BAQ.kz - Қазақстан жаңалықтары USD 384.53 BAQ.kz - Қазақстан жаңалықтары EUR 432.02 BAQ.kz - Қазақстан жаңалықтары RUB 5.9
استانا:

اقتوبەدە ەرتە تەمىر داۋىرىندە سوعىلعان التىن سىرعا تابىلدى

اقتوبە وبلىس ورتالىعىنان 400 شاقىرىمداي جەردە ارحەولوگتار «جەزدى قالا» ورنىن تاپتى. قولا داۋىرىنەن باستاپ جاڭا زامانعا دەيىن ۇزدىكسىز مەكەن بولعان شاھار ماڭعىستاۋ مەن اقتوبە وبلىستارىنىڭ شەكارالارىندا ورنالاسقان. اقتوبەدەگى قازبا جۇمىستارى قورىتىندىلاندى. ارحەولوگتاردىڭ ايتۋىنشا، وڭىردە ارحەولوگيالىق ەسكەرتكىشتەردى جويۋ جونىندە كوش باستاپ تۇرعاندار قاتارىندا، دەپ حابارلايدى baq.kz ٴتىلشىسى.

اقتوبە وبلىسى ارحەولوگيالىق ەسكەرتكىشتەردى جويۋ تىزىمىندە العاشقى ورىنداردا تۇر. وڭىردە قازبا جۇمىستارى جۇرگىزىلمەگەن جەرلەر كوپ. ٴقازىر ەسكەرتكىشتەر ورنىنا باسپانالار تۇرعىزىلىپ جاتىر. ال، مۇناي-گاز كومپانيالارى قازبا جۇمىستارى كەزىندە ارحەولوگتاردى شاقىرمايدى. ارگەولوگتاردىڭ ايتۋىنشا، ەسكەرتكىشتەردى قورعاۋ تۋرالى زاڭ بولعانىمەن، ازىرگە كۇشى بولماي تۇر.

«بۇگىنگە دەيىن ەسكەرتكىشتەردى قورعاۋ تۋرالى زاڭ بولعانىمەن كۇشى جوق. مۇناي مەن گاز كومپانيالارىنا ٴالى كەلمەيدى. قازبا جۇمىستارى كەزىندە كومپانيا ماماندارى ارحەولوگتاردى شاقىرعاننان گورى كەيىن ايىپپۇل تولەگەندى جەڭىل كورەدى. ال، بۇل ايىپپۇلدار ەكولوگيالىق ايىپپۇلمەن سالىستىرعاندا وتە از. ٴقازىر ەسكەرتكىشتەر كوپتەپ جويىلىپ جاتىر. ارحەولوگتار ۇلگەرگەندەرىن عانا زەرتتەيدى. اقتوبە ارحەولوگيالىق ەسكەرتكىشتەردى جويۋ بويىنشا الدىڭعى ورىنداردا»، - دەدى ٴا.مارعۇلان اتىنداعى ارحەولوگيا ينستيتۋتىنىڭ باتىس قازاقستان ايماعى بويىنشا وكىلى.

دەگەنمەن، جەتىستىكتەر دە جوق ەمەس. بيىل تابىلعان جادىگەرلەر ٴقازىر قالپىنا كەلتىرىلىپ جاتىر. سولاردىڭ ٴبىرى – اقتوبە ماڭىنداعى بەكقۇل بابا اۋىلىنان تابىلعان التىن سىرعالار. ەرتە تەمىر ٴداۋىرى كەزىندە سوعىلعان سىرعالار مامانداردىڭ ايتۋىنشا، شولپى رەتىندە دە پايدالانىلعان.

«بيىل تامىز ايىندا ٴبىز وزىمىزگە قىزىقتى دۇنيەلەر تاپتىق. بەكقۇل بابا اۋىلىندا جەكە تۇرعىن ٴۇي قۇرىلىسىن جۇرگىزۋگە رۇقسات بەرگەن كەزدە ٴبىز سول جەردە شۇعىل تۇردە ارنايى زەرتتەۋگە كىرىستىك. ٴدال سول جەردەن التىن بۇيىمدار تاپتىق. ەرتە تەمىر داۋىرىنە جاتاتىن التىن سىرعالار. مۇنداي اشەكەي بۇيىمدار بۇعان دەيىن 70 جىلدارى مارتوك اۋدانىندا قازبا جۇمىستارىن جۇرگىزگەن ارحەولوگ مير قابىربايەۆ تاپقان ەدى. ٴبىز ىزدەگەن دۇنيەلەر تابىلدى. ٴبىز ٴۇشىن ٴار تابىلعان زات قۇندى»، - دەيدى ارحەولوگ ارمان بيسەنبايەۆ.

