BAQ.kz - Қазақстан жаңалықтары USD 384.53 BAQ.kz - Қазақстан жаңалықтары EUR 432.02 BAQ.kz - Қазақстан жаңалықтары RUB 5.9
استانا:

ماۋلەن بەكتۇرعانوۆ: اۆتوماتتى تۇردە باسقارىلاتىن جاساندى قول جوباسىن جاساپ جاتىرمىز

ەلباسى نۇرسۇلتان نازاربايەۆتىڭ «رۋحاني جاڭعىرۋ» باعدارلاماسى اياسىندا «100 جاڭا ەسىم» جوباسى قولعا الىنعان بولاتىن. جاس ونەرتاپقىش، زەرەك ويلى جاس ماۋلەن بەكتۇرعانوۆ تا وسى تىزىمگە كىرۋى مۇمكىن تالاپكەرلەردىڭ ساناتىندا. 23 جاستاعى قازاق جىگىتى بىرنەشە جىل بويى تەر توگىپ، بيونيكالىق پروتەز قول جاساپ شىققان. ەلىمىزدە جىل سايىن شامامەن 300-گە جۋىق ادامنىڭ اياق-قولدارىنا امپۋتاسيا پروسەدۋراسى جاسالادى ەكەن. ولاردىڭ اراسىندا بالالار دا بار. قازىرگە دەيىن 22 مىڭنان استام مۇگەدەك ادامعا پروتەزدىك-ورتوپەديالىق كومەك كورسەتىلگەن. ٴبىراق ولاردىڭ اياق-قولىن تولىق الماستىرىپ، كادىمگىدەي قوزعالىپ، تۇرمىستا پايدالانۋعا بولاتىنداي تەحنولوگيا ٴبىزدىڭ قوعامدا جوق. جاس ونەرتاپقىش ماۋلەن وسى ولقىلىقتىڭ ورنىن تولتىرماق.

ماۋلەن بىزگە تاڭسىق بولعان بيونيكالىق پروتەز قول تۋرالى يدەيا قالاي تۋىندادى، مۇنداي جاڭالىق اشۋعا نە سەبەپ بولدى؟

- ٴوزىم و باستان ەسەپ-قيساپقا، ودان وسە كەلە، it سالاسىنا جاقىن بولدىم. وسكەمەن قالاسىنداعى جاۋتىكوۆ اتىنداعى فيزيكا-ماتەماتيكا مەكتەبىن بىتىرگەننەن كەيىن الماتىداعى حالىقارالىق اقپاراتتىق تەحنولوگيالار ۋنيۆەرسيتەتىن ٴتامامدادىم. بۇل مەنىڭ ديپلومدىق جۇمىسىم بولاتىن. پروتەزدى ەلەكتروميوگرافيا سيگنالىمەن باسقارۋ ماعان قىزىق بولدى. ارينە، مۇمكىندىگى شەكتەۋلى مۇگەدەك ادامداردى كورگەندە قاپ، ولار دا تولىققاندى قوعام مۇشەسى اتانا العاندا عوي دەپ ويلايتىنىمىز راس. سونداي جاندارعا كومەك بەرگىم كەلىپ، ارمانىمدى سۇيىكتى ماماندىعىممەن بايلانىستىردىم. وسى كۇنگە دەيىن ەلىمىزدەگى ونداي جاندارعا كومەكتى تەك شەتەل كلينيكالارى، شەتەل تەحنولوگيالارى عانا بەرە الاتىن. مىسالى، شەتەلدە جاسالاتىن بيونيكالىق پروتەز قولدار 30 مىڭ دوللار، ٴتىپتى ودان دا جوعارى باعادا تۇرادى. ال ٴبىزدىڭ ونىمدەر بىرنەشە ەسە ارزان. ارينە، ول كليەنتتىڭ دەنساۋلىق، ورگانيزم ەرەكشەلىكتەرىنە تىكەلەي تاۋەلدى ەكەنىن ۇمىتپاۋ كەرەك. ەندى قولىنان ايىرىلعان مۇگەدەك جاندار مەن شىعارعان بيونيكالىق پروتەز قولدى سالدىرۋ ارقىلى قالىپتى ومىرگە ورالا الادى. ٴبىز وسى ٴىسىمىزدى زاڭداستىرۋ ماقساتىندا بيونيكالىق پروتەز قولعا اۆتورلىق قۇقىق الىپ، جاۋاپكەرشىلىگى شەكتەۋلى سەرىكتەستىك اشقان ەدىك. ٴقازىر شاعىن توپ بولىپ جۇمىس ىستەپ جاتىرمىز. ۇسىنىپ وتىرعان ونىمدەرىمىز دە ساپا تۇرعىسىنان شەتەلدىك انالوگتارىنان كەم تۇسپەيدى.

