BAQ.kz - Қазақстан жаңалықтары USD 384.53 BAQ.kz - Қазақстан жаңалықтары EUR 432.02 BAQ.kz - Қазақстан жаңалықтары RUB 5.9
استانا:

قوعامدىق ۇيىمداردىڭ قاۋقارى قانداي؟

فوتو: yvision.kz

ەلىمىزدە گرانت بولىنەتىن حالىقارالىق جانە مەملەكەتتىك ۇيىمداردىڭ شەتەلدىك ۇكىمەتتىك ەمەس قوعامدىق بىرلەستىكتەر مەن قورلاردىڭ 200-گە جۋىعى تىركەلگەن. ولاردىڭ ىشىندە بۇۇ بالالار قورى سەكىلدى اتى ٴمالىم ۇيىمدار دا بار. ال ٴسىز مۇلدە ەستىپ كورمەگەن الەكساندر گۋمبولدت، كونراد ادەناۋەر، فريدريح ناۋمانن، گانس زايدەل، گەنريح بەلل، فريدريح ەبەرتتىڭ قورى، زايد بين سۇلتان ٴال-ناحايان اتىنداعى قايىرىمدىلىق-ىزگىلىك ۇيىمدارى دا بار. بۇل اتى اتالعان تۇلعالار قازاققا كىم؟

بۇلاردىڭ ەسىمىن جامىلعان ۇيىم بەلسەندىلەرى كىمگە نە ۇيرەتىپ ٴجۇر ەكەن دەگەن ويعا قالدىق. ٴبىر قىزىعى، ەلىمىزدەگى شەتەلدىك قوعامدىق قورلاردىڭ باسىم بولىگى گەرمانيا مەملەكەتىنەن كەلگەن. مىسالى: گەرمان قىزىل كرەسi، «كاريتاس» گەرمان قوعامى، گەرمان اكادەميالىق الماسۋلار قوعامى، كارل دۋيسبەرگ اتىنداعى قوعامى، گەرمان الاپەستەر قوعامى، گەرمان حالىق مەكتەپتەرi بiرلەستىگى، «كورlingwەrك»، «مەdiسو international»، «تەrrە des hommes»، «inkota » - «care deutschland»، «sos كindەrdوrf ە.v. dەutsسhlاnd، renatastr» گەرمان قورى «نەrماnn-gمەinەr-عوnds ە.v. deutschland»، «اquilا»، «سhristliسhە brudergemeinede fulda»، «dahw» گەرمان ۇكiمەتتiك ەمەس ۇيىمى سەكىلدى 30-عا جۋىق قور شاڭىراق قۇرعان.

بۇل تىزىمگە «بارشاعا ارنالعان نان» گەرمان مەيiرباندىق قوعامى مەن گەرمان اشىققاندارعا كومەك كورسەتۋ قوعامىن قوسىڭىز. تاۋەلسىزدىك العانىنا 25 جىل بولعان مەملەكەتىمىزدە وسىنشاما گەرماندىق ۇكىمەتتىك ەمەس ۇيىمدار كىمگە «نان» بەرىپ، كىمدى قانداي اشتىقتان قۇتقارىپ ٴجۇر؟ قازاقستاندا جۇمىس جاسايتىن وسىنشاما قوردى قارجىلاندىرىپ وتىرۋعا گەرمانيا نە سەبەپتى مۇددەلى؟ بۇل ماسەلەدە ورىستار وتە ساق. كرەمل كەيبىر ۇيىمدار شەتەلدىك ۇكىمەتتەردىڭ ىقپالىندا بولدى دەگەن ايىپپەن ەلىندەگى شەتەلدىك ۇكىمەتتىك ەمەس ۇيىمدار ٴتارتىبىن قاتايتىپ، تىركەلمەگەن شەتەلدىك ۇيىمداردى جابۋ جونىندەگى ناۋقاندى الدەقاشان باستاپ كەتكەن. ال ٴبىز قالاي ساقتانىپ وتىرمىز؟ شەتەلدىك ۇيىمدار كۇشەيىپ كەتپەسىن دەپ ەلدەگى بارلىق قوعامدىق بىرلەستىكتەردى مەملەكەت تاراپىنان قارجىلاي قولداۋعا كىرىستىك. رەسپۋبليكانى ايتپاعاندا، ٴبىر عانا قىزىلوردا وبلىسىندا 2016 جىلدىڭ ٴىى جارتىجىلدىعىندا 889 ۇكىمەتتىك ەمەس ۇيىم تىركەلگەن. ونىڭ 409-ى عانا قوعام ومىرىنە بەلسەندى ارالاسىپ ٴجۇر. 2015 جىلى قىزىلوردا وبلىسىندا مەملەكەتتىك الەۋمەتتىك تاپسىرىس ارقىلى ۇكىمەتتىك ەمەس ۇيىمدارمەن جۇزەگە اسىرىلعان 143 الەۋمەتتىك جوباعا جالپى 500 ملن. استام تەڭگە بولىنگەن. ال ۇستىمىزدەگى جىلى 176 الەۋمەتتىك جوباعا وبلىستىق، قالالىق، اۋداندىق بيۋدجەتتەردەن جالپى كولەمى 800 ملن. تەڭگەدەن اسا قارجى ٴبولىنىپتى. سونىمەن قاتار، قىزىلوردا قالاسى مەن اۋداندار بويىنشا ۇستىمىزدەگى جىلى 95 الەۋمەتتىك ماڭىزى بار جوبالارعا قالالىق، اۋداندىق بيۋدجەتتەردەن 280 ملن تەڭگەدەن اسا قارجى قارالعان.

