BAQ.kz - Қазақстан жаңалықтары USD 384.53 BAQ.kz - Қазақстан жаңалықтары EUR 432.02 BAQ.kz - Қазақстан жаңалықтары RUB 5.9
استانا:

تyبiتi – جiبەك، cyتi – em

ٴالiمساقتان اتا-بابامىز بۇل تۇلiكتi شوپان اتا ۇرپاعىنا تەلiپ، "قوي-ەشكi" دەپ اتاعان. الايدا ەشكiنiڭ تيiمدiلiگiن دە ۇمىتپاسا كەرەك. بۇعان قازاق پەن ايىر قالپاق قىرعىز اراسىندا "تەكەبايەۆ" سىندى تەكتiڭ كەزدەسۋi دالەل بولسا كەرەك. ماسەلەن ومeربەك تەكەبايەۆ دەگەن قىرعىز ساياساتشىسى دا بار.
10 ەشكi تiركەلگەن ٴوڭiر سوناۋ 1982 جىلى وتكەن قازاقستان كومپارتياسى ورتالىق كوميتەتiنiڭ بiر پلەنۋمىندا د. قونايەۆ بiزدiڭ وڭiرگە ەرەكشە شۇيiلگەن كورiنەدi. ەلiمiزدiڭ باسشىسى، ۇلتىمىزدىڭ بiرتۋار ۇلى بىلاي دەپتi: "باتىس قازاقستان وبلىسىندا پايدالانىلماي جاتقان مۇمكiندiكتەر مول. باسقاسى باسقا، ەشكi شارۋاشىلىعىن الايىق. وسى وبلىسپەن كورشiلەس، تابيعاتى بiردەي ورىنبور ايماعىندا ٴتۇبiتتi ٴجۇندi ەشكi باياعىدان ٴوسiرiلiپ كەلەدi. كورشiلەر سودان شاش ەتەكتەن پايدا تاۋىپ وتىر. اسا ساپالى ٴونiمنiڭ كوپ بولiگi وڭدەلگەن كۇيiندە شەتەلگە شىعارىلۋدا. ال سiزدiڭ وبلىستا ستاتيستيكالىق دەرەك بويىنشا... 10 ەشكi تiركەلگەن. بۇل قالاي؟!" – سول سول-اق ەكەن، بiرiنشi باسشىنىڭ ايتقانىن كۇتiپ تۇرعانداي، – دەيدi بۇگiندە وبلىستىق اۋىل شارۋاشىلىعى باسقارماسىنىڭ ٴبولiم باستىعى قالي اقون، – ەشكi تۇلiگiنە كوڭiل اۋدارىلا باستادى. ٴوڭiر جەتەكشiسi م.ىقسانوۆتىڭ تاپسىرماسىمەن بiزدiڭ ماماندار كورشi وبلىسقا بارىپ، iرi-iرi ەشكi شارۋاشىلىقتارىن ارالاپ، ٴشالi توقيتىن فابريكالاردى كورiپ، iسپەن ناقتى ورنىندا تانىستى جانە ارiپتەستەرiمەن تاجiريبە الماستى. سونان كەيiن وبلىس بويىنشا ٴتۇرلi تەكتi ەشكiلەر جينالىنىپ، بiر جەرگە شوعىرلاندىرىلدى. تاڭداۋ شىڭعىرلاۋ اۋدانىنىڭ "المازنىي" كەڭشارىنا ٴتۇستi. ويتكەنi ٴۇش مىڭداي ەشكi جيناعان بۇل كەڭشار ورىنبور وبلىسىنىڭ اسىل تۇقىمدى ەشكi شارۋاشىلىعى – "يۋجنىيمەن" شەكتەس ەدi. "يۋجنىيدىڭ" وزiندە 36 مىڭ اسىل تۇقىمدى جانۋار باعىلىپ جاتتى... ...مiنە، "المازنىيعا" سول كەزدەگi جاس مامان ق.