BAQ.kz - Қазақстан жаңалықтары USD 384.53 BAQ.kz - Қазақстан жаңалықтары EUR 432.02 BAQ.kz - Қазақстан жаңалықтары RUB 5.9
استانا:

بەت بەينەدە ٴبىر سىر بار

«ٴتۇسى يگىدەن تۇڭىلمە» ادامنىڭ سىرتقى پىشىنىنە قاراپ، جان­دۇ­نيەسىن وقۋعا بولادى ەكەن. مۇنىڭ ٴوزىن ەر­تەدە-اق، ونەر، عىلىم دەپ ەسەپتەگەن. وسى عى­لىمدى سەرىك ەتكەن جاندار ونەردىڭ بۇل تۇ­رىمەن ىقىلىم زاماننان بەرى اينالىسقان كو­رىنەدى. ٴتىپتى، ونىڭ نەگىزىن سالۋشىلار قا­­تارىندا اتى الەمگە ٴماشھۇر اريستوتەل مەن گيپپوكرات تا بار. ولار: «ادامنىڭ بەت-الپەتىنەن ٴبىراز نارسەنى «كىتاپشا» سە­كiلدi وقۋ­­عا بولادى. بۇل ادامنىڭ قال­تارى­سىن تە­ز اشادى ٴارى الدامايدى»، - دەيدى. ەندە­شە، سول كىتاپتىڭ ٴار بەتىن پاراقتاپ كورەيىك.
 ەگەر ادام باسىنىڭ سامايدان جوعارى جا­عى كۋشيىپ، شىقشىتقا قاراي جايىلىپ تۇر­سا، ول تاماقساۋلىق پەن ساراڭدىقتىڭ بەل­گىسى. ال باس ۇسقىنى بۇعان كەرىسىنشە بىت­كەن ادامدار قيالشىل كەلەدى. سوپاق باس پەن شوشاق باستىڭ قوسىندىسى - بىلىمگە، عى­لىمعا بەيىمدىلىكتىڭ بەلگىسى. باسى تىم ۇل­كەن ادام كوبىنەسە اقىلدى بولماق. شاق­شا باس - ەسەرلەۋ، دوكىر جاننىڭ نىشانى. ماڭ­دايى كەرە قارىس دەيتىن ادامنىڭ بەتى سو­پاق­شا، يەگى كىشكەنتاي بولىپ كەلسە، ول - قاتىگەزدىك پەن ز ۇلىمدىقتىڭ بەلگىسى. تار ماڭداي - قىڭىرلىق، قازىمىرلىق. اسەم كەڭ ماڭداي - اقىل-وي مەن پارا­سات­تىڭ، اسقاق سەزىمدەردىڭ بەلگىسى. ماڭدايى با­تىڭقى بىتكەن ادامدار ادەتتە اقىلسىز، قىز­عانشاق كەلەدى. اقىلدى، قابىلەتتى ادام­داردىڭ ماڭدايىندا ۇزىننان-ۇزاق بەس-التى سىزىق ٴاجىمى بولادى. ەگەر وسى اج­ىم­دەرگە كەسە-كولدەنەڭ باسقا دا اجىمدەر تۇس­سە، ول ادام كوپ قيىنشىلىقتار كور­گەن. ەندى كوزگە كەلەيىك. قۋ، ايار ادامنىڭ كوزى كىشكەنە كەلەدى. تىكەنەكشە قادالا قا­راي­تىن كوز راقىمسىز، قاتىگەز ٴارى سۇعاناق بو­لادى. كوزى ٴبىر ورنىندا تۇرمايتىن ادام تۇ­راقسىز. جالىنى وتكىر، تومپاقتاۋ كوز، قان­داي ورتادا دا ٴوزىن ەركىن سەزىنەتىن ادام­عا بىتەدى. ال شاراسىنان شىعا بىتكەن با­قى­راق كوز - قيالي مىلجىندىقتىن بەل­گى­سى. ۇڭىرەيگەن كوز قىزعانشاقتىققا جانە سە­كەم­شىلدىككە مەڭزەيدى. مۇرىن شە، مۇرىن... مۇرىن مەن اۋىز اراسىنىڭ تىم الشاق­تى­عى - ادەپتىڭ ازدىعى، يمەك تۇمسىق - كەك­شىلدىك، تاڭقى مۇرىن - دەنساۋلىقتىڭ كەم­دىگى، دوڭەس مۇرىن - تاكاپپارلىق، ۇزىن مۇ­رىن - كەرتارتپالىق، ىسكەرلىك قابىلەتتىڭ جوق­تىعىن بايقاتادى. ٴسۇيىر تۇمسىق - قا­تال­دىق. كەڭسىرىك ۇستىندەگى كولدەنەڭ سى­زىق­تار-ۇدايى اشۋ-ىزانىڭ بەلگىسى. سول سە­كىلدى ەرىندە دە تۇنعان سىر بار كورىنەدى. سال­پى ەرىن ادامنىڭ وزىمشىلدىگىن، ٴىش­تار­لى­عىن، وكپەشىلدىگى مەن جەكە باسىنداعى جول­سىزدىعىن كورسەتەدى. ال دۇرديگەن ەرىن سە­زىم تياناقسىزدىعىنان، جالعاندىقتان حا­بار بەرەدى. ۇلكەن اۋىز - جاعىمدى جۇم­ساق مىنەزدىڭ كورىنىسى. ەكى ەزۋى سالبىراعان «با­لىق اۋىز» كوڭىل-كۇيدىڭ ٴجيى قۇ­لا­زي­تى­نىن مەڭزەيدى. ەرنىن جىمقىرا بەرەتىن ادام ادەتتە ٴوزىمشىل ٴارى تاكاپپار بولادى. كىمدە-كىمنىڭ بەتى سوپاق، شىقشىتى شى­عىڭ­قى بولسا، ول ونىڭ وركوكىرەكتىگىنىڭ بەل­گىسى. بەتى جالپاق، ەتتى كەلسە ادام قۇبىل­ما­لى كەلەدى. سوپاقشا نەمەسە دوڭگەلەك ٴجۇز­دى ادام بايسالدى، جارقىن مىنەزدى. بوياۋدا دا بولمىس بار كەز كەلگەن ٴتۇس ادامنىڭ مىنەزىنىڭ قانداي ەكە­نىن تانىتادى. اينالاداعىلاردى ٴجىتى تا­نى­عىڭ كەلسە، ولاردىڭ قانداي ٴتۇستى جاقسى كو­رەتىنىن ٴبىلىپ الىپ، وسى ماقالانى وقىپ شى­عىڭىز. سۇر - بەيتاراپ ٴتۇس. ول ەشقانداي پسي­حو­لوگيالىق اسەر تۋدىرمايدى. جۇيكەنى توز­دىرمايدى دا تىنىشتاندىرمايدى. ٴسىز وسى ٴتۇستى جاقسى كورسەڭىز، شۋدان اۋلاق جۇ­رە­تىن ادامداردىڭ قاتارىنداسىز. ما­مى­را­جاي تىنىشتىقتى قالايسىز. ٴسىزدى ەش­كىم­گە سىر اشا بەرمەيتىن، توماعا-تۇيىق مى­نەزدىلەردىڭ قاتارىنا قوسۋعا بولادى. كوك ٴتۇس - سەزىمتالدىقتىڭ، تۇ­راق­تى­لىق­تىڭ جانە ادالدىقتىڭ بەلگىسى. بۇل ٴتۇس­تى جاقسى كورەتىن ادام ىلعي مىنەز-قۇل­قى­نىڭ تەپە-تەڭدىگىنە ۇمتىلادى. ٴسال سات­سىزدىككە ۇشىراسا، ەڭسەسى ٴتۇسىپ، ٴجۇنجىپ كە­تەدى. ال بۇل ٴتۇستى ۇناتپايتىندار، نە­گى­زى­نەن، مازاسىز الىپ-ۇشپا كەلەدى. ولار ەن­جار­­لىقتى، توقىراپ، تەجەلىپ قالۋدى بىل­مەي­دى. الايدا اسىعىس شەشىم مەن ٴۇستىرت قي­مىلدان اۋلاق بولعانى ٴجون. اي­نا­لا­سىن­داعىلارعا شىدامدىلىقپەن، تۇ­سى­نىس­تىك­پەن قاراعانى دۇرىس. جاسىل ٴتۇس - تۇراقتىلىقتىن بەلگىسى. مۇنى ادەتتە، بايسالدىلىقتىڭ، جەكە ادام­نىڭ وزىنە دەگەن سەنىمىن ارتتىراتىن باي­ىپ­تىلىقتىڭ ولشەمى رەتىندە دە قا­راس­تى­رادى. جاسىل ٴتۇستى جاقسى كورەتىندەر - ٴوزىن-وزى شىڭداۋعا، جەكە باسىنىڭ جە­تىس­تى­گىن ەسەلەۋگە