BAQ.kz - Қазақстан жаңалықтары USD 384.53 BAQ.kz - Қазақстан жаңалықтары EUR 432.02 BAQ.kz - Қазақстан жаңалықтары RUB 5.9
استانا:

قايتسەك، ەكى ەسەلەيمىز؟

بۇدان بۇرىن دا اتقارۋشى بيلىككە بەرگەن ناقتى تاپسىرماسىن پرەزيدەنت ن.ٴا.نازاربايەۆ 2011 جىلعى قازاقستان حالقىنا جولداۋىندا تاعى دا نىعارلاپ ايتتى. ول - اگرارلىق سالاداعى ەڭبەك ونىمدىلىگىن ەكى ەسە ارتتىرۋ.
قىزىق بولعاندا، اگرارلارىمىز بىلتىر ىشكى رىنوك سۇرانىسىن قامتاماسىز ەتپەك تۇگىل، ازىق-تۇلىك ەكسپورتىن ۇلعايتاتىنداي ٴونىم جينادىق دەپ مالىمدەگەنىمەن، ٴىس جۇزىندە سونىڭ ٴبارى بەكەر بولىپ شىقتى. ويتكەنى 2011 جىلدىڭ العاشقى ايىندا-اق ازىق-تۇلىكتىڭ وتاندىق ونىمدەرى باعاسىن قىمباتتاتىپ شىعا كەلدى. ال جەرگىلىكتى جەرلەردە بۇعان قاتىستى ايتىپ جاتقان ٴۋاج - قور تاۋسىلىپ بارادى دەگەنگە سايادى. دەمەك، ەلباسىمىزدىڭ اگرارلىق سالا ماسەلەسىنە قايتا ورالىپ سوعۋى تابيعي زاڭدىلىق. ٴبىر اقيقاتتىڭ بەتى اشىق - ٴدال قازىرگى ۇردىسپەن اگرارلىق سالاداعى ونىمدىلىكتىڭ ٴبىر ونجىلدىقتا ەكى ەسەلەنۋى مۇمكىن ەمەس. دەمەك، وندىرىسكە، تۇتاستاي سالاعا باسقا قىرىنان كەلۋ كەرەك. بۇل ورايدا ەلباسىمىزدىڭ ٴوزى اۋىل شارۋاشىلىعى ٴمينيسترى مەن وبلىستىق، اۋداندىق اكىمدەرگە نە ىستەۋ كەرەكتىگىن «كوزگە شۇقىعانداي» ەتىپ كورسەتىپ بەرگەنىن ايتا كەتكەن ٴجون. بۇل ماقالادا ٴبىز سول ەلباسى ايتقان ناقتى شارۋانى قالاي تىندىرۋعا بولاتىنىن اڭگىمەلەمەكپىز. قازىرگى كەزدە ۆيسە-مينيستر ٴومىرزاق شوكەەۆتىڭ وتكەن جىلى جاساعان مالىمدەمەسىندەگى رەسەيمەن شەكارالاس ايماقتاردا مال بورداقىلاۋ كەشەندەرىن قۇرۋ جۇمىسى اياقتالعان بولۋى ٴتيىس. بۇل ونشا قيىن جۇمىس ەمەس، ال ونى بورداقىلاناتىن مالمەن تولتىرۋ ازداپ ويلاسۋدى قاجەت ەتەتىن ٴىس. ورايى كەلگەندە ايتا كەتەيىك، ٴدال وسى شەكارالاس ايماقتارداعى مالدى بورداقىلاۋمەن شەكتەلۋ بۇل كەشەن جۇمىسىن ٴتيىمدى ەتپەيدى. كەشەن ٴتيىمدى بولۋى ٴۇشىن ول جىل ۇزاعىنا كونۆەيەرلىك تاسىلمەن جۇمىس ىستەۋى قاجەت. ايتالىق، جەمدىك داقىلدى مول وسىرەتىن قوستاناي وبلىسىنىڭ رەسەيمەن شەكتەسەتىن سولتۇستىك اۋداندارىندا 10 مىڭ باس ٴىرى قارا بورداقىلاۋ الاڭى اشىلسا، ونى بورداقىلاناتىن مالمەن تولىق قامتاماسىز ەتۋ مۇمكىن ەمەس. ويتكەنى بۇل اۋدانداردا نەگىزىنەن ورىستار، ۋكرايندەر، بەلارۋستەر، نەمىستەر، پولياكتار