اقون ديرەكتورلىققا تاعايىندالعان. مالدى بiر جەرگە جيناۋ از، جانۋارلاردى ساۋىقتىرۋ قاجەت قوي. العاشىندا كوپ ەشكi سارىپقا شىعىپتى. ناتيجەسiندە جانۋارلار سۇرىپتالىپ، تۇقىمىن اسىلداندىرۋ ٴۇشiن ۆولگوگراد وبلىسى مەن تاۋلى التايدان تەكتi، ٴتۇبiتi ساپالى تەكەلەر اكەلiندi. سوڭىنان اتالعان شارۋاشىلىق ساپالى ٴتۇبiت ساتىپ، تولاعاي تابىسقا كەنەلiپتi. ويتكەنi بiر تەكەنiڭ وزiنەن كەلi جارىم ٴتۇبiت الىنعان. بورتە لاقتى باققان قانداي؟.. ەشكi – ادامزات العاش رەت قولعا ۇيرەتكەن جانۋاردىڭ بiرi. جەر بەتiندە شەكشەك اتا تۇقىمىنىڭ ونشاقتى ٴتۇرi ٴومiر سۇرۋدە. ونىڭ ەتتi، ەتتi-سۇتتi، ٴتۇبiتتi-جۇندi تۇرلەرi الەمدە كەڭiنەن تارالعان. ماسەلەن انگور ەشكiسiنiڭ ٴتۇبiتi ۇزىن جانە جiبەكتەي. زاانين ٴتۇرi – ٴسۇتتi تۇقىم. ەتتi تۇقىم – قىتاي مەن ٴۇندiستاندا، ٴسۇتتiسi – اراب الەمi مەن ەۋروپادا، ٴتۇبiتتiسi – اقش، تۇركيادا كوپ وسiرiلەدi. ٴمۇيiزدi جانۋاردىڭ باستى ەرەكشەلiگi كۇي جانە كۇتiم تالعامايدى. ول ٴشوپتiڭ 547 تۇرiمەن قورەكتەنەدi. شەكشەك اتانىڭ تۇقىمى اياز بەن قاپىرىققا دا ٴتوزiمدi. راس، سىزعا وسال. قويعا قاراعاندا، لاعى تەز وتىعىپ كەتەدi. ٴسۇتتi تۇرلەرiنەن بiر ماۋسىمدا 250-350 ليتر ٴونiم الىنادى جانە جانۋار كەمiندە 7 اي ساۋىلادى. ٴتۇبiتتi تۇقىمنىڭ ەشكiسi بiر ماۋسىمدا 700-800 گرامم ساپالى ٴونiم بەرسە، تەكەسiندە بۇل كورسەتكiش 1200 گرامعا جەتiپ جىعىلادى. تەرiسiنەن شەۆرو، سافيان سىندى جوعارى ساپالى بىلعارى الىنسا، موگەر جۇنiنەن جىلتىر كوستيۋمدەر توقىلادى. ەڭ باستىسى – ەشكi تەز جەرسiنەدi جانە ٴوسiمتال. تۇسiنە قاراي "بورتە"، "جاعال"، "بۋرىل" جانە باسقاشا اتالادى. بiزدەگi احۋال وبلىستىڭ باس زووتەحنيگi قالي اقوننان الىنعان دەرەك بويىنشا، قازiر وڭiردە 209092 باس ەشكi بار. سونىڭ 31222-سi شارۋا قوجالىقتارىنىڭ ۇلەسiندە. قالعان 177870-ى جەكە مەنشiككە تيەسiلi. اقجايىق اۋدانى ەشكiنiڭ سانى جونiنەن وبلىستا بiرiنشi ورىندا تۇر. وسى iرiلەندiرiلگەن اۋدانداعى 54549 ەشكiنiڭ 49665-i جەكەنiڭ قوراسىندا. 