BAQ.kz - Қазақстан жаңалықтары USD 384.53 BAQ.kz - Қазақстан жаңалықтары EUR 432.02 BAQ.kz - Қазақстан жаңалықтары RUB 5.9
استانا:

"يسلام" ۇعىمىن تەرىس تۇسىنەتىندەر كوبەيدى

فوتو: www.igilnews.ru

جۋىردا ەلوردانىڭ ەسىل اۋداندىق سوتى «يسلام مەملەكەتى» ەكسترەميستىك ۇيىمىن تەررورلىق دەپ تانىپ، قىزمەتىنە تىيىم سالدى. دايش ەلىمىزدە تەررورلىق دەپ تانىلعان 17- ٴشى ۇيىم بولىپ وتىر. ايتا كەتۋ كەرەك، سودىرلاردان جاساقتالعان تەررورلىق توپ قازىرگى ۋاقىتتا يراك پەن سيريانىڭ ٴبىراز اۋماعىن باسىپ العان. ال، ۇلتتىق قاۋىپسىزدىك كوميتەتىنىڭ ٴتوراعاسى نۇرتاي ابىقايەۆ بۇعان دەيىن دايش قاتارىندا 300 قازاقستاندىقتىڭ سوعىسىپ جۇرگەنىن مالىمدەگەن بولاتىن. جالپى، دايش قازاقستانعا قانشالىقتى ٴقاۋىپتى؟

ولاردىڭ شىنايى بەت-بەينەسى قانداي؟

وسى رەتتە وتاندىق مامانداردىڭ پىكىرىنە نازار اۋدارساق. بالعابەك مىرزايەۆ، تەولوگيا عىلىمىنىڭ دوكتورى: - يسلام اتىن جامىلىپ جەر بەتىندە حاليفاتىن ورناتامىز دەپ جاھاندى دۇرلىكتىرگەن «يسلام مەملەكەتى» جانە «ان-نۋسرا فرونتى» ۇيىمدارى ەلىمىزدە تەرروريستىك دەپ تانىلدى. سەبەبى، ونىڭ يدەولوگياسى مەن ماقساتى قازاقستان رەسپۋبليكاسى قول قويعان حالىقارالىق كەلىسىمدەر مەن ەلىمىزدىڭ زاڭناماپارىنا قايشى كەلەدى جانە قازاقستاننىڭ ۇلتتىق قاۋىپسىزدىگىنەتىكەلەي ٴقاۋىپ توندىرەدى. سونىمەن قاتار، وسى ۇيىمداردىڭ «ٴال- كايدامەن» بايلانىسى بار ەكەنى جانە لاڭكەستىك ارەكەتەرگە ارالاسقانى دا انىقتالدى. دايش جەر بەتىندە يسلام حاليفاتىن ورناتامىز دەگەن ۇرانمەن ٴبىرقاتار مەملەكەتتەردەن جينالعان زاڭسىز قارۋلى توپتار ارقىلى يراك جانە شام ەلدەرىندە ٴدىني ٴدۇردارازدىق پەن بۇلىكتۋدىرۋدا. يسلامداعى «جيھاد» ٴسوزىن پايدالانىپ، ادامداردى مۇسىلمان ەلدەرى اراسىندا بولىپ جاتقان قاقتىعىسقا قاتىسۋعا شاقىرۋدا. «حاليفاتشىلاردىڭ» عالامتور بەتىندە دۇنيە ٴجۇزىنىڭ مۇسىلماندارىن جيھادقا شاقىراتىن اۋديو جانە ۆيدەوماتەريالدار كۇن ساناپ كوبەيۋدە. ال ەندى دايش سودىرلارىنىڭ عالامتوردا تولىپ جۇرگەن بەينەروليكتەرىنە نازار سالساڭىز، وندا ولاردىڭ قاتىگەزدىگى مەن قانىشەرلىگىن سوزبەن ايتىپ جەتكىزۋ مۇمكىن ەمەس. مۇندا مۇسىلمان نەمەسە كاپىر دەپ ايىرماستان جازىقسىز جاندار اياۋسىز اتىلىپ، اسىلىپ، باستارى كەسىلىپ، قويشا باۋىزداپىپ جاتادى.

