BAQ.kz - Қазақстан жаңалықтары USD 384.53 BAQ.kz - Қазақстан жаңалықтары EUR 432.02 BAQ.kz - Қазақстан жаңалықтары RUB 5.9
استانا:

كەدەندىك وداققا مۇشە ەلدەرگە ورتاق ۆاليۋتا قولدانىسقا ەنۋى مۇمكىن

كەدەندىك وداققا مۇشە ٴۇش ەلدىڭ اراسىندا 2012 جىلدان باستاپ ٴبىرتۇتاس ەكونوميكالىق كەڭىستىك قۇرىلاتىن بولسا، ورتاق ۆاليۋتانىڭ دۇنيەگە كەلۋى دە الىس ەمەس دەگەن اڭگىمە شىعا باستادى

پەتەربۋرگ حالىقارالىق ەكونوميكالىق فورۋمىندا ٴبىزدىڭ ۇلتتىق بانك باسشىسىنىڭ ورىنباسارى دانيار اقىشەۆ كوپ ۇزاماي ٴۇش ەل اراسىندا ورتاق ۆاليۋتا قابىلداۋ تۋرالى اڭگىمەنىڭ قوزعالاتىنىن اشىق ايتىپ قالدى. ونىڭ پىكىرىنە قۇلاق تۇرەتىن بولساق، «ٴبىزدىڭ ەلدەرىمىزدىڭ قارجى نارىعىن ۇيلەستىرۋگە ىقپال ەتەتىن كەلىسىمدەر بار، ەگەر سول ەرەجەلەر جۇزەگە اساتىن بولسا، ورتاق ۆاليۋتا تۋرالى دا مىندەتتى تۇردە اڭگىمەلەر بولادى». ٴۇش ەل وزدەرىنىڭ ۆاليۋتالىق ساياساتىن ۇيلەستىرۋى ٴتيىس، قازاقستان مەن رەسەيدىڭ ەكونوميكاسى قۇرىلىمى جاعىنان بىر-بىرىنە وتە جاقىن، سونىمەن قاتار باعامدىق ساياساتقا اسەر ەتەتىن جاعدايلار دا وتە جاقىن ەكەندىگىن تىلگە تيەك ەتە وتىرا، اقىشەۆ مىرزا بەلارۋستاعى داعدارىستىق جاعدايدى اينالىپ وتە المايدى. «ٴبىزدىڭ ەلدەرىمىز ٴبىر-بىرىنىڭ تاعدىرىنا بەي-جاي قاراي المايدى» دەيدى ول.
ٴۇش ەل اراسىنداعى كەدەندىك وداق جاقىن كۇندەرى ٴوز جۇمىسىن تولىق باستايتىنى جونىندە بارلىق وقىرمان حاباردار. ال كەلەسى جىلى ٴبىرتۇتاس ەكونوميكالىق كەڭىستىك تۇساۋىن كەسەدى دەپ كۇتىلۋدە. تۇساۋى كەسىلمەي جاتىپ، ورتاق ۆاليۋتا تۋرالى كەسىمدى پىكىر نەمەسە تۇجىرىم جاساۋ-تىم ەرتە. ەۋرووداققا بىرىككەن مەملەكەتتەردىڭ ورتاق ۆاليۋتاعا (ەۆرو) كوشۋ پروسەسىنىڭ نەشە جىلعا سوزىلعانىن ەسكەرەتىن بولساق، ٴبىزدىڭ ۇلتتىق ۆاليۋتامىزدان باس تارتىپ، ٴۇش مەملەكەتتىڭ ورتاق ۆاليۋتاسىن مويىنداۋعا دەيىن جەتۋىمىز ٴۇشىن ٴبىراز وزەننىڭ سۋى تارتىلاتىنداي ۋاقىت بولاتىن شىعار دەگەن ۇمىتتەمىز. سەبەبى بىر-بىرىمەن تىعىز ورنالاسقان، بىرىنە-بىرى ەكى-ۇش ساعاتتىق جول ارقىلى وتە بەرەتىن شاعىن-شاعىن مەملەكەتتەردىڭ ەكونوميكاسى مەن مەنتاليتەت ايىرماشىلىقتارى دا بولار-بولماس