BAQ.kz - Қазақстан жаңалықтары USD 384.53 BAQ.kz - Қазақстан жаңалықтары EUR 432.02 BAQ.kz - Қазақстан жаңалықтары RUB 5.9
استانا:

قازاق مۇنايى 2050 جىلعا دەيىن عانا جەتەدى!

استانا. 18 قىركۇيەك. baq.kz - قازاق جەرىنىڭ قويناۋىنداعى «قارا التىن» ەڭ كەم دەگەندە، ٴالى 50 جىلعا جەتەدى. ۇكىمەتتىڭ كەشەگى وتىرىسىندا وسىنداي بولجام جاريا ەتىلدى. ايتقانداي، مۇناي قورى بويىنشا قازاق ەلى الەم ەلدەرىنىڭ ٴبىرىنشى «وندىعىنا» جاقىن تۇر ەكەن.  

جانە دە بۇل شەك ەمەس! مۇناي جانە گاز ٴمينيسترى قازاقستاندا جاڭا مۇناي كەن ورىندارىن انىقتاۋدىڭ ۇلكەن مۇمكىندىكتەرى بارلىعىن ٴمالىم ەتتى. ەل ۇكىمەتى وسى وتىرىسىندا قازاقستاننىڭ «تابيعي رەسۋرستارىن ٴتيىمدى باسقارۋ جانە شيكىزات سەكتورىنان تۇسكەن تابىستاردى پايدالانۋ تۇجىرىمداماسىنىڭ» جوباسىن ماقۇلدادى. بۇل قۇجات «قازاقستان-2050» ستراتەگياسىندا ەلباسى قويعان مىندەتكە سايكەس قابىلدانىپ وتىر. مينيسترلەر كابينەتىنىڭ كەشەگى وتىرىسىندا جاڭا كەن ورىندارىن انىقتاۋعا مول قارجى سالۋ قاجەتتىگى اشىق ايتىلدى. ماسەلەن، «قازەنەردجي» قاۋىمداستىعى ۇكىمەتكە ەلىمىزدە گەولوگيالىق بارلاۋدى كەڭ اۋقىمدى قارجىلاندىرۋعا كىرىسۋدى ۇسىندى.
– قولدا بار كەن ورىندارىنىڭ بارلىعى دەرلىك – سوناۋ كەڭەس كەزىندەگى گەولوگيالىق بارلاۋعا ينۆەستيسيا سالۋدىڭ ناتيجەسى، – دەيدى «قازەنەردجي» قاۋىمداستىعىنىڭ اتقارۋشى ديرەكتورى رۋستام ٴجۇرسىنوۆ. – گەولوگيالىق بارلاۋ جۇمىستارىن قازىرگى قارجىلاندىرۋ – وتە تومەن دەڭگەيدە! تابيعي رەسۋرستاردى ساتۋدان تۇسەتىن تابىستار قاجەتتى ينفراقۇرىلىمدى قۇرۋعا، سونداي-اق مينەرالدىق-شيكىزاتتىق بازانى تولىقتىرۋعا جۇمسالۋعا ٴتيىس دەپ سانايمىز.

مۇناي جانە گاز ٴمينيسترى ۇزاقباي قارابالين دە ۇكىمەت مۇشەلەرىنە قاتتى قازبا بايلىقتارى بويىنشا قازاقستاننىڭ بارلىق گەولوگيالىق بازاسىنىڭ 80%-ى – كەڭەس تۇسىندا بارلانعاندىعىن راستادى. ونىڭ ايتۋىنشا، قازاق جەرىنىڭ قويناۋىن زەرتتەۋ ىسىنە «قارجىلاندىرۋداعى پروبلەمالار» توسپا بولۋدا. ونىڭ ۇستىنە بارلاۋ جۇمىستارى كەزىندە ٴالى كۇنگە مونوتەحنولوگيالار پايدالانىلاتىن كورىنەدى، ياعني «كەشەندى كونسەنتراتتاردى الۋ جانە وڭدەۋ تەحنولوگيالارىن جۇيەلى تۇردە ىلگەرىلەتۋ» جوق.

بۇل رەتتە قازاقستاننىڭ «تابيعي رەسۋرستارىن ٴتيىمدى باسقارۋ جانە شيكىزات سەكتورىنان تۇسكەن تابىستاردى پايدالانۋ تۇجىرىمداماسىنىڭ» باستى ٴبىر ماقساتى – «ەلىمىزدەگى تابيعي رەسۋرستاردى ارى قاراي زەرتتەۋ، جاڭا كەن ورىندارىن ىزدەۋ جانە ەسەپكە الۋ» بولىپ وتىر.

