BAQ.kz - Қазақстан жаңалықтары USD 384.53 BAQ.kz - Қазақстан жаңалықтары EUR 432.02 BAQ.kz - Қазақстан жаңалықтары RUB 5.9
استانا:

شىمكەنتتىڭ تاۋەلسىزدىك ساياباعى. فوتواپپارات سەرۋەنى

فوتو: Автор

شىمكەنت، baq.kz ٴتىلشىسى. شىمكەنتتە تاۋەلسىزدىك ساياباعى بار. قاستەرلى اتاۋدى يەمدەنگەن ساياباق قازاقستان رەسپۋبليكاسى تاۋەلسىزدىگىنىڭ 20 جىلدىعىنا ارناپ سالىنعان. شىمكەنتتىكتەردىڭ جانە كەلگەن-كەتكەن قوناقتىڭ ادەيىلەپ بارىپ، ساۋلەتىنە تامساناتىن ساياباق كەشەنىن ارالاعان ٴتىلشىمىز سونداعى نىسانداردىڭ فوتوگيدىن جاسادى.

ۋىق تارىزدەس تىك تىرەۋلەردىڭ ۇشار باسىنا بەكىگەن شاڭىراق. شىمكەنت تەمىرجول ۆوكزالىنىڭ قالاعا اشىلار ەسىگىنەن شىققان ادامنىڭ سوناۋ كوكجيەككە قاراسا كورەتىنى – وسى ۆوكزال الدىنان سوزىلىپ جاتقان قابانباي باتىر كوشەسى.

الىستان كوزگە شالىنعان تىرەۋدەگى شاڭىراق نىسانى قىزىقتىرسا، كوشەنى بويلاپ كوتەرىلەدى. 15 مينۋتتاي جۇرسە، قارسى الدىنان ەڭسەلى كۇن ساۋلەسىمەن شاعىلىسقان قاقپا شىعادى. تاۋەلسىزدىك ساياباعىنىڭ تريۋمفى. بيىكتىگى – 15 مەتر. ساياباق ىشىنە وتكىزەتىن باس قاقپا. تريۋمفتىڭ سانىنە باسىن شالقايتا قاراپ، قاقپادان ىشكە ەنسە، الدىنا كوز تاستاسا، اللەيانى كورەدى. جان-جاعىنا قىلقانجاپىراقتىلار وتىرعىزىلىپ، گۇل ەگىلگەن اللەيا.

قاق ورتادا قاتارىنان تىزىلگەن ٴمارمار تاستار. بارلىعىنىڭ ٴپىشىمى ٴبىر، تاڭباسى باسقا. ٴبىرىنشى تۇرعان ٴمارمارعا 1991 سانى قاشالىپ جازىلعان. ونىڭ ٴسال تومەنگى تۇسىنا: «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ مەملەكەتتىك تاۋەلسىزدىگى تۋرالى» زاڭ قابىلداندى. 16 جەلتوقسان كۇنى تاۋەلسىز قازاقستان رەسپۋبليكاسى دۇنيەگە كەلدى» دەگەن ٴسوزدى وقيسىز.

مىنە، تاۋەلسىزدىگىمىزدىڭ 20 جىلدىعىنا ارنالعان تاۋەلسىزدىك ساياباعىنىڭ «تاۋەلسىزدىك شەجىرەسى» اللەياسى وسى 1991 سانى قاشالعان ٴمارماردان باستالادى. بارلىعى 21 ٴمارمار تاس. ٴارقايسىسىنا ەلىمىزدە 1991 جىلدان باستاپ 2011 جىلعا دەيىن بولعان ەڭ ەلەۋلى، ەڭ ايشىقتى وقيعالارى جازىلعان.

ٴار ٴمارمار تاسقا جاقىنداپ، سول جىلدىڭ ماڭىزدى وقيعاسىن وقي وتىرىپ، جىلدىڭ العا ورلەۋىمەن ٴسىز دە قاتار جىلجىپ جۇرسەڭىز، 1996 جىل ٴمارمارتاسىنان كەيىن ديامەترى الىپ سۋبۇرقاققا تىرەلەسىز.

