BAQ.kz - Қазақстан жаңалықтары USD 384.53 BAQ.kz - Қазақстан жаңалықтары EUR 432.02 BAQ.kz - Қазақстан жаңалықтары RUB 5.9
استانا:

نۇرلان ونەربايەۆ: كادر سىرتىنداعى داۋىس ٴالى دۋبلياج ەمەس

استانا، baq.kz. ٴقازىر بىزدە دۋبلياج جوق. تەك كادر سىرتىنان داۋىس جازۋ عانا بار. ٴبىز دۋبلياجعا قاتىسىپ جۇرگەن كەزدە اۋقىمدى جۇمىستار جاسالاتىن. شىنى كەرەك، تەاتر ارتىستەرى تابىستى وسى، دۋبلياجدان تاۋىپ جۇردىك. بۇل تۋرالى ٴانشى، اكتەر، مەملەكەت جانە قوعام قايراتكەرى. قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن ٴارتىسى، قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن قايراتكەرى، دارىن مەملەكەتتىك سىيلىعىنىڭ يەگەرى نۇرلان ونەربايەۆ baq.kz تىلشىسىنە بەرگەن سۇقباتىندا ايتتى.

baq.kz: – نۇرلان مىرزا، سىزبەن اراداعى اڭگىمەمىز بارىنەن بۇرىن دۋبلياج تاقىرىبىندا بولعانىن قالاپ وتىرمىز. سەبەبى، دۋبلياجدالعان فيلمدەردە ٴسىزدىڭ ەسىمىڭىزدى اتاگەلدى سمايىلوۆ، فاريدا ٴشارىپوۆالاردىڭ قاتارىندا ەستۋ ۇيرەنشىكتى ەدى. دۋبلياجدىڭ سول ساپاسى قايدا؟ الدە سول بۋىننىڭ الدىندا مىقتىلار بولدى ما؟

ن.ٴو. – اتاگەلدى سمايىلوۆ، مۇحتار باقتىگەرەەۆ، ٴانۋار مولدابەكوۆ، ٴانۋار بورانبايەۆ، فاريدا ٴشارىپوۆا، زامزاگۇل ٴشارىپوۆا، راۋشان اۋەزبايەۆا دەپ جالعاستىرا بەرۋگە بولاتىن قازاق دۋبلياجىنىڭ ناعىز وزەگى سانالاتىن اعالارىمىز بەن اپالارىمىز بولدى. بۇل كىسىلدەردىڭ الدىندا - ىدىرىس نوعايبايەۆ، نۇرمۇحان ٴجانتورين دە دۋبلياجعا قاتىستى. ال ەندى ولاردىڭ الدىندا - سەركە قوجامقۇلوۆتىڭ ۋاقىتىندا كينو وتە سيرەك بولدى.

دۋبلياجدىڭ وندىرىسكە اينالىپ، قازانى ناعىز قايناپ تۇرعان كەزى - جوعارىدا ايتقان ٴبىر شوعىر تۇلعالاردىڭ تۇسى ەدى.

مەن دۋبلياج سالاسىندا 1980 جىلدان باستاپ ون جىل جۇمىس جاسادىم. ول كەزدە الماتىداعى «قازاقفيلم» كينوستۋدياسى قازىرگى مەملەكەتتىك فيلارمونيانىڭ ورنىندا بولاتىن. سول عيماراتتىڭ ٴۇشىنشى قاباتىندا دۋبلياج ٴبولىمى بولدى.

تاڭەرتەڭ ەرتە دۋبلياجعا كەلەمىن، تۇستە تەاترداعى دايىندىققا، ٴتۇس قايتا - قايتادان دۋبلياجعا، كەشكە تەاترعا سپەكتاكلگە بارامىن. كەيدە دۋبلياجعا تۇندە كەلەمىن. ول كەزدە كينوستۋديانىڭ ارنايى كولىگى م. اۋەزوۆ تەاترى مەن جاستار تەاترىنىڭ ارتىستەرىن وسىلاي، ەكى ورتادا توقتاۋسىز تاسىپ جۇرەتىن.

سول ون جىل ىشىندە مەن شامامەن 700-دەي كينونىڭ دۋبلياجىنا قاتىسىپپىن. دۋبلياج – ۇلكەن ٴوندىرىس. ول ميكروفوننىڭ الدىندا وقي سالاتىن دۇنيە ەمەس.

