BAQ.kz - Қазақстан жаңалықтары USD 384.53 BAQ.kz - Қазақстан жаңалықтары EUR 432.02 BAQ.kz - Қазақстан жаңалықтары RUB 5.9
استانا:

25 جىلدىڭ ىشىندە كاسىپكەرلىكتىڭ جالپى ىشكى ونىمدەگى ۇلەسى 25 پايىزدان استى – ن.التايەۆ

ن.نازاربايەۆ «ٴبىر ماقسات، ٴبىر مۇددە، ٴبىر بولاشاق» اتتى جولداۋىندا شاعىن جانە ورتا بيزنەستىڭ قازاقستاننىڭ ىشكى جالپى ونىمىندەگى ۇلەسى 2050 جىلعا قاراي 50 پايىزعا جەتەدى دەگەن بولاتىن. وسى ورايدا، «اتامەكەن» ۇلتتىق كاسىپكەرلەر پالاتاسى باسقارما ٴتوراعاسىنىڭ ورىنباسارى نۇرجان التايەۆپەن ەلدەگى شاعىن جانە ورتا كاسىپكەرلىكتىڭ دامۋى تۋرالى اڭگىمەلەسكەن ەدىك.

– قازاقستاننىڭ تاۋەلسىزدىك العانىنا جەلتوقساندا 25 جىل تولادى. وسى جىلدار ىشىندە ەلىمىزدە شاعىن جانە ورتا كاسىپكەرلىك قانداي جەتىستىكتەرگە قول جەتكىزدى؟

– تاۋەلسىز ەل بولعالى قازاقستان كاسىپكەرلىكتى دامىتۋدا ەلەۋلى جەتىستىكتەرگە قول جەتكىزدى. ونىڭ الدىندا كسرو كەزىندە كاسىپكەرلىكپەن اينالىسۋ قىلمىس جاساعانمەن بىردەي ەدى. تاۋەلسىزدىك العان 25 جىل ىشىندە كاسىپكەرلىگىمىزدى كوتەرىپ، نىق اياعىنان تۇرعىزدىق. سوڭعى مالىمەتتەر، بۇل ٴسوزىمىزدىڭ دالەلى بولا الادى. ماسەلەن، 2005-2015 جىلدارى تىركەلگەن شاعىن جانە ورتا بيزنەس سۋبەكتىلەرىنىڭ سانى 206%-عا، ٴوسىم شاعىن جانە ورتا كاسىپكەرلىك وكىلدەرى شىعاراتىن ٴونىم كولەمى 9 جىلدىڭ ىشىندە 1000 پايىزدان استى. تيىسىنشە، مۇنداعى ەڭبەك ونىمدىلىگى 614%-عا جوعارىلادى. قازىرگى ۋاقىتتا بۇكىل ەل بويىنشا جۇمىس ىستەپ تۇرعان شاعىن جانە ورتا بيزنەس سانى 1،2 ميلليوندى قۇراۋدا. شاعىن جانە ورتا كاسىپكەرلىك – ٴىرى جۇمىس بەرۋشىلەر ساناتىنان ەسەپتەلەدى. قازىرگى تاڭدا 3 ملن استامنان ادام جۇمىسپەن قامتىلعان. ستاتيستيكالىق مالىمەتتەرگە قارساق، ۇدايى ٴوسىپ وتىرعانىن اڭعارۋ قيىن ەمەس. مىسالعا، جالپى ىشكى ونىمدەگى شاعىن جانە ورتا بيزنەس ۇلەسى 2006 جىلى 10 پايىزدان اسپاسا (9،8 %)، 2010 جىلعا قاراي 20 پايىزعا كوتەرىلدى. ال 2015 جىلى 25،6 پايىزعا جەتتى. ەلباسى وسىدان 4-5 جىل بۇرىن 2050 جىلعا دەيىن شاعىن جانە ورتا كاسىپكەرلىكتىڭ جالپى ىشكى ونىمگە ۇلەسىن 50 پايىزعا جەتكىزۋىمىز كەرەك دەگەن ەدى. سول كەزدە بۇل وتە قيىن تاپسىرما سياقتى كورىنگەن. بۇل مەجەگە جەتە الماي سياقتى بولعانبىز. ويتكەنى، 2006 جالپى شاعىن جانە جانە ورتا بيزنەستىڭ جالپى ىشكى ونىمدەگى ۇلەسى 10 پايىزدان اسپايتىن. ال ٴقازىر 25 پايىزدان استىق.

