BAQ.kz - Қазақстан жаңалықтары USD 384.53 BAQ.kz - Қазақстан жаңалықтары EUR 432.02 BAQ.kz - Қазақстан жаңалықтары RUB 5.9
استانا:

قىمباتشىلىقتىڭ بەرەرى بار ما؟

ەلدە ازىق-تۇلىك، وزگە تۇتىنۋ تاۋارلارىن ايتپاعاندا، ىشىمدىك پەن تەمەكى ەداۋىر قىمباتتادى. جۇرتشىلىقتىڭ بۇل تۇرعىداعى بولجامى دا ٴارتۇرلى. بىرەۋلەر قىمباتشىلىقتى ادەتتەگىدەي قابىلدادى. ياعني، ولارعا زەينەت­اقى، جالاقى، ت.ب. جاردەم­اقى­لار­عا ۇستەمە قوسىلعان ۋاقىت-تا باعانىڭ كوتەرىلۋى زاڭدىلىق سەكىلدى. بەيعام. بازبىرەۋلەر ورە تۇرەگەلدى. الايدا، ودان شىق­قان ناتيجەنى كورمەدىك. كەرىسىنشە، جۇرتتى ٴارى-سارى كۇي­گە تۇسىر­گەن قىمباتشىلىق كەي­بىرەۋلەر­گە قۋانىش سىيلادى دەسەك، بالكىم، قۇلاققا تۇرپىدەي تيەر. شىندىعىندا، سولاي.
اسى­رە­سە، اراق-شاراپ باعاسىنىڭ شارىق­تاۋى جاقىن-جۋىقتارى «جىندى سۋدان كەت ٴارى» ەمەستەرگە ٴۇمىت وتىن جاققانداي بولدى. ۇكىمەتتىڭ بۇل باستاماسىن ولار ماسكۇنەمدىك پەن شىلىمقورلىققا تىيىم سالۋدىڭ جولى دەپ قابىل­دادى. ال، كەيبىر ساراپشىلار ونىڭ ەڭ باستى سەبەبىن كەدەندىك وداققا كىرۋىمىزبەن بايلانىستىرسا، كوپشىلىكتىڭ ويىن قۇپتاعانداي سەناتور قۋانىش سۇل­تانوۆ تا مۇنى ۇرپاق بولاشاعى ٴۇشىن جاسالىپ وتىرعان شارۋاعا بالادى. مىسالى، بيىل الكوگول ونىم­دەرىنە قويىلاتىن اكسيز­دەر­­دىڭ مولشەرى 60 پايىزعا كوتەرىل­سە، تەمەكىنىكى 25 پايىزعا ٴوستى. ويت­كەنى، دامىعان ەلدەردە اراق پەن شىلىم قۇنى بىزدەگى­دەن 10 ەسە جوعارى ەكەن. ٴارى بۇل شارا ٴوز جەمىسىن بەرىپتى دە. ياعني، سوڭ­عى ون جىلدىقتا تەمەكى شەگۋشى­لەردىڭ سانى الەم بويىنشا 9،4 پايىزعا تومەندەگەن. ٴبىراق، ساتۋشىلاردىڭ ايتۋىنشا، بىز­دە جىل باسىنان بەرى اراق-شاراپ پەن تەمەكىگە سۇرانىس ازايا قوي­ماپتى. ياعني، ەل حالقىنا بۇل باعا ٴالى دە اسەر ەتپەگەن سىڭايلى. مۇنى ستاتيستيكالىق دەرەكتەر دە جوققا شىعارمايدى. ماسەلەن، سوڭعى جىلدارى ىشىمدىككە ٴۇيىر وتانداستارىمىز 7-8 پايىزعا وسكەن. ٴبىر عانا بىلتىرعى جىلى ٴاربىر قازاقستاندىق ورتاشا ەسەپپەن بەس ليترگە دەيىن تازا سپيرت پايدالانعان. الكوگول ونىمدەرىن وندىرۋ­شىلەر جانە ساتۋشىلار قاۋىمداس­تىعىنىڭ پرەزيدەنتى ٴامىرجان قاليەۆ 2012 جىلدان باستاپ سپيرت­تىك ىشىمدىكتەردىڭ ارنايى دۇكەن­دەردە عانا ساتىلاتىنى تۋرالى توسىن جاڭالىق ايتتى. مۇنى دەپۋتاتتاردىڭ دا قۇپ كورە­تىنىن يۆان چيركاليننىڭ اۋزىنان ەستىدىك. بۇعان قوسا، دەپۋتاتتار قاۋىمى اراق-شاراپ ٴوندىرىسىن تولىق مەملەكەت قولىنا الۋدى ۇسىنىپ وتىر. الكوگولدى ىشىمدىكتەردىڭ باعاسى 2014 جىلعا دەيىن 20-25 پايىزعا وسەتىنى دە بەلگىلى بولدى. جارايدى، بۇل شارانى ەلدەگى ماسكۇنەمدەر مەن شىلىمقورلارعا توسقاۋىل قويۋ ماقساتىندا جۇزەگە اسىپ جاتىر دەيىك، دەگەنمەن، سەنىمنىڭ اقتالار، اقتالماسى