كەۋدەگە بىتكەن كەسەل كوكىرەگىڭنەن ايىرماسىن... - دەنساۋلىق|10 قاراشا 2016، 10:39
كۋرسى ۆاليۋت وبنوۆليايۋتسيا
استانا:

كەۋدەگە بىتكەن كەسەل كوكىرەگىڭنەن ايىرماسىن...

فوتو: Altaynews.kz

الپىس ەكى تامىردىڭ تۇيىسكەن جەرى – ايەلدىڭ كەۋدە تۇسى. ٴدال وسى تۇستان تۇيتكىل شىقسا، دەرەۋ دارىگەرلەردىڭ كومەگىنە جۇگىنگەن ابزال. تۇيتكىلدى تۋدىرعان «ٴتۇيىن» قايدان پايدا بولادى؟ كوپتىڭ كوڭىلىن كۇپتى ەتكەن ساۋال وسى. مامانداردىڭ مالىمەتىنە سۇيەنسەك، بۇل دەرتتىڭ پايدا بولۋى 80% گورموندار جۇيەسىنىڭ بۇزىلۋ اسەرىنەن بولادى ەكەن. ادام ورگانيزمىندە ٴسۇت بەزى مەن ايەلدەردىڭ جىنىس ورگاندارى، جۇيكە جۇيەسى مەن قان تامىرلارى گورموندار ارقىلى بايلانىسادى.

دەمەك، دەرت­تىڭ دەندەپ كەتۋىنە ىقپال ەتەتىن دە ورگانيزمدەگى گورموندار وزگەرىسى ەكەنى داۋسىز. سونداي-اق، ايەل ادام­دارد­ىڭ كەش تۇرمىسقا شىعۋى، ابورتتىڭ كوبەيۋى، بالانى از تۋۋ، جاس ٴسابيىن ٴبىر جاسقا دەيىن ەمىز­بەگەننەن جىنىس ورگاندارى فۋنكسياسىنىڭ وزگەرۋى­ وسى كەسەلدىڭ كوبەيۋىنە مۇرىندىق بولىپ وتىر.

ٴقازىر ايەل ادامدار كۇتىنبەيدى، وزىنە كۇتىم جاساماي­دى. بالاسى قىرقىنان شىعا سالىسىمەن تىرشىلىكتى كۇيتتەپ، جۇمىسقا شىعىپ كەتەدى. وسى­نىڭ­ سالدارىنان ٴوزىنىڭ ۇرىعىن ورگانيزمدە ورنىقتىرعان كەسەل اسقىنىپ، سوڭى ٴسۇت بەزىنىڭ قاتەرلى ىسىگى دەرتىنە ۇلاسادى.

عالىمداردىڭ زەرتتەۋىنشە ماي مەن قانتتى كوپ پايدالاناتىن ايەلدەردە ٴسۇت بەزى راگى ٴجيى ۇشىراساتىن كورىنەدى. ماي مەن قانت – اعزاداعى تەپە-تەڭدىكتىڭ بۇزىلۋىنا اسەر ەتەتىن ەڭ باستى فاكتورلاردىڭ ٴبىرى. ٴتىپتى، ايەلدەر ٴۇش ايداي مايلى نەمەسە ٴتاتتى اس ٴىشۋدى دوعارسا، ورگانيزمدەگى ەستروگەن گورمونى ازايادى دا ٴسۇت بەزىنىڭ قاتەرلى ىسىگىنەن بولاتىن ٴقاۋىپ تە ٴبىرشاما سەيىلەدى ەكەن.