ٴقازىر بىزدە دۋبلياج جوق. تەك كادر سىرتىنان داۋىس جازۋ عانا بار. ٴبىز دۋبلياجعا قاتىسىپ جۇرگەن كەزدە اۋقىمدى جۇمىستار جاسالاتىن. شىنى كەرەك، تەاتر ارتىستەرى تابىستى وسى، دۋبلياجدان تاۋىپ جۇردىك. الاتىن ايلىعىمىز داۋىسقا، ساپاعا، ەڭبەك وتىلىمىزگە قاراي باعالاناتىن. مەن جۇمىس ىستەگەن ون جىلىمنىڭ سوڭعى جىلدارى مۇحتار، التىنبەك اعالاردىڭ كاسىبي دارەجەسىنە جەتتىم. 1989 جىلى «قازاقفيلم» كينوستۋدياسىنىڭ دۋبلياج ٴبولىمى الدىڭعى بۋىن جولىن جالعايتىن، ٴىزىن باساتىن جاستار اراسىندا دۋبلياج رەجيسسەرلىعىنا بايقاۋ جاريالاندى. 25 ٴارتىس قاتىسىپ، سونىڭ اراسىنان ۇشەۋىمىز عانا وتتىك. تالاپ قاتال بولدى. دۋبلياج رەجيسسەرى رەتىندە ٴفيلمنىڭ اۋدارماسىنان باستاپ، تۇگەل جاۋاپكەرشىلىگىن ٴوز مويىنىڭا الۋىڭ كەرەك. مەن ٴۇش قاتىسۋشىنىڭ ەكىنشىسى بولىپ ٴوتتىم. ٴتىپتى سول بايقاۋدىڭ ناتيجەسى بويىنشا مەنى كينوستۋديانىڭ ٴى دارەجەلى دۋبلياج رەجيسسەرلىگىنە جۇمىسقا قابىلداۋ تۋرالى بۇيرىق تا شىققان. ٴبىراق مەن تەاتردا ٴالى دە جۇمىس جاساعىم كەلەدى دەپ، بارماي قويدىم.

baq.kz: – كەزىندە سسەنارييلەرى ورىسشا جازىلىپ، ورىسشا تۇسىرىلگەن كينولاردىڭ قازاقشا دۋبلياجىندا ٴمىن بولعان جوق. ٴتىپتى كورەرمەن ونىڭ باسقا تىلدە تۇسىرىلگەنىن بايقاماي دا قالدى. بۇل اۋدارماشىنىڭ ەڭبەگى مە، الدە دۋبلياجدىڭ جەمىسى مە؟

ن.ٴو. – بۇل – اۋدارماشىنىڭ ەڭبەگى. ول زامانداعى كينونىڭ بارلىعى ورىسشا ٴتۇسىرىلدى. سسەنارييلەر ورىسشا جازىلدى. سەبەبى، تالقىلاۋ، رۇقسات بەرۋ ماسكەۋ ارقىلى بولدى عوي. سوندىقتان كينولار ورىسشا ٴتۇسىرىلىپ، كەيىن قازاقشاعا اۋدارىلدى.
مەن ٴسوز باسىندا دۋبلياجدى ۇلكەن ٴوندىرىس دەپ بەكەر ايتقان جوقپىن. اكتەر ەكراننىڭ الدىنا كەلىپ داۋىس جازعانعا دەيىن قىرۋار جۇمىس اتقارىلادى. بىرنەشە رەداكتور جۇمىس جاسايدى. ٴبىرىنشى، اۋدارماشى رەداكتور. ەكىنشى، «ۋكلادچيك» دەگەن رەداكتور بولادى. ول ٴار ٴسوزدى بۋىنمەن ٴبولىپ رەتتەپ بەرەدى. ياعني، ەكرانداعى كەيىپكەردىڭ ەرىنىمەن، دۋبلياجدىڭ ٴسوزى سايكەس كەلۋ كەرەك. ەگەر ەرىنىنىڭ قيمىلىنا ٴسوز سايكەس كەلمەي قالسا، ۋكلادچيك رەداكتور ٴدال سول ماعىنادا، ويدى بۇزبايتىن باسقا ٴسوز تابۋ كەرەك. بۇل ەندى رەداكتوردىڭ ٴسوز بايلىعىن تالاپ ەتەدى. ٴۇشىنشى، ستيليست رەداكتور. سوسىن، كينوداعى كەيىپكەردىڭ داۋسىنا، مىنەزىنە، تابيعاتىنا جاقىن كەلەتىن ٴارتىس تاڭدالادى. كينوعا دۋبلياج جاساپ وتىرىپ، سەن انا كەيىپكەردىڭ تىنىس الۋىن، تابيعاتىن، مىنەزىن اشىپ كورسەتە الۋىڭ كەرەك. مىنەكي، وسىنداي جۇمىستاردان كەيىن شىققان دۇنيە، ارينە، ٴمىنسىز بولادى.

