BAQ.kz - Қазақстан жаңалықтары USD 384.53 BAQ.kz - Қазақстан жаңалықтары EUR 432.02 BAQ.kz - Қазақстан жаңалықтары RUB 5.9
استانا:

ەسەن مۇقتار ۇلى، قولونەرشى: ۇلتتىق ناقىشتاعى بۇيىمدار جانىما جاقىن

فوتو: Kazgazeta.kz. Көрнекі сурет

قازاقتىڭ ۇلتتىق ناقىشتاعى بۇيىمدارىن ساتىپ الاردا جۇرت: «بۇل قايدا جاسالعان، قىتاي دا ما، الدە قىرعىزستاندا ما؟» – دەپ سۇراۋدى ادەتكە اينالدىرعان. دەسە دە، ون ساۋساعىنان ونەر تامعان شەبەرلەر ٴوز ىشىمىزدە دە از ەمەس. قازاقتىڭ ەجەلدەن كەلە جاتقان قول ونەرىن ساقتاپ قانا قويماي، زامانعا ساي دەڭگەيگە كوتەرىپ، ىلگەرى دامىتىپ جۇرگەندەرى دە بار. سونىڭ ٴبىرى – ەسىك قالاسىنىڭ تۇرعىنى ەسەن مۇقتار ۇلى. ول بۇل ونەرمەن 1997 جىلدان باستاپ اينالىسا باستاپتى. تۇركىستان قالاسىنداعى حالىقارالىق قازاق-تۇرىك ۋنيۆەرسيتەتىن ٴبىتىرىپ، زاڭگەر ماماندىعىنا يە بولعانىمەن، جۇرەك قالاۋى وسى ونەرگە تۇسكەن. «جۇمىستىڭ ەڭ جاقسىسى – جۇرەگىڭنىڭ قالاعانىن جاساۋ» دەيدى شەبەر.

- اڭگىمەمىزدى ارىدەن باستايىق. جالپى، بۇل ونەرگە قالاي كەلدىڭىز؟ ٴتالىم العان ۇستازدارىڭىز بولدى ما؟

- العاشقى ۇستازىم اكەم ەدى. ەڭبەك ٴپانىنىڭ ٴمۇعالىمى بولاتىن. اكەمنەن ٴبىراز دۇنيەنى ۇيرەندىم. توقسانىنشى جىلدارى قيىن بولدى. اكەم ەرتە قايتىس بولىپ كەتتى. تەك قانا انامنىڭ ايلىعىمەن عانا كۇن كوردىك. اقشا تابۋ ٴۇشىن اقىرىنداپ بورىك، تىماق، شاپان تىگە باستادىم. تۇركىستاننىڭ بازارىنان كونە قازاق تىماعىن كوردىم. 100 تەڭگەگە ساتىپ الىپ، سوگىپ، قالاي تىگىلگەنىن كوردىم. قاعازعا سىزىپ الىپ، جاساپ كورۋگە بەل بۋدىم. تۇلكى تەرىسىن دوستارىمنان سۇراستىرىپ تاپتىم. سونى يلەپ، تىماق تىگە باستادىم. ٴبارى وسىدان باستالدى. تۇركىستاندا تۇركيادان كەلگەن ستۋدەنتتەر كوپ بولدى. ولار كوبىنە قازاقتىڭ ۇلتتىق ناقىشتاعى زاتتارىن سۇرايدى. سولارعا ارناپ سومكە تىگە باستادىم. سودان كەيىن اعاشتان ويۋ جاساۋعا كىرىستىم.

- ٴوز بەتىڭىزشە ۇيرەنگەن بولدىڭىز عوي...

