BAQ.kz - Қазақстан жаңалықтары USD 384.53 BAQ.kz - Қазақстан жаңалықтары EUR 432.02 BAQ.kz - Қазақстан жаңалықтары RUB 5.9
استانا:

تۇركياداعى قازاق دارىگەر: بىلگەنىمدى اتاجۇرتتاعى اعايىنمەن بولىسۋگە ٴارقاشان دايىنمىن ەكسكليۋزيۆ

ستامبۇل مەديپول ۋنيۆەرسيتەتى اۋرۋحاناسىنىڭ نەۆرولوگ دارىگەرى، مەديسينا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى ەركىنگۇل شۇعايىپقىزى ٴبىرداي حانىممەن سۇقباتتاسۋدىڭ ٴساتى تۇسكەن ەدى. اتاجۇرتتان جىراقتاعى قانداسىمىز بيىلعى استانادا وتەتىن دۇنيەجۇزى قازاقتارىنىڭ بەسىنشى قۇرىلتايىنا قاتىسادى. ەركەگۇل شۇعايىپقىزى baq.kz تىلشىسىنە تۇركياداعى دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىنىڭ جەتىستىكتەرى مەن دارىگەرلەردىڭ بەدەلى، ولارعا جاسالاتىن قۇرمەت جايلى ايتىپ بەردى.

- ەركىنگۇل شۇعايىپقىزى، دۇنيە ٴجۇزى قازاقتارىنىڭ كەزەكتى قۇرىلتايىنا وكىل رەتىندە شاقىرىلىپسىز، ٴسات ساپار تىلەي وتىرا، سۇقباتىمىزدى الدىمەن ٴوزىڭىزدى تانىستىرۋدان باستاساق دەپ ەدىم.

- راحمەت، قازاق مەدياسىنا العاش سۇقبات بەرىپ وتىرمىن. اتا مەكەننەن ۇلكەن قۇرىلتايعا شاقىرۋ الىپ، كوڭىلىم تولقىپ وتىرعانىم دا راس. ەسىمىم ەركىنگۇل، وتباسىم، بالالارىممەن ستامبۇلدا ٴومىر سۇرەمىن. تۇركيانىڭ الدىڭعى قاتارداعى اۋرۋحانالارىنىڭ ٴبىرى مەديپول ۋنيۆەرسيتەتى اۋرۋحاناسىندا hەۆرولوگيا بولىمىندە اعا دارىگەر بولىپ قىزمەت اتقارىپ كەلەمىن. سونىمەن قاتار، ۋنيۆەرسيتەتتە ستۋدەنتتەرگە نەۆرولوگيا سالاسىندا ٴدارىس بەرەمىن. وسى سالادا ماماندىعىم بويىنشا سەكسەننەن استام ماقالا جازىپ، اقش، ەۋروپانىڭ كوپتەگەن ەلى جانە تۇركيادا بولعان عىلىمي كونفەرەنسيالاردا بايانداما جاساپ ٴجۇرمىن.

- تۇركياعا قالاي تاپ بولدىڭىز؟ الدە، باياعى گيمالاي تاۋلارىننان اسىپ، ٴۇندىستان، پاكىستان ارقىلى ستامبۇلعا جەتكەن قازاقتاردىڭ ۇرپاعىنانسىز با؟

- مەنىڭ تۇركياعا تابان تىرەۋىمنىڭ تاريحى بايىرعى اتا-بابالارىمىزدان ٴسال وزگەرەك. مەن موڭعوليادا تۋىپ-وسكەنمىن. 1990 جىلى ٴبىزدىڭ ەلدە دەموكراتيالىق وزگەرىستەر باستالعان كەزەڭدە، سول العاشقى مۇمكىنشىلىكتى پايدالانىپ، شەت ەلگە وقۋعا اتتانعان جاستاردىڭ ٴبىرىمىن. بىزگە ول جولدى كورسەتكەن، قولىمىزدان جەتەلەپ، تۇركياعا وقۋعا تۇسىرگەن، يسلام دامۋ بانكىنەن ستيپەنديا تاۋىپ، تۇرىك ۇكىمەتىمەن كەلىسىم جاساعان ۇلكەن قامقور اعامىز بولدى. موڭعوليالىق مىڭداعان قازاق جاستارىنا قول ۇشىن بەرگەن ازامات. سول كىسىنىڭ ارقاسىندا وسى بۇگىنگى دارەجەگە جەتتىك دەسەم، ارتىق ايتقانىم ەمەس.