– تاۋەلسىزدىك العان 25 جىل ىشىندە وتاندىق كاسىپكەرلەر نەگىزىنەن قاي سالاعا بەيىمدەلدى؟

– شاعىن كاسىپكەرلىك يەلەرى نەگىزىنەن ساۋدا جانە باسقا دا قىزمەت كورسەتۋ سالالارىن جانە اۋىل شارۋاشىلىعى سالالارىندا جۇمىس ىستەپ كەلەدى. ورتا جانە ٴىرى كاسىپورىندار ونەركاسىپپەن اينالىسۋدا. شاعىن جانە ورتا كاسىپكەرلىك دامىپ كەلەدى. دەگەنمەن، پروبلەمالاردىڭ دا بار ەكەنىن جاسىرمايمىز. ەڭ بىرىنشىدەن، شاعىن كاسىپكەرلىكپەن اينالىسقىسى كەلەتىن اۋىلدىق ازاماتتاردا قيىندىق كوپ. ولاردىڭ كوبىسىندە كاسىپكەرلىك تۋرالى ٴبىلىم جەتىسپەيدى. سونداي-اق كاسىبىن باستاۋ ٴۇشىن نەسيە الۋ جاعىنان كەدەرگىلەرگە تاپ بولىپ جاتادى. ەكىنشى دەڭگەيلى بانكتەر اۋىلدىق جەرلەرگە كوپ بارا قويمايدى.

– ٴوزىڭىز قىزمەت اتقاراتىن «اتامەكەن» ۇلتتىق كاسىپكەرلەر پالاتاسىنىڭ قۇرىلعانىنا 3 جىل بولدى. بۇل كوپ ۋاقىت ەمەس. دەگەنمەن اتقارىلعان جۇمىستاردىڭ ناتيجەسى بار شىعار؟

– «اتامەكەن» ەندى قۇرىلىپ جاتقاندا قازاقستان ازاماتتارىن وسى كاسىپكەرلىككە تارتۋىمىز كەرەك دەگەن بولاتىنبىز. سودان بەرى ٴبىز قازاقستاننىڭ تۇكپىر-تۇكپىرىندە ٴار اۋداندا، اۋىلدا كاسىپكەرلەرگە قىزمەت كورسەتەتىن ورتالىقتارىمىزدى اشتىق. ونداي ورتالىقتىڭ سانى بۇگىنگى تاڭدا 188-گە جەتىپ وتىر. بۇعان دەيىن مۇنداي ورتالىقتار تەك وبلىس ورتالىقتارى مەن قالالاردا عانا بولاتىن. ەكىنشىدەن، وتكەن جىلى ٴبىز «كاسىپكەرلەر مەكتەبىن» اشتىق. ەندى، ٴقازىر سول مەكەپتى دامىتۋ جاعىن ويلاستىرۋدامىز. ال بيىل اگروكومپەتەنسيالىق ورتالىقتار جۇمىستارىن باستادى. بۇل ورتالىق اۋىل شارۋاشىلىعىمەن اينالىساتىندارعا كەڭەس بەرەدى. ەگجەي-تەگجەيلى تۇسىندىرەدى، ۇيرەتەدى.

– اۋىل ازاماتتارى نەسيە الۋدا قيىندىققا تاپ بولادى دەپ قالدىڭىز. بۇل ماسەلەنى شەشۋ ٴۇشىن قانداي جۇمىستار ىستەلۋدە؟

– وسىدان 2-3 اي بۇرىن ٴوزىمىزدىڭ ميكروكرەديتتىك ۇيىمداردى اشتىق. قازىرگى كەزدە التى وبلىستا جۇمىس ىستەپ تۇر. الداعى ۋاقىتتا قازاقستاننىڭ بارلىق ٴوڭىرىن قامتۋدى جوسپارلاپ وتىرمىز. بانكتەر اۋىلعا بارمايدى. اۋىلداعى ازاماتتار نەسيە الايىن دەسە، كەپىلدىككە قالاداعى پاتەرىڭدى نەمەسە باسقا مۇلكىندى قوي دەپ ايتادى. ال اۋىلداعى سامان ٴۇي نەمەسە جەر ۋچاسكەسى جارامايدى دەپ قايتارىپ جىبەرەدى. سوندىقتان اۋىل كاسىپكەرلەرى نەسيە الا الماي جۇرەدى. ٴبىز وسى ماسەلەنى وڭتايلى شەشۋ ٴۇشىن ميكروكرەديتتىك ۇيىمداردى اشتىق. ول ۇيىمداردا 16 ميلليونعا دەيىن نەسيە الۋعا بولادى. كەپىلدىككە اۋىلداعى كەز كەلگەن ٴۇيدى بولماسا، جەر ۋچاسكەسىندە قوياۋىڭىزعا بولادى. ەشقانداي كەدەرگى جوق. ەگەر كەپىلدىككە قوياتىن مۇلكىڭىز 5 ميلليون تەڭگەدەن اسپاي، 10 ميلليون نەسيە سۇراساڭىزدا بەرە بەرەمىز. باستىسى، سول اۋىلداعى كاسىپكەرلەر كەڭەسى بۇل ازاماتتى تانيمىز، قولىنان ٴىس كەلەدى دەپ ايتسا جەتىپ جاتىر. اۋىل ازاماتتارى بۇل نەسيەلەردى الۋدا اسا بەلسەندىلىك تانىتۋدا. ٴقازىردىڭ وزىندە 1 ملرد تەڭگەدەن استام نەسيە بەردىك.