سانالۋان تۇسكە بويالىپ، اندەتەتىن سۋبۇرقاق. ديامەترى – 30 مەتر، سۋدىڭ اتقىلاۋ بيىكتىگى – 20 مەتر. ٴقازىر قىس ماۋسىمى بولعان سوڭ ٴوشىرۋلى تۇر. كوكتەم شىعىپ، كۇن جىلىعاندا ٴار كۇنى كەشكىسىن ٴتۇرلى-تۇستى جارىققا بويالىپ، اندەتە اتقىلاعان سۋ مىڭ بۇرالىپ بيلەيدى. وسىلايشا، قالا جۇرتشىلىعىنىڭ ۇنەمى كەلەر ورنىنا اينالعان.

دوڭگەلەك ٴپىشىندى سۋبۇرقاقتىڭ جانىنان تاعى ٴبىر سەرۋەن جولى اشىلادى. اۋەلى تەمىرجول ۆوكزالىنان قالاعا شىققانىڭىزدا كوزگە ٴتۇسىپ، باعىت الىپ جەتكەن تىرەۋدەگى شاڭىراق نىسانىنا اپاراتىن جول وسى.

ٴبىر قاراعاندا، مۇنىڭ نە ٴمانى بارىن تۇسىنبەي، جاقىنداساڭىز، بۇل نىساننىڭ «التىن شاڭىراق» ەل بىرلىگى مونۋمەنتى ەكەنىن، اتاۋى ٴمارمارتاسقا قاشالىپ جازىلعانىن بىلەسىز.

قازاقستان رەسپۋبليكاسى اۋماعىندا تۇراتىن بارلىق ۇلت پەن ۇلىستىڭ ٴبىر شاڭىراق استىندا بەيبىت عۇمىر كەشىپ جاتقانىن استارلاپ جەتكىزەتىن كومپوزيسيا.

دوڭگەلەك پىشىمدەس ٴمارمار تۇعىردان 137 تىرەۋ جوعارى باعىتتالىپ، ونىڭ بىتكەن تۇسىنا شاڭىراق ورناعان. شاڭىراقتىڭ اينالاسىنان كۇن ساۋلەسى توگىلەدى.

ال ٴمارمار تۇعىردىڭ قابىرعاسىنا ٴتۇرلى كيىم مەن ٴىس-قيمىلداعى ادامداردىڭ بارەلەفى بەدەرلەنگەن. مۇنداعى بارەلەفتەر – ەلىمىزدە ٴومىر سۇرەتىن ٴتۇرلى ۇلت پەن ۇلىس وكىلدەرى، ال 137 تىرەۋ – ەلىمىزدەگى 137 ۇلت پەن ۇلىس.

«التىن شاڭىراق» مونۋمەنتىنىڭ جانىنداعى پاراللەل سەرۋەن جولىنان «تاۋەلسىزدىك شەجىرەسى» اللەياسىنىڭ جالعاسى وتەدى. 1996 جىل ٴمارمارتاسىنان سۋبۇرقاققا كەلىپ تىرەلىپ، ارمەن قاراي جالعاساتىن «تاۋەلسىزدىك شەجىرەسى» اللەياسى 2011 جىلعى وقيعالارمەن توقتايدى. ويتكەنى «تاۋەلسىزدىك ساياباعى» كەشەنى 2011 جىلى قر تاۋەلسىزدىگىنىڭ 20 جىلدىعىنا ارناپ سالىنعان. سول جىلى قازان ايىندا قر پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازاربايەۆتىڭ قاتىسۋىمەن اشىلدى.

پرەزيدەنتتىڭ سول ساپارىندا وتىرعىزعان اعاشى دا بار. «التىن شاڭىراق» مونۋمەنتىنىڭ اتاۋى جازىلعان تۇسىنان الدىعا قاراساڭىز، تىك قادالعان نايزانى ەسكە تۇسىرەر ٴمارمار تۇعىرلاردى كورەسىز. ۇشار باسىنا ۇشكىر ۇشتارى بەكىتىلگەن. «جەتى نايزا». ٴارقايسىسىنىڭ بيىكتىگى 25 مەتر. كوڭىلدى دەمدەپ، رۋحتى كوتەرىپ، قاندى قىزدىرادى.

