BAQ.kz - Қазақстан жаңалықтары USD 384.53 BAQ.kz - Қазақстан жаңалықтары EUR 432.02 BAQ.kz - Қазақстан жаңалықтары RUB 5.9
استانا:

تارازداعى 86 جىلدىق تاريحى بار كونە مۋزەي تاريحتان سىر شەرتەدى

جامبىل وبلىستىق تاريحي-ولكەتانۋ مۋزەيى قازاقستانداعى ەڭ كونە جانە تانىمال تاريحي ورىنداردىڭ ٴبىرى. مۋزەي قورى بىرەگەي ٴارى قۇندى 65 مىڭنان اسا جادىگەردى قۇرايدى.

تاسىن تۇرتسەڭ تاريحى كورىنەتىن اۋليەاتا جەرى مەن كونە تاراز شاھارى وتكەننەن سىر شەرتەتىن ٴتالىمى مول بابالار مۇراسىن قاستەرلەپ كەلە جاتقان قاسيەتتى ولكە. 1931 جىلى 25 تامىزدا جامبىل وبلىسىندا ولكەتانۋ مۋزەيىن اشۋ تۋرالى شەشىم قابىلدانعان بولاتىن. ناقتى دەرەكتەر بويىنشا ەڭ العاش اۋليەاتا ولكەتانۋ مۋزەي كەڭەسىنىڭ ٴبىرىنشى وتىرىسىندا العاشقى ديرەكتور، ياعني ول كەزدە مۋزەيدىڭ مەڭگەرۋشىسى لاۋازىمىنا تاعايىندالعان پەتر رومانوۆيچ كوسيۆسەۆ مۋزەيدىڭ العاشقى ەكسپوزيسياسىمەن جانە قويىلعان جادىگەرلەرى تۋرالى مالىمەتتەر كەلتىرگەن.

1931 جىلدىڭ 27 تامىزىنداعى مۋزەي كەڭەسىنىڭ ەكىنشى وتىرىسىندا قابىلداعان شەشىمدە بىلاي دەلىنگەن: «قالا جانە اۋدان تۇرعىندارىنا مۋزەيدىڭ اشىلعاندىعى جونىندە ليستوۆكالار مەن جەرگىلىكتى گازەتتەر مەن راديو جەلىلەرى ارقىلى حابارلانسىن. ارحەولوگيالىق قازبا بايلىقتارىن مۋزەيگە وتكىزۋ جانە تابىلعان ارحەولوگيالىق قازبا بايلىقتاردىڭ ماڭىزى جونىندە ارحەولوگ ميحايل ماسسونعا حابارلاپ وتىرۋ مىندەتتەلىنسىن» دەلىنگەن.

بۇدان ارى مۋزەيدىڭ العاشقى ارحەولوگيالىق جادىگەرلەرىنە عىلىمي پاسپورت تولتىرۋ، مەرزىمدەۋ جۇمىستارىمەن ارحەولوگ ميحايل ەۆگەنەۆيچ اينالىسقان. سونىمەن قاتار، مۋزەي جۇمىسىن ۇيىمداستىرۋعا تاريح عىلىمدارىنىڭ كانديداتى، قازاقستاندىق ارحەولوگ گ.ي.پاسەۆيچتىڭ ەڭبەگى وراسان.

بۇگىندە مۋزەيدىڭ جالپى ەكسپوزيسيالىق الاڭى 2010 شارشى مەتردى قۇرايدى، مۋزەي قورىندا 65 مىڭنان اسا جادىگەر ساقتاۋلى. جىلىنا كانادا، رەسەي، قىتاي، يتاليا، وزبەكستان، قىرعىزستان ەلدەرىنەن 300 گە جۋىق شەتەلدىك تۋريستتەرگە قىزمەت كورسەتەدى.

14 زال جانە مۋزەي اۋلاسىندا ورنالاسقان «كونە تۇركى جازۋلارى جانە تاس مۇسىندەرى»، «ل.ۆ.بريۋممەردىڭ كوركەمسۋرەت مۋزەيى»، «تاراز 2000» مۋزەيى جۇمىس جاسايدى. تاس مۇسىندەر قويىلعان «كونە تۇركى جازۋلارى جانە تاس مۇسىندەرى» مۋزەيىڭ قۇرىلىسى ەرەكشە. دوڭگەلەنە سالىنعان عيماراتتىڭ ٴپىشىنى – زاماناۋي ارحيتەكتۋرالىق شەشىم كوشپەلىلەردىڭ كيىز ٴۇيىن ەسكە سالادى.

تاس مۇسىندەر تاريحىن ۆاسيليي بارتولد، يوسيف كاستانە، الەكساندر بەرنشتام، الكەي مارعۇلان سىندى بەلگىلى عالىمدار زەرتتەپ، عىلىمي ەڭبەكتەر ارنادى. عىلىمي ەكسپەديسيا بارىسىندا وبلىس تەرريتورياسىنان جۇزگە جۋىق تاس ٴمۇسىن تاۋىپ، جيناستىرىلعان. ولار كەلەشەكتە ٴبۇلىنىپ نەمەسە ٴىس-تۇسسىز جوعالىپ كەتپەس ٴۇشىن وبلىستىق مۋزەيگە ەلۋگە جۋىق تاس ٴمۇسىن قويىلعان. كوبىنەسە كوزدەرى ۇلكەن، الىپ دەنەلى ادامداردىڭ سومدالۋىنا قاراعاندا، ولار بيلەر مەن ابىزدار، باتىرلار بولسا كەرەك. سونىمەن قاتار، بۇل زالدان «ۇماي انانىڭ» تاسقا قاشالىنعان بەينەسىن كەزدەستىرۋگە بولادى. 1960 جىلى ارحەولوگيالىق قازبا جۇمىستارى بارىسىندا تالاس اۋدانى بيلىكول جەرىنەن تابىلعان.

قازاق حالقىنىڭ مادەني-تاريحي مۇرالارىن ساقتاپ، بولاشاققا جەتكىزۋ ماقساتىمەن، جامبىل وبلىستىق تاريحي-ولكەتانۋ مۋزەيىندە جيناقتالعان قور نەگىزىندە، ارنايى تاس مۇسىندەر مۋزەيى اشىلعان. «تاراز 2000» وبلىستىق تاريحي ولكەتانۋ مۇزەيىنىڭ نەگىزگى بولىگىنىڭ ٴبىرى. مۇندا ب.ز.ب. ٴى – عاسىردان باستاپ ب.ز. ٴحىى عاسىرىنا دەيىنگى ەكسپوناتتار قويىلعان جانە مۇندا كىرگەن ادام ەجەلگى تاراز شاھارى تۋرالى تولىق مالىمەت الا الادى. مۇندا قازاقستانداعى ەڭ ەجەلگى قالالاردىڭ ٴبىرى تاراز قالاسىنىڭ كونە تاريحى، وسى وڭىردە ومىرگە كەلگەن تۇرىك قاعاناتى، تۇركەش، قارلۇق جانە قاراحانيد سياقتى اتى الەمگە ايگىلى مەملەكەتتەردىڭ ساياسي جانە ەكونوميكالىق ورتالىعى بولعاندىعىن راستايتىن كوپتەگەن تاريحي مۇرالارمەن تانىسا الادى.

مۋزەي قورى بىرەگەي ٴارى قۇندى 65 مىڭنان اسا جادىگەرلەردى قۇرايدى. مۋزەيدىڭ قور جيناعى نۋميزماتيكالىق، ارحەولوگيالىق، ەتنوگرافيالىق، كىتاپتار، قۇجاتتار، بەينەلەۋ ونەرى، فوتوسۋرەتتەر جانە تاعى باسقا قوردى قامتيدى. اتاپ ايتقاندا، نۋميزماتيكالىق قوردا اقشا بەلگىلەرى، تيىندار، وردەن، مەدالدار، بەلگىلەر; ارحەولوگيالىق قوردا پالەوليت، نەوليت، قولا، تەمىر داۋىرىندەگى، ەرتە جانە كەيىنگى ورتاعاسىرلارداعى جادىگەرلەر; ەتنوگرافيالىق قوردا شارۋاشىلىق جانە تۇرمىستىق بۇيىمدار، ۇلتتىق كيىمدەر، اشەكەي بۇيىمدار، مۋزىكالىق اسپاپتار; كىتاپتار قورىندا جامبىل وڭىرىندەگى اقىن، جازۋشىلاردىڭ شىعارمالارى جانە مۋزەي قورىنا سىيلانعان قولتاڭباسى بار كىتاپتار، بۇكتەمەلەر، پلاكاتتار; قۇجاتتار قورىندا تاراز توپىراعىنا تانىمال قۇرمەتتى ازاماتتاردىڭ جانە ۇلى وتان سوعىسى ارداگەرلەرىنىڭ قۇجاتتارى، سونداي-اق بەلگىلى ونەركاسىپ سالاسىنىڭ ۇزدىك قىزمەتكەرلەرىنىڭ قۇجاتتارى; بەينەلەۋ ونەرى قورىندا قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ سۋرەتشىلەرىنىڭ تۋىندىلارى مەن وڭىرگە تانىمال سۋرەتشىلەر مەن تاراز سۋرەتشىلەرىنىڭ تۋىندىلارى; فوتوسۋرەتتەر قورىندا تانىمال، وندىرىستىك كاسىپورىنداردىڭ جانە جەكە ازاماتتاردىڭ فوتوسۋرەتتەرى ساقتالعان.

