ زاڭ شىعارۋ پروسەسىن جەتىلدىرۋ ماسەلەلەرى بويىنشا وتكەن ۇكىمەت ساعاتىندا ەلىمىزدىڭ زاڭ شىعارۋ جۇيەسىندەگى ون ماسەلەنى اتادى، دەپ حابارلايدى baq.kz ٴتىلشىسى.

«بۇگىنگى جيىننىڭ تاقىرىبى اسا وزەكتى. زاڭ شىعارۋ پروسەسى، شىن مانىندە، ودان ٴارى جەتىلدىرۋدى تالاپ ەتەدى. بۇل جەردە كاسىبي تۇرعىدان اشىق تالقىلايتىن ماسەلەلەر از ەمەس. تۇپتەپ كەلگەندە، ازاماتتاردىڭ ٴال-اۋقاتى مەملەكەتتىڭ زاڭ شىعارۋ جۇيەسىنىڭ ساپاسىنا تىكەلەي بايلانىستى. ەلىمىزدە قابىلدانىپ جاتقان زاڭداردىڭ ساپاسى قانداي، ولاردىڭ مازمۇنى قازاقستان ازاماتتارىنا تۇسىنىكتى مە؟ ٴبىز وسى ماسەلەلەردى ەگجەي-تەگجەيلى قاراستىرۋىمىز قاجەت»، - دەدى توقايەۆ ۇكىمەت ساعاتىندا.

ول زاڭ شىعارۋ پروسەسىنە ٴاتۇستى قاراۋدى توقتاتىپ، بۇل ماڭىزدى ىسكە جاڭاشا كوزقاراس قالىپتاستىرۋدى قاجەت ەتەتىنىن اتاپ ٴوتتى.

«ەلىمىزدەگى رەفورمالاردىڭ قارقىنى مەن مازمۇنىن قامتاماسىز ەتۋگە قابىلەتتى، جاڭعىرتىلعان زاڭنامالىق بازا قۇرۋ – پارلامەنت دەپۋتاتتارى جۇمىسىنىڭ نەگىزگى ماقساتى. مەملەكەت باسشىسى ٴبىزدىڭ الدىمىزعا ٴدال وسىنداي مىندەت قويىپ وتىر. پارلامەنتتىڭ وكىلەتتىگىن كۇشەيتۋ جۇمىسى زاڭ شىعارۋشى تۇلعالاردىڭ زاڭ جوبالارىن ازىرلەۋ جانە ولارعا باستاماشىلىق جاساۋ ٴتارتىبىن رەتتەۋدى تالاپ ەتەدى»، - دەدى ول.

توقايەۆتىڭ ايتۋىنشا، وسى جەردە كەلەسىدەي ماسەلەلەر تۋىندايدى. ٴبىرىنشى – ٴالى كۇنگە دەيىن وزگەرىسسىز قالىپ وتىرعان زاڭ جوبالاۋ جۇمىسىن جوسپارلاۋ دەڭگەيىنىڭ تومەندىگى، ول زاڭ شىعارۋ جۇمىسىنداعى جۇيەسىزدىككە، «شاشىراڭقىلىققا»، ابدەن پىسىپ-جەتىلگەن تۇيتكىلدەردىڭ تىم كەش شەشىلۋىنە جانە كوديفيكاسيالانعان اكتىلەردىڭ رەتسىز تۇزەتىلۋىنە اكەلىپ سوعادى. سوندىقتان، زاڭ نورمالارى قۇقىقتىق احۋال جاساۋدىڭ ورنىنا، تەز وزگەرىپ وتىراتىن قۇبىلمالى جاعدايلاردىڭ سالدارى بولىپ وتىر. پارلامەنت قابىلداعان زاڭنامالىق اكتىلەرگە كۇشىنە ەنگەن كەزدەن باستاپ ٴبىر جىل ىشىندە باسقا زاڭدار نەگىزىندە جۇزگە جۋىق وزگەرتۋ ەنگىزىلەتىن جاعدايلار دا كەزدەسەدى.

