BAQ.kz - Қазақстан жаңалықтары USD 384.53 BAQ.kz - Қазақстан жаңалықтары EUR 432.02 BAQ.kz - Қазақстан жаңалықтары RUB 5.9
استانا:

ۇستازداردىڭ بەدەلى ايلىعىنا قاتىستى ما؟

فوتو: Ұстаздарға арналған танымдық-әдістемелік сайт

بىلىم-تەڭىز، مەكتەپ-كەمە، ال ۇستازدار سول كەمەنى باعىتتاۋشى، بولاشاق تۇلعالاردى قالىپتاستىرۋشى، كەمەل كەلەشەككە جول سالۋشى الىپ تۇلعالار. مەكتەپ پەن ۇستاز مەملەكەتتىڭ ايناسى، كەلەشەكتىڭ كەپىلى. ەندەشە، وسى ٴبىلىم سالاسىنىڭ تىنىس-تىرشىلىگىن، اياق الاسىن جاقسى بىلەتىن، ىستىعىنا كۇيىپ، سۋىعىنا توڭىپ جۇرگەن وسى سالا ماماندارىنىڭ وي-پىكىرى قوعام ٴۇشىن قۇندى. سوندىقتان، ٴبىز دە بىرەر سۇراعىمىزدىڭ جاۋابىن تىكەلەي مەكتەپ قابىرعاسىنان الماق ويمەن قالامىزداعى №217 ب.شالعىنبايەۆ اتىنداعى ورتا مەكتەپ ديرەكتورى سادۆاكاسوۆا جاننات مىلتىقبايقىزىنا قويدىق .

- جاننات مىلتىقبايقىزى، ٴوزىڭىز باسقاراتىن سەكىلدى جالپى ورتا مەكتەپتەردە التىن بەلگىلەر از شىعادى جəنە ۇبت كەزىندە ارناۋلى مەكتەپتەر سەكىلدى وق بويى وزا شىعا بەرمەيدى؟ مۇنىڭ سەبەبى نەدە دەپ ويلايسىز؟

- وسىنداي ساۋالدار ٴجيى قويىلىپ جاتادى.«جاي مەكتەپتەردە ٴبىلىم ناشار ما، ۇستازدار ٴəلسىز بە، وقۋشىلاردىڭ بىلىمگە دەگەن قىزىعۋشىلىعىنا مəن بەرىلمەي مە؟» دەيدى. ٴبىزدىڭ مەكتەپتەرىمىزدە مىقتى ۇستازدار دا، جاقسى وقۋشىلار دا كوپ، سەبەبى، ٴبىلىم بارلىعىنا بىردەي بەرىلەدى. تەك، بارلىق جال- پى ٴبىلىم بەرەتىن مەكتەپتەردەن ىرىكتەلىپ، جاڭا ٴوزىڭىز ايتقان بەدەلدى مەكتەپتەرگە وقۋشىلار كەتىپ، نە ول جاقتان كەلىپ وتىرادى. ونى جىل سايىنعى وقۋشىلار قوزعالىسىنان كورۋ قيىن ەمەس. əرينە، سودان كەيىن جاقسى وقۋشىلاردى ىرىكتەپ الا الاتىن مۇمكىندىگى بار ٴبىلىم شاڭىراقتارى العا شىعادى. ليسەي، گيمنازيا، زياتكەرلىك مەكتەپتەر سياقتى ارناۋلى ٴبىلىم وشاقتارىنىڭ كوبەيگەنى دۇرىس جəنە اتا-انالاردىڭ ولاردى تاڭداۋى وتە قۇپتارلىق جاعداي. ال، قوعامنىڭ جالپى ٴبىلىم بەرەتىن مەكتەپتەرگە دەگەن كوزقاراسى وزگەرمەۋى ٴۇشىن مەكتەپتەردىڭ رەيتينگىن جاساۋدى جەتىلدىرۋ قاجەت.

