BAQ.kz - Қазақстан жаңалықтары USD 384.53 BAQ.kz - Қазақстан жаңалықтары EUR 432.02 BAQ.kz - Қазақстан жаңалықтары RUB 5.9
استانا:

اۋىل اكىمدەرى اگرارلىق ۋنيۆەرسيتەتتە وقىدى

استانا، baq.kz. استاناداعى س.سەيفۋللين اتىنداعى قازاق اگروتەحنيكالىق ۋنيۆەرسيتەتىندە بۇگىنگى تاڭدا ٴبىرشاما تىندىرىمدى شارۋالاردىڭ باسىن كوگەرتىپ كەلەدى. اسىرەسە اوك-نىڭ عىلىم سالاسىنا بايلانىستى دۇنيەلەرىن تايعا تاڭبا باسقانداي ەتىپ ۇسىنىپ كەلەدى.

وسى سالاداعى كوپتەگەن تۇيتكىلدى ماسەلەلەردىڭ شەشىلۋى جولىن الدىمەن عىلىمي تۇرعىدان قاراستىرۋدى ٴبىلىم ورداسىنىڭ عالىمدارى ٴتۇرلى دەڭگەيدە ۇسىنىپ ٴجۇر. العا جىلجۋ بار. ٴبىراق ٴجۇرىستى ۇدەتە ٴتۇسۋ باستى ماقسات.

«اۋىلدى كوتەرۋ مەملەكەتتى كوتەرۋ»-دەپ پرەزيدەنتتىمىزدىڭ ٴوزى باستاما كوتەرىپ وتىر. الدىمەن ٴتۇپ قازىعىمىز اۋىلدى جاڭعىرتۋ قازاتۋ-لىق عالىمداردىڭ باستى مىنەتى. سول باعىتتا ٴبىلىم ورداسى الدىمەن اۋدان جانە اۋىلدىق وكرۋگتاردىڭ اكىمدەرىنە ارنايى كۋرس ۇيىمداستىرۋدى باستاپ كەتتى. ەلىمىزدە العاش رەت ۇيىمداستىرىلىپ وتىرعان كۋرسىنىڭ بەرەرى مول.

اۋدان جانە اۋىل اكىمدەرىنىڭ ۋنيۆەرسيتەت پارتاسىنا وتىرۋىنداعى سەبەبى نە؟ سەبەپ مىنادى. بۇگىنگى تاڭدا اۋىلدىق جەرلەردەگى كاسىپكەرلەر مەن شارۋا قوجالىقتارىنىڭ نازارىن اۋدارتىپ ولاردىڭ ساناسىن عىلىمعا اۋدارتۋ. اكىمدەر كۋرس بارىسىندا جيناقتاعان تاجىريبەسىمەن ٴوز اۋىلىنداعى شارۋا قوجالىقتارىمەن مىندەتتى تۇردە بولىسەرى انىق. وسىلايشا شارۋا قوجالىقتارىنىڭ باسشىلارىن اۋىل شارۋاشىلىعىنداعى جاڭا تەحنولوگيانىڭ مۇمكىندىگىنە كوز جەتكىزۋ. قاجەت بولعان جاعدايدا قوجالىق باسشىلارى وزدەرى نەمەسە ماماندارىن ۋنيۆەرسيتەتكە جىبەرىپ بىلىكتىلىگىن ارتتىرۋىنا مۇمكىندىك جاساۋ. بار ماقسات وسى.

قازاتۋ رەكتورى اقىلبەك كۇرىشبايەۆ ارنايى كۋرسقا قاتىسىپ جاتقان اكىمدەرمەن بولعان كەزدەسۋدە جوعارىدا ايتىلعان ماسەلەلەردى شەگەلەپ بەردى.

