BAQ.kz - Қазақстан жаңалықтары USD 384.53 BAQ.kz - Қазақстан жаңалықтары EUR 432.02 BAQ.kz - Қазақстан жаңалықтары RUB 5.9
استانا:

«قارا التىننىڭ» باررەلى 100 دوللاردان استى، ونىڭ ەلگە پايداسى بار ما؟

مۇناي باعاسى 2008 جىلدان بەرى ٴبىرىنشى رەت قايتا كوتەرىلىپ، جۋىردا «قارا التىننىڭ» ٴبىر باررەلىنىڭ قۇنى 100 دوللاردىڭ ۇستىنە شىقتى. تەڭگەنىڭ اقش دوللارىنا قاتىستى باعامى دا وزگەرە باستادى. وتكەن اپتادا ونىڭ ىشكى رىنوكتاعى مولشەرى 147 تەڭگە بەلگىسىنەن تومەن ٴتۇستى. مۇنايدىڭ ٴبىر باررەلىنىڭ الەمدىك باعاسى 100،82 دوللار بولىپ دۇرىلدەپ تۇر. ساراپشىلار ونىڭ ودان ٴارى ٴوسۋ مۇمكىندىگىن بولجاپ وتىر. بۇل جاقسى ما، الدە عالامدىق ەكونوميكا ٴۇشىن زياندى ما؟
اۋەلى قازاقستاندا قانشا مۇناي جانە گاز وندىرىلگەنىنە شولۋ جاساساق. 1992 جىلدان باستاپ، 2010 جىلدى قوسقاندا، ەلىمىزدە 848،6 ملن تون­نا مۇناي جانە 320،6 ملرد تەك­شە مەتر گاز شىعارىلدى. ەسەپ بو­يىن­شا، قازاقستان مۇنايشىلارى 2012 جىلدىڭ ورتاسىندا ميلليارد توننالىق مەجەگە جەتەدى. ۇكىمەت ەلىمىزدىڭ وسىنداي تابيعي بايلىعىن ەكونوميكانىڭ باسقا سالالارىن دا­مىتۋعا، الەۋمەتتىك ماسەلەلەرگە ٴتيىمدى جۇمساپ وتىر. ستاتيستيكا اگەنتتىگىنىڭ جەدەل دەرەكتەرىنە سۇيەنسەك، 2010 جىلدىڭ قاڭتارىنان باستاپ، جەلتوقساندى قوسىپ ەسەپتەگەندە، 79،517 ملن توننا مۇناي جانە 37،141 ملرد تەكشە مەتر گاز وندىرىلگەن. شيكى مۇناي جانە تابيعي گاز ٴوندىرىسىنىڭ كولەمى اقشاعا شاققاندا 2010 جىلى 6،05 تريلليون تەڭگەنى قۇراپ، دوللارمەن ەسەپتەگەندە 41،2 ميللياردقا جەتكەن. بۇل ىشكى جالپى ٴونىمنىڭ وسۋىنە ىقپال جاساپ، قازاقستاننىڭ حالىقارالىق رەزەرۆىن بۇگىندە 60 ميللياردقا جەتكىزۋگە مۇمكىندىك بەردى. 2011 جىلدىڭ ەكونوميكالىق سايا­ساتىنىڭ باسىمدىقتارى قازاقستان ەكونوميكاسىنىڭ باسەكەگە قابى­لەت­تى­لىگىن ارتتىرۋ، ەكونوميكانى ىرىقتاندىرۋعا ارنالعان باعدار­لا­مانى جۇزەگە اسىرۋ، حالىقتى تۇراقتى جۇمىسپەن قامتاماسىز ەتۋ جانە كىرىستەرىن ٴوسىرۋ مەن ادام كاپيتالىن دامىتۋ بولىپ تابىلادى. 