BAQ.kz - Қазақстан жаңалықтары USD 384.53 BAQ.kz - Қазақстан жаңалықтары EUR 432.02 BAQ.kz - Қазақстан жаңалықтары RUB 5.9
استانا:

الەۋمەتتىك تەڭسىزدىك ٴبىلىم سالاسىنا قالاي اسەر ەتەدى؟

فوتو: scientificrussia.ru

استانا، baq.kz. مەكتەپتەر الەۋمەتتىك تەڭسىزدىككە قالاي اسەر ەتەدى؟ بوگەت جاسايدى ما، الدە كومەكتەسەدى مە؟ مۇمكىن، مەكتەپتەر دە باي، داۋلەتتى ادامداردى قولدايتىن شىعار؟ ال الەۋمەتتىك تەڭسىزدىك ٴبىلىم سالاسىنا اسەر ەتە الا ما؟ بۇل تۋرالى ۆۆس باسىلىمى حابارلايدى.

نەگىزىنەن، مەكتەپتەر ەشكىمنىڭ بايلىعىنا، داۋلەتىنە، الەۋمەتتىك جاعدايىنا قاراماي بارلىعىنا تەڭ قاراۋعا مىندەتتى. دەگەنمەن، الەۋمەتتىك تەڭسىزدىك تۋرالى جۇرگىزىلگەن جاھاندىق زەرتتەۋلەردىڭ بىرىندە مۇلدەم ولاي ەمەستىگى بەلگىلى بولدى. مامانداردىڭ ايتۋىنشا، جىل سايىن بايلار مەن كەدەيلەر اراسىنداعى ٴبىلىم ايىرماشىلىعى ارتىپ بارادى.

زەرتتەۋ ناتيجەلەرىنە سەنسەك، 60 مەملەكەتتە ەڭ باي جانە ەڭ كەدەي ادامدار اراسىنداعى ٴبىلىم الۋ جاسىندا ٴۇش جىل ايىرماشىلىق بار. سونىمەن قاتار از قامتىلعان وتباسىلاردا شىققان ون بالانىڭ تەك بىرەۋى عانا باي وتباسىنان شىققان بالالاردىڭ ٴبىلىم ناتيجەسىنە جەتەدى ەكەن.

ايىرماشىلىق ارتىپ بارادى

زەرتتەۋگە 1995 جىلى ون جاستا بولعان، سايكەسىنشە 2000 جىل 15-كە، تاعى بەس جىلدان سوڭ 20 جاسقا تولعان جاستار قاتىسقان. مامانداردىڭ ايتۋىنشا، قاراستىرىلعان جىلدار ارالىعىندا ٴار كەزەڭ سايىن الەۋمەتتىك تەڭسىزدىك ارتىپ وتىرعان.

زەرتتەۋ ناتيجەسىندە بەلگىلى بولعانداي، تابىسى جوعارى وتباسىندا تۇراتىن بالالار ٴبىلىم جولىندا كوپ جەتىتىككە جەتكەن. ولار كوبىنە اتا-اتاسىنىڭ قولداۋىمەن جاقسى مەكتەپتەردە ٴبىلىم العان، سونىمەن قاتار جاقسى جوعارى وقۋ ورنىنا تۇسكەن.

مامانداردىڭ ايتۋىنشا، ون بەس جاسقا دەيىن بالانىڭ ساباق ۇلگەرىمىنىڭ جاقسى نە جامان بولۋى ولاردىڭ الەۋمەتتىك جاعدايىنا بايلانىستى بولادى. بۇل مەملەكەتكە دە قاتىستى. مىسالى، ۇلىبريتانيادا الەۋمەتتىك جاعدايدىڭ ساباق ۇلگەرىمىنە اسەرى 11%، نورۆەگيا مەن ەستونيادا 8%، فرانسيادا 20%، گەرمانيا مەن شۆەيساريادا 16% قۇرايدى.

زەرتتەۋدى جۇرگىزگەن ەكونوميكالىق ىنتىماقتاستىق جانە دامۋ ۇيىمىنىڭ ٴبىلىم ٴبولىمىنىڭ باسشىسى اندرەاس شلەيحەردىڭ ايتۋىنشا، كەدەيلىك ادامنىڭ تاعدىرىنا اينالماۋى كەرەك. ياعني، كەدەي وتباسىنان شىققان بالالاردىڭ ۇلكەن جەتىستىككە جەتىپ، جاقسى ناتيجەلەرگە قول جەتكىزىپ جۇرگەنىن كورۋگە بولاتىن مەكتەپتەر دە جەتەرلىك. مىسالى، سينگاپۋر، جاپونيا مەن فينليانديادا ەڭ كەدەي ادامداردىڭ ٴبىلىمى برازيليا، ۋرۋگۆاي، بولگارياداعى كەدەيلەردەن 20% جوعارى.