وسى جەتى نايزانىڭ ارعى جاعىنان مەملەكەتتىك رامىزدەر الاڭى اشىلادى.

ۇلكەن تىكتورتبۇرىشتى ٴمارمارتاستىڭ ەكى جاق بەتىنە قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كارتاسى بەدەرلەنگەن. مەملەكەت باسشىسى نۇرسۇلتان نازاربايەۆتىڭ سوزدەرى جازىلعان.

«دۇنيەدە تاۋەلسىز قازاق ەلى بار. الەمدە ەگەمەن قازاقستان بار. ونىڭ كوپ ۇلتتى، ىنتىماقشىل حالقى بار. قۋاتتى ەكونوميكاسى، سەنىمدى ساياسي جۇيەسى بار. ەڭ باستىسى – بۇگىننەن نۇرلى، بۇگىننەن كەمەل بولاشاعى بار. سول كۇنگە بەرىك سەنىمى بار».

قازاقستان كارتاسى بەدەرلەنگەن ٴمارمارتاستان كەيىن، جەتى نايزانىڭ ورتا تۇسىندا 8ح16 مەتر كولەمدى كوك تۋىمىز 50 مەتر بيىكتىكتە جەلبىرەيدى. بۇل – «رامىزدەر الاڭى».

مۇندا كوك تۋىمىز، ەلتاڭبامىز جانە ٴانۇران قويىلعان. 2009 جىلى اشىلعان.

2009 جىلى اشىلعان تاعى ٴبىر نىسان، ول - «جەر-انا» تاۋەلسىزدىك مونۋمەنتى. بيىكتىگى – 25،5 مەتر. بۇل مونۋمەنت ورداباسى الاڭىندا ورناتىلعان. ال ورداباسى الاڭى – تولە بي، قازىبەك بي جانە ايتەكە بي كوشەلەرىنىڭ قيىلىسىندا ورنالاسقان. ٴقازىر «جەر-انا» تاۋەلسىزدىك مونۋمەنتىن اعىمداعى جوندەۋ جۇمىستارى ٴجۇرىپ جاتىر.

ورداباسى الاڭى مەن تاۋەلسىزدىك ساياباعىن ۇزىندىعى 104 مەترلىك كوپىر جالعاستىرادى. تاۋەلسىزدىك ساياباعىنىڭ اۋماعى 5،8 گەكتار بولسا، ورداباسى الاڭىنىڭ اۋماعى 1 گەكتاردان اسادى.

مىنەكي، وسىلايشا ورداباسى الاڭىندا ورناتىلعان «جەر-انا» تاۋەلسىزدىك مونۋمەنتى مەن قابانباي باتىر كوشەسىنىڭ بويىنداعى جازىق توبەدە سالىنعان «تاۋەلسىزدىك ساياباعى» كەشەنى شىمكەنتتەگى تاۋەلسىزدىكتى ۇلىقتايتىن تۇتاس ساۋلەت انسامبلىنە اينالدى. قازاقستان رەسپۋبليكاسى تاۋەلسىزدىگىنىڭ 20 جىلدىعىنا ارنالعان تاريحي-مونۋمەنتالدىق ساياباق كەشەنىنىڭ اۆتورلارى – اسقار مىرزاحمەتوۆ، باقىتجان اشىربايەۆ، ناسير رۋستاموۆ، ٴامىرحان شۇمەنوۆ، نۇرلىجان بوكەبايەۆ. ساياباقتىڭ اۆتورلارى 2014 جىلى ادەبيەت پەن ونەر سالاسىنداعى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ مەملەكەتتىك سىيلىعىن الدى.


ٴبىزدىڭ telegram-پاراقشامىزدا قازاقستاننىڭ ماڭىزدى جاڭالىقتارى. جازىلىڭىزدار!

كوممەنتاريي