«ەكىنشى ماسەلە. كوپ جاعدايلاردا ٴبىزدىڭ زاڭدارىمىز ەكونوميكا مەن قوعام ومىرىندەگى شۇعىل پروبلەمالاردى شەشۋگە باعىتتالادى. سونىڭ سالدارىنان بۇل زاڭداردىڭ مازمۇنىندا اعىمداعى جاعدايعا دەگەن تۇجىرىمدامالىق كوزقاراس پەن مەملەكەتتىڭ دامۋىنا وڭ ىقپال ەتەتىن ۇردىستەردىڭ تاپشى ەكەنى بىردەن بايقالادى. ٴبىرقاتار زاڭداردان ىشكى قاراما-قايشىلىقپەن قاتار تەڭگەرىمدىلىكتىڭ جوقتىعىن كورۋگە بولادى. زاڭ ٴبىر ۇعىمنىڭ ٴوزىن الۋان ٴتۇرلى ماعىنادا ٴتۇسىندىرۋى مۇمكىن. بۇل جاعداي قوعامنىڭ پارلامەنت پەن ۇكىمەتتىڭ قىزمەتىنە دەگەن سىني كوزقاراسىن تۋعىزارى انىق»، - دەپ ايتتى پارلامەنت سەناتىنىڭ ٴتوراعاسى.

ٴۇشىنشى ماسەلە. قازاقستاننىڭ زاڭنامالىق جۇيەسىندەگى ماڭىزدى مىندەتتەردىڭ ٴبىرى – قازاقستاندى دامىعان 30 ەلدىڭ قاتارىنا ەنگىزۋدى قۇقىقتىق قامتاماسىز ەتۋ.

«حالىقارالىق ۇيىمدارمەن ٴىس-قيمىل جاساۋدىڭ ماڭىزى زور ەكەنى كۇمانسىز، ٴبىراق ولاردىڭ تالاپتارى مەن سۇرانىستارى، ەڭ الدىمەن، ۇلتتىق مۇددەلەردى قامتاماسىز ەتۋگە جانە قازاقستان ازاماتتارىنىڭ مۇڭ-مۇقتاجدارى مەن قاجەتتىلىكتەرىن قاناعاتتاندىرۋعا باعىتتالعان زاڭ شىعارۋ جۇمىسىنا توسقاۋىل بولماۋى ٴتيىس. وسى پروسەستى اناعۇرلىم كەشەندى، ۇيلەسىمدى جانە ونى حالىقارالىق قوعامداستىقپەن قاتار ٴوز ازاماتتارىمىزعا ۇعىنىقتى ەتۋ ٴۇشىن ونىڭ كەزەڭدەرى مەن شارتتارىن قۇقىقتىق رەتتەۋ ماسەلەسىن قاراۋىمىز قاجەت»، - دەدى توقايەۆ.

ٴتورتىنشى ماسەلە. زاڭ شىعارۋ پروسەسىنىڭ جەتكىلىكتى تۇردە ۇيىمداستىرىلماۋى مەن جوسپارلانباۋىنىڭ سالدارى زاڭ جوبالارىنىڭ رەتسىز، ادەتتە، كۇنتىزبەلىك جىلدىڭ سوڭعى ايلارىندا نەمەسە سەسسيا اياقتالاتىن كەزدە ۇسىنىلۋى بولىپ تابىلادى. مۇنداي تاجىريبە زاڭ جوبالارىمەن جۇرگىزىلەتىن جۇمىستىڭ ساپاسىنا اسەر ەتپەي قويمايدى.

بەسىنشى ماسەلە. بۇل – زاڭ جوبالارىنىڭ تۇجىرىمدامالىق نەگىزىنىڭ ساپاسى. كەيبىر جاعدايلاردا زاڭ جوباسى رەتتەۋگە ٴتيىس نەگىزگى ماسەلەلەر تۇجىرىمدامالاردا قامتىلماي جاتادى. اتالعان جاعداي ازىرلەۋشىلەردىڭ تاراپىنان زاڭ جوبالارىنىڭ مازمۇنىنا بايلانىستى، پارلامەنت قابىلداعان جاعدايدا ولاردى ىسكە اسىرۋ تاسىلدەرىنە قاتىستى ايقىن كوزقاراستىڭ جوق ەكەنىن كورسەتەدى.