- باستاپقىدا اعاشتان ٴتۇيىن تۇيۋگە ارنالعان كىتاپتاردى قارادىم، شەبەرلەردەن دە ٴتالىم الدىم. ٴبىراق مەن دە تاجىريبە بولمادى. اعاش ويۋلاردى 2000 جىلدان باستاپ جاساي باستادىم. ودان كەيىن جۇمىستارىما مەتال قوستىم. قالقانداردى قارا مەتالداردان جاساپ جۇردىك. سودان كەيىن ساداق، نايزا جاساۋدى قولعا الدىم. اقىرىنداپ بۇيىمداردىڭ تۇرلەرىن كوبەيتتىك. ٴقازىر بىردەڭە ۇيرەنگىڭ كەلسە، ينتەرنەتتەن قارايسىڭ. مەن تەك قانا قازاقتىڭ ۇلتتىق بۇيىمدارىن جاسايمىن. باسقا دۇنيەلەردى دە جاساۋعا بولادى، ٴبىراق ول وزىمە ۇنامايدى. ۇلتتىق بۇيىمدار جانىما جاقىن.

- ٴقازىر ٴوزىڭىز شاكىرت تاربيەلەپ، وسى ونەرگە باۋلىپ جۇرگەن بولارسىز؟

- ٴقازىر ٴۇش شاكىرتىم بار. ولاردىڭ ٴبىرى – قازاق، ٴبىرى – تاتار، ٴبىرى – گرۋزين. ٴبىر ادام بار نارسەگە ۇلگەرە المايدى. ۇيرەنۋگە دە ٴبىراز ۋاقىت كەرەك. ٴبىرى سۇيەكپەن، ٴبىرى اعاشپەن، ٴبىرى مەتالمەن جۇمىس ىستەيدى. ٴوزىم ىزدەنىپ، جاڭا دۇنيەلەردى جاساپ، شاكىرتتەرىمە ۇيرەتە باستايمىن. ولار مۇنى ۇيرەنىپ بولعانشا، جاڭا زات ويلاپ تابامىن.

- قولىڭىزدان شىققان زاتتارعا سۇرانىس كوپ پە؟ وسى سالادا باسەكەلەستىكتىڭ دەڭگەيى قانداي؟

- سۇرانىس جاقسى. جىل سايىن جاڭا دۇنيەلەر جاسايمىز، بۇرىن جاساپ جۇرگەن زاتتارعا مەتال، سۇيەك، تاعى باسقا زاتتاردى، ەلەمەنتتەردى قوسىپ، جاڭا نارسە شىعارامىز. ەندى زەرگەرلىك دۇنيەلەردى جاساۋعا كىرىسىپ، ماتەريالدار الدىم.

ٴقازىر بۇرىنعىداي ەمەس، ٴوزى ۇيرەنگەندەر، وقۋ بىتىرگەندەر بار، باسەكەلەستىك كۇشتى. ٴبىر بۇيىمدى وتكىزۋ ٴۇشىن، جاڭا ويلاپ تابىلعان، وزگەلەرگە ۇقسامايتىن ٴارى ساپالى دۇنيە، ياعني وزىندىك قولتاڭباڭ بولۋى كەرەك. سول كەزدە عانا سۇرانىس بولادى. مەنىڭ يدەيامدى الىپ، كوشىرىپ جاساپ جاتقاندار دا بار. ٴبىراق ٴوزىڭ ويلاپ تاپپاساڭ، بىرەۋدەن ۇيرەنىپ كوشىرگەننىڭ ايىرماشىلىعى جەر مەن كوكتەي بولادى. كورىپ الىپ جاساعاندار وزدەرىن ٴارى قاراي دامىتا المايدى.

ماسەلەن، 19 جاسىمدا ٴبىر شەبەرگە بارىپ، ۇيرەتۋىن سۇرادىم. ول بولسا: «مەن ساعان ەشتەڭە ۇيرەتپەيمىن. ٴوزىڭ ىزدەنىپ تاپ»، – دەپ قىسقا قايىردى. ول كەزدە «مەنى باسەكەلەس بولادى دەپ ويلايدى ما ەكەن؟» دەپ رەنجىگەن ەدىم. ٴوزىڭ تالاپتانىپ، ىزدەنگەندە عانا جاڭا، تىڭ دۇنيە جاساپ شىعاراسىڭ. بىرەۋدەن كورگەنىڭ تەز ۇمىتىلادى.

