BAQ.kz - Қазақстан жаңалықтары USD 384.53 BAQ.kz - Қазақстан жаңалықтары EUR 432.02 BAQ.kz - Қазақстан жаңалықтары RUB 5.9
استانا:

قازاق استىعى قىتايعا نەگە جەتپەي وتىر؟

قازاقستاننىڭ قىتايعا استىق ەكسپورتتاۋعا تالپىنىسى ناتيجەسىز بولىپ وتىر. بۇل پىكىردى پرەمەر-مينيستردىڭ ورىنباسارى –يندۋستريا جانە جاڭا تەحنولوگيالار ٴمينيسترى اسەت يسەكەشەۆتىڭ توراعا­لىعىمەن وتكەن ەكسپورتتاۋشىلار كەڭەسى وتىرىسىندا «ازىق-تۇلىك كەلىسىمشارت كورپوراسياسى» اق باسقارماسى ٴتور­اعاسىنىڭ ورىنباسارى بەيبىتحان قابدىراحمانوۆ ٴمالىم ەتتى.
– جاسىراتىنى جوق، – دەدى ب. قاب­دىراحمانوۆ. – 2009 جىلدان باستاپ، بيدايىمىزدى قىتاي ارقىلى وڭتۇستىك– شىعىس ازيا ەلدەرىنە ەكسپورتتاۋعا تالپىنىس جاساپ جاتىرمىز. ٴبىراق، ناتيجە جوقتىڭ قاسى. ويتكەنى قىتاي جاعىنىڭ استىقتى تاسىمالداۋداعى تالابى وتە قاتاڭ بولىپ تۇر. ولاردىڭ ٴتارتىبى بويىنشا ٴبىز بيدايدىڭ ٴبارىن ارنايى جاسالىنعان قاپقا قاپتاپ، كونتەينەرگە سالىپ، سوسىن بارىپ استىق تاسىمالدايتىن ۆاگونعا تيەۋىمىز كەرەك. ودان قالدى شەكاراعا كەلگەندە ۆاگون دوڭعالاعىن ايىرباستاۋ قاجەت. مۇنىڭ ٴبارى اقشا تۇرادى. تەك دوڭعالاقتى ايىرباستاۋ بيدايدىڭ 1 تونناسىن 50 دوللارعا قىمباتتادى. دۇنيەجۇزى بويىنشا قىتاي حالىق رەسپۋبليكاسى – استىق وندىرۋدە الدىڭعى قاتارداعى مەملەكەتتەردىڭ ٴبىرى. ولار جىل سايىن اۆستراليا، كانادا جانە اقش-قا 150 ميلليون توننادان استام بيداي جونەلتەدى. سوندا ٴبىزدىڭ 1–2 ميلليون توننا استىعىمىز ولارعا قاجەت پە، جوق پا، دەگەن زاڭدى سۇراق تۋىندايدى. ەكسپورتتاۋشىلار كەڭەسىندە «قازاگرو» ۇلتتىق كومپانياسى ٴتوراعاسىنىڭ ورىنباسارى ليليا مۋسينا دا ورىندى پىكىر ٴبىلدىردى. مەنىڭ ويىمشا، – دەدى ل. مۋسينا اۆستراليا مەن اقش-قا اي سايىن 10 مىڭ توننا استىق ساتىپ جاتقان قىتايمەن باسەكەلەستىككە بارا المايتىندىعىمىز ايدان انىق، سوندىقتان بۇل باعىتتاعى بولاشاعىمىز بۇلدىر بولىپ تۇر. دەمەك، قىتاي شەكاراسىندا استىق تەرمينالىن سالۋدىڭ تيىم­دىلىگى قانشالىقتى قاجەت، – دەپ ويىن تۇيىندەدى ول. بۇل پىكىردى «استىق ونىمدەرى وداعىنىڭ» پرەزيدەنتى ەۆگەنيي گان دا قولدادى. ٴوز سوزىندە ول ەلىمىزدىڭ باتىسىندا، يران باعىتىندا «وزەن – تۇرىكمەنستان مەملەكەتتىك شەكاراسى» تەمىرجول جەلىسى سالىنىپ جاتقاندىعىن ايتا كەلىپ: «قۇ­رىلىس اياقتالعاننان كەيىن قىتاي باعىتى بىزگە قىزىعۋشىلىق تانىتپايتىن بولادى. ويتكەنى تاياۋ شىعىس پەن يرانعا تىكەلەي شىعۋ ارقىلى استىقتىڭ ەكسپورت كولەمى ارتادى»، – دەدى. اۋىل شارۋاشىلىعى مينيسترلىگى يران ەلىنىڭ قۇزىرلى ورگاندارىمەن، جاۋاپتى مەكەمەلەرىمەن