«ەگەر اۋىلدىڭ جاعدايى جاقسى بولسا، ەلدىڭ دە جاعدايى جاقسارا تۇسەتىنى ٴسوزسسىز. سەبەبى سىزدەر ەل باسقارىپ وتىرعان ازاماتسىزدار. بۇگىندە اۋىل شارۋاشىلىعى ٴبىلىم-عىلىمسىز العا جىلجۋى مۇمكىن ەمەس. جۇيەدەگى جاڭاشىلدىقتاردى الدىمەن سىزدەرگە ايتىپ كورسەتكىمىز كەلدى. سول سەبەپتى ارنايى كۋرس ۇيىمداستىردىق. قاجەت بولاتىن بولسا، شارۋا قوجالىقتارىنىڭ باسشىلارىن شاقىرىپ كۋرستار ۇيىمداستىرۋعا ٴبىز دايىنبىز. ول ٴۇشىن سىزدەر الدىمەن اۋىلداعى شارۋا قوجالىقتارىنا قوزعاۋ سالۋلارىڭىز قاجەت. وسىلايشا ٴبىر ٴبىرىمىزدى قولداپ ەل ٴۇشىن قىزمەت جاسايىق» - دەدى رەكتور.

اكىمدەردە وقىتۋدى العاشقى بولىپ باستاعان س.سەيفۋللين اتىنداعى قازاق اگروتەحنيكالىق ۋنيۆەرسيتەتى مۇنىمەن شەكتەلىپ قالماق ەمەس. كەلەسىدە شارۋا قوجالىقتارىنىڭ باسشىلارى مەن ماماندارىن دا وقىتۋدى كوزدەپ وتىر. بۇگىندە اۋىل شارۋاشىلىعىندا جاڭا زاماناۋي تەحنيكانىڭ ٴتىلىن مەڭگەرە الماساڭ مول مۇمكىندىكتى جىبەرىپ الاتىنىمىز انىق. دەمەك جاڭا تەحنولوگيانى مەڭگەرمەي، بۇگىنگە دەيىن ٴداستۇرلى ەگىنشىلىكپەن نەمەسە مال شارۋاشىلىعىمەن اينالىسىپ كەلگەن فەرمەرلەر مەن شارۋا قوجالىقتارى الداعى ۋاقىتتا قۇلدىراۋدىڭ جولىندا تۇر. ويتكەنى قازىرگى تاڭدا ەگىن ەگەتىن القاپتىڭ توپىراعىنا تالداۋ جاساۋ ٴۇشىن عارىشتىق تۇسىرىلىمدەرگە جۇگىنۋ قاجەت. القاپتاردى باقىلاۋدا ۇستاۋ ٴۇشىن ەلەكتروندى كارتا قاجەت. تاعى سونداي جاڭاشىلدىق تولىپ جاتىر. مىنە بۇل ٴۇشىن شارۋا قوجالىقتارى باسشىلارى نەمەسە ماماندار مىندەتتى تۇردە ارنايى كۋرستان ٴوتۋى ٴتيىس. مەڭگەرۋ مىندەتتى بولماق.

«قازىرگى تاڭدا كەز كەلگەن سالانى الاتىن بولساق يننوۆاسيالىق تەxنولوگيالاردىڭ دامۋى بايقالادى. ارينە ەرەكشە اتاپ وتەتىن سالا، ول - اۋىل شارۋاشىلىعى، ويتكەنى ول سالا اداممەن، ادام دەنساۋلىعىمەن، مەملەكەتىمىزدىڭ ەكونوميكاسىمەن بايلانىستى. بۇگىنگى ٴوتىلىپ جاتقان قاراعاندى، اقمولا، قوستاناي وبلىستارىنان كەلگەن اكىمدەردىڭ "اۋىل شارۋاشىلىعىنىڭ تۇراقتى دامۋى" تاقىرىبىندا بىلىكتىلىكتى ارتتىرۋ كۋرستارى ۋنيۆەرسيتەت قابىرعاسىندا العاش وتىلۋدە. ۋنيۆەرسيتەت عالىمدارى ايتۋعانوۆ ق.ق.، نۋكەشەۆ س.و.، رامازانوۆا ر.ح.، ورازتايەۆا ز.ب.، ابدراxمانوۆ س.ق. ٴدال ەگىنشىلىك، گەواقپاراتتىق جۇيەلەر تەxنولوگيالارىن پايدالانۋ، باسقارۋدىڭ شاعىن نىساندارىن دامىتۋ، جالپى اۋىل شارۋاشىلىعىن قارجىلاندىرۋ جانە تۇراقتى باسقارۋ ماسەلەلەرىن اشىپ كورسەتىپ تۇيتكىلدى تۇستارى بويىنشا كەڭەس بەردى» - دەيدى بىلىكتىلىكتى ارتتىرۋ جانە قاشىقتىقتان وقىتۋ ينستيتۋتىنىڭ ديرەكتورى شىنار ابەۋوۆا.

