BAQ.kz - Қазақстан жаңалықтары USD 384.53 BAQ.kz - Қазақстан жаңалықтары EUR 432.02 BAQ.kz - Қазақстан жаңалықтары RUB 5.9
استانا:

زەينەتاقى 5-6 جىلعا عانا جەتە مە؟

تاياۋدا «نۇر وتان» حالىقتىق دەموكراتيالىق پارتياسىنىڭ ماجىلىستەگى فراكسياسى جانىنداعى الەۋمەتتىك كەڭەستىڭ وتىرىسىندا ەڭبەك جانە الەۋمەتتىك قورعاۋ ۆيسە-مينيسترى اسەل ٴنۇسىپوۆانىڭ جاساعان مالىمدەمەسى ادال ەڭبەگىنىڭ بەلگىلى مولشەردەگى ۇلەسىن زەينەت دەمالىسىنا ساقتاپ جۇرگەن قاراپايىم حالىقتى الاڭداتىپ-اق تاستادى.
ويتكەنى ۆيسە-مينيستردىڭ اڭگىمەلەۋىنشە، ەلىمىزدەگى زەينەتاقىلىق تولەمدەردىڭ قۇنى 12 جىلدىڭ ىشىندە 70 ميلليارد تەڭگەگە جۋىقتاعان. ال ەلدە شامامەن 720 مىڭ ادام زەينەتاقىلىق جيناقتاۋ قورلارىنان زەينەتاقى تولەمدەرىن الاتىنىن ەسكەرسەك، زەينەتاقىلىق تولەمنىڭ ورتاشا مولشەرى 100 مىڭ تەڭگەنىڭ شاماسىنا شىعادى. «ەگەر بۇل كورسەتكىشتەر وسى مولشەردە قالاتىن بولسا، زەينەتاقى الاتىن كوپتەگەن ازاماتتار وزدەرىنىڭ جيعان-تەرگەندەرىن زەينەتكە شىققاننان كەيىنگى 5-6 جىلدىڭ كولەمىندە بىتىرەدى» دەدى ۆيسە-مينيستر. ٴالقيسسا، اسەل ٴنۇسىپوۆانىڭ سوڭعى 12 جىلدى نەگە ەرەكشە ٴبولىپ الىپ وتىرعانى تۇسىنىكتىرەك بولۋ ٴۇشىن اڭگىمەنى قازاقستانداعى زەينەتاقى جۇيەسىنىڭ قۇرىلىمىنان باستايىق. بۇگىندە رەسپۋبليكامىزدا 3 زەينەتاقى تولەۋ جۇيەسى بار. ٴبىرىنشىسى - مىندەتتى مەملەكەتتىك، سودان كەيىن - ارالاس جانە جيناقتاۋشى جۇيە. مىندەتتى مەملەكەتتىك جۇيە بويىنشا 1998 جىلدىڭ 1 قاڭتارىنا دەيىن زەينەتكە شىققان ادامدار زەينەتاقى الاتىن بولسا، ارالاس جۇيە بويىنشا زەينەتاقى اتالعان مەرزىمگە دەيىن دە، ودان كەيىن دە قىزمەت ەتىپ، دەمالىسقا شىققاندارعا تولەنەدى. ال ٴۇشىنشى جۇيە بويىنشا 1998 جىلدىڭ 1 قاڭتارىنان كەيىن عانا ەڭبەككە ارالاسقان ادامدار زەينەتاقى قورلارىندا قاراجات جينايتىن بولادى. ۆيسە-مينيستردىڭ 12 جىل دەپ ٴبولىپ الۋىنىڭ دا ەرەكشەلىگى وسىندا. - زەينەتاقىنىڭ جيىنتىق مولشەرىنىڭ 90 پايىزى مەملەكەتتىك بيۋدجەتتەن تولەنەتىن قارجىدان الىنادى. رەسپۋبليكاداعى زەينەتاقىلىق جۇيەنى رەفورمالاۋ شاراسىنىڭ جۇزەگە اسىرىلا باستاعانىنا 12 جىل بولدى. سوعان قاراماستان، مەملەكەت مەملەكەتتىك زەينەتاقىنى تولەۋدەگى جالعىز عانا كوز بولىپ وتىر. 12 جىل بۇرىن قولعا الىنعان شارالار بويىنشا تولەنەتىن تولەمدەر مول مولشەردە ٴوستى. بۇگىندە بىزدە زەينەتاقى تولەۋ جۇمىستارىنىڭ زەينەتاقىلىق جۇيەنىڭ نەلىكتەن تولىققاندى قۇرىلىمى بولا الماي وتىر دەگەن ماسەلە توڭىرەگىندە ٴبىرقاتار پروبلەمالار بار. ايتالىق، ەلدەگى 8 ميلليون جۇمىسپەن قامتىلعان ازاماتتاردىڭ 5 ميلليونى تۇراقتى تۇردە زەينەتاقى جارنالارىن تولەپ تۇرادى. بۇل - جۇمىسپەن قامتىلعان ازاماتتاردىڭ 70 پايىزى. ال قالعان 30 پايىز جۇمىسى بار ازامات زەينەتاقى جيناقتاۋ قورىنان تىس قالعان. بۇل - جۇمىسپەن قامتىلماعان ادامداردى ەسەپتەمەگەندەگى كورسەتكىش. بۇل - ۇلكەن ماسەلە. سوندىقتان ٴبىز ٴقازىر قارجى مينيسترلىگىمەن جانە ۇلتتىق بانكپەن بىرلەسىپ بۇل باعىتتا ٴتيىستى شارا قولدانۋدامىز، - دەدى ٴا.