مەملەكەتىمىزدىڭ ٴححى عاسىردىڭ ورتاسىنا دەيىنگى باستى دامۋ باعدارلاماسىندا قازاقستان كوشباسشىسى ۇكىمەتكە، قازىرگىدەي شيكىزات باعاسى جوعارى بولىپ تۇرعاندا، ونى الەمدىك نارىقتا نەعۇرلىم كوپ وتكىزىپ قالۋعا ۇمتىلۋدى جۇكتەگەن ەدى. وسىعان بايلانىستى تۇجىرىمدامانىڭ تاعى ٴبىر باستى ماقساتى – «الەمدىك جوعارعى سۇرانىستى ەل مۇددەسىنە پايدالانۋ ٴۇشىن تابيعي رەسۋرستاردى ٴوندىرۋ جانە الەمدىك نارىقتارعا جەتكىزۋ قارقىنىن ارتتىرۋ» بولىپ بەكىتىلىپتى.

كەشە مۇناي جانە گاز ٴمينيسترى «بۇگىندە الەمدە جەڭىل الىناتىن مۇنايدىڭ زامانى اياقتالىپ كەلە جاتقاندىعىن» جەتكىزدى. ودان ارى قاراي «قارا التىندى» ٴوندىرۋ ۇلكەن كۇش پەن كوپ قارجى سالۋدى قاجەت ەتپەك. بۇل كەلەشەكتە دە مۇناي باعاسىنىڭ قىمباتتاي بەرۋىنە ىقپال ەتۋى عاجاپ ەمەس. «مۇنايدىڭ الەمدىك باعاسى وسۋگە بەيىم: سوڭعى 10 جىل ىشىندە ول ٴۇش ەسە ٴوستى. ال الەمدىك رەسەسسيا باستالعان 2008 جىلدان بەرى ونىڭ باعاسى 2 ەسە كوتەرىلدى» دەيدى ۇزاقباي قارابالين.

وسىعان وراي ەلىمىزدىڭ مۇناي-گاز ۆەدومستۆوسى مۇناي ٴوندىرۋ كولەمىن ارتتىرا بەرۋگە باعىتتالىپ وتىر. ٴتىپتى «پەسسيميستىك بولجامدار بويىنشا دا 2030 جىلعا قاراي قازاقستانداعى مۇناي ٴوندىرىسى جىلىنا 110 ميلليون تونناعا جەتەتىن كورىنەدى. ال وپتيميستىك سسەناريي بويىنشا ودان الدەقايدا كوپ بولۋى مۇمكىن. «وپتيميستىك بولجامدار قاشاعان جانە باسقا دا كەن ورىندارىن ارى قاراي دامىتۋ جوبالارىنىڭ قالاي بەكىتىلەتىندىگىنە بايلانىستى بولادى. بۇعان قوسا، سول ۋاقىتقا قاراي باسقا دا جاڭا كەن ورىندارى ىسكە قوسىلۋى مۇمكىن» دەدى مينيستر.

راس، قازاقستان باسشىلىعى بۇعان دەيىن جىل سايىن 150-180 ميلليون توننا «قارا التىن» ٴوندىرۋ جونىندە عالامات ماقسات بەلگىلەگەن بولاتىن. مۇناي جانە گاز ٴمينيسترى بۇل جوسپاردىڭ ساقتالاتىندىعىن ايتتى: «ٴبىز ٴقازىر تابيعي رەسۋرستاردى ٴتيىمدى باسقارۋ تۇجىرىمداماسىنا باعدارلانىپ وتىرمىز، ول مۇناي سالاسىنىڭ دامۋىن، ەڭبەك رەسۋرستارىن بارىنشا پايدالانۋعا سايكەستەندىرىپ، جوسپارلاۋدى كوزدەيدى. ياعني وندا مۇنايدى جاي عانا ارتتىرۋ ەمەس، كەن ورىندارىن ىسكە قوسۋ كەزەكتىلىگى قاراستىرىلادى». مينيستر، سونداي-اق قاشاعاننان ەڭ كوپ دەگەندە قانشا مۇناي «قوتارىلاتىندىعىن» ناقتىلادى: وسى كەن ورنىن دامىتۋدىڭ الدىن الا جوسپارى بويىنشا قاشاعاننان تاۋلىگىنە 1،5 ميلليون باررەل وندىرىلمەك. «بۇل – قاشاعان قول جەتكىزۋى مۇمكىن ەڭ جوعارعى ٴوندىرىس! – دەدى ول. – قاشاعان بۇگىندە ەندىگى جۇمىس جاساۋدا، وندا مۇناي وندىرىلۋدە». ٴوز بايانداماسىندا مۇناي جانە گاز ٴمينيسترى ۇ.قارابالين قازاقستاننىڭ تابيعي رەسۋرستارىن ٴتيىمدى باسقارۋ جانە شيكىزات سەكتورىنان تۇسكەن تابىستاردى پايدالانۋ تۇجىرىمداماسىنىڭ جوباسىمەن تانىستىردى. بۇل قۇجات جاڭا كەن ورىندارىن انىقتاۋ، سونداي-اق شيكىزات ٴوندىرۋ مەن ساتۋدى ارتتىرۋ سىرتىندا، ەلىمىزدىڭ ىشكى نارىعىن ٴوزىمىزدىڭ ٴتول، وتاندىق جانار-جاعارمايلىق ماتەريالدارمەن قامتاماسىز ەتۋدى كوزدەيدى. بۇل رەتتە «قازاقستاندا جاسالعان» تاڭبالى ججم ونىمدەرى جاڭا ەكولوگيالىق ستاندارتتارعا ساي بولاتىن كورىنەدى. سونىمەن قاتار وسى تۇجىرىمداما شەتەلدىك ينۆەستورلاردى بۇدان بىلاي «شيكىزات ٴوندىرۋ مەن قايتا وڭدەۋگە زاماناۋي تەحنولوگيالاردى اكەلۋ جانە ەندىرۋ شارتتارىمەن» تارتۋدى قاراستىرادى. سونىمەن بىرگە وعان سايكەس، قازاقستاندا «كومىرسۋتەك شيكىزاتىنىڭ ستراتەگيالىق رەزەرۆى» قۇرىلادى. بۇل دا «قازاقستان – 2050» ستراتەگياسىندا بەرىلگەن تاپسىرما بولاتىن.