ەكىتالاي عوي. ياعني، ىشىمدىك پەن كوك تۇتىنگە تاۋەلدىلەر قاتارىنىڭ سيرەيتىنىن ٴدوپ باسىپ ايتۋ قيىن. سەبەبى، ادام بالاسىنىڭ قانداي جاعدايدا دا  كوڭىل سۇرانىسىن قاناعاتتاندىرۋ جولىندا ەشتەڭەدەن تايىنباسى انىق. سودان بولار، «اراق-شاراپ ونىمدەرىنىڭ قىمباتتاۋى بۇل تۇرعىداعى كولەڭكەلى بيزنەستىڭ ەتەك جايۋىنا اسەر ەتپەي مە؟» دەگەن كۇدىك تە جوق ەمەس. ويتكەنى، ىشىمدىك اتاۋلى دۇكەندەردە اعىل-تەگىل  سامساپ  تۇرعان زاماندا دا قولدان اراق جاساپ، سول ارقىلى قالتاسىن قالىڭداتقانداردىڭ بولعانى بارشاعا ٴمالىم. ال، ونى قاليەۆ ايتپاقشى، ارنايى دۇكەندەردە عانا ساتاتىن بولساق، بازبىرەۋلەر ٴۇشىن كەز كەلگەن ٴۇيدىڭ «ارنايى دۇكەن» بولىپ كەتۋى  عاجاپ ەمەس. جاسىراتىنى جوق، كەزىندە اپالارىمىز  ۇيلەرىندە وتىرىپ-اق اراق جاساپ ساتقان. مۇنى ەسكە الساق، كۇدىكتەنۋدىڭ ٴجونى بار. اراق-شاراپ ىشۋدەن قازاقستان حالقى الەم بويىنشا 8-ورىندا تۇرسا، ىشىمدىك اتاۋلىنىڭ 90 پايىزى بىزگە رەسەيدەن اكەلىنەدى ەكەن. وسىعان وراي، كەيبىر ماماندار كوكەيىندە «شەكارا اشىلىپ، ولار ٴبىزدىڭ اكسيزىمىزبەن كىرەتىن بولسا، وندا مەكەمەلەرىمىز بەن شارۋاشىلىقتارىمىز زيان شەكپەي مە؟» دەگەن دە ٴقاۋىپ جوق ەمەس. ويتكەنى، اتالعان ونىم­دەر باعاسىنىڭ كوتەرىلۋىنە كەدەندىك وداقتىڭ تىكەلەي اسەرى بار كورىنەدى. كاسىپكەرلەردىڭ تاۋەلسىز قاۋىمداستىعىنىڭ ۆيسە-پرەزيدەنتى تيمۋر نازحانوۆ وداق­قا كىرگەننەن كەيىن كورشى ەلمەن تەڭەسكەنگە دەيىن باعانىڭ وسەتىنىن ايتادى. ٴبىراق، ول اراق-شاراپ باعاسىنىڭ الكوگولدى ونىمدەردى تۇتىنۋشىلارمەن كۇرەس ٴۇشىن ەمەس، سالىق ەسەبىنەن ەل قازىناسىن مولايتۋ ماقساتىندا كوتەرىلگەنىن تىلگە تيەك ەتەدى. قالاي دەگەندە دە، كەدەندىك وداق­تىڭ جاڭا تالابى نەمەسە بيۋدجەتتى مولايتۋ قاي-قايسىسى بولسىن ماسكۇنەمدىكتىڭ ازايۋىنا سەپتىگىن تيگىزسە يگى، ارينە. جالپى ستاتيستيكا بويىنشا، ەل حالقىنىڭ 35 پايىزى الكوگول ونىمدەرىن تۇتىناتىندار قاتارىنا جاتادى. ال، تەمەكىگە اۋەستەر – 5 ميلليونعا جۋىقتايدى. الكوگولدىك ونىمدەردى ساتۋ سالاسىنداعى قۇقىقبۇزۋشىلىقتار ٴۇشىن قىل­مىستىق جاۋاپكەرشىلىك ەنگىزۋ دە زامان تالابى. دامىعان ەلدەردىڭ بارلىعىندا دەرلىك اراق-شاراپ ٴوندىرۋ سالاسى مەملەكەتتىك بيۋدجەتتىڭ تابىستى بولىگىن قۇرايدى. سوندىقتان، بۇعان مەملەكەت قانا ەمەس، سالاۋاتتى ٴومىر سالتىن اڭسايتىن قاراپايىم جۇرتشىلىق، سالىق ەسەبىنەن بايىعىسى كەلەتىن قازىنا، پايدا تابۋدى كوزدەيتىن كاسىپكەر دە نەمقۇرايدىلىق تانىتا المايدى. تۇيمەگۇل سماعۇلقىزى، «زاڭ گازەتى» http://zan.zanmedia.kz/index.php؟option=com_content&view=article&id=2642:2011-02-01-06-32-21&catid=63:1&itemid=16

ٴبىزدىڭ telegram-پاراقشامىزدا قازاقستاننىڭ ماڭىزدى جاڭالىقتارى. جازىلىڭىزدار!

كوممەنتاريي