دەليدى تۇتىننەن تازارتۋ ٴۇشىن بيىك فيلتر مۇنارالار سالۋ ۇسىنىلدى - الەم|21 قىركۇيەك 2018، 10:25
كۋرسى ۆاليۋت وبنوۆليايۋتسيا
استانا:

دەليدى تۇتىننەن تازارتۋ ٴۇشىن بيىك فيلتر مۇنارالار سالۋ ۇسىنىلدى

مىنا سۋرەتتەگى بيىك مۇنارالار عىلىمي-فانتاستيكالىق فيلمنەن الىنعان كورىنىسكە كوبىرەك ۇقسايدى. ٴبىراق بۇل - ٴۇندىستاننىڭ استاناسى دەلي قالاسىندا اۋانى تازارتۋ ٴۇشىن سالىنۋى مۇمكىن بيىك مۇنارالار عانا. الەم بويىنشا ەڭ اۋاسى لاستانعان قالالاردىڭ ٴبىرىن تازارتۋعا ارنالعان smog جوباسىن دۋبايداعى znera space ارحيتەكتۋرا فيرماسى ويلاپ تاپقان، دەپ جازادى baq.kz اقپارات اگەنتتىگى cnn باسىلىمىنا سىلتەمە جاساپ.

بۇگىنگى تاڭدا دەلي تۇرعىندارى ٴتۇتىن داعدارىسىنىڭ بەل ورتاسىندا تۇر. اسىرەسە، 2017 جىلدىڭ سوڭىندا اۋا ساپاسى مۇلدەم ناشارلاپ، ادامداردىڭ لاس اۋامەن دەم الۋى كۇنىنە 44 تەمەكى شەككەنمەن بىردەي جاعدايعا جەتتى. بۇكىلالەمدىك دەنساۋلىق ساقتاۋ ۇيىمىنىڭ مالىمەتتەرى كورسەتكەندەي، ٴۇندىستان قالالارى اۋا لاستانۋىنىڭ ەڭ ٴقاۋىپتى كورسەتكىشىنە جەتكەن.

ارينە، جاھاندىق دەڭگەيدە دە اۋا لاستانۋىنىڭ ادام دەنساۋلىعى ٴۇشىن ٴقاۋپى كول-كوسىر. جاقىندا جۇرگىزىلگەن زەرتتەۋ ناتيجەلەرىنە سەنسەك، 2016 جىلى اۋانىڭ لاستانۋىنان 4،2 ميلليون ٴولىم تىركەلگەن. سونىمەن قاتار 3،2 ميلليون ادامدا ديابەت پايدا بولعان. بۇل كورسەتكىش جاعدايدى ودان بەتەر ۋشىقتىرىپ جىبەرۋى مۇمكىن ەكەنى انىق.

smog جوباسى ٴداستۇرلى ويلاۋ جۇيەسىن بۇزعان «بولاشاقتىڭ ەكسپەريمەنتتىك جوباسى» كاتەگورياسى بويىنشا world architecture festival 2018 پرەمياسىنا ەنگىزىلىپ وتىر.

بۇل كونسەپسيانىڭ باس ارحيتەكتورى نادجمۋس چاۋدحري ٴۇندىستان استاناسىن «گاز كامەراسىنا» تەڭەپ، ساياسي تۇرعىدا پروبلەماعا بارىنشا نازار اۋدارىلماي وتىرعانىنا الاڭداۋشىلىق ٴبىلدىردى. ونىڭ ايتۋىنشا، ٴتۇتىننىڭ كوبەيۋىنە الىپ كەلەتىن بيوماسسالار، وندىرىستىك جانە كولىك قالدىقتارى سەكىلدى پروسەستەرمەن كۇرەسۋ بىرنەشە ۇرپاقتىڭ الماسۋىن قاجەت ەتۋى مۇمكىن. ال ۋاقىت وتە كەلە، اسىرەسە، ەكونوميكالىق ٴوسىم ناتيجەسىندە وعان كەرى اسەرىن تيگىزەتىن جاعدايلار دا پايدا بولاتىنىن ەشكىم جوققا شىعارا المايدى. مىسالى، حالىقارالىق ەنەرگەتيكالىق اگەنتتىكتىڭ حابارلاۋىنشا، الەم بويىنشا قوعامدىق كولىك نارىعى تومەندەپ جاتقانىمەن، ٴۇندىستاندا، كەرىسىنشە، كۇننەن كۇنگە ارتىپ جاتقان كورىنەدى.

ال عالىمدار جۇرگىزگەن زەرتتەۋلەر، ٴتىپتى، اۋانىڭ لاستانۋى ادامنىڭ اقىل-ويىن كەمىتىپ، زەردەسىنىڭ تومەندەۋىنە اسەر ەتەتىنىن دە انىقتاپتى.

«بۇل جاعدايدىڭ ماڭىزدى ەكەنى سونشالىق، بۇل ماسەلەگە «جوعارىدان تومەنگە» دەگەن سحەما كەرەك»، دەيدى چاۋدحري.

ديزاينەرلەردىڭ ايتۋىنشا، smog جوباسى شامامەن ٴجۇز مەتر بيىكتىككە ٴفيلترى بار مۇنارالار سالۋدى كوزدەيدى. ولاردىڭ ٴارقايسىسى 100 گەكتار جەردى الىپ، كۇنىنە 353 ميلليون تەكشە مەتر تازا اۋا شىعارىپ وتىرادى.

