BAQ.kz - Қазақстан жаңалықтары USD 384.53 BAQ.kz - Қазақстан жаңалықтары EUR 432.02 BAQ.kz - Қазақстан жаңалықтары RUB 5.9
استانا:

«ۋىزىمىزعا جارىماعان» ٴبىزدى رەسەيلىكتەر قارىق قىلا ما؟

مانسۇر حاميت (فوتو) جاسىراتىنى جوق، قازاقستاندىق مۇناي كەيدە ىشكى سۇرانىستى دا قاناعاتتاندىرماي جاتادى. سەبەبى مۇنايىمىزدىڭ كوبى قىرۋار ولجاعا كەنەلۋ ٴۇشىن ەكسپورتقا شىعىپ كەتەدى. ماسەلەن، قازاقستاننىڭ ىشكى نارىعىنا 13 ميلليون توننا مۇناي قاجەت ەكەن. ال ٴبىزدىڭ كومپانيالار سول قاجەتتىلىكتىڭ قانشاسىن وتەيدى؟
Мансұр ХАМИТ (фото)مۇناي جانە گاز ٴمينيسترى ساۋات مىڭبايەۆتىڭ ساۋاتتى ەسەبى بويىنشا بىلاي شىعادى: «قازاقستان جىلىنا 80 ميلليون توننا مۇناي وندىرەدى، سونىڭ 73 ميلليونىن ەكسپورتتايدى. ىشكى نارىققا تەك 7 ميلليونىن قالدىرادى. ال ىشكى قاجەتتىلىك – 13 ميلليون توننا»، – دەيدى ول. ياعني ۋىزىنا جارىماعان قوزىداي بولىپ ٴوز مۇنايىمىزعا ٴوزىمىز جارىماي قالادى ەكەنبىز. وسىدان كەيىن دە بولار، جانارمايعا دەگەن باعا رەسەيدەن كەلەتىن باعامەن «تەرەزەسى تەڭ» بوپ تۇراتىنى. كەشە مۇناي جانە گاز مينيسترلىگىنىڭ پرەمەر-مينيستر كارىم ٴماسىموۆتىڭ قاتىسۋىمەن وتكەن القا ماجىلىسىندە مينيستر ساۋات مىڭبايەۆ وسى ماسەلەنى قاپەرگە سالدى. «مينيسترلىكتىڭ نەگىزگى مىندەتتەرىنىڭ ٴبىرى – مۇناي وڭدەۋشى زاۋىتتارىمىزعا جۇك­تەمەنى كوبەيتتىرىپ، ىشكى سۇرانىستى تولىقتاي قاناعاتتاندىرۋ»، – دەدى ول. مۇناي ٴوندىرۋ دە جىل سايىن ارتىپ كەلە جاتقانىن اتاپ وتكەن مينيستر بىلتىر دا الدىڭعى جىلدان ارتىق مۇناي العانىن ٴسوز ەتتى. ونىڭ ايتۋىنشا، بىلتىر مۇناي وڭدەۋ زاۋىتتارى 13،7 ميلليون مۇناي شيكىزاتىن وڭدەۋ ارقىلى بىلتىرعىدان 12،8 پايىزعا اسىپ تۇسكەن. بەك بىزگە نە بەرەدى؟ تاعى ٴبىر نەگىزگى ماسەلەنىڭ ٴبىرى – ٴبىرىڭعاي ەكونوميكالىق كەڭىستىككە (بەك) ٴوتۋ. بۇعان قاتىستى پرەمەر-مينيستر كارىم ٴماسىموۆ ساۋات مىڭبايەۆقا پارلامەنتكە بارىپ شىعۋدى تاپسىردى. ەرتەڭگى كۇنى ٴبىرىڭعاي ەكونوميكالىق كەڭىستىككە قاتىستى كەلىسىمشارتتاردى راتيفيكاسيالاۋ كەزىندە تۇسىنىسپەۋشىلىكتەر بولماۋ كەرەكتىگىن ەسكەرتتى. ياعني دەپۋتاتتار ٴۇشىن دە، قوعامعا دا ىشكى جانە سىرتقى نارىققا قاتىستى ساياساتىمىز ايقىن بولۋ كەرەك. «سىزگە ايتار تاپسىرمام – پارلامەنتكە ٴوزىڭىز بارىپ، ٴبىرىڭعاي ەكونوميكالىق كەڭىستىكتەن قانداي پايدا تۇسەتىنىن، قانداي مۇمكىندىكتەرىمىز بولاتىنىن ٴتۇسىندىرىپ، دالەلدەپ كورسەتىڭىز»، – دەدى ول. سونداي-اق پرەمەر بەك-تىڭ قۇرىلۋىنا قاتىستى مۇناي ونىمدەرىن ىشكى نارىققا جەتكىزۋدى، سىرتقا شىعاتىن مۇناي ونىمدەرىن رەتتەۋ جانە بەيىمدەۋ ماسەلەسىن قاراۋدى تاپسىردى. «بۇل ەرتەڭگى كۇنى ىشكى جانە سىرتقى نارىققا قاتىستى جۇمىستا­رىمىزدىڭ باعىتتارىن ايقىندايدى»، – دەپ ەسەپتەيدى كارىم قاجىمقان ۇلى. مەملەكەتتىڭ مۇددەسى ٴمۇلت كەتپەسىن مۇناي جانە گاز مينيسترلىگى جەر قويناۋىن پايدالانۋعا قاتىستى 28 