BAQ.kz - Қазақстан жаңалықтары USD 384.53 BAQ.kz - Қазақстан жаңалықтары EUR 432.02 BAQ.kz - Қазақстан жаңалықтары RUB 5.9
استانا:

ەو-عا مۇناي، بىزگە نارىق قاجەت

ەلباسى بيىلعى جولداۋىندا ەۋرووداقپەن ارناۋلى ەنەرگەتيكالىق حارتيا بەكىتۋ يدەياسىن ورتاعا سالدى.
قازاق مۇنايىنىڭ ٴوندىرىلۋ كولەمى جىل وتكەن سايىن وسە تۇسۋدە. وتكەن جىلى، ياعني 2010-دا مۇناي مەن گاز كوندەنساتىن ٴوندىرۋ كولەمى 4،2 پايىزعا ٴوسىپ، ەلىمىزدىڭ مۇناي ٴوندىرۋشى كومپانيالارى 79،7 ملن توننا ٴونىم وندىرگەن. بۇل جونىندە مۇناي جانە گاز مينيسترلىگىنىڭ كەڭەيتىلگەن ماجىلىسىندە ايتىلدى. ەكسپورتقا شىعارىلعان مۇناي 71،2 ملن توننانى قۇراپ، 2009 جىلمەن سالىستىرعاندا 4،5 پايىزعا ۇلعايعان. ەكسپورتقا شىعارىلاتىن مۇنايدىڭ نەگىزگى ۇلەسى كتك قۇبىرى بويىنشا، قالعانى اتىراۋ - سامارا، اتاسۋ - الاشانكوۋ ارقىلى ايدالاتىنى بەلگىلى. الىستاعى ەۋروپاعا شىعار جول ازىرشە تەك باتىستاعى كورشىمىز - رەسەيدىڭ قۇبىرىنا بايلاۋلى. ەلباسىنىڭ باسشىلىعىمەن، مۇنايشىلارىمىز ٴوز ونىمدەرىن ەكسپورتقا شىعارۋدا كوپۆەكتورلى جولدى تاڭداۋعا ىقىلاستى. ٴبىراق ىقىلاس بار دا، ونى جۇزەگە اسىرۋ جولدارى بولاتىنى بەلگىلى. ەۋروپامەن ارامىزدا رەسەي جاتقاندىقتان باتىس رىنوگىنا «قارا التىن» جەتكىزۋ مۇڭ بولعالى قاشان! پرەزيدەنت نۇرسۇلتان نازاربايەۆ وتكەن جۇمادا حالىققا جولداۋىندا ەۋروپاعا ەنەرگورەسۋرستاردى تاسىمالداۋ تۇراقتىلىعى ماسەلەلەرى بويىنشا كەلىسىم ازىرلەپ قابىلداۋدى ۇسىندى. «ٴبىز ەۋروپالىق ارىپتەستەرىمىزگە بىرلەسىپ، كوپجاقتى نەمەسە ەكى جاقتى فورماتتى «قازاقستان - ەو 2020» ەنەرگەتيكالىق حارتياسىن ازىرلەۋدى جانە قابىلداۋدى ۇسىنامىز. بۇل ەۋروپالىق رىنوكتارعا ەنەرگورەسۋرستاردى تاسىمالداۋ تۇراقتىلىعىنا كەپىلدىك بەرەدى جانە بىزگە قۇبىر جۇيەلەرىن دامىتۋعا كومەكتەسەدى» دەدى ەلباسى جولداۋدا. ساراپشىلاردىڭ ايتۋىنشا، قازاقستان ٴوز مۇنايىن ەۋروپاعا تىكەلەي شىعارۋدى كوزدەپ وتىر. وسى ۋاقىتقا دەيىن تۇرىكمەنستاننىڭ باسشىسى بەردىمۇحامەدوۆ ٴوزىنىڭ گازىن ەۋروپاعا تىكەلەي شىعارعىسى كەلەتىنى، سول