تۇرادى. ال ولار جىلىنا 25 توراي بەرەتىن شوشقا وسىرۋمەن اينالىسىپ كەلدى. ارينە، تاۋەلسىزدىك جىلدارىندا بۇل جاققا وڭتۇستىك اۋدانداردان ٴبىراز قازاق قونىس اۋداردى، ٴبىراق وڭتۇستىك اۋدانداردا وسەتىن مالدىڭ نەگىزگى بولىگى سول وزدەرىنىڭ بايىرعى جەرلەرىندە قالدى. سەبەبى سولتۇستىكتەگى ەگىندى اۋدانداردا جازعى جايىلىمدىق جوق. ولاي بولسا، شەكارالاس اۋدانداردا بورداقىلاۋ الاڭىن اشامىز دەگەن ٴسوز ٴىس باستالماي جاتىپ ناتيجەسىزدىككە ۇشىراۋ دەگەندى بىلدىرەدى. ال باستاعان ٴىستى جورگەگىندە تۇنشىقتىرماۋدىڭ جالعىز جولى بار، ول - سولتۇستىكتەگى بورداقىلاۋ كەشەنىنە وڭتۇستىك ايماق تۇرعىندارىن ەنشىلەس، ۇلەستەس، مۇددەلەس ەتىپ قابىلداۋ. ارينە، ٴبىر ماقساتقا جۇمىس ىستەيتىن مۇنداي بىرلەستىكتى قالاي قۇرادى، ونى جەرگىلىكتى جەردە بارلىق جاققا بىردەي ٴتيىمدى ەتۋ جولىن قاراستىرىپ، اكىم-قارالار شەشە جاتار. ەڭ باستىسى، بۇلاي ىستەمەسە بورداقىلاۋ كەشەنى كونۆەيەرلىك جۇيەدە جۇمىس ىستەي المايدى، ٴسويتىپ زيانعا شىعادى. ال ٴبىر ماقساتقا جۇمىلعان بىرلەستىك قۇرا السا،وندا وڭتۇستىكتەگى اۋىلداردا تۋعان ەركەك بۇزاۋلاردى كوپ دەگەندە 5-6 ايدان كەيىن اكەلىپ سولتۇستىكتەگى بورداقىلاۋ الاڭىنا جيناۋ قاجەت. مۇندا ولار جەمدەلىپ، بورداقىلانادى. ياعني پرەزيدەنتىمىز وسى جولداۋىندا ناقتىلاپ كورسەتكەنىندەي 2 ميلليون تونناداي ٴداندى-داقىلداردىڭ جەم رەتىندە پايدالانىلىپ، اقىر اياعىندا ارزان پروتەيننەن قىمبات پروتەين الۋعا نەگىز قالانادى. مۇنداي جاعدايدا سويۋ قالىبىنا (ستاندارتىنا) جەتكەن تايىنشالار پىشاققا ٴىلىنىپ، الاڭدى بوساتادى دا ونىڭ ورنىنا وڭتۇستىك اۋدانداردان اكەلىنگەن جاڭالارى تۇرادى. ٴسويتىپ، تۇتاستاي كەشەن تىزبەكتى رەاكسياداي جۇمىس ىستەيدى. نە ۇتامىز؟ 1. ەكى ميلليون توننا استىقتى ەكسپورتتاۋ ٴۇشىن كەتەتىن تاسىمال شىعىنى ازايادى. سەبەبى 2 ميلليون توننا استىق بار بولعانى 200 مىڭ توننا ەتكە اينالىپ شىعادى عوي. سوندا ەكسپورتتايتىن تاۋارىڭ بار بولعانى 200 مىڭ توننانى قۇراپ قالادى. ەلەكتر ەنەرگياسى نەمەسە جانارماي ۇنەمدەلەدى، استىق تاسىمالدايتىن ۆاگوندار پاركى ايتارلىقتاي قىسقارادى. تەپلوۆوزدار مەن ەلەكتروۆوزداردىڭ ٴونىمدى جۇمىس ىستەۋ مەرزىمى ۇزارادى. تەمىر جول تاباندارىنىڭ توزۋ مەرزىمى ازايادى. بۇل ٴبىرىنشى ۇتىس. 2. قازىرگى الەمدىك