وزىڭمەن بىرگە ورتالىقتا تاعى كىمدەر جۇمىس ىستەيدى، كومەكشىلەرىڭ بار ما؟

- ٴيا، مەن جالعىز ەمەسپىن. مۇنداي ىرگەلى شارۋانى ٴوز ٴىسىنىڭ شەبەرلەرىمەن بىرىگە وتىرىپ قانا جۇزەگە اسىرۋعا بولادى. بۇل رەتتە ٴبىزدىڭ ورتالىقتا مەنەن بولەك ەلەكترونششيك، باعدارلاماشى، 3d ديزاينەر-كونسترۋكتور جانە حيرۋرگ بار. تيىسىنشە كەرەك كەزدە الماتىلىق پروتەز ورتالىعىنان قاجەتتى كەڭەستەردى، كومەكتەردى الىپ تۇرامىز.ودان بولەك 3d مودەلىن باسىپ شىعاراتىن ارنايى كومپانيامەن دە سەرىكتەستىك جاساعانبىز. بىزدەن كومەك سۇراپ كەلگەن كليەنتتىڭ دەنساۋلىق جاعدايىن تولىققاندى تەكسەرىپ، ونىڭ قول بۇلشىق ەتتەرىنىڭ مۇمكىندىگىن زەردەلەي وتىرىپ، سونىڭ ىڭعايىنا قاراي بيونيكالىق پروتەزدى جاساۋعا كىرىسەمىز.

قازىرگى كەزدە بۇل يدەيا ەلىمىزدىڭ دەنساۋلىق ساقتاۋ ورگاندارىنا ۇسىنىلدى ما؟ قانشالىقتى پايدالانىلىپ جاتىر؟

- دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترىلىگىمەن جانە الماتى پروتەز ورتالىعىمەن ىنتىماقتاسا جۇمىس ىستەۋ تۋرالى مەموروندۋمعا قول قويدىق. سونىمەن قاتار، بىزگە ۇلكەن قولداۋ ٴبىلدىرىپ وتىرعان «نۇر وتان» پارتياسىنا دا العىس بىلدىرەمىز. دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگى بىزگە تەوريالىق تۇرعىدان ۇلكەن كومەك كورسەتىپ جاتىر. ارينە بۇل ٴونىمنىڭ الەمدە انالوگى بار. ٴبىراق وتانداستارىمىز ٴۇشىن بۇل قولجەتىمسىز. سوندىقتان مەن جاساپ جاتقان بيونيكالىق پروتەز قازاقستاندىقتار ٴۇشىن قولجەتىمدى باعادا بولادى. بۇل رەتتە ٴبىر پروتەزدىڭ ٴبىر ادامعا ادەيىلەپ ارنالىپ جاسالاتىنىن ەسكەرۋ كەرەك. ٴاربىر ادامنىڭ قولىنىڭ زاقىمدانۋى، جارالانۋى جانە بۇلشىق ەتتەرىنىڭ سەزىمتالدىلىعى ٴارتۇرلى بولادى. باستاپقىدا ٴبىر پروتەز قولدى زەرتتەپ، جەتىلدىرىپ، جاساۋعا 8 اي ۋاقىتىمىز كەتكەن. ەندى ٴقازىر بارلىق جابدىعىمىز تۇگەلدەنىپ، باعدارلاما قالىپتاسقاننان كەيىن ٴبىر ٴونىمدى ەكى اپتا ىشىندە جاساپ بىتەتىن بولدىق.

الداعى ۋاقىتتا جەتىلدىرۋ ٴۇشىن قانداي فۋنكسيالار قوسۋ جوسپاردا بار؟

- ادەتتەگى پروتەزدەردە 20-دان استام فۋنكسيا بولعاندىقتان، ونى باسقارۋعا دا، اۋىستىرۋعا دا مەيلىنشە كوپ ۋاقىت كەتەدى. ەندى سول كەتەتىن كوپتەگەن ۋاقىتتى ۇنەمدەۋ ٴۇشىن قازىرگى تاڭدا اۆتوماتتى تۇردە باسقارىلىپ، وزدىگىنەن قوزعالاتىن جاساندى قول جوباسىن رەتتەپ جاتقان جايىمىز بار. ياعني، اۆتوماتتى باسقارۋ دەگەنىمىز بيونيكالىق قول سەنسور ارقىلى باسقارىلادى دەگەن ٴسوز. ول جاعدايدا كومپيۋتەر تىشقانى ارقىلى باسقارىلىپ، جاساندى قول اشىپ-جۇمىلىپ، بىلەك قوزعالىپ، تۇرمىسقا قاجەتتى قۇرال-جابدىقتاردى ۇستاي الادى. جاڭا ايتىپ وتكەن سەنسور تەحنولوگياسىن گەرمانيادان الدىرىپ ىستەيمىز.