جانى قۇمار جاندار. ادەتتە، مۇن­داي ادامدار تىك مىنەزدى، قالايدا ٴوزىنىڭ شە­شىمىن ىسكە اسىرۋعا تالپىناتىندار. ەرىك-جىگەرى مىقتى، تاباندىلىعىنىڭ ار­قا­سىندا كەز كەلگەن قيىندىقتى بۇزادى. ٴبىراق ولار توڭىرەگىندەگىلەرگە ۇناي كوي­ماي­دى. جاسىل ٴتۇستى ۇناتپايتىندار، جاس با­لا­داي وكپەلەگىش بولادى. ىلعي مۇڭى مەن وكپەسىن ايتىپ جۇرەدى. كۇيكى ويلاردىڭ قۇرى­عىنان سىتىلىپ شىعايىن دەسە، با­تىل­دىعى جەتپەيدى. قىزىل ٴتۇس - ومىرگە قۇشتارلىقتىڭ بەل­گى­سى. ول تابىسى مول قامالعا تايسالماي ۇمتى­لاتىن، كەز كەلگەن سالاعا ادام ايتسا سەن­گىسىز بەلسەندىلىك تانىتاتىن ادامنىڭ مى­نەز-قۇلقىنا ٴتان. ەگەر بۇل ٴتۇستى جاقسى كور­­سەڭىز، وندا ٴسىز قاۋىرت ٴىس-قيمىلداردى اڭ­ساپ، ٴوزىڭىزدىڭ سەنىمىڭىزدىڭ اسەرىنە جە­لى­گىپ جۇرەسىز. ال وسى ٴتۇستى جەك كورەتىندەر - نەگىزىنەن، قيانات پەن كيكىلجىڭنەن بوي­ىن اۋلاق سالاتىن، مىنەزى ورنىقتى ادام­دار. سارى ٴتۇس - كەڭىستىكتى ياعني قىسىم مەن قور­لىقتان ادا ازات ٴومىردى بەينەلەيدى. بۇل ٴتۇس­تى جاقسى كورەتىندەر تاۋەلسىزدىككە ۇم­تى­لادى. ولار ەشقاشان جارقىن بو­لا­شاق­تان ٴۇمىت ۇزبەيدى، ٴوزىنىڭ جوسپارىن جۇزەگە اسى­رۋدان ەش ۋاقىتتا باس تارتپايدى. الاي­دا كۇرت وزگەرىستەرگە قۇمارلىقتىڭ سوڭى ساعىم­داي قۇبىلعان الدامشى ماقساتتارعا ەرۋگە ۇلاسۋى مۇمكىن. سوندىقتان شاش ەتەك­تەن شىعىنعا باتىپ قالىپ جۇرمەڭىز. ال سارى ٴتۇستى ۇناتپايتىنداردىڭ مىنەزىندە ۇس­تامدىلىق پەن پسيحولوگيالىق باي­سال­دى­لىق جەتىسە بەرمەيدى. كۇلگىن ٴتۇس - ەكى بوياۋدى - كوك پەن قى­زىل­دى بويىنا جيناعان. الگىندە ايت­قان­داي، كوك ٴتۇس تۇراقتىلىق پەن ادالدىقتى، قى­زىل ٴتۇستىڭ جىگەرلىلىكتى، قۇشتارلىقتى بىل­دىرەتىنى ٴمالىم. كۇلگىن ٴتۇستى ۇناتاتىندار ىش­كى قاراما-قايشىلىعى مول ادامدار. ولار الداعانعا سەنەدى، ازعىرعانعا كونەدى. سوي­تە تۇرا، اينالاسىنداعىلارعا ىقپالىن جۇر­گىزۋگە كەت ٴارى ەمەس. الايدا، ەڭ شەشۋشى سات­تە ياعني شۇعىل شەشىم قابىلداۋ كەزىندە تا­سادا قالىپ قويعاندى جاقسى كورەدى. مۇن­داي ادامدار جالعىزدىقتان قورقادى. وزى­نەن گورى وزگەلەردى دارىپتەپ، ولاردىڭ جا­­مانىن جاسىرىپ، جاقسىسىن اسىرۋعا تى­رىسادى.. قوڭىر ٴتۇس - اسەرشىلدىكتى بىلدىرەدى. دەنى ساۋ، جىگەرلى ادامدار بۇل ٴتۇستى ونشا جاق­تىر­مايدى، ال ونى جاقسى كورەتىندەر - اب­دەن قاجىپ، تىنىعۋدى قالاعان جاندار.