BAQ.kz - Қазақстан жаңалықтары USD 384.53 BAQ.kz - Қазақстан жаңалықтары EUR 432.02 BAQ.kz - Қазақстан жаңалықтары RUB 5.9
استانا:

التايدان تۇركياعا كوشكەن قازاقتار جايلى فيلم جارىق كوردى

الماتى، baq.kz ٴتىلشىسى. «دۇنيەجۇزىلىك قازاق قاۋىمداستىعىنىڭ» ٴتوراعاسى زاۋىتبەك تۇرىسبەكوۆ شەتتەن كەلگەن قانداستارمەن كەزدەسۋ بارىسىندا « ۇلى كوش» اتتى فيلم تۇسىرىلگەنىن مالىمدەدى.

جيىن بارىسىندا قاۋىمداستىق ٴتوراعاسى «الىستاعى اعايىن» اتتى سيكلمەنەن اقش-تا جۇرگەن ٴتورت قازاق ازاماتتى جايىندا فيلم تۇسىرگەندىكتەرىن، سونداي-اق جاقىندا تۇركياعا بارىپ، ولا جاقتاعى قانداستاردىڭ تاريحى جايلى « ۇلى كوش» ٴفيلمىن ازىرلەگەندىكتەرىن جەتكىزدى.

«تۇركيادا 35 مىڭ قانداسىمىز بار. سولاردىڭ تاريحىن ناقتى بىلمەسەك تە شەت جاعاسىن ٴبىلىپ وتىراتىنبىز. سول جەردە مانسۇر ٴتاجى دەگەن 75 جاستاعى اعامىزبەن سۇحباتتاسۋدىڭ رەتى كەلدى. ول 1951 جىلى التايدان تۇركياعا كوشكەن كەزدە 7 جاسار بالا ەكەن. ول كوشتى ونىڭ اكەسى قۇسايىن باستاپ بارىپتى. ولار كوش بارىسىندا گيمالاي، تيبەت تاۋلارى ارقىلى 3 مىڭ شاقىرىم جەردى باسىپ وتكەن. كوبىسى جاياۋ بولعان جانە بۇل ارالىقتى توعىز اي ٴجۇرىپتى. مانسۇر اعا ٴوزى تۇراتىن ٴۇيدى مۋزەيگە اينالدىرىپ جىبەرگەن، وندا سول كەزدەگى سۋرەتتەر، قۇجاتتار ساقتالعان. ول كىسىنى سويلەتىپ، 20 مينۋتتىق فيلم جاسادىق»، - دەدى ول.

زاۋىتبەك تۇرىسبەكوۆتىڭ ايتۋىنشا، تاريحتا 20-شى، 30-شى جىلدارى كوشتەر كوپ بولعان، الايدا بۇل فيلم 1951 جىلى بولعان كوش جايلى. ياعني 1949 جىلى قىتايدا كوممۋنيستەر بيلىككە كەلگەن سوڭ ونداعى قازاقتار 1951 جىلى كوشكەن.

«بۇل كوشتە 20 مىڭ ادام بولعان، گيمالاي، تيبەت اسىپ تۇركياعا تەك 2 مىڭ ادام عانا جەتكەن. ول جەردە كوكتەم كەزىنىڭ وزىندە -27 بولىپ تۇرادى ەكەن. ونىڭ 70 پايىزى بالا-شاعا بولىپتى. ولاردىڭ ارتىنا قىتاي كوممۋنيستەرى ٴتۇسىپ، سوعىس بولعان. قايتىس بولعان ادامداردى جەرلەسە ونى ايۋلار قازىپ الىپ، جەپ قويادى ەكەن. ونىڭ ۇستىنە جەر 30-40 سم دەيىن مۇز بولىپ قاتىپ قالعان. سونى جىلىتۋ ٴۇشىن وت جاعىپ، سول جەرگە ادامداردى جەرلەپ، كەيىن ونىڭ ۇستىننەن تابىن قويدى جۇرگىزىپتى. ولاردىڭ قيىنىڭ يىسىنەن ادامنىڭ ٴيىسى جوعالىپ، ايۋ تابا الماي قالادى ەكەن. جالپى كوشتەگى 20 مىڭ ادام قايدا بارا جاتقانىن بىلمەگەن، كوش باستاۋشى قۇسايىن اعانىڭ قولىندا تەك كومپوس قانا بولىپتى. ٴۇندىستانعا جەتكەندە ول جەر جايلى، تابيعاتى دا كەرەمەت بولىپتى، الايدا «سيىرعا سيىنىپ جاتقان حالىقتا ٴبىز قالمايمىز دەپ» شەشىپتى. ارى قاراي پاكىستانعا جول ٴجۇرىپتى، وندا اقش-تىڭ ەلشىلىگى «ٴبىز سىزدەردى امەريكاعا الىپ كەتەيىك» دەپتى. ولارعا دا كونبەي «ٴبىز ٴتىلى ٴبىر، ٴدىنى ٴبىر تۇركياعا جەتۋىمىز كەرەك» دەپ سوندا بەت الىپتى. تۇركياعا جەتكەندە اتا تۇرىك «ٴبىزدىڭ باۋىرلارىمىز كەلدى» دەپ جىلى قابىلداعان. سودان ستامبۇلدان جەر بەرىپ، قايتارىلمايتىن نەسيە بەرگەن. "سونىڭ ەسەبىنەن جۇرت بولدىق، ٴقازىر 35 مىڭعا جەتتىك" دەپ وتىر اقساقال. وندا وزدەرىنىڭ مادەني ورتالىعى بار، ول جەرگە قابانباي بابامىزدىڭ ەسكەرتىشىن ورناتىپتى. سونداي-اق ۇلى كوشتى باسقارعان 21 ادامنىڭ ٴاتى-جونى بەلگىلەنگەن. مۇنداي كوش ادام تاريحىندا بولماعان ەكەن. كەزىندە جاۋىنگەرلەر اتپەن تالاي جەردى باسىپ ٴوتتى عوي، الايدا مىنانداي جاياۋ كوش بولماعان. بۇل تەك قازاقتىڭ عانا قولىنان كەلگەن. سول سەبەپتەن دە ٴفيلمنىڭ اتىن « ۇلى كوش» دەپ قويدىق»، - دەدى ول.

سونداي-اق وسى ساپار بارىسىندا 1951 جىلعى كوش جايلى بەينەتاسپانى تاپقاندارىن ايتىپ ٴوتتى.

«سۇراستىرا كەلە ونى ۇلىبريتانيانىڭ ازاماتتارى تۇسىرگەنىن بىلدىك. ولار «مىنانداي حالىقتى ٴبىز بۇرىن كورگەن جوقپىز. بۇل ٴوزى قانداي حالىق؟» دەپ، ٴسۇيسىنىپ تۇسىرگەن ەكەن»، - دەيدى قاۋىمداستىق ٴتوراعاسى.


ٴبىزدىڭ telegram-پاراقشامىزدا قازاقستاننىڭ ماڭىزدى جاڭالىقتارى. جازىلىڭىزدار!

كوممەنتاريي