تاپسىرىستار قانشالىقتى ٴجيى ٴتۇسىپ جاتىر. سۇرانىس كوپ پە؟

- ٴيا، ٴقازىردىڭ وزىندە بىرنەشە تاپسىرىس بار. ول تاپسىرىستاردىڭ بارلىعى دەرلىك قازاقستاننان، ونىڭ ىشىندە الماتىدان كوپ. شامامەن ٴتورت اي بۇرىن ٴبىز سەمەيلىك 15 جاستاعى بالاعا پروتەز قول سالىپ بەرگەن ەدىك. وتكەن جىلى مەملەكەت تاراپىنان 2 ميلليون تەڭگە گرانت العان بولاتىنمىن. سول اقشانى وسى ويعا العان شارامىزدىڭ جولىنا جۇمساپ، كەرەك-جاراقتاردى ساتىپ الىپ جاتىرمىز.

مۇنداي دۇنيە جاساپ، ناۋقاستارعا ۇسىنۋ ٴۇشىن ساعان مەديسينالىق ٴبىلىم قاجەت ەمەس پە؟

- بۇل جەردە نەگىزىنەن مەديسينالىقتان گورى پروتەزدەۋ جوباسىن مەڭگەرۋ ماڭىزدىراق بولىپ سانالادى. رەسەيدە پروتەز جاساۋ ماماندارىن دايىندايتىن كوللەدج بار. وكىنىشكە قاراي، بىزدە ٴالى ونداي وقۋ ورنى جوق. دەگەنمەن وسى سالاعا قاتىستى ادەبيەتتەردى، عىلىمي ەڭبەكتەردى وقىپ، ٴاردايىم ٴوزىمنىڭ شەبەرلىگىمدى ارتتىرىپ وتىرۋعا تىرىسامىن. وقۋ مەن ىزدەنىس قانا مەنى مامان رەتىندە شىڭداي تۇسەدى. ويتكەنى، بۇل وتە جاۋاپتى جۇمىس. وتباسىم مەنى اركەز قولداپ، قولدارىنان كەلگەن كومەكتەرىن ايامايدى. جالپى، مەن ۇنەمى ٴبىلىمدى، بىلىكتى مامانداردان كەڭەس الىپ، ٴوزىمنىڭ ٴتۇزۋ جولدا كەلە جاتقانىما كوز جەتكىزگەندى ٴجون سانايمىن. سەبەبى بۇل دا كاسىبيلىكتىڭ ٴبىر بەلگىسى ىسپەتتى. بۇل مەنىڭ جاقسى كورەتىن جۇمىسىم. ٴار ادام ٴوزى جاساعان ونىمنەن، ونى جاساۋ پروسەسىنەن ٴلاززات الا ٴبىلۋى كەرەك قوي. بۇل تۇرعىدان ىستەپ جاتقان جۇمىسىم ٴوزىمنىڭ كوڭىلىمنەن شىعادى دەپ ايتا الامىن. ەڭ باستىسى جاساپ شىققان بيونيكالىق قولدار مۇمكىندىگى شەكتەۋلى جانداردىڭ كوڭىلىنەن شىقسا بولعانى. ٴاربىر بيونيكالىق پروتەز قولعا 2 جىل كەپىلدىك بەرىلەدى. سودان كەيىن پروتەز جۇيەسى بويىنشا وزگەرىستەر ەنگىزەمىز. ول رەتتە كليەنتىمىزدىڭ دەنساۋلىق جاعدايى قالاي، نەنى الۋ قاجەت، نەنى قالدىرۋ كەرەك، سونى تالقىلايمىز. كەلەشەكتە بيونيكالىق قولدارمەن عانا شەكتەلىپ قالماي، ادامداردىڭ اياقتارىن سالۋدى دا مەڭگەرسەك دەيمىن. بىزدە ٴالى ەشكىم اياق پروتەزدەرىن جاساعان جوق. دەگەنمەن ونداي پروتەزدەر جاساپ شىعۋ وتە قيىن. سوندىقتان وعان دەيىن باسىپ وتەتىن، باعىندىراتىن كەزەڭدەر بار. الداعى ۋاقىتتا ٴبىز پروتەزدىڭ بەسىنشى نۇسقاسىن جاساۋدى جوسپارلاپ وتىرمىز. بىرتىندەپ تەك ساۋساق بىلەزىكتەرىن عانا ەمەس، يىققا دەيىنگى ادام قولىنىڭ ورنىن باسا الاتىن تەحنولوگيا جاساساق پا دەيمىن. ارينە، بۇل مۇلدە باسقا مەحانيزم.


ٴبىزدىڭ telegram-پاراقشامىزدا قازاقستاننىڭ ماڭىزدى جاڭالىقتارى. جازىلىڭىزدار!

كوممەنتاريي