جولداسىم - ەربول ەكونوميست، قازىرگى كەزدە بيزنەس سالاسىندا قىزمەت اتقارىپ ٴجۇر. ەكى قىزىم بار، ۇلكەنى - جاننۇر انكارا ۋنيۆەرسيتەتىندە مەديسينا فاكۋلتەتىنىڭ ستۋدەنتى. اماندىق بولسا دارىگەر بولاتىن ٴۇشىنشى ۇرپاق بولار دەپ كۇتىپ ٴجۇرمىز. كىشى قىزىم - ەلميرا ورتا مەكتەپتە وقيدى. مۇنشاما جىل وقۋ، زەرتتەۋ جۇمىسىمەن جۇرگەندە مىقتى تىرەگىڭ بولماسا تابىسقا جەتۋ قيىن. مەنىڭ بايتەرەگىم –جولداسىم. تۋىستارىم موڭعوليادا تۇرادى. قايىن جۇرتىم قازاقستاندا. تارىداي شاشىراعان قازاقتىڭ جالعاسىمىز.

- قازاقستانعا بۇرىن كەلدىڭىز بە؟ اتا جۇرتتا بولىپ جاتقان وقيعالار تۋرالى حاباردار شىعارسىز، ەلگە ورالۋ، قازاق ەلىنە قىزمەت ەتۋ تۋرالى قانداي ويىڭىز بار؟

- ەڭ اۋەلى وسى قۇرىلتايعا قۇرمەتتەپ شاقىرعاندارى ٴۇشىن دۇنيەجۇزى قازاقتار قاۋىمداستىعىنا العىسىمدى ايتامىن. قاۋىمداستىقتا قىزمەت ەتكەن ۇلكەن اعا، اپايلارعا مىقتى دەنساۋلىق تىلەيمىن. اتا جۇرت، ارينە، ٴار قازاقتىڭ جۇرەگىندە. قازاقستان تۋرالى ٴاربىر جاڭالىققا ەلەڭدەپ تۇرامىز، ارا-تۇرا كەلگەن اعايىن، دوستاردان دا حابار الامىز. جاقسىلىعىنا سۇيىنەمىز، تابىسىنا ماقتانامىز. ٴوز باسىم بىرنەشە رەت كەلگەنمىن قازاقستانعا. جوعارىدا اتاپ كەتكەن اعامىز موڭعوليانىڭ تۇركياداعى توتەنشە جانە وكىلەتتى ەلشىسى بولعان سايران قادىر ۇلى، سول كىسى ايتا بەرۋشى ەدى، «ٴار قازاق بالاسى قاي ەلدە بولماسىن دۇرىس ٴبىلىم الىپ، ٴوز باسىن، ٴوز وتباسىن دۇرىس الىپ جۇرسە ۇلتىنا، ەلىنىڭ وركەندەۋىنە قوسقان ۇلەسى سول» دەپ. ٴقازىر ول كىسىنىڭ مىڭداعان شاكىرتى كوپتەگەن ەلدە، سونىڭ ىشىندە قازاقستاندا، موڭعوليادا قىزمەت ىستەپ ٴجۇر. اقش-تا بوستون قالاسىندا رەسەرش جاساپ جۇرگەن فيزيك، عىلىم دوكتورى، دۋبايدا بيزنەس سالاسىندا، ستامبۇلدا قارجى سالاسىندا جۇمىستاپ جۇرگەن كوپتەگەن قازاق جاستارى بار.