– وتاندىق ونىمدەردى ەكسپورت شىعارۋ جاعى قالاي بولىپ جاتىر؟

– اۋىل شارۋاشىلىعى ونىڭ ىشىندە تاماق ونەركاسىبىنە كەلەتىن بولساق، كەيبىر كەزدە بىزبەن باسەكەلەس بولاتىن ەلدەردە دە جوق. سوندىقتان ٴبىزدىڭ قاسىمىزدا قىتايدىڭ نارىعى اشىلىپ وتىر. وتكەن جىلى ەلباسى قىتايعا بارعان ساپارىندا سين سزينپين مىرزامەن ٴبىراز كەلىسىمگە قول قويعان ەدى. ونىڭ ىشىندە قىتاي مەملەكەتى قازاقستاندىق كاسىپكەرلەرگە ٴوز نارىعىن اشۋ كەرەك دەگەن كەلىسىم بولدى. ودان كەيىن دە ٴبىراز مەماراندۋمدارعا قول قويدىق. وزدەرىنىڭ ستاندارتتارىن بەردى. ٴبىزدىڭ تاۋارلار ولاردىڭ تالاپتارىنا سايكەس بولۋ كەرەك. سول ستاندارتتاردى ٴقازىر ٴۇش تىلگە اۋدارىپ، وتاندىق كاسىپكەرلەرگە تاراتىپ جاتىرمىز. ەگەر قىتاي نارىعىنا شىققىسى كەلەتىن كاسىپكەرلەر بولسا، تاۋارلارى ستاندارتتارعا ساي بولۋى ٴتيىس. جاقىندا قر پرەمەر-مينيسترىنىڭ ٴبىرىنشى ورىنباسارى باقىتجان ساعىنتايەۆپەن شانحاي قالاسىنا بارىپ كەلدىم. ول قالادا قىتاي ەلىنىڭ بەلدى بيزنەسمەندەرىمەن كەزدەسۋ ٴوتتى. «اتامەكەن» ۇلتتىق كاسىپكەرلەر پالاتاسى «jumore» ەلەكتروندى ساۋدا ورتالىعىمەن ٴوزارا تۇسىنىستىك تۋرالى مەموراندۋمعا قول قويدى. قازىرگى كەزدە وزدەرىڭىز بىلەسىزدەر، ساۋدا نەگىزىنەن ەلەكتروندى تۇردە جۇرگىزىلەدى. اسىرەسە، قىتاي مەملەكەتىندە قارقىندى دامىپ كەتكەن. ولار ٴبىزدىڭ تاماق ونىمدەرىنە وتە ۇلكەن قىزىعۋشىلىق ٴبىلدىرىپ، عالامتوردا ساۋدالاپ بەرۋگە دايىن ەكەندىكتەرىن اڭعارتتى. جاقىن ارادا palata.kz سايتىندا ارنايى تەرەزە اشپاقپىز. وندا كاسىپكەر قاجەتتى انكەتانى تولتىرىپ، ٴارى قاراي ٴبىز سۇيەمەلدەپ، كەڭەس بەرمەكپىز. وڭىرلىك پالاتالار دا كومەك كورسەتۋگە ٴازىر.

– قىتاي نارىعى نەسىمەن قىزىقتىرىپ وتىر؟

– قىتاي نارىعىندە رەسەيگە قاراعاندا قاراجات كوپ. ونىڭ ۇستىنە، قىتايدا 1،5 ملرد xالىق بار ەكەنىن جاقسى بىلەسىزدەر. وسى كوكتەمدە قىتايعا 2 مىڭ توننا كوكونىس مايىن جىبەرگەن بولاتىنبىز. سول 2 مىڭ توننا كوكونىس مايى 2 كۇننىڭ ىشىندە ساتىلىپ كەتتى. بۇل جەردە «قازاقستان مايى» دەگەن تازا قازاقستاندىق برەند شىقتى. ولار ەندى قانشا كولەمدە بولسا دا الامىز دەپ وتىر. ٴبىراق بىزدە ونى وڭدەپ شىعاراتىن ونشا ٴوندىرىس تە جوق. قازاقستاندا نەگىزىنەن بارلىعى شيكىزات كۇيىنشە ەۋروپاعا كەتىپ جاتىر. ٴبىزدىڭ جوسپار بويىنشا ول شيكىزاتتى وندەپ، قىتاي نارىعىنا شىعارۋ باستى ماقسات.


ٴبىزدىڭ telegram-پاراقشامىزدا قازاقستاننىڭ ماڭىزدى جاڭالىقتارى. جازىلىڭىزدار!

كوممەنتاريي