baq.kz: – سوۆەت كەزەڭىندە دۋبلياجداۋدى وقىتاتىن ارنايى مەكتەپ بولدى ما؟ كىمدەر وقىتىپ، كىمدەر ساباق بەردى؟

ن.ٴو.: – جوق. ونداي مەكتەپ بولعان جوق. ٴقازىر دە جوق. تەمىربەك جۇرگەنوۆ اتىنداعى ونەر اكادەمياسىندا ساحنا ٴتىلى، سويلەۋ مانەرى سەكىلدى پاندەر عانا وقىتىلادى.
نەگىزى، دۋبلياج قايتا قولعا الىنسا جاقسى بولار ەدى. بۇل ارتىستەردى تازا سويلەۋگە ۇيرەتەدى. ەكىنشىدەن - تابىس كوزى بولار ەدى. ٴقازىر داۋىسى جاقسى، داۋىسىندا ادەمى ۇلتتىق بوياۋى بار ديكتورلار، ارتىستەر بار. دەگەنمەن، ماشىعى ازداۋ. جاقسى وقيدى، ٴبىراق جەتكىزە المايدى.

baq.kz: – ٴسىز 700-گە جۋىق ٴفيلمنىڭ دۋبلياجىنا قاتىستىم دەپ وتىرسىز، سول كينولار ٴقازىر بار ما؟ كورسەتىلىپ تۇرادى ما؟

ن.ٴو.: – ارينە بار. ٴقازىر «ەلارنا» ارناسى «قازاقفيلم» كينوستۋدياسى دۋبلياج جاساعان كينولاردى كورسەتىپ جاتىر. جاقىندا ٴوزىم دۋبلياج جاساعان ٴبىر كينونى كوردىم. ەسكى كينولاردىڭ بارلىعى ٴقازاقفيلمنىڭ التىن قورىندا ساقتاۋلى تۇرعان بولۋى كەرەك. ولاردىڭ بارلىعىن سيفرلاپ ۇلگەرمەگەن بولار. ٴبىراق ساپالى لەنتالاردا تۇر دەپ ويلايمىن. الداعى ۋاقىتتا كورسەتەتىن دە شىعار.

baq.kz: – جوعارىدا ٴوزىڭىز اتاعان - اتاگەلدى سمايىلوۆ، مۇحتار باقتىگەرەەۆ، ماتان مۇراتاليەۆ، ٴانۋار مولدابەكوۆ، فاريدا ٴشارىپوۆا، زامزاگۇل ٴشارىپوۆا، راۋشان اۋەزبايەۆا سەكىلدى دۋبلياج ماماندارى بىرنەشە بۋىندى تاربيەلەدى. بۇل كىسىلەر ۇلكەن مەكتەپ ەدى. ٴقازىر سول مەكتەپ ٴۇزىلىپ قالعانداي كورىنەدى. ٴسىز قالاي ويلايسىز؟

ن.ٴو.: – تاۋەلسىزدىك العان العاشقى جىلدارى جاعداي وتە قيىن بولدى عوي. تەلەارنالار جەكەشەلەنىپ كەتتى. ال كينوستۋديا كەزىندە مەملەكەتتىڭ قىرۋار اقشاسىنا جاسالعان ساپالى دۇنيەسىن جەكەمەنشىك ارنالارعا ارزانعا بەرگىسى كەلمەدى. جەكە تەلەارنالار ٴۇشىن شەت ەلدەن الىپ كەلگەن فيلمدەر كادر سىرتىنان ساپاسىز داۋىس جازدىرا سالۋ ارزان بولدى. مىنە، وسىنىڭ سالدارىنان دۋبلياج مەكتەبىنىڭ ٴجىبىن ٴۇزىپ الدىق. مەن دەپۋتات بولىپ جۇرگەن كەزدە «قازاقستان اۋماعىنا كىرگەن شەتەلدىك كينولاردىڭ بارلىعى مەملەكەتتىك تىلگە اۋدارىلسىن» دەگەن زاڭ قابىلداندى. بۇل سۇرانىسقا، بۇل تالاپقا جاۋاپ بەرەتىن فيلمدەر «ٴقازاقفيلمنىڭ» التىن قورىندا جەتكىلىكتى. مەنىڭ ٴوزىم 700-گە جۋىعىنا قاتىستىم دەدىم عوي. ماعان دەيىن قانشا كينو اۋدارىلدى.