-جاقسى وقيتىن جəنە ۇلگەرىمى تومەن بالالاردىڭ بولاشاعى، بىرىنىكى جارقىن، بىرىنىكى ب ۇلىڭعىر بولا ما؟

- بالا جاقسى وقىسا ادام بولادى دا، ناشار وقىسا ىسكە العىسىز بولىپ قالادى دەگەن تۇسىنىكتەن اۋلاق بولعانىمىز ٴجون. əر بالانىڭ ورنى بولەك، تۇعىرى بيىك، بولاشاعى جارقىن بولۋعا ٴتيىس. ادامنىڭ ومىردە ٴوز ورنىن تابۋى ونىڭ قانداي مەكتەپتە، قالاي وقىعاندىعىنا بايلانىستى ەمەس ەكەندىگىنەن ومىردە مىسال كوپ. əيگىلى فيزيك، نوبەل سىيلىعىنىڭ لاۋرەاتى البەرت ەينشتەين مەكتەپتە ناشار وقۋشىلاردىڭ قاتارىندا بولعان. كورگەنى كوپ، ومىردەن بىلگەنى مول بالا مەكتەپ باعدارلاماسىن تۇسىنە الماسا كەرەك. ال، انتون پاۆلوۆيچ چەحوۆ شە؟ ورىستىڭ ۇلى عۇلاماسى مەكتەپ باسپالداعىندا ٴجۇرىپ، ەكى رەت قاتارىنان كەلەسى وقۋ جىلىنا قالعان. ٴتىپتى، سەنۋدىڭ ٴوزى قيىنداۋ. ال، حيميالىق ەلەمەنتتەر كەستەسىنىڭ اۆتورى دميتريي مەندەلەەۆ بالا كۇنىندە ساباققا قاراعاندا، توبەلەسكەندى جاقسى كورگەن. ٴتىپتى، ۇلگەرىمى ناشار بولعان. دەمەك، ٴبىز بالانىڭ جاقسى نە ناشار وقۋىنا قاراپ ونى باعالاماۋىمىز كەرەك. ايتالىق، مەنىڭ ٴبىر تانىسىم اۋىلدا تۇرادى. ول مەكتەپتى دۇرىس وقىماعان. ٴبىراق، سول جەردەگى ەكى-ۇش اۋىل بۇگىندە ونىڭ اۋزىنا قاراپ وتىر - وتە مىقتى مەحانيك. قانداي سالا بولسا دا، ماماننىڭ ورنى ەرەكشە. سوندىقتان دا، مەملەكەتىمىزدىڭ قازىرگى جاڭا مازمۇنداعى ٴبىلىم ساياساتى وقۋشىنىڭ فۋنكسيونالدى ساۋاتتىلىعىن دامىتۋعا مəن بەرۋدى كوزدەپ وتىر.

ٴ-بىز بارىنشا بارلىق سالانىڭ مامانىن دايىنداساق دەيسىز عوي. شىنىندا، قازىردە كəسىپتىك سالانىڭ ماماندارىنا زəرۋ ٴمىز. الايدا، سولاردى مەكتەپ قابىرعاسىنان دايىنداۋ ٴۇشىن مەكتەپتەردەگى بازا جاۋاپ بەرە الا ما؟

-سۇراعىڭىز وتە وزەكتى مəسەلە. شىنىندا، ٴبىز وقۋشىلاردى كəسىپتىك، سالالىق ماماندىقتارعا بەيىمدەي الماۋدامىز. بۇل تəجىريبەلەر دامىعان ەلدەردە بارى راس. مەن ويلايمىن، مەكتەپتى بۋىندار بويىنشا ٴبولۋ كەرەك. ايتالىق، باستاۋىش مەكتەپ ٴبىر بولەك، ورتا سىنىپتار جəنە جوعارى سىنىپ وقۋشىلارى باسقا عيماراتتاردا وقۋ كەرەك. سوعان سəيكەس، ماتەريالدىق بازانى əزىرلەسە، ۇستازداردى دا بەيىمدەۋگە بولادى. əرينە، بۇل كوپ قارجىنى، ۇلكەن جۇمىستى جəنە ۋاقىتتى تالاپ ەتەدى.