جاڭا تەxنولوگيالار اۋىلدىق جەرلەرگە بارۋى كەرەك. اۋىلدى وقشاۋلاماۋىمىز قاجەت. ول ماقساتقا جەتۋ ٴۇشىن، عىلىم وشاعى مەن اۋىل شارۋاشىلىق وبەكتىلەرى اراسىندا بايلانىس ورناتۋى ٴتيىس. سوندىقتان اكىمدەردىڭ بىلىكتىلىكتى ارتتىرۋ كۋرستارىن ۇنەمى وتكىزسەك دەپ جوسپارلاپ وتىرمىز.

«مەن 1984 جىلى سول كەزدەگى سەلينوگراد اۋىلشارۋاشىلىعى ينيستيتۋتىنىڭ اگرونوميالىق فاكۋلتەتىن بىتىرگەن ەدىم. ودان كەيىنگى ۋاقىتتاردىڭ بارلىعىندا ٴوز اۋىلىمدا ەڭبەك ەتىپ كەلەمىن. بىرنەشە كۇننەن بەرى اۋىل شارۋاشىلىنداعىنداعى تىڭ وزگەرىستەردى كورىپ تاڭ قالىپ وتىرمىن. ٴبىز وقىعان زامانداعى عىلىمي ٴۇردىس مۇلدە وزگەرىپ كەتىپتى. ٴقازىر جاڭا تەحنولوگيانىڭ زامانى ەكەن. ٴوزىم اگرانوم بولعاننان كەيىن بۇگىنگى ٴدال ەگىنشىلىك جۇيەسىنە اسا ۇلكەن ٴمان بەرىپ وتىرمىن. مىندەتتى تۇردە اۋىلداعى قوجالىق باسشىلارىن جيناپ بىلگەنىمدى ايتامىن. ايتىپ قانا قويماي ولاردىڭ ىزدەنۋىنە قولدان كەلگەنشە مۇمكىندىك جاسايمىن دەپ وتىرمىن. ٴبىز جاڭاشىلدىققا ۇمتىلۋىمىز قاجەت، زامان تالابىنا ساي بولۋىمىز قاجەت ەكەن. ۋنيۆەرسيتەت جاقسى باستامانى قولعا الىپ وتىر. الدىمەن اۋىل اكىمدەرىنەن وقىتۋ بۇرىن ەش جەردە بولماعان ٴۇردىس. وقۋعا قۋانا كەلىسىپ، ەرەكشە ىنتامەن كەلىپ وتىرمىن» - دەيدى اقمولا وبلىسى ەرەيمەنتاۋ اۋدانى بوزتال اۋىلىنىڭ اكىمى قانات مۇقانوۆ.

مىندەتتى تۇردە اۋىلدىق ماماندار وقۋ كۋرسىنان ٴوتۋ كەرەك. سەبەبى بۇگىن بولماسا دا الداعى 5 جىلدىقتا بارلىعى وزگەشە بولاتىندىعىنا كوزىم جەتىپ وتىر.

«بىرىنشىدەن; مەنىڭ ماماندىعىم زاڭگەر بولعاندىقتان دارىستە جەر كودەكسىنىڭ ٴتۇرلى ۇتىمدى تۇستارىنىڭ بار ەكەندىگىنە ٴمان بەرىپ وتىرمىن. بۇگىندە پايداعا اسپاي نەمەسە زاڭسىز پايدالانىلىپ جاتكان جەر ۋچاسكەلەرى بار. سول القاپتاردىڭ زاڭ تۇرعىسىنداعى جولى ونى پايدالانۋداعا وزگەشەلىكتەر جاعى ٴبىز ٴۇشىن اسا قاجەت. ەندى ٴبىلىپ جۇرەتىن بولامىن. جانە العان ٴبىلىمىمدى تاجىريبەدە قولداناتىن بولامىن. ەكىنشىدەن; ٴدال ەگىنشىلىك تۋرالى بەرىلگەن ٴدارىس وتە ماڭىزدى. اۋىلدا فەرمەرلەر ٴدال ەگىنشىلىكتىڭ بۇگىنگى زامانعى جاڭا تاسىلدەرىن بىلە بەرمەيدى. ٴوزىم جاس مامان بولعاندىقتان بارلىعىن زەردەلەپ الۋعا تىرىسىپ وتىرمىن» - دەيدى قاراعاندى وبلىسى نۇرا اۋدانى تاسسۋات اۋىلىنىڭ اكىمى امانجولوۆ ماديار.