كەلىسىمشارتتى بۇزعانىن مالىمدەدى. بۇعان سەبەپ – قارجىلىق مىندەتتەمەلەردى دۇرىس وتەمەگەندىك. «مۇناي جانە گاز مينيسترلىگى بۇرىنعىداي جاڭا كەن ورىندارى مەن تەلىمدەردى بەرۋ جۇمىستارىن عانا ەمەس، سونىمەن قاتار بۇرىن بەكىتىلگەن كەلىسىمدەر بويىنشا دا  جۇمىستاردى رەتتەۋگە كى­رىستى. وسى جەردە ايتا كەتۋ كەرەك، مينيسترلىك بىل­تىر تالاپتاردى ورىنداماعانى ٴۇشىن 28 كەلىسىمشارتتى بۇزدى. بۇل قارجىلىق مىندەتتەمەلەردى ورىنداماۋ سەبەبىنەن بولدى»، – دەدى ساۋات مىڭبايەۆ. بۇل ورايدا، پرەمەر جەر قويناۋىنا قاتىستى عانا ەمەس، جالپى، مۇناي جوبالارىن جۇزەگە اسىرۋ كەزىندە دە قازاقستاننىڭ ەسەسى كەتپەۋى كەرەكتىگىن ەسكەرتتى. «مينيسترلىك – رەتتەۋشى ۆەدومستۆو رەتىندە، ال «قازمۇنايگاز» كومپانياسى اكسيونەر رەتىندە ەلىمىز قاتىسىپ وتىرعان بارلىق ٴىرى كاسىپورىندار بويىنشا، ياعني تشو، قاشاعان، قاراشىعاناق اياسىندا جۇزەگە اسىرىلىپ جاتقان جوبالاردا مەملەكەتتىڭ مۇددەسىن بارىنشا ساقتاپ قالۋى ٴتيىس»، – دەيدى ول. ونىڭ ايتۋىنشا، ينۆەستور كەلىسىلگەن بارلىق تالاپتاردى ورىنداۋ قاجەت. «ەگەر ينۆەستور تالاپتاردى ورىندايتىن بولسا، وندا ٴبىز كەلىسىمشارتتارعا قاتىستى قولداۋ شارالارىن دا قولعا الامىز»، – دەيدى ۇكىمەت باسشىسى. ديقانداردىڭ مۇنايى زاڭداستىرىلۋى قاجەت مينيستر ناۋقان كەزىندەگى جانارماي باعاسىنىڭ شارىقتاپ كەتۋ پروبلەماسى رەتتەلگەنىن ايتتى. اۋىل شارۋاشىلىعى ونىمدەرىن وندىرۋشىلەرگە 2010 جىلى ارزان باعامەن 738 مىڭ توننا ديزەلدىك مۇناي جەتكىزىلگەن. ياعني ٴليترى – 62 تەڭگەمەن، بۇل نارىقتاعى باعادان 5-7 تەڭگەگە ارزان. ۇكىمەت باسشىسى ەندى وسى ماسەلەنى زاڭداستىرىپ الۋ قاجەتتىگىن تاپسىردى. «ەگىن ەگۋ مەن جيناۋ ناۋقانى كەزىندە جانارماي باعاسى كوككە شارىقتاپ كەتەدى. بۇل ماسەلەنى شەشكەن ٴتارىزدىمىز. ەندى سونى زاڭداستىرىپ الۋ كەرەك. ساۋات مۇحامبەت­باي ۇلى، بۇل ماسەلەگە قاتىستى كومەك قاجەت بولاتىن بولسا، «نۇر وتان» پارتياسىن قول­داۋ­عا شاقىرايىق»، – دەگەن ول گاز باعاسىن رەتتەۋ قاجەتتىگىن دە ەسكە سالدى. ازىرگە ورەمىز «ەۋرو-4-كە» عانا جەتىپ تۇر القا ماجىلىسىندە «قازمۇنايگاز» كومپا­نياسىنىڭ باسقارۋشى ديرەكتورى دانيار تيەسوۆ ورەمىز «ەۋرو-4» ستاندارتىنا عانا جەتىپ تۇرعانىن ايتتى. ٴبىرىڭعاي ەكونوميكالىق كەڭىستىككە وتەتىن بولساق، بۇنىمىز باسەكەگە قابىلەتسىز بولىپ قالا­يىن دەپ تۇر. باسەكە دەيمىز-اۋ، ٴتىپتى بەك-كە مۇشە ەلدەردە «ەۋرو-4-كە» شەكتەۋ دە قويىلماق ەكەن. سوندىقتان دا دانيار سۇيىنشىلىك ۇلى بىزدەگى مۇناي وڭدەۋ زاۋىتتارىنا جاڭارتۋلار قاجەت ەكەنىن ەسكەرتتى. «بۇل ٴبىزدىڭ رەسەيلىك جانە بەلورۋستىق زاۋىتتارمەن باسەكەلەس بولۋىمىز ٴۇشىن قاجەت»، – دەيدى. ونىڭ ەسەپتەۋىنشە، بۇعان اجەپتاۋىر قارجى كەرەك. اۆتور: سالتان ساكەن، استانا http://www.alashainasy.kz/society/18071/

ٴبىزدىڭ telegram-پاراقشامىزدا قازاقستاننىڭ ماڭىزدى جاڭالىقتارى. جازىلىڭىزدار!

كوممەنتاريي