وسىلاردىڭ بارلىعى، مۇناي جانە گاز ٴمينيسترىنىڭ ايتۋىنشا، تۇجىرىمدامانىڭ 8 باسىم ماقساتىن تۇزەدى. ايتىلعان ٴتورت باستى ماقسات سىرتىندا، بەسىنشى باسىم ماقسات رەتىندە «بالاما ەنەرگيا تۇرلەرىنىڭ ٴوندىرىسىن دامىتۋ» بەلگىلەنگەن. التىنشىدان، «ٴوندىرۋشى كاسىپورىنداردىڭ تەك قانا ەكولوگيالىق زيانى جوق وندىرىستەردى ەنگىزۋىدى» ناقتىلادى. جەتىنشى ماقسات نەگىزىندە «كومىرسۋتەك شيكىزاتىنىڭ ستراتەگيالىق قورى» جاسالادى. ال سوڭعى باسىم ماقساتقا سايكەس، قازاقستاندا شيكىزات سەكتورىنان تۇسكەن تابىستاردى وڭتايلى باسقارۋ ەندىرىلەدى. ٴبىر ايتا كەتەر جايت، ۇكىمەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسى بويىنشا يندۋستريا جانە جاڭا تەحنولوگيالار مينيسترلىگى قازاقستاننىڭ 2030 جىلعا دەيىنگى «وتىن-ەنەرگەتيكالىق كەشەنىن دامىتۋ ستراتەگياسىنىڭ» جوباسىن ازىرلەۋ ۇستىندە ەكەن. «بۇگىن قاراستىرىلىپ وتىرعان تۇجىرىمداما، وسى ستراتەگيامەن بىرگە، سالادا بار پروبلەمالاردى شەشۋدىڭ ٴتيىمدى، پراگماتيكالىق جولدارىن انىقتاۋعا مۇمكىندىك بەرەدى جانە ەل ەكونوميكاسىنا جاڭا سەرپىن بەرەدى» دەيدى «قازەنەردجي» اتقارۋشى ديرەكتورى ر.ٴجۇرسىنوۆ.

– وسى تۇجىرىمدامانى بەكىتۋ تۋرالى پرەزيدەنت جارلىعى قابىلدانعان سوڭ، ۇزاقمەرزىمدى وتىن-ەنەرگەتيكالىق كەشەن ستراتەگياسىن ەسەپكە الا وتىرىپ، ارنايى ىسكە اسىرۋ باعدارلاماسى ازىرلەنەتىن بولادى، – دەدى مۇناي جانە گاز ٴمينيسترى ۇ.قارابالين. جيىندى قورىتقان ۇكىمەت باسشىسى س.احمەتوۆ بولسا، بۇل تۇجىرىمدامانىڭ جانە وتىن-ەنەرگەتيكالىق كەشەندى دامىتۋ ستراتەگياسىنىڭ «تابيعي رەسۋرستاردى ٴوندىرۋ جانە الەمدىك نارىققا جەتكىزۋ قارقىنىن ارتتىرۋعا، ىشكى نارىقتى وتاندىق ججم-مەن قامتاماسىز ەتۋگە مۇمكىندىك بەرەتىندىگىن» اتاپ ٴوتتى.

– تۇجىرىمداما شەتەلدىك ينۆەستورلاردى تارتۋعا جاعداي جاسايدى، ٴبىراق ولار ەندى تەك شيكىزاتتى ٴوندىرۋ مەن وڭدەۋدىڭ زاماناۋي تەحنولوگيالارىن قولدانۋ، ەكولوگيالىق زيانسىز، جاڭاشا وندىرىستەردى قۇرۋ شارتتارىمەن عانا جۇمىس ىستەي الادى! – دەپ باسا ايتتى پرەمەر. 


ٴبىزدىڭ telegram-پاراقشامىزدا قازاقستاننىڭ ماڭىزدى جاڭالىقتارى. جازىلىڭىزدار!

سسىلكي پو تەمە:
كوممەنتاريي