ارقىلى رەسەي ايماعىن باسىپ وتەتىن قۇبىرعا دەگەن تاۋەلدىلىكتەن ٴبىرجولا قۇتىلعىسى كەلەتىنىن اشىق مالىمدەگەنىن جاقسى بىلەمىز. رەسەيدى اينالىپ وتەتىن nabucco گاز قۇبىرىنىڭ تارتىلۋىنا ىقىلاس بىلدىرگەن تۇرىكمەنباشىنىڭ مالىمدەمەسى رەسەيلىكتەردى ٴبىراز ابىگەرگە سالعان بولاتىن. تۇرىكمەننىڭ گازىنسىز رەسەيدىڭ قۇبىرى قوڭىلتاقسىپ قالاتىنى بەلگىلى. قالاي بولعاندا دا، تۇركىمەندەردى قولدان شىعارماۋدىڭ بار امالىن جاساعان رەسەيلىكتەر گازدى تاسىمالداۋ باعاسىن از دا بولسا، ٴتۇسىردى. تۇرىكمەنستاننىڭ دا قانشا جەردەن كونگىسى كەلمەگەنىنە قاراماستان، كەلىسىمگە قول قويۋىنا تۋرا كەلدى. سەبەبى دايىن تۇرعان وزگە قۇبىر جوق، nabucco قۇبىرىنىڭ قاشان تارتىلاتىنى دا بەلگىسىز، ەۋروپالىقتار ورتالىق ازيانىڭ ەنەرگورەسۋرستارىنا قىزىققانىمەن، قۇبىر تارتۋعا كەتەتىن قارجىنىڭ وراسان بولايىن دەپ تۇرعانى ولاردى ازىرشە توقتاتىپ تۇرعان سىڭايلى. سونىمەن، ەلباسى ەلىمىز مۇنايىن تاسىمالداۋعا بايلانىستى ۇلكەن پروبلەمانى شەشۋدى قاراستىراتىن ۇلكەن ماسەلەنى كوتەرىپ وتىر. كوتەرىپ قانا قويماي، وعان قول جەتكىزۋ باعىتىنا جول سىلتەدى. قازاق مۇنايى ٴۇشىن ەۋروپاعا شىعاتىن ترانزيت كەرەك دەپ اشىپ ايتپاسا دا، پرەزيدەنتتىڭ جولداۋىنان ەۋروپادان قازاقتار ٴۇشىن الدىمەن ترانزيت ماسەلەسىندە قولداۋ كەرەك ەكەندىگى تۇسىنىكتى. قولدا بار مۇناي مەن گازىمىزدى باتىسقا جەتكىزە الماي پۇشايمان بولىپ وتىرعانىمىز، ورتاداعى رەسەي ارقىلى وتەتىن قۇبىردىڭ شۇمەگىن ورىستار وزدەرىنىڭ كوڭىلىنىڭ قوشىنا قاراي اشقىسى كەلسە، اشىپ، جاپقىسى كەلسە، تاس بەكىتىپ تاستايتىنى جۇيكەگە سالماق تۇسىرەتىنى دە بەلگىلى. «قازاقستان مۇنايىن ەۋروپاعا تىكەلەي شىعارا المايدى. شىعارعىسى كەلسە، مۇنايدى رەسەيدىڭ مەملەكەتتىك مۇناي كومپانيالارىنا ساتۋى ٴتيىس، ولار ارى قاراي ەۋروپاعا ٴوز اتتارىنان ساتادى. ورتاداعى دەلدال ارقىلى جۇمىس ىستەگەننەن سوڭ، ماسەلەنىڭ قالاي قاراي بەت بۇرىپ كەتەتىنى وزىنەن- ٴوزى تۇسىنىكتى. ەلىمىز رەسەيگە ەۋروپالىق كومپانيالارعا مۇنايدىڭ ەڭ بولماسا، 10 پايىزىن تىكەلەي كەلىسىمشارت