32310 باس ەشكiسi بار جاڭاقالا اۋدانى ەكiنشi ورىندا. سونان كەيiنگi كەزەك قازتالوۆكا اۋدانىنىڭ ەنشiسiنە تيiپتi. – ادەتتە بiرەۋلەر ەشكi مالىن مەنسiنبەي، وعان مۇرنىن شۇيiرە قارايدى،-دەيدi قالي اقون اڭگiمەسiندە -تۇبiرiمەن قاتە كوزقاراس. اۋەلدە ەشكi شارۋاشىلىعىمەن تiكەلەي اينالىسقان مامان رەتiندە ايتارىم، ەشكi ٴوزiن-وزi ارتىعىمەن اقتاپ شىعاتىن، مەيلiنشە تيiمدi تۇلiك. وكiنiشتiسi سول، وبلىستا ماقساتتى تۇردە ٴسۇتتi نەمەسە ٴتۇبiتتi-جۇندi ەشكi وسiرەتiن، ونىڭ تۇقىمىن اسىلداندىرۋمەن اينالىساتىن بiردە بiر شارۋاشىلىق جوق. بۇگiن بولماسا، ەرتەڭ سونداي شارۋاشىلىقتاردىڭ بولعانىن قالايمىز. ويتكەنi تۇبiتكە جانە جۇنگە سۇرانىس بار، ول جىلدان جىلعا وسپەسە، كەميتiن ەمەس. ٴسۇتiنiڭ شيپاسى دا بەلگiلi. ٴدامدi ٴارi حولەستەرينi جوققا جۋىق، اعزاعا جەڭiل، سiڭiمدi ەتiن ايتپاعاننىڭ وزiندە. ورىنبورلىق كورشiلەردiڭ اسىل تۇقىمدى بەس-التى ەشكi شارۋاشىلىعىن جويىپ جiبەرمەي، كۇنi بۇگiنگە دەيiن ساقتاپ وتىرۋى تەگiن بولماس. دەمەك، ەجەلگi تۇلiك تيiمدiلiگiن تولىق دالەلدەپ تۇر. سونىمەن... وبلىستا زاۋىت سالۋدىڭ كوزدەلۋi جانە مال شارۋاشىلىعىن دامىتۋداعى سوڭعى كەزدەگi وڭ نىشاندار شەكشەك اتا ۇرپاعىنىڭ دا كەلەشەگiنە دەگەن ٴۇمiتتi ۇكiلەي تۇسكەندەي. كەرەك دەسەڭiز، ەلiمiزدە ەشكi ەتiنەن برەند جاساۋعا دا مۇمكiندiك بار عوي. ويتكەنi اقش، ەۋروپا جانە اراب الەمiندە حولەستەرينi كوپ مايلى ەتتەن گورi ديەتالىق تاعامعا بارعان سايىن ٴمان بەرiلiپ كەلەدi. "تەمiردi قىزعان كەزiندە سوق" دەگەن، سۇرانىس پايدا بولعان ەكەن، ونى دا پايدالانىپ قالساق، كانە. سەرiك ىقسانعالي، قايىرشا قىدىرنيازوۆ، سوعىس ارداگەرi: – بۇرىنعى اۋىل بالاسى رەتiندە ايتارىم، ەشكiنiڭ ەتi دە، ٴسۇتi دە – ەم. ونى ٴوسiرۋ كەرەك. وتە ٴوسiمتال بولعاندىقتان، سانى دا، ساپاسى دا كوبەيسiن! بيسەنعالي امانجولوۆ، وبلىستىق مال دارiگەرلiك زەرتحانانىڭ باس مامانى: – ەشكi ەتiندە جانە سۇتiندە دارۋمەن دە، مينەرالدى زاتتار دا كوپ. ٴتۇبiتi ٴوز الدىنا عوي. ونى وسiرۋگە جانە ۇستاۋعا دا شىعىن كەتپەيدi. ەڭ باستىسى وسى. ەشكiگە بايلانىستى قاناتتى سوزدەر: ەشكi جەيدi ەبەلەك، ەشكiنi جەيدi كەبەنەك; ەشكiنi تۇلەن تۇرتسە، قويشىنىڭ تاياعىنا سۇيكەنەدi. http://www.turkystan.kz/page.php؟page_id=36&id=5650

ٴبىزدىڭ telegram-پاراقشامىزدا قازاقستاننىڭ ماڭىزدى جاڭالىقتارى. جازىلىڭىزدار!

كوممەنتاريي