«التىنشى، زاڭ شىعارۋ جۇيەسىنىڭ نەگىزىنە قاتىستى تەڭگەرىمدى ۇستانىمنىڭ بولماۋى – ەرەكشە تالقىلاۋ مەن قاراستىرۋدى قاجەت ەتەتىن بولەك تاقىرىپ. ماسەلەن، كەيبىر باعىتتار بويىنشا ٴبىز قاتاڭداتۋ ۇستانىمدارىن باسشىلىققا الساق، باسقا سالالاردا بوساڭدىق پەن ەركىندىككە جول بەرەمىز. وسىلايشا، تۇتاستاي قازاقستاننىڭ زاڭدارى ٴوزارا ىشكى قيسىننان اجىراپ، سايكەسىنشە ونىڭ قۇقىقتىق باعدارى زاڭعا باعىنۋ، زاڭدى قۇرمەتتەۋ، قۇقىق بۇزۋشىلىقتاردى ازايتۋ سياقتى باستى مۇددەلەردەن الشاقتاي تۇسەدى.

ونىڭ ۇستىنە، جىنىستىق قول سۇقپاۋشىلىققا قارسى، ەسىرتكى قۇرالدارىنىڭ اينالىمى مەن مال ۇرلىعى جانە ادام ولىمىنە اكەلىپ سوعاتىن جول قوزعالىسى ەرەجەلەرىن ساقتاماۋ سالاسىنداعى قۇقىق بۇزۋشىلىقتاردىڭ كوبەيۋى ولارعا سالىناتىن جازانى قاتاڭداتۋدى تالاپ ەتەدى. وسىنداي سيپاتتاعى قىلمىستار قوعام ىشىندە وتكىر پىكىرتالاستار تۋدىرۋدا، سوندىقتان دا جەڭىل جازا قولدانۋ نەمەسە، تىپتەن، ٴوزارا كەلىسىم جولىمەن (مەدياسيا) قىلمىستىق جاۋاپكەرشىلىكتەن قۇتىلۋ جاعدايلارىنا ازاماتتار تاراپىنان كەلىسپەۋشىلىك ٴبىلدىرۋ – زاڭدى قۇبىلىس. ۇكىمەتتىڭ وسى ماسەلەگە ايرىقشا ٴمان بەرىپ، باسا نازار اۋدارۋىن سۇرايمىز»، - دەدى سپيكەر.

جەتىنشى ماسەلە – زاڭنامالىق نەمەسە زاڭعا تاۋەلدى دەڭگەيلەردە رەگلامەنتتەۋ ٴۇشىن كۇن تارتىبىنە قويىلاتىن ماسەلەلەردىڭ اراجىگىن اجىراتۋ. كونستيتۋسيانىڭ 61-بابىنىڭ 3-تارماعىندا زاڭنامالىق رەتتەۋدىڭ شەگى ناقتى ايقىندالعانىنا قاراماستان جەكەلەگەن ماسەلەلەردىڭ ماڭىزىن جوعارى قويۋ ٴۇشىن بەلگىلەنگەن شەكتەردى بۇزۋعا دەگەن ۇمتىلىستار ٴالى دە ورىن الۋدا. سونىڭ سالدارىنان زاڭ شىعارۋ قىزمەتى تاقىرىپتىق جاعىنان تارىلىپ، زاڭدار ارقىلى ۆەدومستۆولىق، سالالىق، وڭىرلىك جانە باسقا دا مەملەكەتتىك اۋقىمنان تىس مۇددەلەردى قاناعاتتاندىرۋ ٴۇردىسى تۋىنداپ وتىر.