بويىنشا وتكىزۋگە رۇقسات بەرۋىن سۇراپ تالاي رەت ۇسىنىسپەن شىققان. جانە تەك ترانزيت پەن كەدەندىك جيناۋلاردى تولەيىك، دەگەن ۇسىنىسقا ماسكەۋ مويىنسۇنباي، باس شايقاۋمەن كەلەدى» دەيدى ەكونوميكا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى ماعبات سپانوۆ. رەسەي، بەلارۋس، قازاقستان اراسىندا ٴبىرتۇتاس ەكونوميكالىق كەڭىستىك ورناسا، مۇناي مەن گازىمىزدى الىستاعى ەۋروپا نارىعىنا شىعارۋ ٴۇشىن رەسەي ارقىلى وتەتىن قۇبىرعا ەركىن قول جەتكىزەمىز دەگەن سەنىمدە بولاتىنبىز. سويتسەك، قاتەلەسكەن ەكەنبىز. وعان وتكەن جىلدىڭ جەلتوقسانىندا كوزىمىز جەتتى. رەسەيلىكتەر ٴبىرتۇتاس ەكونوميكالىق كەڭىستىك ٴۇش ەلدىڭ اراسىندا بولاتىندىقتان، ەنەرگورەسۋرستار دا وسى ٴۇش ەلدىڭ اراسىندا ەركىن قوزعالادى، ال ودان تىس، سىرتقا ەكسپورتتاۋدا بەك-نىڭ قۇزىرى جۇرمەيدى دەپ شەشىپتى. ال ونسىز ٴبىز ٴۇشىن بەك-تىڭ ماڭىزى جوق ەكەنى بەلگىلى. قىسقاسى، رەسەيلىك باسشىلىق وزدەرىنىڭ مەملەكەتتىك كومپانيالارىنىڭ مۇددەلەرىن ٴبىرىنشى ورىنعا قويىپ، قۇبىردىڭ ٴوز ايماقتارىندا بولعانىن پايدالانۋدىڭ بار مۇمكىندىكتەرىن قولدانۋدا. سول ارقىلى وزگەلەردىڭ ەۋروپا رىنوگىنا تىكەلەي شىعۋىنا جول بەرمەي، شلاگباۋمدى قالاعان ۋاقىتىندا جاۋىپ قويۋلارىن جالعاستىرا بەرمەك. بۇدان شىعار جول بار ما؟ الدە، ٴبىز ٴومىر بويى رەسەيگە جالىنىشتى بولىپ وتەمىز بە؟ ماسكەۋدىڭ مۇنداي ساياساتى ەشكىمگە دە ۇناپ وتىرعان جوق. ٴبىراق «قازانشىنىڭ ٴوز ەركى، قايدان قۇلاق شىعارسا» دەگەندەي، ەۋروپا نارىعىنا شىعاتىن قۇبىردىڭ شۇمەگى سولاردا. بۇل تىعىرىقتان تەك كوپۆەكتورلى جولداردى تاڭداي وتىرىپ، شىعا الامىز. ەلباسىنىڭ «ەۋروپامەن بىرلەسە وتىرىپ، كوپ جاقتى نەمەسە ەكى جاقتى ەنەرگورەسۋرستار حارتياسىن ازىرلەۋدى ۇسىنۋ كەرەك» دەگەن ۇسىنىسىن، جۇزەگە اسىرا بىلسەك، ٴبىزدى رەسەي قۇبىرىنا تاۋەلدىلىكتەن قۇتقاراتىنىندا ٴسوز جوق. الما مۇحامەدجانوۆا http://www.aikyn.kz/index.php؟option=com_content&task=view&id=6017&itemid=2

ٴبىزدىڭ telegram-پاراقشامىزدا قازاقستاننىڭ ماڭىزدى جاڭالىقتارى. جازىلىڭىزدار!

كوممەنتاريي