ٴوز باسىم بىلگەنىمدى، تاجىريبەمدى اتا جۇرتتاعى اعايىنمەن بولىسۋگە ٴارقاشان دايىنمىن. مەديپول- مەن بايلانىس جاسايمىن دەگەندەر، نەۆرولوگيا سالاسىنىڭ سوڭعى جاڭالىقتارىن بىلگىسى كەلگەن جاستار بولسا، ماعان حابارلاسسىن. جانە دە pubmed-تەن مەنىڭ زەرتتەۋلەرىمدى، ماقالالارىمدى تاۋىپ وقي الادى. ماگيستراتۋرادا وقيمىن، مامان جەتىلدىرەم دەگەن ستۋدەنتتەر، جاس دارىگەرلەر بولسا ۋنيۆەرسيتەت باسشىلارىمەن اڭگىمەلەسىپ كورۋگە بولادى. تۇرىك اعايىندار قازاقتار ٴۇشىن ٴار كەز قول ۇشىن سوزىپ كەلگەن حالىق بولعاندىقتان ناتيجە شىعاتىنىنا سەنىمدىمىن.

- اڭگىمەمىزدىڭ اۋانىن وسى مەديسينا سالاسىنا قاراي بۇرساق. بۇل سالاعا قالاي كەلدىڭىز؟

- مەديسينا ۋنيۆەرسيتەتتەرىنىڭ ساباعى قاي ەلدە بولماسىن وتە اۋىر. مەن وقۋدى 1990 جىلى موڭعوليادا مەديسينا ۋنيۆەرسيتەتىندە باستاعام، وندا ەكى جىل وقىعان سوڭ، تۇركياعا اۋىستىم، مۇندا انكارا ۋنيۆەرسيتەتىندە وقۋىمدى 6 جىل جالعاستىردىم، سوڭىندا hەۆرولوگيا ماماندىعى بويىنشا ستامبۇل ۋنيۆەرسيتەتىندە جالعاستىرىپ، “مultipile sclerosis” اۋرۋى جايلى تەرەڭدەتىپ زەرتتەۋ جاساپ، ماماندىق ليسەنزيا الدىم. بۇدان كەيىن دوكتورانتۋرا وقىدىم جانە 2015 جىلى «associate professor» اتاعىن قورعادىم. ۇزىن سانى 15-16 جىلداي وقىدىم عوي دەيمىن. وڭاي بولعان جوق، ينەمەن قۇدىق قازعانداي بولدىق، ٴبىراق قيىنشىلىقتىڭ ٴبارىن جەڭە بىلگەن عانا تابىسقا جەتەدى. ال نەگە دارىگەر مامانىن تاڭدادىڭ دەپ سۇراساڭىز، مارقۇم انام دارىگەر ەدى، ەرتە قايتتى دۇنيەدەن. بالكي سول انامنىڭ جولىن قۋسام دەپ جاستايىمنان ارماداعانىم مەديسيناعا جول اشقان بولۋ كەرەك.

- تۇركياداعى بۇگىنگى مەديسينا دەڭگەيىن قالاي باعالايسىز؟ تۇركيا حالقىنىڭ دارىگەرگە دەگەن كوزقاراسى، قۇرمەتى قالاي؟

- تۇركيانىڭ مەديسينالىق داياشىلىق دەڭگەيى وتە جوعارى، دارىگەرلەرگە قوياتىن تالاپ تا قاتال. ەۋروپا ستانتارتتارىنا ساي كەلەتىن مەديسينا ورتالىقتارى بۇرىننان دا دامىپ كەلگەن. اسىرەسە ستانبۇل، انكارا، يزمير سياقتى ۇلكەن قالالاردا زاماناۋي مەديسينالىق سەرۆيسكە سۇرانىس كوپ بولعاندىقتان، ەۆروپالىق ستيلدەگى جاڭا ٴداۋىر كلينيكالارى سوڭعى كەزدە وتە تەز بوي كوتەرە باستادى. سوعان سايكەس دارىگەرلەردىڭ ماماندىقتارى دا جاقسارىپ كەلەدى. ولارعا قوياتىن تالاپ تا كۇشەيدى. تۇركيادا اۋىلدى جەرلەردە دارىگەر جەتىسپەيتىندىكتەن ماماندىق ليسەنزيا الۋ ٴۇشىن 24 اي اۋىلداردا جۇمىس ىستەۋگە ٴماجبۇرسىڭ. ياعني دارىگەرلەر زاڭ بويىنشا اسكەري بورىش وتەگەنگە ۇقساس، شەت اۋدانداردا 2 جىل ەڭبەك ەتۋى ٴتيىس. مەن دە ورتالىق انادوليادا توقات دەگەن كىشكەنتاي قالانىڭ شاعىن اۋرۋحاناسىندا ەكى جىل قىزمەت اتقاردىم.