ٴنۇسىپوۆا. مينيسترلىك مالىمەتتەرىنە سۇيەنسەك، ٴقازىر جارنانى كەشىكتىرىپ تولەيتىندەردىڭ اراسىندا ەرلەر 40 پايىزدى، ايەلدەر 36 پايىزدى قۇراپ وتىر. ولار زەينەتاقىلىق جارنالاردى جىلىنا 10 رەتتەن دە كەم تولەيدى. ياعني مۇنى دا تۇرعىنداردى زەينەتاقىمەن قامتاماسىز ەتۋ جۇيەسىندەگى شەشىلمەگەن ماسەلەلەردىڭ قاتارىنا قويۋعا بولادى. باستى سەبەپ - زەينەتاقىلىق جارنالاردى تولەيتىن ازاماتتاردىڭ كىرىستەرى تومەندىگىندە بولۋى. بۇگىندە قازاقستان ەكونوميكاسىندا ٴوزىن-وزى جۇمىسپەن قامتىعان ازاماتتار جەتەرلىك. ولاردىڭ كەيبىرىنىڭ كىرىستەرى زەينەتاقى جارعىلارىن تولەيتىندىكتەرىنە قاراماستان، ەڭ تومەنگى جالاقىدان دا از بولىپ وتىر. بۇل كورسەتكىش ەڭبەككە قابىلەتتى ەرلەر اراسىندا 23 پايىزدى، ايەلدەر اراسىندا 25 پايىزدى قۇرايدى. ماماندار تىعىرىقتان شىعۋدىڭ ٴبىر جولى رەتىندە مەملەكەتتىك اننۋيتەت كومپانياسىنىڭ قىزمەتىن ۇسىنىپ وتىر. بۇل رەتتە سالىمشى زەينەتاقى قورىنداعى قاراجاتىن ساقتاندىرۋ كومپانياسىنا اۋدارىپ، ٴومىر بويعى زەينەتاقى الۋعا قۇقىلى بولادى. الايدا بۇل جۇيەنىڭ دە كەمشىلىكتەرى مەن ارتىقشىلىقتارى بار. ٴقازىر ەرلەر - 63، ايەلدەر 58 جاستا زەينەتكە شىعادى. دەسەك تە، 55 جاستان باستاپ ولار زەينەتكەر اتانا الادى. ول ٴۇشىن زەينەتاقى اننۋيتەتى كەلىسىمشارتىن بەكىتۋ قاجەت. مۇنىمەن ٴومىردى ساقتاندىرۋعا قۇقىعى بار ساقتاندىرۋ كومپانيالارى اينالىسادى. زەينەتاقى قورىندا قالۋدىڭ دا، ساقتاندىرۋ كومپانياسىنا اۋىسۋدىڭ دا ارتىق-كەم تۇستارى بار. 55 جاستان باستاپ زەينەتاقى الۋ ەرلەرگە قاراعاندا ايەلدەرگە قيىنداۋ تيەدى. ويتكەنى زەينەتاقى اننۋيتەتى شارتىن بەكىتۋ ٴۇشىن بورىكتىلەردىڭ زەينەتاقى قورىندا - 1،9 ملن، نازىك جانداردىڭ قورىندا 2،2 ملن تەڭگە بولۋى ٴتيىس. مۇنداي تەڭسىزدىكتىڭ سەبەبى - ايەل عۇمىرىنىڭ ۇزاقتىعىندا. دەمەك، كومپانيا زەينەتاقىنى ۇزاعىراق تولەۋگە ٴماجبۇر بولماق. 55-كە تولعان ازامات ەسەبىندە 4 ميلليون تەڭگە بولسا، ونىڭ 1،9 ميلليونىن (زاڭعا سايكەس تۇگەلدەي نەمەسە 50 پايىزىن) ساقتاندىرۋ كومپانياسىنا اۋدارىپ، بىردەن زەينەتاقى الا بەرۋىنە بولادى. قارجى نەعۇرلىم كوبىرەك اۋدارىلسا، زەينەتاقىسى دا قوماقتى بولماق. اننۋيتەتتىڭ ارتىقشىلىعى - زەينەتاقى ادام عۇمىرىنىڭ سوڭىنا دەيىن تولەنەدى. كەمشىلىگى - قايتىس بولعان سوڭ، قالعان قارجى كەپىلدىك بەرىلمەگەن جاعدايدا مۇراگەرلەرگە بەرىلمەيدى. زەينەتاقى قورى، كەرىسىنشە، زەينەتاقىنى جيناق تاۋسىلعانشا تولەيدى، ٴدام-تۇزى تۇگەسىلگەن پەندەدەن قالعان جيناق مۇرا رەتىندە بالالارىنا بەرىلەدى. - وكىنىشتىسى، - دەيدى ٴماجىلىس دەپۋتاتى ايتكۇل ساماقوۆا. - ەل حالقى ٴالى بۇل جاڭا جۇيەمەن تانىس ەمەس. ولار ٴۇشىن جيناقتاۋشى زەينەتاقى جۇيەسىنىڭ ٴوزى تاڭسىق. ونىمەن تولىق تانىس بولماعاندىقتان، سەنىممەن دە قاراي المايدى. سوندىقتان حالىققا ٴتۇسىندىرۋ جۇمىستارىن كەڭىنەن جۇرگىزۋ قاجەت دەپ ەسەپتەيمىن، - دەيدى ا.ساماقوۆا.نۇربولات امانجول http://www.aikyn.kz/index.php؟option=com_content&task=view&id=6010&itemid=2

ٴبىزدىڭ telegram-پاراقشامىزدا قازاقستاننىڭ ماڭىزدى جاڭالىقتارى. جازىلىڭىزدار!

كوممەنتاريي