«اۋىل ەل بەسىگى» دەپ ەلباسىنىڭ ٴوزى اتاپ كورسەتكەندەي اۋىلدى كوتەرۋ بارلىعىمىزدىڭ پارىزىمىز.

«ٴبىلىم ورداسىنىڭ بۇل باستاماسىنا ٴوز باسىم قۋانىپ وتىرمىن. سەبەبى بۇگىندە اۋىلدى ساقتاپ قالۋ باستى مىندەتىمىز. ال اۋىلدى ساقتاپ قالساق ٴبىز وتانىمىزدىڭ ىرگەسىن بەكەمدەي تۇسەمىز. سول سەبەپتى اۋىلدىق اكىمدەر ٴۇشىن وتكىزىلىپ جاتقان سەمينار وتە ماڭىزدى ٴارى وزەكتى بولىپ وتىر. بۇگىندە كوپ اۋىلدىق جەرلەردىڭ اكىمدەرى جاستار. ولاردى وقىتۋ، ولاردى ۇيرەتۋ وڭاي. الدىمەن اكىمدەردىڭ كوزىن اشىپ ساناسىنا جاڭاشىلدىقتى سىڭىرسەك وزگەلەرىن تەحنولوگياعا بەيىمدەۋ جەڭىلىرەك بولماق. ٴبىز اۋىل اكىمى بولعاندىقتان كۋرستان العان ٴبىلىمىمىزدى مىندەتتى تۇردە اۋىلىمىزدى كوركەيتۋگە جۇمسايمىز. شارۋا قوجالىقتارىنا جەتكىزەتىن بولامىز. وسى رەتتە ٴبىر تىلەگىم بار. سەمينار تەك ۋنيۆەرسيتەت قابىرعاسىندا عانا ەمەس قوجالىقتاردىڭ باسىندا ۇيىمداستىرىلسا دەپ ويلايمىن. ارينە ۋنيۆەرسيتەتتىڭ بارشا اۋىلداردا كۋرستار ۇيىمداستىرۋى قيىنعا سوعار. سول ٴۇشىن ٴدال وسى باستاماعا مەملەكەت كومەكقولىن سوزسا ەكەن. مەن ٴوز باسىم س.سەيفۋللين اتىنداعى قازاق اگروتەحنيكالىق ۋنيۆەرسيتەتىن ٴبىتىرىپ شىققان كەز كەلگەن تۇلەكتى جۇمىسقا قابىلدار ەدىم. سەبەبى بۇل جەردەگى ٴبىلىمنىڭ قانداي دارەجەدە بەرىلىپ جاتقانىن ٴوز كوزىممەن كورىپ وتىرمىن. شارۋا قوجالىقتارىنا دا وسىنا ايتۋىمىز قاجەت. ساپالى مامان قاشان دا قاجەت» - دەيدى اقمولا وبلىسى ەسىل اۋدانى زارەچەن اۋىلىنىڭ اكىمى ناتاليا ميليۋك.

ەگەر كەز كەلگەن اۋىل اكىمى ٴوز اۋىلىنىڭ زاماناۋي دەڭگەيدە العا جىلجۋىن قالايتىن بولسا، وندا ۇنەمى جاڭاشىلدىقتى الدىمەن ٴوزى بولىپ باستاۋى كەرەك. ەگەر اكىم سوڭىنان ەرگەن قاۋىمدى، فەرمەرلەردى، شارۋا قوجالىقتاردى جاڭا زاماننىڭ جاڭا مۇمكىندىكتەرىنە بەيىمدەي المايتىن بولسا وندا ويلانۋى قاجەت.


ٴبىزدىڭ telegram-پاراقشامىزدا قازاقستاننىڭ ماڭىزدى جاڭالىقتارى. جازىلىڭىزدار!

كوممەنتاريي