2010 جىلى ىشكى جالپى ٴونىمنىڭ ٴوسىمى مۇنايدىڭ دۇنيەجۇزىلىك باعاسى، ياعني، ٴبىر باررەل مۇنايدىڭ 50 دول­لار بولۋىنا بولجانىپ، ٴىجو كو­لەمى كۇتكەندەگىدەن اسىپ ٴتۇستى. جال­پى ىشكى ٴونىم ٴوسىمى 2010 جىلى 7 پا­يىز، ونەر­كاسىپ ٴوندىرىسى – 10 پايىز، وڭدەۋ ونەركاسىبى 19 پايىز مولشەردى قۇرادى. ۇكىمەت 2011 جىلعى ٴىجو ٴوسىمىن 4-5 پايىز دەڭگەيىندە، ينفليا­سيا ٴدالىزى دەڭگەيىن 6-8 پايىز مول­شە­رىن­دە جوسپارلاپ وتىر. ٴار جىلعى رەس­پۋبليكالىق بيۋدجەت نەگىزىنە الەمدىك مۇناي باعاسى الىنادى. ۇكىمەت ٴدال وسى ماسەلەگە كەلگەندە ٴجيى قاتەلەسەدى. مىسالى، الەمدىك قارجى داعدارىسى قىسقان 2008 جىلى بيۋدجەت ىرگەتاسىنا مۇنايدىڭ 1 باررەلى 60 دوللار قۇراۋى ەسەپكە الىنسا، كەيىن «قارا التىن» قۇنى قۇلدىراپ، بيۋدجەتتى قاي­تا قاراۋعا ٴماجبۇر بولدى. تاعى شەگىنىس جاساساق، توقسانىنشى جىلدارى مۇنايدىڭ 1 باررەلى 9-12 دوللاردى عانا قۇراعانى ەستە. ستاتيستيكا دەرەكتەرىنەن بايقا­لاتىنى، بيىلعى رەسپۋبليكالىق بيۋدجەت مۇنايدىڭ 1 باررەلى 67 دوللارعا ساتىلۋىنا ەسەپتەلگەن. الايدا، مۇ­ناي­دى وتكىزۋ كىرىسى بۇدان جوعارى. دەگەنمەن، ساياسي جانە ەكونوميكالىق جاعدايلارعا بايلانىستى عالامدىق مۇناي باعاسى قۇبىلىپ تۇرادى. قا­زىر­گى ەگيپەتتەگى ۇكىمەتكە حالىق نارا­زى­لىعى، مۇناي تيەگەن تانكەرلەر اعىلىپ وتەتىن سۋەس كانالىنىڭ جابىلىپ قالۋ ٴقاۋپى «قارا التىن» باعاسىن ودان ٴارى اسپانداتىپ وتىر. ەسەپ بويىنشا قازاقستان مۇنا­يى­نىڭ ٴبىر تونناسى 76 مىڭ تەڭگەنى (516 دوللار) قۇرايدى. ال، ٴبىر باررەل برەنت ماركالى مۇنايدىڭ قۇنى 100 دوللارعا جەتكەندە، الەمدىك رىنوكتاعى «قارا التىننىڭ» 1 تونناسى 761 دوللاردان اسىپ تۇسەدى. باسقالارمەن سالىستىرساق، كور­شى­مىز رەسەيدىڭ 2011 جىلعا ارنالعان بيۋدجەتى مۇنايدىڭ ٴبىر باررەلى 75 دوللار ەسەبىندە نەگىزگە الىنعان. 2008 جىلى رەسەي ۇكىمەتى دە جاڭىلىسىپ، بيۋدجەتتەرىن بىرنەشە رەت قايتا قارادى. رەسەي مۇنايى قازاقستانمەن سالىستىرعاندا ارزانعا وندىرىلەدى. رەسەي ۇكىمەتى «بيىل ۇلتتىق ٴال-اۋقات قورىنا 600-700 ملرد رۋبل قوسىلادى» دەپ بولجام جا­ساپ وتىر. قازاقستان جوباسى ازىرگە جا­ريا­لانعان جوق. وتكەن جىلدىڭ سوڭعى توقسانىندا شيكىزات تاۋارلارىنىڭ باعاسى ٴبىرشاما وسكەنىمەن، ۇلتتىق ۆاليۋتا باعامىن وزگەرتۋگە ىقپال ەتە المادى. قىركۇيەك پەن قازاندا لوندون بيرجاسىندا ٴبىر باررەل مۇناي 80، جەلتوقساندا 90 دوللاردان اسىپ تۇسسە دە، 1 دوللار – 147،50 تەڭگە بەلگىسىنەن اۋىتقىعان جوق. الايدا، قاڭتار ايىندا تەڭگەنىڭ باعا­لىق بەلگىسى ەۋرو جانە رەسەي رۋبلىنە قاتىستى ٴوستى. 