وسىلايشا ۇكىمەتتىك ەمەس ۇيىمداردى مەملەكەت تاراپىنان قولداۋ مەملەكەتتىك ساياساتتىڭ باستى باعىتتارىنىڭ بىرىنە اينالدى. جىلدان جىلعا مەملەكەتتىك تاپسىرىس ارقىلى ازاماتتىق قوعام قۇرىلىمدارىنا قارجىلاي قولداۋ كورسەتۋ كولەمى دە ۇلعايىپ كەلەدى. حالىقارالىق شەتەلدىك ۇيىمدارعا قوماقتى گرانت بولەتىنىمىز تاعى بار. وسى رەتتە زاڭدى سۇراق تۋىندايدى. ول «ۇكىمەتتىك ەمەس» ۇيىم بولسا، نەگە مەملەكەت قارجىلاندىرادى؟ مەملەكەتتىك تاپسىرىس دەپ ٴتۇرلى جوباسىنا نەگە قارجى بولىنەدى؟ ەگەر ٴوزىمىز قارجىلاندىرماساق شەتەل قارجىلاندىرىپ كەتەدى دەگەن قاتە تۇسىنىك قالىپتاسقان. بۇل – ٴبىزدىڭ ازاماتتىق قوعامنىڭ السىزدىگى. قاي ماسەلەدە بولماسىن ورىندى بوي كوتەرسە، تۇشىمدى وي قوسسا، قۋانار ەدىك. ۇسىنىستارى مەن ۇستانىمدارى مىقتى، سوزىمەن قوعامدى دا، بيلىكتى دە قاراتا الاتىن قوعامدىق ۇيىمدارعا ٴزارۋمىز. ماسەلەن، ۇەۇ ٴىس-شارالارىنىڭ باسىم كوپشىلىگى جەمقورلىققا قارسى كۇرەس، تەمەكىمەن، اراقپەن، سۋيسيدپەن كۇرەس سياقتى جاتتاندى جولدان شىقپايدى. ٴبىراق وسى باعىتتا وزدەرى ەل تاڭعالاتىن، مويىندايتىن سەنساسيا جاساي المايدى. ٴتىپتى كوبىسى ٴبىر سارىندى وتەدى. ۇكىمەتتىك ەمەس ۇيىمدار تابيعاتتى قورعاۋدى عانا ەمەس، سونى ٴىس جۇزىندە كورسەتسە.

مىسالى، ۋربانيزاسيانى توقتاتۋ ٴۇشىن اۋىلدارعا ەگىننىڭ، مال شارۋاشىلىعىنىڭ تەحنولوگيالارىن الىپ بارسا، جاڭا تەحنولوگيالار تيىمدىلىگىن كورسەتىپ، ترەنينگتەر، كەڭەستەر مەن ساباقتار وتكىزسە، ۇلتتىق قۇندىلىقتارىمىزدى ناسيحاتتاسا قۇبا قۇپ. جوبانى ۇيلەستىرۋ تەك ەسەپ ٴۇشىن بە دەپ قالامىز؟ سەبەبى ەلگە پايدا اكەلەتىن جوبالار جوقتىڭ قاسى. وسى ۇيىمداردىڭ ٴاربىر جوباسىنىڭ ناتيجەسى تەكسەرىلسە ەكەن. ادامعا مورالدىق قانا ەمەس ماتەريالدىق كومەك كورسەتەر جوبالار نەگە جوق؟ قوعامدىق بىرلەستىكتەردەن نەگە ٴبىز تۇلعا كورە المايمىز؟ الدە ولار قوعام جۇگىن كوتەرە الماي ما؟ كەشەگى جەر داۋى تۋىنداعاندا، كوكساراي سالىناردا، زەينەت جاسى ۇزارعاندا وبلىستان نەگە ەشكىم جۇمعان اۋزىن اشپادى؟ سونىمەن قاتار قازىرگى قوعامداعى ماسەلەلەردى كوتەرۋدە نەگە توپ جارمايدى؟ ازاماتتىق قوعام ازاماتتىق پىكىرىن قاشان بىلدىرەدى؟ قوعامدىق بىرلەستىكتەر «قوعامدىق» دەگەن جۇكتى نەگە كوتەرە الماي ٴجۇر؟

گۇلبانۋ ماقاجان


ٴبىزدىڭ telegram-پاراقشامىزدا قازاقستاننىڭ ماڭىزدى جاڭالىقتارى. جازىلىڭىزدار!

كوممەنتاريي