BAQ.kz - Қазақстан жаңалықтары USD 384.53 BAQ.kz - Қазақстан жаңалықтары EUR 432.02 BAQ.kz - Қазақстан жаңалықтары RUB 5.9
استانا:

مەملەكەتتىڭ قۇقىقتىق نەگىزىن قالىپتاستىرۋشى قۇجات - كونستيتۋسيا

تاۋەلسىز ەلدىڭ اتا زاڭى العاش رەت 1993 جىلى قابىلداندى. ودان كەيىن تولىقتىرۋلار مەن تۇزەتۋلەر ەنگىزىلىپ، 1995 جىلى 30 تامىزدا بەكىتىلدى. وسىلايشا، 30 تامىز – كونستيتۋسيا كۇنى مەملەكەتتىك مەرەكەلەر قاتارىنا ەندى. ٴبىز بيىلعى مەيرامدى وزگەرىستەر ەنگىزىلگەن جاڭا كونستيتۋسيامەن اتاپ ٴوتىپ وتىرمىز. پارلامەنت قابىلداعان وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلاردان كەيىن اتا زاڭىمىز جاڭا سيپاتقا يە بولىپ، ەلىمىزدەگى دەموكراتيالىق رەفورمالار تەرەڭدەي ٴتۇستى. دەگەنمەن، كونستيتۋسيانىڭ ادام قۇقىقتارى مەن بوستاندىقتارىنا ارنالعان نورمالارى سول كۇيىندە قالدى، دەپ حابارلايدى baq.kz ٴتىلشىسى.

مەملەكەتتىك قۇرىلىستىڭ قۇقىقتىق نەگىزىن قالىپتاستىرۋشى قۇجات – اتا زاڭىمىز 9 تاراۋدان، 98 باپتان تۇرادى. كونستيتۋسيانىڭ 1-بابىندا «قازاقستان رەسپۋبليكاسى ٴوزىن دەموكراتيالىق، زايىرلى، قۇقىقتىق جانە الەۋمەتتىك مەملەكەت رەتىندە ورنىقتىرادى، ونىڭ ەڭ قىمبات قازىناسى - ادام جانە ادامنىڭ ٴومىرى، قۇقىقتارى مەن بوستاندىقتارى» دەلىنسە، 3-بابىندا «مەملەكەتتىك بيلىكتىڭ بىردەن-بىر باستاۋى - حالىق. حالىق بيلىكتى تىكەلەي رەسپۋبليكالىق رەفەرەندۋم جانە ەركىن سايلاۋ ارقىلى جۇزەگە اسىرادى، سونداي-اق ٴوز بيلىگىن جۇزەگە اسىرۋدى مەملەكەتتىك ورگاندارعا بەرەدى. قازاقستان رەسپۋبليكاسىندا بيلىكتى ەشكىم دە يەمدەنىپ كەتە المايدى. بيلىكتى يەمدەنىپ كەتۋشىلىك زاڭ بويىنشا قۋدالانادى. حالىق پەن مەملەكەت اتىنان بيلىك جۇرگىزۋگە رەسپۋبليكا پرەزيدەنتىنىڭ، سونداي-اق ٴوزىنىڭ كونستيتۋسيالىق وكىلەتتىگى شەگىندە پارلامەنتتىڭ قۇقىعى بار. رەسپۋبليكا ۇكىمەتى مەن وزگە دە مەملەكەتتىك ورگاندار مەملەكەت اتىنان ولارعا بەرىلگەن وكىلەتتىكتەرى شەگىندە عانا بيلىك جۇرگىزەدى» دەلىنگەن.

ال اتا زاڭنىڭ 10-بابىنا سايكەس، قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ازاماتتىعى زاڭعا سايكەس الىنادى جانە توقتاتىلادى، ول قانداي نەگىزدە الىنعانىنا قاراماستان، ٴبىرىڭعاي جانە تەڭ بولىپ تابىلادى. رەسپۋبليكانىڭ ازاماتىن ازاماتتىعىنان، ٴوزىنىڭ ازاماتتىعىن وزگەرتۋ قۇقىعىنان ايىرۋعا، سونداي-اق ونى قازاقستاننان تىس جەرلەرگە الاستاۋعا بولمايدى. ازاماتتىقتان ايىرۋعا تەرروريستىك قىلمىستار جاساعانى، سونداي-اق قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ومىرلىك ماڭىزى بار مۇددەلەرىنە وزگە دە اۋىر زيان كەلتىرگەنى ٴۇشىن سوتتىڭ شەشىمىمەن عانا جول بەرىلەدى. رەسپۋبليكا ازاماتىنىڭ باسقا مەملەكەتتىڭ ازاماتتىعىندا بولۋى تانىلمايدى.