- نارىق زامانىندا ٴونىمدى جاساپ شىعارۋ – ٴبىر ونەر دە، ونى وتكىزۋ، پايدا تابۋ – ەكىنشى ونەر. جاساعان بۇيىمدارىڭىزدى قايدا وتكىزەسىزدەر؟

- بۇل شارۋامەن اينالىسىپ جۇرگەنىمە17 جىل بولدى. وسى ۋاقىت ىشىندە قازاقستاننىڭ تۇكپىر-تۇكپىرىندە مەنى كوپ ادام تانىپ قالدى. كەيبىر ادامدار بولمەلەرىن قازاقتىڭ ۇلتتىق ناقىشىندا جاسالعان دۇنيەلەرمەن تولتىرىپ بەرۋگە تاپسىرىس بەرەدى. ٴقازىر الماتىدا كادەسىي ساتاتىن دۇكەندەر كوپ. سولاردىڭ توقسان پايىزى ٴبىزدىڭ ونىمدەرىمىزدى الادى. كارتينالار، قوبىز، دومبىرا سۇراپ جاتادى. قازاقستانداعى ٴىرى قالالاردىڭ بارىندە زاتتارىمىز بار. تۇراقتى كليەنتتەرىمىز از ەمەس. بىزدە جۇمىس مۇلدە توقتامايدى. ٴبىر تاپسىرىستى جاساپ بىتكەنشە، ەكىنشىسى شىعادى.

- شەتەلدىكتەر دە قىزىعۋشىلىق تانىتىپ جاتقان شىعار. وزگە ەلدەردەن دە تاپسىرىس العان كەزدەرىڭىز بولدى ما؟

- قازاقتىڭ ۇلتتىق ناقىشتاعى قولونەر تۋىندىلارىنا شەتەلدىكتەردىڭ قىزىعۋشىلىعى مول. اسىرەسە، قىتايلار قاتتى ۇناتادى. سۇيەكتەن، مۇيىزدەن جاسالعان زاتتارعا ۋاقىت كوپ كەتەدى. ايىنا ەكى-ۇش بۇيىم عانا جاسالادى. شەتەلدىكتەرگە ۇنايتىنى دا وسى. تۇركيالىق ازاماتتار دا تاپسىرىس بەرىپ جاتادى. امەريكادان، كانادادان كەلگەن تۋريستەر سۇيەكتەن جاسالعان القالاردى، تاعى دا باسقا دۇنيەلەردى كوپ ساتىپ الادى.

- كۇللى الەم كوزىن تىككەن ەكسپوعا قاتىسقان شىعارسىزدار. استانا قوناقتارى ونەرىڭىزدى قالاي باعالادى؟

- ەكسپو كورمەسىنە ەكى رەت باردىق. ٴبىرىنشى رەت الماتى قالاسىنىڭ، ەكىنشى مارتە الماتى وبلىسىنىڭ اتىنان بارىپ قاتىستىق. العاشقى بارعانىمىزدا ەتنواۋىلدا ونشا كوپ ادام بولمادى. ەكىنشىسىندە شەتەلدىكتەردىڭ قىزىعۋشىلىعى باسىم بولدى. اسىرەسە، تامىردان جاسالعان كومپوزيسياعا ەرەكشە ىقىلاس ٴبىلدىردى. ٴبىراق ونىڭ سالماعى اۋىر بولعاندىقتان، ەلدەرىنە الىپ كەتۋ قيىندىق تۋدىرادى. ٴبىر جاعىندا بارىس، ەكىنشى جاعىندا دومبىرا نەمەسە قوبىز تۇراتىن كىتاپشالارىمىزعا رەسەيلىكتەر كوپ قىزىقتى. ونىمدەرىمىزدى گەرمانياعا دا الىپ كەتكەندەر بار.

- اڭگىمەڭىزگە راحمەت!


ٴبىزدىڭ telegram-پاراقشامىزدا قازاقستاننىڭ ماڭىزدى جاڭالىقتارى. جازىلىڭىزدار!

كوممەنتاريي