ٴ-بىز بالالارعا ماماندىق تاڭداۋدا مەكتەپتە تولىق باعدار بەرە الماي جاتقان سەكىلدىمىز. مəسەلەن، مەكتەپ بىتىرگەن بالانىڭ دەنى زاڭگەر، ۇستاز، ەكونوميست بولعىسى كەلەدى. سوندا، بەيىندىك ورىنباسارلار قايدا قاراپ وتىرادى؟

-بۇل جەردە قوعامدىق تاڭداۋدى دا ەسكەرۋىمىز كەرەك. ەل نەگە قىزىقسا، بالا سوعان ەلىكتەيدى دەگەن بار. ٴسوزدىڭ شىنى كەرەك، بالامىزدىڭ قابىلەتىن، قالاۋىن، سۇرانىستى ەسكەرمەي، باسقا جاعىن قالاپ كەتىپ جاتامىز. قاراپايىم مامان بولۋ- تومەندىكتى بىلدىرەتىن سەكىلدى. əرينە، بۇل وكىنىشتى. ٴبىراق ٴبىلۋىمىز كەرەك، ەڭ مىقتى مامان، ەشقاشاندا كەمشىن تۇسپەيدى، جۇمىستا قاعاجاۋ كورمەيدى، قوعامدا مəرتەبەسى جوعارى بولادى. سونىمەن قاتار، بۇل مەملەكەتتىڭ دە قاتاڭ باقىلاۋىندا بولۋى كەرەك. قوعامنىڭ ٴوزى تالاپ ەتىپ وتىرعانداي، كەيبىر قاجەتتىلىگى جوعارى مامان دىقتارعا گرانتتار ٴبولۋدى ٴəلى دە بولسا جەتىلدىرۋدى قاجەت ەتەتىندىگى بايقالىپ وتىر. بۇل دەگەنىمىز، قازىرگى نارىق كەزەڭىندە ەكونوميكالىق، əلەۋمەتتىك جاعدايعا قاراي وڭتايلى əرەكەت بولىپ تابىلار ەدى. مəسەلەن، بۇگىنگى كۇنى قالامىزداعى ورىس ٴتىلدى سىنىبى بار مەكتەپتەردە ساباق بەرەتىن پەداگوگ ماماندار جەتكىلىكسىز. بۇگىندە، بۇل مəسەلەنىڭ شەشىمىن زەينەت جاسىنا شىققان ماماندار ەسەبىنەن شەشىلۋدە. الداعى ۋاقىتتاردا بۇل ٴəرى قاراي شەشىمىن قالاي تاپپاق؟ مەملەكەت تاراپىنان قولداۋدى، شەشۋدى قاجەت ەتەتىن مəسەلەنىڭ ٴبىرى رەتىندە تانىلۋدا.

- ۇل مەن قىزدى ٴبولىپ وقىتۋ ٴبىرىن-بىرى قۇرمەتتەۋگە əكەلەدى دەگەنگە قالاي قارايسىز؟

-əرينە، تəربيەسىز بەرىلگەن ٴبىلىم-اپات دەمەكشى، تəربيەلىك جاعىنان دۇرىس شىعار. ٴبىراق، مەن ٴبولىپ وقىتۋ دەگەنگە كەلىسپەيمىن. ۇل مەن قىز بىرگە وقىعاننان ٴبىرىن- بىرىنە سىيى كەتەدى دەۋ قيسىنسىز بولار. ال، ۇل مەن قىز بىرگە وقىسا اشىق، ٴتىلتابىسقىش، ەر كىن بولىپ وسەدى. سوندىقتان، بۇل وزەك ٴتى مəسەلە دەپ ەسەپتەمەيمىن. ٴبىراق، تəربيەشى كەرەك. ٴتىپتى، «سىنىپ تəربيەشىسى» دەگەن ارنايى شتات اشىلۋ كەرەك دەپ ويلايمىن. سوندا، ول تەك بالالاردىڭ تəربيەسىمەن اينالىسادى.