قور بيرجالارىندا قالىپتاسقان باعامەن ساتقاننىڭ وزىندە (بيدايدىڭ تونناسى 300 دوللار دەگەن شاما) ەكى ميلليون توننا استىقتى ەكسپورتتاعاندا تاباتىنىمىز 600 ميلليون دوللار ەكەن. ال ونىڭ ورنىنا 200 مىڭ توننا ەت ەكسپورتتايتىن بولساق، پايدامىز ودان بالەنباي ەسە ارتىق بولارى ٴسوزسىز. ويتكەنى ىرگەدەگى رەسەي رىنوگىن بىلاي قويعاندا، ٴبىزدىڭ ىشكى رىنوكتاعى باعانىڭ وزىمەن (سيىر ەتىنىڭ كەلىسى 900 تەڭگە، تونناسى 900 000 دەگەن مەجە) 180 000 000 000 تەڭگە تۇرادى ەكەن 200 مىڭ توننا ەتىمىز. بۇل ميلليارد دوللاردان دا ارتىق اقشا ەكەنىن ٴتۇسىندىرۋدىڭ قاجەتى جوق شىعار. رەسەيدەگى ەت باعاسى بىزدەگىدەن شامامەن 30 پايىزعا، ال ەۋروپاداعى باعا ٴتورت ەسە قىمبات. باسقاسىن وسىلاي ەسەپتەۋگە بولادى. مىنەكەي، بۇل نەگىزگى پايدا. 3. سوڭعى پايدا وڭتۇستىك ايماقتاردىڭ باسى ارتىق مالى كەتكەن جايىلىمدىعى تىڭايىپ قالۋى ارقىلى تابيعي تۇردە كورىنىس تابادى. سونداي-اق بورداقىلاۋ الاڭىنداعىلار جاقسى جالاقىلى جۇمىسپەن قامتاماسىز ەتىلىپ، ولاردان سالىق رەتىندە بيۋدجەت كىرىسى ۇلعايادى. اقىر اياعىندا مال شارۋاشىلىعىنداعى رەنتابەلدىلىك ارتادى، ەگىنشىلىكتەگى اعايىندارىمىز ەڭ كەمى ەكى ميلليون توننا استىعىن ەكسپورتتايتىن ەل ىزدەپ اۋرە بولمايدى. ٴيا، اۋىل شارۋاشىلىعىندا ارزان پروتەيندى قىمبات پروتەينگە اينالدىرىپ، ەكسپورتتاۋ جولىن پرەزيدەنتىمىز بەكەردەن بەكەر اتىن اتاپ، ٴتۇسىن تۇستەپ، كورسەتىپ بەرگەن جوق. ويتكەنى وسى ۋاقىتقا دەيىن پرەزيدەنت تاپسىرماسىنا جاۋاپتى تۇلعالاردىڭ قالاي قاراعانى 2011 جىلدىڭ العاشقى ايىندا-اق ومىرىمىزدەن كورىنىس تاپتى. ەندەشە، بۇل جولعى تاپسىرما ورىندالادى دەپ ۇمىتتەنەيىك. ويتكەنى ەلباسىمىز ٴدال ٴبىز اڭگىمەلەگەن وسى جولدى «سوقىرعا تاياق ۇستاتقانداي» ايتىپ بەردى عوي. ٴبىز بولساق پرەزيدەنت كورسەتكەن جولدىڭ قانداي پايدا اكەلەتىنىن دالەلدەپ بەردىك. ەندەشە، جەرگىلىكتى اتقارۋشى بيلىك پەن ٴتيىستى مينيسترلىك پايدالى ىسپەن اينالىسادى دەپ ۇمىتتەنەيىك. مۇنداي جاعدايدا سالاداعى ونىمدىلىك قانشالىقتى ارتاتىنىن دا دالەلدەدىك قوي دەپ ويلايمىن. ٴيا، سولاي. تاڭشولپان بەكبولات http://www.aikyn.kz/index.php؟option=com_content&task=view&id=5989&itemid=2

ٴبىزدىڭ telegram-پاراقشامىزدا قازاقستاننىڭ ماڭىزدى جاڭالىقتارى. جازىلىڭىزدار!

كوممەنتاريي