تۇركيادا دارىگەرلەردى ەرەكشە سىيلايدى، قۇرمەت كورسەتەدى. قوعامداعى دارىگەردىڭ ورنى ايرىقشا.

- جۇيكە-جۇيەسى اۋرۋلارىن ەمدەيتىن سالانى نە سەبەپتى تاڭدادىڭىز؟ باسقا سالاسىنا بارۋىڭىزعا دا بولاتىن ەدى عوي...

- جۇيكە سالاسىنا بايلانىستى اۋرۋلاردىڭ ەم-دارىسىن ادامزات ٴالى تولىق زەرتتەپ تاپقان جوق. دۇنيەجۇزىندە كوپتەگەن ينستيتۋت، ۋنيۆەرسيتەتتە كلينيكالىق زەرتتەۋ ٴالى ٴجۇرىلىپ جاتىر. عىلىم بۇل سالادا ازىرگە تولىق جەڭىسكە جەتە قويعان جوق. تۇركيا نەۆرولوگيا جاعىنان كوش ىلگەرى كەتكەن ەل. مۇندا ورتا ازيا، اراب ەلدەرى، كاۆكاز، ٴتىپتى ەۆروپانىڭ وزىنەن اۋرۋلار كەلىپ شيپا ىزدەيدى. مىسال ايتسام، نەۆرولوگياعا بايلانىستى اۋرۋلارعا شيپالىق ٴۇشىن تۇركيادا قولداناتىن دارىلەردىڭ ورتا ازيادا 10-15 پايىزىن عانا بىلەدى. سوندىقتان مەن ستۋدەنت كەزىمنەن وسى سالانى قىزىقتاپ، الدىڭعى دارەجەدەگى پروفەسسورلارمەن بىرگە زەرتتەۋ جاساپ، ماقالالار جازىپ، ەڭبەكتەنۋ ناتيجەسىندە بۇگىن نەۆرولوگيا بويىنشا تۇركياداعى ساناۋلى مامانداردىڭ بىرىنە اينالدىم.

- مەديپول اۋرۋحاناسىنىڭ ەرەكشەلىكتەرىنە توقتالا كەتسەڭىز.

- مەديپول تۇركياداعى مەديسينا عىلىمىنىڭ بارلىق سالاسىن قامتىعان، ەڭ ۇلكەن، زاماناۋي وقۋ ورتالىعىنا قاراستى بىردەن-بىر اۋرۋحانا. ٴسىز مىنا ۆەبسايتقا (http://www.medipolmega.com/) كىرسەڭىز، تولىق ماعلۇمات الا الاسىز. ۋنيۆەرسيتەتتە 11 فاكۋلتەتتە 5000-نان استام ستۋدەنت وقيدى. اۋرۋحانادا قاي جاستاعى، قانداي سىرقاتپەن اۋىرعانىنا قاراماستان بارلىق پاسيەنتكە ارنالعان 470 توسەك، 27 وپەراسيا بولمەسى، 133 جان ساقتاۋ ٴبولىمى بار. سوڭعى كەزدe وپەراسيا جاسايتىن ەڭ جاڭا روبوت تەحنيكتەردى پايدالانا باستادى. اۋرۋحانانىڭ ستامبۇل قالاسىندا بىرنەشە بولىمشەلەرى دە بار.

- اڭگىمەڭىزگە راحمەت!


ٴبىزدىڭ telegram-پاراقشامىزدا قازاقستاننىڭ ماڭىزدى جاڭالىقتارى. جازىلىڭىزدار!

كوممەنتاريي