«رەسپۋبليكانىڭ حالىقارالىق شارتتارىندا وزگەشە بەلگىلەنبەسە، قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ازاماتىن شەت مەملەكەتكە بەرۋگە بولمايدى. رەسپۋبليكا ٴوزىنىڭ ودان تىس جەرلەردە جۇرگەن ازاماتتارىن قورعاۋعا جانە ولارعا قامقورلىق جاساۋعا كەپىلدىك بەرەدى»، - دەلىنگەن كونستيتۋسيانىڭ 11-بابىندا.

ال 12-باپقا سايكەس، ادام قۇقىقتارى مەن بوستاندىقتارىنا كەپىلدىك بەرىلەدى. قۇقىق پەن بوستاندىق اركىمگە تۋمىسىنان جازىلعان، ولار ٴابسوليۋتتى دەپ تانىلادى، ولاردان ەشكىم ايىرا المايدى، زاڭدار مەن وزگە دە نورماتيۆتىك قۇقىقتىق اكتىلەردىڭ مازمۇنى مەن قولدانىلۋى وسىعان قاراي انىقتالادى. رەسپۋبليكانىڭ ازاماتى ٴوزىنىڭ ازاماتتىعىنا وراي قۇقىقتارعا يە بولىپ، مىندەتتەر اتقارادى.

«اركىمنىڭ قۇقىق سۋبەكتىسى رەتىندە تانىلۋىنا قۇقىعى بار جانە ٴوزىنىڭ قۇقىقتارى مەن بوستاندىقتارىن، قاجەتتى قورعانىستى قوسا العاندا، زاڭعا قايشى كەلمەيتىن بارلىق تاسىلدەرمەن قورعاۋعا حاقىلى. اركىمنىڭ ٴوز قۇقىقتارى مەن بوستاندىقتارىنىڭ سوت ارقىلى قورعالۋىنا قۇقىعى بار. اركىمنىڭ بىلىكتى زاڭ كومەگىن الۋعا قۇقىعى بار»، - دەلىنگەن 13-باپتا.

ال اتا زاڭىمىزدىڭ 14 بابى بويىنشا، زاڭ مەن سوت الدىندا جۇرتتىڭ ٴبارى تەڭ. تەگىنە، الەۋمەتتىك، لاۋازىمدىق جانە مۇلىكتىك جاعدايىنا، جىنىسىنا، ناسىلىنە، ۇلتىنا، تىلىنە، دىنگە كوزقاراسىنا، نانىمىنا، تۇرعىلىقتى جەرىنە بايلانىستى نەمەسە كەز كەلگەن وزگە جاعداياتتار بويىنشا ەشكىمدى ەشقانداي كەمسىتۋگە بولمايدى.

«اركىمنىڭ ٴومىر سۇرۋگە قۇقىعى بار. ەشكىمنىڭ ٴوز بەتىنشە ادام ٴومىرىن قييۋعا حاقىسى جوق. ٴولىم جازاسى ادامداردىڭ قازا بولۋىمەن بايلانىستى تەرروريستىك قىلمىستار جاساعانى ٴۇشىن، سونداي-اق سوعىس ۋاقىتىندا ەرەكشە اۋىر قىلمىستار جاساعانى ٴۇشىن ەڭ اۋىر جازا رەتىندە زاڭمەن بەلگىلەنەدى، ونداي جازاعا كەسىلگەن ادامنىڭ كەشىرىم جاساۋ تۋرالى ٴوتىنىش ەتۋ حاقى بار»، -دەلىنگەن 15-باپتا.

ال كونستيۋسيانىڭ 17-بابىنا سايكەس، ادامنىڭ قادىر-قاسيەتىنە قول سۇعىلمايدى. ەشكىمدى ازاپتاۋعا، وعان زورلىق-زومبىلىق جاساۋعا، باسقاداي قاتىگەزدىك نەمەسە ادامدىق قادىر-قاسيەتىن قورلايتىنداي ٴجابىر كورسەتۋگە نە جازالاۋعا بولمايدى.


ٴبىزدىڭ telegram-پاراقشامىزدا قازاقستاننىڭ ماڭىزدى جاڭالىقتارى. جازىلىڭىزدار!

كوممەنتاريي