– بۇل سالانىڭ ونكولوگيا دەپ اتالاتىنى جالپاق جۇرتقا جاقسى تانىس. دەسەك تە، ونكولوگيانىڭ ٴوزى ٴىشىنارا بىرنەشە تۇرگە بولىنەدى. سونىڭ ىشىندە ٴسۇت بەزى وبىرىن ەنشىلەگەندەر سانى جىل سايىن كوبەيىپ، ەلىمىزدە ٴبىرىنشى ورىنعا كەپ تابان تىرەدى. ٴسۇت بەزىنىڭ ماستوپاتياسى 45-60 جاستاعى ايەلدەردە ٴجيى كەزدەسەدى. سەبەبى، وسى جاستا كليماكس كەزىندە ايەلدەر كۇتىنبەيدى. سونىڭ كەسىرىنەن كەۋدە تۇستا ٴتۇيىن پايدا­ بولادى. اۋرۋدى ەرتە كەزدەن انىقتاۋ ٴۇشىن ونى ۇستاپ كورۋ كەرەك. ەگەر ىسىك بولسا ول سىزداپ اۋىرادى، ۇستاعاندا قولعا بىلىنەدى. كەۋدە تۇستىڭ كولەمى ۇلكەيەدى، تكاندەرى قاتايادى. سونداي-اق، الەۋمەتتىك فاكتورلاردىڭ اسەرىنەن يممۋنداردىڭ تومەندەۋى، گورمونداردىڭ بۇزىلۋى ٴجيى ورىن الادى، – دەيدى قالالىق №3 ەمحانانىڭ ماممولوگ-دارىگەرى باقىت سەيدۋللا ۇلى.

قازاق – شىدامدى حالىق. جانىمىزعا باتقاندا بولماسا، اق حالاتتىلاردىڭ الدىنا بارعىمىز جوق. ەسىگىن قاعىپ، تابانىمىزدى توزدىرىپ، تەل­مىرۋدى تاعى قالامايمىز. باستى كەمشىلىگىمىز دە وسى. نەگىزى ونكولوگيالىق اۋرۋلاردىڭ ٴبىر كلەتكاسىنىڭ دامىپ-جەتىلۋى ٴۇشىن كەمىندە 10-15 جىل ۋاقىت كەرەك. تۇرعىندار جانى قينالعاندا جالىنىپ جۇرمەي، بوس ۋاقىتىندا باستان-اياق ٴبىر تەكسەرىلسە، كەز كەلگەن ٴقاۋىپتىڭ الدىن الۋعا بولار ەدى. اۋرۋدىڭ العاشقى ساتىسىندا كوكىرەك تۇسىن قولمەن­ ۇستاپ، ارنايى تەكسەرىس جۇرگىزۋ ارقىلى انىقتاۋعا بولادى. ال، كەسەلدىڭ كەلەسى ساتىلارىندا رەنتگەنگە ٴتۇسىرۋ ارقىلى بىلۋگە بولادى. ول دارىگەردىڭ ساۋات­تىلىعىنا تىكەلەي بايلانىستى. سونداي-اق، ٴبىر عانا رەنتگەن كورسەتكىشى كەسەلدى 90-95 پايىزعا دەيىن ٴدال انىقتايتىنى تاعى بار.

بۇگىندە تۇرعىنداردى «شەگەلەپ قاعىپ»، قاداعا­لاۋدىڭ ىقپالىمەن سكرينينگتىك تەكسەرۋدەن وتكىزۋ شارالارى ٴجۇرىپ جاتىر. «سالاماتتى قازاقستان» مەملەكەتتىك باعدارلاماسى اياسىندا 2012 جىلدان باستاپ 50-60 جاس ارالىعىنداعى ايەلدەردى تولىق تەكسەرۋدەن وتكىزەتىن «مامموگرافيالىق سكرينينگ» دەپ اتالاتىن ۇلتتىق باعدارلاما دۇنيەگە كەلدى. باعدارلامانىڭ ماقساتى ٴسۇت بەزىنىڭ قاتەرلى ىسىگى اۋرۋىن الدىن الا انىقتاۋ، ٴولىم-جىتىمدى ازايتىپ، ٴومىر ٴسۇرۋ ۇزاقتىعىن ۇلعايتۋ بولىپ وتىر. بۇنىڭ ٴوزى جاقسى جەتىستىك، تەك تۇرعىندار تەگىن تەكسەرۋدەن­ قاشپاسا بولعانى.