مۇنارا تۇبىندەگى اعىن اۋانى سورىپ الىپ، ونى بەس ساتىدا فيلتردەن وتكىزىپ، باكتەريا مەن ۆيرۋستاردان تازارتىلىپ بارىپ اتموسفەراعا جىبەرىلەدى. ٴچوۋدحريدىڭ ايتۋىنشا، بۇگىنگى تاڭدا مۇنارالاردىڭ 15-20 مەترلىك پروتوتيپتەرى دايىن بولايىن دەپ قالعان.

ارحيتەكتور كوپەنگاگەندەگى اۋانى تازارتۋ تەحنولوگيالارىنا ماماندانعان airlabs ستارتاپىمەن كەلىسسوزدەر جۇرگىزىپ جاتىر. ٴچاۋدحريدىڭ ايتۋىنشا، بۇل كومپانيا ديزاين مودەلىنىڭ ۇلگىسىن قۇراستىرىپ بەرە الادى. ٴبىراق جوبا اۆتورى znera space ارحيتەكتۋرا فيرماسى قارجىلىق قولداۋ تابا الماي وتىر. ارحيتەكتورلار جوباعا ٴۇندىستان نەمەسە سوڭعى كەزدەرى قۇم مەن شاڭدى جەلى كوبەيىپ كەتكەن دۋبايدان قارجىلىق كومەك ىزدەستىرۋدە.

بۇل قۇرىلىم ماسشتابى تىم ۇلكەن. دەگەنمەن، اۋا ٴفيلترى وسى كۇنگە دەيىن جاسالعان جالعىز جوبا ەمەس. مىسالى، 2016 جىلى ديزاين اپتالىعىندا گوللاند ديزاينەرى داانا رۋزۆەرگا 7 مەترلىك smog free tower مۇناراسىن ۇسىنعان بولاتىن. بۇل مۇنارا كۇنىنە 25 ميلليون تەكشە مەتر اۋانى تازارتا الادى.

مەكسيكالىق green city solutions كومپانياسى دا شامامەن ٴتورت مەترلىك citytree مۇناراسىن ورناتقان ەدى. كومپانيانىڭ ايتۋىنشا، بۇل قۇرىلعى 275 اعاش تازارتا الاتىن اۋا كولەمىن تازالاي الادى.

نيۋ-دەليدەگى ەنەرگەتيكا جانە رەسۋرستار ينستيتۋتى (teri) جەر جانە كليماتتىق وزگەرىس عىلىمى ٴبولىمىنىڭ ديرەكتورى سۋميت شارما smog جوباسىن جوعارى باعالاعانىمەن، وعان ساقتىقپەن قاراۋ كەرەك ەكەنىن ايتادى.

«دەلي قالاسىنىڭ اۋا لاستانۋىمەن كۇرەسۋ ٴۇشىن كوپ اۋدانداردى قامتۋ كەرەك. ال بۇل جاعىنا كەلگەندە تەحنولوگيالاردىڭ مۇمكىندىگى شەكتەلىپ قالۋى مۇمكىن. ياعني، بۇل پروبلەمانى شەشەتىن جالعىز جول ەمەس. سەبەبى اۋا ساپاسىن جاقسارتۋ ٴۇشىن ٴارى ونى ۇزاق مەرزىمدى ەتۋ ٴۇشىن ونىڭ سالدارىنىڭ جەڭىل بولۋىنا ٴمان بەرۋ كەرەك»، دەيدى ول.

ال ۆاشينگتون ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ ەنەرگەتيكا، قورشاعان ورتا جانە حيميالىق ينجەنەريا دەپارتامەنتىنىڭ وكىلى پراتيم بيسۆاس دەلي قالاسىنا اۋا لاستانۋىنىڭ ٴتۇپ تامىرىمەن كۇرەسەتىن ٴتيىمدى تەحنولوگيا قاجەت ەكەنىن ايتتى.

«قالانىڭ اۋاسىن فيلتردەن وتكىزۋ مەگاپوليستى تولىق قامتىماۋى مۇمكىن. سونىمەن قاتار بۇل ديزاين ەكونوميكالىق تۇرعىدا دا ٴتيىمدى بولاتىنىنا ەشكىم كەپىلدىك بەرە المايدى. قالانىڭ اۋاسىن تازالايتىن فيلترلەر قوسىمشا تەحنولوگيا رەتىندە عانا پايدالانۋعا ٴتيىمدى. سونىمەن قاتار ولاردى كىشكەنتاي قالادا نەمەسە وڭىرلەردە پايدالانۋ كەرەك»، دەدى ول.

ال ارحيتەكتور چاۋدحري بۇل جوبانى بىردەن بۇكىل قالاعا ەنگىزبەي، الدىمەن بەلگىلى ٴبىر اۋدانداردا جۇزەگە اسىرىپ كورۋدى جوسپارلاپ وتىرعانىن ايتتى.

ايتا كەتۋ كەرەك، بۇكىلالەمدىك ارحيتەكتۋرا فەستيۆالىنىڭ جەڭىمپازدارى نيدەرلاندىدا 28-30 قاراشا ارالىعىندا بەلگىلى بولادى.

اعىلشىن تىلىنەن اۋدارعان التىناي قۋانىشبەك


ٴبىزدىڭ telegram-پاراقشامىزدا قازاقستاننىڭ ماڭىزدى جاڭالىقتارى. جازىلىڭىزدار!

كوممەنتاريي