ەل مارتەبەسىن اسقاقتاتقان «ەكسپو 2017» حالىقارالىق مامانداندىرىلعان كورمەسىنە وبلىستىق مۋزەي جان-جاقتى بەلسەنە اتسالىسۋدا. وسى رەتتە «استانا-سەردسە ازيي»، «ليدەر ناسيي» اتتى كورمەسى جاساقتالدى، تاراز يننوۆاسيالىق-گۋمانيتارلىق ۋنيۆەرسيتەتىمەن بىرلەسە وتىرىپ سۋرەتشىلەردىڭ تۋىندىلارىمەن «بالا وركەنيەتى» اتتى جانە تاراز سۋرەتشىلەرى مەن قولونەر شەبەرلەرى، فوتوسۋرەتشىلەردىڭ قاتىسۋىمەن «ەكسپو-2017-بولاشاقتىڭ مەكەنى» تاقىرىبىندا كورمەلەر ۇيىمداستىرىلدى. مۋزەي قىزمەتكەرلەرى قوعامنىڭ ەڭ كىشكەنتاي بۇلدىرشىندەرىن دە نازاردان تىس قالدىرمادى. قالالىق بىرنەشە بالاباقشالاردا «مۋزەي جادىگەرلەرى ەكسپو 2017 كورمەسىندە»، «تاۋەلسىزدىكتىڭ تۇندىگى-استانا» ت.ب. تاقىرىپتاردا دارىستەر، جىلجىمالى كورمەلەر وتكىزدى، وعان 300-دەي ٴبۇلدىرشىن قامتىلدى.

جامبىل جەرىنىڭ مادەنيەتىن، تاريحىن استانا جۇرتشىلىعىنا، الىس جانە جاقىن شەتەلدەن كەلگەن تۋريستەرگە كورسەتۋ ٴۇشىن 2017 جىلدىڭ شىلدە ايىندا استانا قالاسىندا «حان شاتىر» ويىن-ساۋىق ورتالىعىنىڭ الدىندا، اشىق اسپان استىندا جامبىل وبلىستىق تاريحي-ولكەتانۋ مۋزەيى «تاراز -تاريحىمىزدىڭ التىن دىڭگەگى» اتتى كورمە جاساقتاعان بولاتىن. وندا كورەرمەندەر ەكسپو كورمەسىنە كەلگەن شەتەلدىك زاماناۋي يننوۆاسيالىق شەشىمدەردى عانا كورىپ قويماي، بىرنەشە عاسىرلىق تاريحىمىزبەن، مۋزەي قورىنداعى بىرەگەي قۇندى جادىگەرلەرمەن تانىسا الادى.

جاقىندا «ەكسپو 2017» حالىقارالىق مامانداندىرىلعان كورمەسىنە ٴۇش تىلدە مۋزەي قورىنداعى قۇندى جادىگەرلەرىن قامتىعان «جاۋھار جادىگەرلەر» اتتى سۋۆەنيرلىك كىتاپشا جارىق كوردى.


ٴبىزدىڭ telegram-پاراقشامىزدا قازاقستاننىڭ ماڭىزدى جاڭالىقتارى. جازىلىڭىزدار!

كوممەنتاريي