سەگىزىنشى باعىت. زاڭ بويىنشا ٴتۇسىندىرۋ جۇمىستارى. مەملەكەت باسشىسى التىنشى شاقىرىلىمداعى پارلامەنتتىڭ ٴۇشىنشى سەسسياسىنىڭ اشىلۋىندا جاڭادان قابىلداناتىن زاڭدار بويىنشا قۇقىقتىق ٴتۇسىندىرۋ جۇمىستارىن جۇرگىزۋدىڭ ماڭىزدىلىعىنا ەرەكشە نازار اۋداردى.

«ٴبىزدىڭ ويىمىزشا، بۇل ماسەلە تۇبەگەيلى جاڭا كوزقاراستار مەن تاسىلدەردى تالاپ ەتەدى. مەملەكەتتىك ورگاندار وسى ماسەلە بويىنشا سيفرلىق تەحنولوگيالار مەن قالىڭ جۇرتشىلىق اراسىندا كەڭىنەن تارالعان الەۋمەتتىك جەلىلەردى ٴتيىمدى پايدالانىپ، نەعۇرلىم بەلسەندى جانە جاڭا كوزقاراستاردى ۇستانۋى قاجەت. باق كەڭىستىگىندە كەڭىنەن جاريالاي وتىرىپ، وزەكتى ماسەلەلەر بويىنشا بەينەروليكتەر كورسەتۋ، باسپاسوز-كونفەرەنسيالارىن، ديسپۋتتار مەن پىكىرتالاستار وتكىزۋ زاڭ شىعارماشىلىعى پروسەسىنىڭ اجىراماس بولىگىنە اينالۋى ٴتيىس. ۋاكىلەتتى ورگاندار كەز-كەلگەن جاڭالىقتى ەنگىزبەس بۇرىن جەرگىلىكتى حالىقپەن، بيزنەس-قاۋىمداستىقپەن جانە مەملەكەتتىك ورگاندارمەن جان-جاقتى ٴتۇسىندىرۋ جۇمىستارىن جۇرگىزۋى قاجەت»، - دەدى توقايەۆ.

توعىزىنشى. نەگىزگى قۇقىق سالالارىن دامىتۋدىڭ ورنىقتى تاسىلدەرىن ازىرلەۋمەن اينالىساتىن سالاارالىق عىلىمي ينستيتۋتتاردىڭ جوقتىعى شەشىمىن تاپپاعان ماسەلەلەردىڭ قاتارىندا. مۇنداي ينستيتۋتتار دەپۋتاتتارعا كونسۋلتاسيالىق، ادىستەمەلىك، اقپاراتتىق جانە قۇقىقتىق كومەك كورسەتەر ەدى. ازىرگە ٴبىز ادىلەت مينيسترلىگى جانىنداعى زاڭناما ينستيتۋتىنىڭ كومەگىنە جۇگىنەمىز.

ونىنشى. حالىقارالىق شارتتاردى جاساسۋ، ولاردىڭ ىسكە اسىرىلۋىن باعالاۋ، سونداي-اق ولاردى ۇلتتىق زاڭناماعا ەنگىزۋ بارىسىنداعى انىق جانە ايقىن جۇيەنىڭ بولماۋى دا ايرىقشا نازار اۋدارۋدى قاجەت ەتەدى. قۇقىقتىق مونيتورينگ ينستيتۋتىن ودان ٴارى دامىتۋ ٴۇشىن جۇيەلى جانە ۇيىمداستىرۋشىلىق سيپاتتاعى شارالاردى قابىلداۋ تالاپ ەتىلەدى. «مەملەكەتتىڭ سالاۋاتى زاڭداردان باستالىپ، زاڭدىلىقپەن اياقتالادى» دەگەن بەلگىلى تۇجىرىم زاڭداردى تيىمدىلىگىنە قاراپ قابىلداۋدىڭ اسا قاجەت ەكەنىن كورسەتەدى.


ٴبىزدىڭ telegram-پاراقشامىزدا قازاقستاننىڭ ماڭىزدى جاڭالىقتارى. جازىلىڭىزدار!

كوممەنتاريي