- «ۇستاز ۇلى تۇلعا» دەپ جاتامىز، الايدا قوعامدا ۇستازداردىڭ بەدەلى ەكىنشى ورىندا بولىپ تۇر. جالپى، ۇستازداردىڭ مəر تە بەسىنىڭ تومەندەۋى جالا- قىلارىنىڭ ازدىعىنان با؟

-شىنى كەرەك، əلەۋمەتتىك تۇرعىدان العاندا ايتىپ وتىرعانىڭىز جالعان ەمەس. جالاقىنىڭ ازدىعى، ىقپالدىڭ تومەندىگى ۇستازداردىڭ جالپى قوعامداعى ورنىن ٴدۇنياۋي تىلمەن ايتقاندا تومەندەتىپ وتىر. ال، ۇستاز دەگەن ۇلى ەسىم، مəرتەبىلى اتاعى ەشقاشان تومەندەمەك ەمەس، تومەندەپ تە جاتقان جوق. وقۋشىنىڭ، اتا-انانىڭ، əرىپتەستەرىنىڭ الدىنداعى ۇستاز مəرتەبەسىنە كەلسەك، ول ونىڭ ٴبىلىم- بىلىكتىلىگى جəنە ۇستانىمىنا سايىپ كەلىپ جاتادى.

- مەكتەپ بىتىرگەن تۇلەكتەر كوبىنە ۇستازدىقتى امال جوقتىقتان تاڭدايدى ەكەن، وسى راس پا؟

-وكىنىشكە وراي، بۇل ٴسوزدى جوققا شىعارا المايمىن. وتكەن جىلدارى جۇرگىزىلگەن ٴبىر ساۋالنامادا مەك- تەپ بىتىرگەلى جاتقان تۇلەكتەردىڭ ەشقايسىسى ۇستازدىق سالانى تاڭداماپتى. ٴبىراق، بۇل بارلىعىنا جاۋاپ بەرەتىن ساۋالناما ەمەس. ويتكەنى، ۇستاز ۇلى ەسىم بولىپ قالا بەرەدى.

ٴ-بىلىم سالاسىنا كوپتەگەن قارجى ٴبولىنىپ جاتىر. وسى تۇستا ٴسىز باسقارىپ وتىرعان مەكەمەدە قانداي جاڭالىقتار بار؟

-بۇگىنگى كۇنى وقىتۋ مەن تəربيەلەۋگە تىڭ əدىس-تəسىلدەر ەنگىزىلدى. نəتيجەسىندە، تۇتاس پەداگوگيكالىق ۇردىستەر وزگەرتىلىپ، ٴبىلىم بەرۋدىڭ ٴتيىمدى دەپ تانىلعان تەحنولوگيالارى دۇنيەگە كەلدى. وقۋشىلاردىڭ العان ٴبىلىمىنىڭ ساپاسى پەداگوگ كادرلاردىڭ كəسىبي دايىندىعىنا بايلانىستى بولىپ جاتاتىنىن ۋاقىت دəلەلدەدى. وسى باعىتتا مەملەكەتىمىز مۇعالىمدەرگە جاقسى قولداۋ كورسەتىپ، كەمبريدج ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ باعدارلاماسى بويىنشا مۇعالىمدەردى دەڭگەيلىك كۋرستاردان وتكىزۋدە. مەكتەبىمىزدە سول مۇعالىمدەر كۋرستان وتپەگەن مۇعالىمدەرگە ٴدəرىس بەرۋ جۇمىسى جولعا قويىلعان. كوۋچينگ، وقىتۋ سەمينارلارى مەن ترەنينگتتەر جىل بويى جوسپارلانىپ جۇرگىزىلۋدە. وقۋ پروسەسىندەگى «lesson study» ۇدەرىسىن كەزەڭ – كەزەڭمەن قويىپ جۇرگىزىپ كەلەمىز. بۇل ٴəدىس ەرەكشە نازارداعى سىنىپ پەن وقۋشىلاردىڭ تəربيەسىنە، پəنگە دەگەن قىزىعۋشىلىعىن ارتتىرۋ، جاعىمدى əسەر ەتۋ ماقساتىندا مۇعالىمدەردىڭ كوللەگيالدى شەشىم قابىلداۋى ارقىلى بىرلەسكەن ساباق بەرۋ ۇدەرىسى. ول جۇمىستى باستاعانىمىزعا بيىل ٴۇشىنشى جىل، وقۋ ۇدەرىسى ٴوزىنىڭ وڭ نəتيجەسىن دە بەرە باستادى. سونىمەن قاتار، قالا جəنە وبلىس ۇستازدارىنا بىرنەشە رەت سەمينارلار وتكىزىلدى.