ەگەر بۇل ٴتۇس ۇناماسا، ٴسىز بىرىزدىلىكتى، جات­تان­دىلىقتى جانە جاداعاي شەشىمدى جەك كو­رەسىز. قارا ٴتۇس - سىرتقى اسەردى تەجەۋ مەن شەك­تەۋ ۇلگىسىن بەينەلەيدى. بۇل ٴتۇستى جاقسى كو­رەتىندەر تاعدىر مەن بەتپە-بەت كەلگەندە ىل­عي جەڭىلىسكە ۇشىراپ، از عانا عۇمىرىن اع­ىسقا قارسى جۇزۋمەن وتكىزەدى. ەگەر جاق­تىر­مايتىن بولساڭىز، وندا ٴسىز ەش نارسە­دەن باس تارتپايسىز، سول ارقىلى ومىرىڭىزدە كوپ­تەگەن وقيعاعا دۋشار بولىپ، قيىندىق كو­رۋىڭىز ىقتيمال. سوندىقتان كەيبىر وقي­عا­لاردان باس تارتىپ، الدەكىمدەرمەن ساناسۋعا ۇيرەنگەنىڭىز ٴلازىم. ۇرەي جانە فوبيي كەيبىر ادامداردىڭ بەيتانىس ورتادا ٴوزىن-وزى ۇستاي الماي، بەرەكەسى كەتەدى. ەلدىڭ ٴبارى تەك سوعان قاراپ وتىرعانداي، وزىنەن ٴ-وزى قۋ­ىس­­تانىپ ابىگەرگە تۇسەدى. ابدىراپ، ايتا­ي­ىن دە­گەنىن جەتكىزە الماي، سوزىنەن جاڭى­لىسادى. ۇر­ەيدىڭ مۇنداي ٴتۇرى فوبيي دەپ اتالادى. ۇرەيدىڭ كادىمگى تۇرلەرىنەن مۇنىڭ ەرەك­شە­لىگى، بۇل جاعدايعا جۇرەكسىنۋگە ەشبىر نە­گىز جوق. ٴفوبييدىڭ سان الۋان تۇرلەرى بار: ور­مەكشىدەن قورقاتىندار، ٴتىپتى كوزىنە كو­رىن­گەننىڭ بارىنەن دە قورقاتىندار دا بو­لا­دى. مۇنىڭ سوڭعىسى پانفوبيي دەپ اتا­لا­دى. مۇنداي جاعداي، ادەتتە، توسەك تارتىپ جات­قان قاتتى ناۋقاس ادامداردىڭ باسىندا بو­لادى. ادام كوڭىلىن الاڭداتاتىن كەز كەلگەن سە­­بەپ ۇرەيدىڭ نەمەسە ٴفوبييدىڭ دامۋىنا تۇرت­كى بولادى. ولار ادامنىڭ جەكە با­سىن­داعى پروبلەمالار، ۇرەي سەزىمى، ماسەلەن، جۇ­رەكتىڭ دۇرسىلدەپ سوعۋى، ت.ب. تولقۋ سال­دا­رىنان ادامنىڭ قانى باسىنا تەۋىپ، ەن­تى­گەدى، جۇرەگىنىڭ سوعۋ ىرعاعى بۇزىلادى، دە­نەسىنىڭ ٴتۇرلى بولىكتەرىندە اۋرۋ بايقالۋى مۇمكىن. مۇنداي جاعدايدا ادام ورگاندارى تۇتاستاي العاندا - ساۋ، تەك ولاردىڭ قىز­مەتى بۇزىلادى. ۇرەيدىڭ وسە ٴتۇسۋى، الاڭداۋ­شىلىقتى ارتتىرا تۇسەتىن جاڭا نىشاندار­دىڭ پايدا بولۋىنا اكەلىپ سوقتىرادى. بىر-ەكى رەت تالماسى ۇستاعان ادامدار ونى تۋعىزعان جاعدايلاردان ويىن اۋلاق سالۋعا تىرىسادى. اقىرىندا ادام پروبلەمانى شەش­كەننەن گورى، ونداي جاعدايعا جولا­ماۋدى ادەتكە اينالدىرادى. ۇنەمى وسىلاي ىستەۋ ادامنىڭ قورقىنىش سەزىمىن جەڭۋگە دەگەن سەنىمىنە سەلكەۋ تۇ­سىرەدى. ەگەر ٴسىز جۇ­رەكسىنۋىڭىزدىڭ ادام­دار­مەن قارىم-قاتىناس جاساۋدا تاجىريبەڭىزدىڭ جوقتىعىنان ەكە­نىن اڭعارساڭىز، مۇنداي جاعدايدا ەركىن قا­رىم-قاتىناس جاساۋ رولىندە ويناۋ بارى­نەن جاقسى كومەكتەسەدى. بەلسەندى ىس-ارەكەت الاڭداۋشىلىق پەن ۇرەيدىڭ پايدا بولۋىنا كەدەرگى كەلتىرەدى. قۇر قاراپ وتىرىپ، ازاپ شەككەنشە، ۇنەمى ٴبىر شارۋامەن اينالىسىپ، قيمىلداعان ٴجون. كوڭىلدى الاڭداتاتىن ويلاردان مەحا­نيكالىق جولمەن دە، ايتا­لىق، ٴبىر اۋەندى ىڭىلداپ ايتىپ نەمەسە اينا­لاڭىزداعى زاتتاردى ساناپ تا ارىلۋعا بولادى. ٴتىپتى بولماسا، ٴوزىڭىز كورگەن زات­تار­دىڭ ٴبارىن سۋرەتتەپ شىعىڭىز. وزىڭىزشە تالداۋ جاساۋ­عا تىرىسىڭىز. سوندا بويدى كەرنەگەن بەلگىسىز ۇرەيدەن از دا بولسا ارى­لاسىز. كەيدە ادامنىڭ «سۇمدىق-اۋ، ەلدىڭ ٴبارى ماعان قاراپ تۇر. ٴتۇرىم قالاي ەكەن؟ ولار مەن تۋرالى نە ويلايدى؟..» دەگەن سەكىلدى كوڭىلىنە كىربىڭ تۇسىرەتىن ويلاردىڭ ىر­قىنان شىعا المايتىن كەزدەرى دە بولادى. مۇنداي كەزدە كوڭىلسىز ويلاردى: «قاراسا قاراسىن، وندا تۇرعان نە بار، ٴقازىر ەشتەڭە شىعارا الماسام، ەشتەڭە كۇيىپ-جانىپ كەتپەيدى. ەسەسىنە كەلەسى جولى ٴوزىم­دى سەنىمدى سەزىنەتىن بولامىن» دەگەن ٴتارىزدى قاراما-قارسى ماندەگى ويلارمەن جەدەل الماستىرۋ كەرەك: الاڭداۋشىلىقتان ارى­لۋدىڭ - «ۇدەمەلى ۇرەيدىڭ» سەانسى دەپ اتا­لاتىن تاعى ٴبىر قىزىقتى ٴتاسىل بار. مۇنىڭ ۇزاقتىعى - جارتى ساعات. ونى قاشاندا بەلگىلى ٴبىر ۋاقىتتا جانە قاتاڭ تۇردە بەلگىلى ٴبىر ورىندا عانا وتكىزۋ كەرەك. سوندا سەزىم تەك وسى جاعدايعا بەيىمدەلەدى. قاشان بول­سىن، مازاڭىز كەتكەندە كوڭىلىڭىزدى الاڭ­دا­تاتىن ويلاردى سەانس باستالاتىن ۋاقىتقا دەيىن كەيىنگە قالدىرا تۇرىپ، ٴوزىڭىزدى قان­داي دا ٴبىر شارۋامەن الداندىرىڭىز. «ۇدە­مەلى ۇرەي سەانسىنىڭ» ۋاقىتى كەل­گەندە تىيىمنىڭ ٴبارىن الىپ تاستاپ، قاتتى ما­زاڭىزدى الىپ جۇرگەن ويلارعا بەرىلىڭىز. وسىنداي جاتتىعۋمەن ۇنەمى اينالىسقان جاعدايدا ٴبىر ايدان كەيىن ٴسىزدىڭ مازا­سىزدىعىڭىز قىرىق پايىزعا تومەندەيدى. مازاڭىزدى العان جايلاردى ٴبارىن ٴبىر مەزگىلدە باستان كەشىرۋ ولاردىڭ باسىم كوپشىلىگىنىڭ تۇككە تۇرعىسىز ەكەنىنە كوز جەتكىزۋىڭىزگە مۇمكىندىك بەرەدى. نۇرسۇلۋ مىرزابەكوۆا http://www.aikyn.kz/index.php؟option=com_content&task=view&id=6049&itemid=2

ٴبىزدىڭ telegram-پاراقشامىزدا قازاقستاننىڭ ماڭىزدى جاڭالىقتارى. جازىلىڭىزدار!

كوممەنتاريي