baq.kz: – قازىرگى ٴتۇسىرىلىپ جاتقان كينولارعا دۋبلياج جاساۋعا ٴسىزدى شاقىرادى ما؟

ن.ٴو.: – مەملەكەتتىك قىزمەتتە جۇرگەن كەزىمدە، ۋاقىتىم بولماي جۇرگەن كەزدە بڭر-ەكى رەت ايتىلعان. ودان كەيىن ارنايى ەشكىم حابارلاسقان ەمەس.

baq.kz: – ٴسىزدىڭ ٴتول ماماندىعىڭىز - اكتەر. الايدا ٴوز ماماندىعىڭىزدان گورى انشىلىككە كوپ كوڭىل ٴبولۋىڭىزدىڭ سەبەبى نەدە؟

ن.ٴو.: – مەن تەاتردا جۇرگەن كەزىمدە دە مۋزىكالىق سپەكتاكلدەردە وينادىم. اراسىندا ٴان ايتامىن. سوسىن گاسترولدىك ساپارعا شىققان كەزدەردە دە ٴوز ارامىزدا، قوناقتا ٴان ايتىپ ٴجۇردىم. ەگەر ٴبىر ٴان ۇناپ قالسا، «مىنا ٴاندى مەن ايتۋىم كەرەك» دەپ ويلايتىنمىن. سول ٴاندى ايتۋ ٴۇشىن، گيتارادا ويناۋدى ۇيرەندىم. وسىلايشا انگە دەگەن قۇمارلىعىم ارتىپ، ٴانشى بولىپ كەتتىم. بولماسا مەن دۋبلياج سالاسىندا ۇلكەن جەتىستىكەرگە جەتىپ، «موسفيلمدە»، «سويۋزمۋلتفيلمدە» ارناي شاقىرتۋلارىمەن بارىپ دۋبلياج جاساعام.

baq.kz: – ٴقازىر قايداسىز؟ نەمەن اينالىسىپ ٴجۇرسىز؟

ن.ٴو. – سوڭعى ەكى-ۇش جىلدان بەرى ساحناعا وزىممەن بىرگە ەكى ۇلىم دا شىعىپ ٴجۇر. ۇلكەنىم بالا كەزىنەن مەنىمەن بىرگە ٴتۇرلى كەزدەسۋلەرگە، كونسەرتتەرگە بارىپ ٴجۇردى. سول جىلدارى ٴبىر بايقاۋلارعا قاتىسىپ، لاۋرەات اتانعان كەزدەرى دە بولعان. ٴبىراق وسە كەلە ەكونوميكا سالاسىن تاڭداپ، سول سالادا ٴبىراز جىل جۇمىس جاسادى. كەيىن ەكىنشى ماماندىق رەتىندە زاڭگەرلىكتى وقىپ، ول سالادا دا قىزمەت ەتتى. سوڭعى جىلدارى بايقادىم، ٴان ايتۋعا دەگەن قۇمارلىعى قايتا ويانىپتى. دوستارىمەن بىرگە وتىرىستاردا، كاراوكەلەرگە بارىپ ٴان ايتىپ ٴجۇر ەكەن. گيتارانى دا جاقسى ۇيرەنىپ قالىپتى. «ەگەر ٴان ايتۋعا دەگەن ماحابباتىڭ بولسا، مەن سەنى ۇلكەن ساحناعا دايىندايىن، ٴانىڭدى ەلدىڭ الدىنا شىعىپ ايت» دەپ ساحناعا الىپ شىقتىم. ال ەكىنشى ۇلىم – بەس جاسىنان بەرى مۋزىكا سالاسىندا وقىپ كەلەدى. الماتىداعى كۇلاش بايسەيىتوۆا اتىنداعى مەكتەپتەن باستاپ، كەيىن استاناداعى ونەر ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ مەكتەبىن، كوللەدجىن ٴبىتىردى. ٴقازىر سول ونەر ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ پيانينو ماماندىعى بويىنشا ٴبىلىمىن جالعاستىرۋدا. مەنىڭ بۇگىنگى جۇمىسىم - وسى ەكى ۇلىمدى ۇلكەن ساحناعا شىعارۋ جولىندا جاقسى رەپەرتۋارلار تاڭداپ، سوعان دايىنداۋ، ساحناعا بەيىمدەۋ، ناسيحاتتاۋ باعىتىندا ٴجۇرىپ جاتىر.


ٴبىزدىڭ telegram-پاراقشامىزدا قازاقستاننىڭ ماڭىزدى جاڭالىقتارى. جازىلىڭىزدار!

كوممەنتاريي