-ۇستازدارىڭىز بەن وقۋشىلاردىڭ سوڭعى جەتىستىكتەرىنە توقتالساق؟

- وسى ٴبىلىم ورداسىنا كەلگەلى بەرى ٴۇش جىل ىشىندە اۋىز تولتىرىپ ايتارلىقتاي جەتىستىكتەرىمىز بار. وقۋشىلارىمىز ۇبت قورىتىندىسى بويىنشا، جىلدان – جىلعا ديناميكالىق وسۋدە جəنە مەكتەپتىڭ العاشقى «التىن بەلگى» يەگەرى - نۇرتازا قوجامبەردىنى ماقتانىشپەن ايتا الامىن. ۇستازدارىمىزدىڭ قوماقتى جەتىستىكتەرى بار. 2015 جىلعى قالا əكىمىنىڭ گرانتىن مەكتەپ ٴمۇعالىمى قۋانىشبايەۆا ايجامال جەڭىپ الدى. قالالىق «كوپ ٴتىلدى مەڭگەرگەن ۇستاز» بايقاۋىندا اعىلشىن ٴتىل ٴمۇعالىمى بəيىمبەت مەرۋەرت 1 ٴشى ورىن يەلەنسە، جاس ۇستازدارىمىز كەنجەاحمەتوۆا سالتانات قالالىق «ۇزدىك ماتەماتيك– 2015» بايقاۋىندا 1 ورىندى، قالالىق «ۇزدىك فيزيك – 2016» بايقاۋىندا بەكماعامبەتوۆا ايگەرىم دە جۇلدەلى 1 ورىن الىپ مەكتەپ ابىرويىن اسقاقتاتتى. كەشە عانا 11 «ə» سىنىپ وقۋ- شىسى ابدۋللايەۆا سارا وبلىستىق عىلىمي جوبالار بايقاۋىندا 3 ورىن يەلەندى. ال، باستاۋىش سىنىپ وقۋشىسى رەسپۋبليكالىق «زەردە» كون كۋرسىنىڭ قالالىق كەزەڭىندە 3 ورىندى جەڭىپ əكەلىپ ۇجىمدى قۋانتتى. بۇل جەتىستىكتەر مەكتەپ مۇعالىمدەرىن بۇدان دا بيىك بەلەستەردى جەڭۋگە جەتەلەيتىنىنە سەنىمدىمىن.

-ۋاقىت ٴبولىپ سۇحباتتاسقانىڭىزعا راحمەت!

جازيرا دەمەۋوۆا


ٴبىزدىڭ telegram-پاراقشامىزدا قازاقستاننىڭ ماڭىزدى جاڭالىقتارى. جازىلىڭىزدار!

كوممەنتاريي