اقتوبەدەگى زەرتتەۋ جۇمىستارىن ٴا.مارعۇلان اتىنداعى ارحەولوگيا ينستيتۋتى، رەسەيدىڭ شىعىستانۋ ينستيتۋتىمەن جانە ق.جۇبانوۆ اتىنداعى اقتوبە مەملەكەتتىك وڭىرلىك ۋنيۆەرسيتەتىمەن بىرلەسە جۇرگىزىپ جاتىر. بيىل 3 قازبا، 2 عىلىمي زەرتتەۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلگەن. وبلىس ورتالىعىنان 400 شاقىرىمداي جەردە ارحەولوگتار «جەزدى قالا» ورنىن تاپتى. قولا داۋىرىنەن باستاپ جاڭا زامانعا دەيىن ۇزدىكسىز مەكەن بولعان شاھار ماڭعىستاۋ مەن اقتوبە وبلىستارىنىڭ شەكارالارىندا ورنالاسقان. جەزدى قالاسىنىڭ بۇگىندە توپوگرافيالىق جوباسى ٴتۇسىرىلىپ، بارلاۋ قازبا جۇمىستارى جۇرگىزىلگەن. جانۋارلاردىڭ سۇيەكتەرى مەن ورتا عاسىرلىق قولا بۇيىمدار، وعىز داۋرىندەگى قولادان جاسالعان بەلبەۋدىڭ دوعاسى، جاپسىرمالارى تابىلعان.

«2006 جىلدان بەرى ايماقتاعى 10 اۋداننىڭ ارحەولوگيالىق ەسكەرتكىشتەرى تىركەلىپ، جيناق جاسالدى. قالعان شالقار جانە بايعانين اۋداندارىنىڭ ايماعىنداعى ەسكەرتكىشتەر الداعى 2 جىلدا اياقتالادى. وبلىستىق ارنايى كوميسسيانىڭ قاراۋىنا 100-گە تارتا ەسكەرتكىش ۇسىنىلىپ، ونىڭ توعىزى رەسپۋبليكالىق ماڭىزى بار ەسكەرتكىشتەر تىزىمىنە ىلىكتى. ال، جەرگىلىكتى ماڭىزى بار 47 ەسكەرتكىش كوميسسيانىڭ قاراۋىنا ۇسىنىلعان بولاتىن»، - دەدى اقتوبە وبلىسىنىڭ تاريحي-ولكەتانۋ مۋزەيىنىڭ ديرەكتورى مەيرام دۇيسەنعاليەۆ.

رەسپۋبليكالىق 9 ەسكەرتكىشتەردىڭ قاتارىندا 2004 جىلى زەرتتەلگەن، سارمات داۋىرىندە بوي كوتەرگەن قىزىل-ۋىق عيباداتحاناسى، مۇعالجار اۋدانىنداعى تىلەۋبۇلاق شاعىن ۇڭگىرى، قوبىلاندى جانە ەسەت باتىر مەموريالدىق كەشەندەرى، ەسەت-دارىباي، ابات بايتاق، يساتاي باتىر كەسەنەلەرى، ويسىلقارا قورىمى مەن ايتەكە بي اۋدانىنداعى كەنەسارى حاننىڭ قارىنداسى بوپايدىڭ جەرلەنگەن جەرى مەن حان مولاسى قورىمى بار. ارحەولوگتاردىڭ ايتۋىنشا، كونە جادىگەرلەردى قايتا قالپىنا كەلتىرەتىن ماماندار تاپشى. «2018 جىلى پايدالانۋعا بەرىلەتىن جاڭا وبلىستىق تاريحي-ولكەتانۋ مۇراجايىندا ارنايى زەرتحانا مەن كاسىبي ماماندار قابىلدانسا» دەگەن تىلەك ٴبىلدىردى. ٴقازىر وبلىستىق تاريحي-ولكەتانۋ مۇراجايىندا 109 مىڭ ەكسپونات بار.

فوتو: اۆتور 4 دانا


ٴبىزدىڭ telegram-پاراقشامىزدا قازاقستاننىڭ ماڭىزدى جاڭالىقتارى. جازىلىڭىزدار!

كوممەنتاريي