20 قاڭتاردا ەۋرو جانە ٴرۋبلدىڭ رەسمي باعامى وزگەرىپ، تيىسىنشە، 197،75 تەڭگە جانە 4،93 تەڭگە بولدى. ايتپاقشى، داۆوس فورۋمىندا ەۋرونىڭ بولاشاعى ۇلكەن اڭگىمە تۋدىرىپ، ەۋرووداق ەلدەرىنىڭ ٴوز ۇلتتىق ۆاليۋتالارىنا قايىرا ورالۋ مۇمكىندىگى تالقىعا ٴتۇستى. سەبەبى، وتكەن جىلى گرەكيا مەن يرلانديا قارجى قازانى ورتاق دەپ، بورىشقا بەلشەسىنەن باتسا، بيىل ونىڭ ساپىنا پورتۋگاليا جانە يسپانيا قوسىلاتىن سىڭايى بار. ساراپشىلار تاياۋ ۋاقىتتا مۇناي قۇنى دوللار جۇزدىگى دەڭگەيىنەن ورلەي بەرەدى دەسە، مۇنايدىڭ ٴبىر باررەلىنىڭ باعاسى 95 دوللاردان اس­قا­نىن الەمدىك ەكونوميكاعا شىن مانىندە تونەتىن ٴقاۋىپ دەپ ەسەپتەيدى. ال، تەڭگەنىڭ دوللارعا قاتىستى الماستىرۋ باعامى بولاشاقتا نىعايا تۇسپەك. كوپشىلىك 2009 جىلعى اقپان ايىنداعى دوللاردىڭ ٴبىر ساتتەگى دەۆالۆاسيا­سىنان قاۋىپتەنەدى. الەم مۇناي دول­لارىنىڭ ەشتەڭەمەن قامتاماسىز ەتىل­مەي ٴوسۋىن، 2008 جىلعى قارجىلىق داع­دارىستان دا قاتال جاعدايعا دۋشار ەتە مە دەپ، مازاسىز كۇي كەشە باستادى. ساراپشىلار مۇنايدىڭ ٴبىر باررەلى 100 دوللارعا ناۋرىز ايىندا جەتەتىندىگىن جورامالداسا، ونىڭ قازىرگى قارقىنى الدىنا اي سالىپ ٴوسىپ كەلەدى. كوپتەگەن ەلدەر ەنەرگەتيكالىق كىرىستىڭ كوبەيگەنىن قالاعانىمەن، ونىڭ سوڭى جاقسىلىققا اپارمايتىنىن ىشتەرى سەزىپ وتىر. ٴبىراق، مۇنايدى سىرتقا شىعارۋدى باقىلايتىن ۇيىم وپەك-تىڭ ٴوزى ەشقانداي شارا قابىلداماي وتىر. دەمەك، بيىل مۇناي باعاسى ودان ٴارى كوتەرىلە تۇسپەك. تالداۋشىلار مۇنايدىڭ قازىرگى باعاسى ونىڭ وزىندىك قۇنىنا، ناقتىلى باعاسىنا ەشقانداي قاتىسى جوق، بارلىعى «ۇلكەن ساياساتقا» تاۋەلدى دەپ ەسەپتەيدى. ەگەر تاياۋ شىعىستىڭ تىنىشتىعى بۇزىلماسا، اسكەري قيمىل بولماسا، دوللار بۇدان ٴارى ارزانداي بەرمەك. مۇنايدان تۇسكەن قارجى وتە قاجەت بولعانىمەن، ساراپشىلار قازاقستان، رەسەي جانە ٴازىربايجان مۇناي ەكسپورتىنان تۇسكەن كىرىستى ٴوز بيۋدجەتتەرىنە الاڭسىز سالا بەرەتىنىن ايتادى. الايدا، بۇل تابىستىڭ كۇن ساناپ قۇنسىزدانىپ بارا جاتقان اقش دوللارى كولەڭكەسىندە قالىپ، ەكونوميكالىق تيىمدىلىگى تومەن بولاتىنى دا ەسكەرتىلۋدە. ا.باقبەرگەن http://zan.zanmedia.kz/index.php؟option=com_content&view=article&id=2700:l-r--100-------&catid=143:1&itemid=20

ٴبىزدىڭ telegram-پاراقشامىزدا قازاقستاننىڭ ماڭىزدى جاڭالىقتارى. جازىلىڭىزدار!

سسىلكي پو تەمە:
كوممەنتاريي