ەكەندىگىنە قاراماستان، ورتاق ۆاليۋتاعا كوشۋ شەشىمىن ٴبىراۋىزدان قۋاتتاۋلارىنا باقانداي 30 جىل ۋاقىت كەتكەن. ايرانداي ۇيىعان جانە دامىعان ەۋروپالىق مەملەكەتتەر بولىپ ەسەپتەلەتىن ەۋرووداقتىڭ ىرگەتاسىن داعدارىستىڭ قالاي شايقالتىپ، گرەكيا، يسپانيا سەكىلدى ەلدەردىڭ وداققا قالاي ماسىل بولعانىن كوزىمىز كورىپ وتىر. ٴبىرى ٴۇشىن-بارى، ٴبارى ٴۇشىن-بىرى دەگەن پرينسيپپەن ٴومىر سۇرەمىز دەگەن وداقتىڭ كەيبىر مۇشەلەرى گرەكياعا قول ۇشىن بەرۋدەن باس تارتىپ، اتالعان مەملەكەت بار بايلىعىن ساتۋعا كوشتى. ال اقىشەۆ مىرزا ورتاق ۆاليۋتانى ٴبىرتۇتاس ەكونوميكالىق كەڭىستىككە ەنگىزۋ ينتەگراسيانىڭ قانشالىقتى دامىعانىنا تىكەلەي بايلانىستى بولماق ەكەنىن جانە سول ينتەگراسيانىڭ سوڭعى جىلدارى كوز ىلەسپەس جەدەلدىكپەن دامىپ كەلە جاتقانىمەن ٴوز پىكىرىن دايەكتەيدى.
وسىدان ٴۇش اي بۇرىن رەسەيدىڭ ۆيسە-پرەمەرى يگور شۋۆالوۆتىڭ كەدەندىك وداققا مۇشە ەلدەردىڭ ورتاق ۆاليۋتاعا ٴتۇبى ٴبىر كوشەتىنى جايىندا مالىمدەگەنىن ٴىnfox.ru اگەنتتىگى جاريالادى. سول جولى شۋۆالوۆ پەرسپەكتيۆادا ٴبىرتۇتاس ۆاليۋتالىق كەڭىستىكتىڭ بولاتىنىن جوققا شىعارمايتىنىن جانە ونىڭ رەسەيلىك باسشىلاردىڭ رەسەي ايماعىندا حالىقارالىق قارجى ورتالىعىن قۇرۋ تۋرالى يدەياسى مەن ٴرۋبلدىڭ حالىقارالىق رەزەرۆتىك ۆاليۋتا بولۋعا ٴۇمىتى بار ەكەندىگىنە سايكەس كەلەتىنىن اشىق ايتادى. ونىڭ پىكىرى بويىنشا، كەدەندىك وداقتىڭ ورتاق ۆاليۋتاسى مىندەتتى تۇردە رۋبل بولماق.
كەدەندىك وداققا مۇشە بولعىسى كەلەتىندەردىڭ بولاشاقتا قاتارى كوبەيۋى مۇمكىن ەكەندىگىن جوققا شىعارا المايمىز. ەۋرووداق تاريحىنا كوز جىبەرەتىن بولساق، ونىڭ مۇشەسى العاشقى كەزدە بەس-التى عانا ەل بولعانىن كورەمىز. «بىرتە-بىرتە شەكاراسىن كەڭەيتكەن وداق بۇگىندە پلانەتاداعى ەڭ دامىعان ينتەگراسيالى وداق بولىپ وتىر. بىرلەسىپ قيمىل جاساپ، ەكونوميكانى بىرلەسىپ دامىتقاننىڭ پايداسى دا مول. ٴبىراق الدىمەن مۇشە ەلدەردىڭ اراسىنداعى ەكونوميكالىق ايىرماشىلىقتار مەن الشاقتىقتاردىڭ ٴبىر جۇيەگە كەلتىرىلۋىن جۇزەگە اسىرۋ قاجەت. سودان كەيىن ەگەر ورتاق ۆاليۋتا بولاتىن بولسا، ٴبىزدىڭ ٴبارىمىز دە ۇلتتىق ۆاليۋتانى ۇمىتۋىمىز كەرەك. ياعني ٴوز بيلىگىمىزدى، قۇندىلىقتارىمىزدى ورتاق ۇلتتىق بانكتىڭ قانجىعاسىنا بايلاپ بەرۋگە ٴتيىسپىز. ٴبىز بۇعان دايىنبىز با؟ ماسەلە وسىندا. ياعني ٴبىرتۇتاس ەكونوميكالىق كەڭىستىكتەگى مەملەكەتتەردىڭ حالىقتارىنىڭ قولداۋى بۇل جەردە شەشۋشى ٴرول اتقارۋى ٴتيىس. مىسالى، مارچەنكو مىرزا قازىرگى اتقارىپ وتىرعان بارلىق قۇزىرىڭدى قۇرىلاتىن ورتاق ۇلتتىق بانككە بەرەسىڭ دەگەنگە قالاي قارايدى؟ سونىمەن قاتار مىسالى، رەسەيدىڭ ورتالىق بانكى مەمدۋما الدىندا ەسەپ بەرەدى، ٴبىزدىڭ ۇب تەك ەلباسىنىڭ الدىندا عانا ەسەپ بەرەدى. وسىنداي ايىرماشىلىقتاردى ٴبىر جۇيەگە كەلتىرمەي جاتىپ، ورتاق ۆاليۋتا جايىندا اڭگىمەنىڭ ٴوزىن ارتىق دەپ ەسەپتەيمىن. قانشا جەردەن، اقىشەۆ مىرزا ايتقانداي، ينتەگراسيالانۋ پروسەسى كوز ىلەسپەس جىلدامدىقپەن ٴجۇرىپ جاتقانىنا قاراماستان، ەسكەرمەۋگە بولمايتىن وسىنداي جاعدايلار بار. ورتاق ۆاليۋتاعا بولاشاقتا كەڭىستىككە كىرەتىن ٴبىر ەلدىڭ اقشاسى يە بولماۋى كەرەك. ونداي جاعدايدا ورتاق ٴتىل تابىسۋدىڭ مۇمكىن بولماي قالاتىنىن ۇمىتپاعانىمىز ٴجون. ەۋرووداقتىڭ ورتاق ۆاليۋتاسى - ەۆرو. وداققا مۇشە ەلدەردىڭ بىردە-بىرىنىڭ ۇلتتىق ۆاليۋتاسىمەن اتالعان جوق. سوندىقتان رەسەيلىك رۋبلگە دە بۇل ماسەلەدە باسىمدىق بەرىلۋى مۇمكىن ەمەس جاعداي. جالپى، ٴبىر جەڭنەن قول، ٴبىر جاعادان باس شىعارا وتىرىپ، ەكونوميكانى دامىتساق، جامان بولمايتىنىمىز راس. ونداي جاعدايدا ورتاق ۆاليۋتا دا ٴوز رەتىمەن، جولىمەن، ٴبىر ەل مەن ەكىنشى ەل اراسىنا سىنا قاقپايتىنداي بولىپ كەلىپ جاتسا، ەشكىمنىڭ تالاسى جوق. ول ٴۇشىن باسشىلار مەن ساياساتكەرلەر ٴبارىن ويلاستىرىپ بارىپ، قادام جاساۋى ٴتيىس» دەيدى ەكونوميكا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى زيابەكوۆ.
ازىرشە، جوعارىداعى ساياسي دەڭگەيدە ٴارتۇرلى پىكىر بولىپ تۇرعان كەزدە ورتاق ۆاليۋتا ەنگىزۋ جونىندە اڭگىمە قوزعاۋدىڭ تىم ەرتە ەكەنىنە قاراماستان، ول تۋرالى پىكىرلەر ايتىلا باستاۋدا.
الما مۇحامەدجانوۆا

http://www.aikyn.kz/index.php؟option=com_content&task=view&id=8645&itemid=2


ٴبىزدىڭ telegram-پاراقشامىزدا قازاقستاننىڭ ماڭىزدى جاڭالىقتارى. جازىلىڭىزدار!

كوممەنتاريي