ٴبىزدىڭ وبلىسىمىزدا ونكولوگيالىق اۋرۋلاردى ەمدەيتىن تەحنيكالىق قۇرالدار مەن دارى-دارمەكتەر جەتكىلىكتى. ەمدەۋدىڭ بارلىق ساتىسى ٴوزىمىزدىڭ وڭىردە جۇرگىزىلەدى ەكەن. گورموندىق دارىلەردى قابىلداۋ، حيميالىق جولمەن ەمدەۋ شارالارى دا ايتارلىقتاي ناتيجە بەرەدى. ٴتىپتى، وپەراسيالىق جولمەن ەمدەۋ شارالارى دا جەرگىلىكتى اۋرۋحانالاردا جۇرگىزىلەدى. سوڭعى كەزدە اۋرۋدىڭ اسقىنعان سيپاتىمەن اۋىراتىن ناۋقاستار كورشىلەس وزبەكستان مەملەكەتىنە دە بارىپ، تولىق تەكسەرۋدەن ٴوتىپ، وتا جاساتادى. بىزدەگى ٴبىر كەمشىلىك – مىقتى دارىگەر مامانداردىڭ جەتىسپەۋشىلىگى. ماممولوگتاردىڭ ايتۋىنشا، بۇل سالانى تاڭداۋشىلار از، ٴتىپتى جوقتىڭ قاسى. ناۋقاست­ار سانى كوبەيگەن سايىن ماماننىڭ تاپشىلىعى دا ايتارلىقتاي بىلىنەتىن كورىنەدى.

30 جاستان اسقان بارلىق ايەلدەردىڭ جىلىنا كەمىندە ٴبىر نەمەسە ەكى رەت ەمحاناداعى تەكسەرۋ كابينە­تىنەن ٴوتىپ تۇرعانى دۇرىس. كوپتەگەن عالىمداردىڭ پىكىرىنشە، ٴسۇت بەزىندە كەزدەسەتىن قاتەرلى ىسىكتەردى دەر كەزىندە ەمدەپ، ولاردىڭ كەيبىر تۇرلەرىن حيميالىق جولمەن الىپ تاستاۋعا بولادى. الايدا وكىنىشتىسى سول، قوعامنىڭ اۋىر دەرتىنە اينا­لىپ وتىرعان ىندەتتىڭ سوڭى اسقىن­عان ىسىك اۋرۋىنا شالدىققان ايەلدەردىڭ 40-60%-ىنىڭ ولىمىنە اكەپ سوقتىرادى. اۋرۋدىڭ سوڭى وسىنداي قايعىعا ۇلاسپاۋ ٴۇشىن العاشقى بەلگىلەرى بايقالىسىمەن، ياعني ٴى سا­تىسىندا دارىگەرگە جۇگىن­سە، كەسەلدىڭ الدىن الۋ مۇم­كىندىگىنە جانە دەنە مۇ­شەسىنىڭ تولىقتاي ساق­تا­ل­ىپ، انا بولۋ مۇمكىن­دى­گىنىڭ جوعال­ماۋىنا تو­لىقتاي كەپىلدىك بار. سوندىقتان قالىپتى ٴتورت فۋنكسيانىڭ ٴبىرى بۇزىلسا، دەرەۋ دارىگەرگە كورىنۋ كەرەك.­

بىلمەگەن نارسەنى سۇراۋ ايىپ ەمەس دەگەن بار. دەرتتىڭ دەنەڭە باتقانىن سەزگەنشە جۇرە بەرمەي، ارنايى سول سالانىڭ ماماندارىنا جۇگىنگەن الدەقايدا تيىمدىرەك. دەنساۋلىعىمىز ناشارلاپ، كۇرت اۋىرعان كەزدە عانا مەديسينا قىزمەتىن قاجەت ەتىپ، اق حالاتتىلاردىڭ كومەگىنە جۇگىنەمىز. دەسەك تە، دىمكاس حالىق دارى­گەر­لەرگە كۇنىمدى قاراتپاسىن دەپ، ٴوز دەنساۋلىعىنا سەلقوس قاراماسا ەكەن.

قۇرالاي ۆلاديميرقىزى


ٴبىزدىڭ telegram-پاراقشامىزدا قازاقستاننىڭ ماڭىزدى جاڭالىقتارى. جازىلىڭىزدار!

كوممەنتاريي