كەلىسسوزدى ناتيجەلى جۇرگىزۋدە. ٴقازىر قازاقستان بيدايى ول ەلدىڭ كەدەنىنەن توسقاۋىلسىز ٴوتىپ جاتقان كورىنەدى. مامانداردىڭ ايتۋىنشا، يراندىقتار قازاق كاسىپكەرلەرىمەن پالەنباي تونناعا كەلىسىمشارت جاساستى دەپ، كەسىپ ايتۋعا بولمايدى. ولارعا قانشا بيداي قاجەت، سونشا ٴونىم بەرۋگە ٴبىزدىڭ جاعدايىمىز بار كورىنەدى. ٴقازىر ٴبىزدىڭ ەلىمىزدىڭ سىرتقا 6-8 ملن. توننا بيداي ەكسپورتتاۋعا شاماسى جەتەتىنىن ايتادى. سوڭعى مالىمەتتەرگە قاراعاندا، ٴقازىر قامبادا 12 ميلليون توننا استىق جاتىر. مۇنىڭ 5-6 ملن. تونناسى ىشكى قاجەتتىلىكتى وتەيتىنىن ەسكەرسەك، ەكسپورتتىڭ جولىن كۇتىپ جاتقان ٴالى دە 5-6 ملن. توننا استىق جاتىر دەگەن ٴسوز. شىندىعىن ايتساق، استىق ساتۋدىڭ اۋرەسى ۇكىمەتتى دە سارساڭعا سالىپ وتىر. بيداي – ٴبىزدىڭ ەلىمىزدىڭ باستى بايلىعىنىڭ ٴبىرى. «ارپا-بيداي اس ەكەن، التىن- كۇمىس تاس ەكەن» دەمەكشى ٴار ٴۇيدىڭ كۇندەلىكتى داستارحانىنان تابىلاتىن ٴبىر ٴۇزىم نان وتباسى تىرشىلىگىنىڭ وتىن سوندىرمەيتىن ٴۇمىت شىراعى ەمەس پە؟ ولاي بولسا، استىق وسىرەتىن ديقاندارعا جاناشىرلىقپەن قاراۋ – مەملەكەتتىڭ باستى پارىزى دەسەك تە، سوڭعى جىلدارى شارۋا قوجالىقتارى «جارعاق قۇلاعى جاستىققا تيمەي» ماڭداي تەرىمەن وسىرگەن استىعىن دۇرىس باعاعا ساتا الماۋى ورىندى رەنىشتەرىن تۋعىزۋدا. ەلىمىزدەگى اگروونەركاسىپ سالاسىنداعى مەنەدجەرلىك جۇمىستىڭ مانسىزدىگى مەن السىزدىگى قاراپايىم ەگىنشىلەردى تىعىرىق­قا تىرەۋدە. سەبەبى، سولتۇستىك ٴوڭىر ديقان­دارىنىڭ 80 پايىزى بىلتىرعى استىعىن ساتا الماي اقشانىڭ جوقتىعىنان كۇندە­لىكتى قانت-شايىن الا الماي وتىر. ٴقازىر شەنەۋنىكتەر 20-30 مىڭ گەكتار ەگىنى بار وليگارحتاردىڭ عانا قامىن ويلايدى. ال، ٴومىرباقي اۋىلدا تۇرىپ 500-300 گەكتارعا ەگىن سەۋىپ، از دا بولسا ەڭ­بەگىنىڭ زەينەتىن كورىپ وتىرعان شاعىن شارۋالارعا قامقور قولىن سوزاتىنداردىڭ بولماۋى وكىنىشتى-اق. ٴقازىر، كەدەن وداعىنا بىرىگۋگە بايلانىستى ەلىمىزدەگى ازىق-تۇلىك باعاسىنىڭ كۇرت قىمباتتاۋى ۇكىمەتتى دە الاڭداتىپ وتىرعاندىعى بەلگىلى. ونىڭ ۇستىنە قىتايدان ارزانعا اكەلەتىن جەمىس-جيدەكتەر مەن باسقا دا ازىق-تۇلىكتەردىڭ باعاسى بيىل قانداي بولماق؟ جۇرتشىلىقتى، ياعني ساۋدا-ساتتىقپەن اينالىساتىن كاسىپكەرلەردى وسى ماسەلە قاتتى الاڭداتىپ وتىر. جالپى 2011 جىلى قازاقستان مەن قىتاي ارا­سىنداعى ساۋدا-ساتتىقتى رەتتەۋ ٴۇشىن كۇنشىعىس ەلىندە «kaznex invest» اگەنتتىگىنىڭ وكىلدىگى اشىلاتىن بولدى. ماعجان سادىحان ۇلى. http://dmk.kz/؟p=7053

ٴبىزدىڭ telegram-پاراقشامىزدا قازاقستاننىڭ ماڭىزدى جاڭالىقتارى. جازىلىڭىزدار!

كوممەنتاريي