«بىردەي ٴبىلىم الىپ جاتسا دا، وقۋشىلاردىڭ ناتيجەسى ٴارتۇرلى بولادى. كەيبىر مەملەكەتتەر كەدەيلەر مەن بايلاردىڭ بالالارىنا ساپالى ٴبىلىمدى بىردەي دەڭگەيدە قولجەتىمدى ەتىپ قويعان. بۇل قۋانتارلىق جاعداي. ال ۆەتنام مەن قىتايدا ٴبىلىمنىڭ كورسەتكىشى قانداي بيىكتەرگە اپارۋى مۇمكىن ەكەنى كوپشىلىكتى قىزىقتىرمايدى دا ەكەن. كوبىنە الەۋمەتتىك جاعدايى بىردەي نەمەسە ۇقساس ادامداردىڭ بالالارى دا تۋرا سونداي مەكتەپكە بارادى. دەگەنمەن، زەرتتەۋ ناتيجەلەرى كورسەتكەندەي، ەگەر كەدەي وتباسىنان شىققان بالا الەۋمەتتىك جاعدايى جوعارى توپتارعا ارنالعان مەكتەپتە وقىسا، وىنڭ ٴبىلىمى مەن وقۋ ۇلگەرىمى،جالپى كورسەتكىشتەرى باسقالارىنا قاراعاندا جوعارى بولادى»، - دەيدى اندرەاس شلەيحەر.

زەرتتەۋ بارىسىندا ٴبىلىم جۇيەسىنىڭ الەۋمەتتىك تەڭسىزدىككە اسەرى زور ەكەنى دە بەلگىلى بولدى. سوڭعى كزەدەرى جوعارى وقۋ ورىندارىنا وقۋعا تۇسكەندەر سانى ارتقانىمەن، بۇل ٴبىلىم جۇيەسىنىڭ ٴساتتى ەكەنىن بىلدىرمەيدى. مىسالى، سينگاپۋردە الەۋمەتتىك جاعدايى جوعارى وتباسىنان شىققاندار جوعارى وقۋ ورنىنا وڭاي تۇسسە، يتاليادا ولار ۋنيۆەرسيتەتتەن ٴتىپتى قوسىمشا ورىنعا دا ىلىگە المايدى.

«بۇل جەردە يتاليا ٴبىلىم سالاسىندا كەرى كەتىپ جاتىر دەپ نىق سەنىممەن ايتا الامىز»، - دەيدى شلەيحەر.

ەكونوميكالىق ىنتىماقتاستىق جانە دامۋ ۇيىمىنىڭ بۇل زەرتتەۋى ۇلىبريتانيادا الەۋمەتتىك تەڭسىزدىك دەڭگەيىنىڭ جوعارى ەكەنىن كورسەتتى. ٴتىپتى، بۇل مەملەكەتتەگى ەڭ كەدەي تۇراتىن وتباسىنىڭ بالالارى ورتاشا تابىسقا جەتۋ ٴۇشىن بەس ۇرپاق الماسۋى كەرەك.

«مەريتوكراتيا – دەموكراتياعا ٴسوز بەرۋ، ال الەۋمەتتىك تەڭسىزدىك مەريتوكراتيانىڭ شىنايىلىعىن كورسەتەدى. ال الەۋمەتتىك تەڭسىزدىكتىڭ ارتىپ جاتقانى ٴبىزدى الاڭداتۋى كەرەك»، دەيدى شلەيحەر. ونىڭ ايتۋىنشا، الەۋمەتتىك تەڭسىزدىك پەن ادامداردىڭ تابىسىنىڭ اراسىنداعى ايىرماشىلىق ٴبىر بىرىنە ساي بولادى. «ياعني، باي وتباسىلار ارتىپ جاتقاندىقتان، كەدەي وتباسىنان شىققان تالانتتى ادامداردىڭ جولى تارىلا بەرەدى. بۇل ٴبىلىم جۇيەسى الەۋمەتتىك تەڭسىزدىككە دۇرىس ىسەر ەتە الماي جاتقانىن كورسەتەدى. ٴبىلىم سالاسى الەۋمەتتىك تەڭسىزدىكتى تەك ارتتىرىپ جىبەردى»، - دەيدى شلەيحەر.

اعىلشىن تىلىنەن اۋدارعان: التىناي قۋانىشبەك


ٴبىزدىڭ telegram-پاراقشامىزدا قازاقستاننىڭ ماڭىزدى جاڭالىقتارى. جازىلىڭىزدار!

كوممەنتاريي