يسلامدا ادام ٴومىرى، ونىڭ قۇقىعى قاسيەتتى ادامنىڭ جانى - اللانىڭ وعان بەرگەن اماناتى. ادامنىڭ جانىن الۋعا اللادان باسقا ەشكىمنىڭ قۇقى جوق:«ولتىرىلۋىنە اللا تىيىم سالعان كىسىنى ناقاقتان ولتىرمەڭدەر...» (ٴانعام: 151). دايش-تىكتەر - زورلاۋ، ٴولتىرۋ، جاپپاي جازاعا تارتىپ دارعا اسۋ، ۇرلاۋ، مەشىتتەر مەن شىركەۋلەردى قيراتۋ، ايەلدەردى جىنىستىق قۇلدىققا سالۋ، بالالارعا زورلىق-زومبىلىق كورسەتۋ جانە ولاردى ۇرىس ٴىس-قيمىلدارىنا تارتۋ سىندى قىلمىستار». سونىمەن قاتار دايش يراكتاعى شييت، حريستيان، تۇركىمەن، كۇرد، ەزيد سىندى ەتني- كالىق ٴارى ٴدىني ازشىلىق وكىلدەرىنە جۇيەلى تۇردە شابۋىل جاساپ، قان توگۋدە. سوندىقتان، مۇشەلەرى قولىنا قۇران ۇستاماعان دايش سودىرلاردان قۇرالعان لاڭكەستىكۇيىمنان باسقا ەش- تەڭە دە ەمەس. ولاردىڭ شەكتەن شىققان ارەكەتتەرىن، ٴدايش-تىڭ باسشىسى ٴابۋ باكىر ٴال-باعدادي مەن ونىڭ جاقتاۋشىلارىن ايىپتاعان مۇسىلمان الەمىنىڭ ٴجۇز جيىرمادان استام بەلگىلى يسلام عۇلامالارى مەن مۇفتيلەرىنىڭ قولدارى قويىلعان اشىقحاتجاريالانعانى بەلگىلى.

اشىق حاتتا عالىمدار سودىرلاردىڭ جاساپ جاتقان ارەكەتتەرى مەن دەكلاراسيالارىنا تالداۋ جاساپ، ولاردىڭ يسلام ۇستانىمدارىنا مۇلدەم سايكەس كەلمەيتىنىن باياندايدى. ولاردىڭ تاۋبەگە كەلىپ، قايىرىمدىلىق پەن مەيىرىمدىلىك دىنىنە قايتۋلارىن جانە تەرروريستىك ارەكەتتەرىن توقتاتۋعا شاقىرادى. مىسىر ٴپاتۋا شىعارۋ باسقارماسى تاكفير اعىمى دەپ تانىلعان دايش تەرروريستىك ۇيىمىنىڭ ٴوزىن-وزى جارىپ جىبەرۋگە ارنالعان قارۋدى قولدانۋىنا قارسى ٴپاتۋا شىعاردى. ٴپاتۋادا: «مۇنداي قارۋلار ارنايى جاسالادى. بۇگىندە لاڭكەستەر ٴوز ماقساتتارىن جۇزەگە اسىرۋ ٴۇشىن قارۋدىڭ ايەلدەرگە ارنالعان ٴتۇرىن ويلاپ شىعارۋدا. مۇنداي قارۋ تەرروريستىك قاقتىعىستاردا ٴوزىن-وزى جارۋ ٴۇشىن جاسالعان. قازىرگى تاڭدا لاڭكەستەر ٴوزىن-وزى جارىپ جىبەرۋ ارەكەتتەرىندە ايەلدەردى قۇرال ەتىپ الدى. لاڭكەستەر ول ٴۇشىن اپدىمەن ٴبىر ايەلدى تاڭداپ الىپ، ونىڭ ساناسىنا پسيحولوگيالىق شابۋىل جاسايدى. الگى ايەلگە ٴولىم تۋرالى ابدەن ناسيحات ايتىلادى. قاجەت بولعان جاعدايدا ٴوزىن ولتىرۋگە يتەرمەلەيتىن ارنايى ميعا اسەر ەتەتىن شوپتەر ىشكىزەدى. ٴبىرشاما ۋاقىتتان كەيىن الگى ايەل دايىن اسكەر بولىپ شىعادى» دەلىنگەن. وسى الەمدەگى بەدەلدى يسلام ەلدەرىنىڭ عالىمدارىنىڭ يسلام اتىن جامىلعان «يسلام مەملەكەتى» تەرروريستىك ۇيىمىن ايىپتاعانىن ەسكەرە وتىرىپ، استانا قالاسى ەسىل اۋداندىق سوتىنىڭ «يسلام مەملەكەتى» (ولاردىڭ «دايش»، «يگيل» دەگەن دە اتاۋلارى بار) جانە «ان- نۋسرا فرونتى» ۇيىمدارىن تەرروريستىك دەپ تانىپ، ونىڭ قازاقستاننىڭ اۋماعىندا قىزمەتىنە تىيىم ساپۋى دەر كەزىندە قابىلداندانعان شەشىم ەكەنى انىق.

جالعاس ساندىبايەۆ، «ە-يسلام» پورتالىنىڭباس رەداكتورى: -دايش سودىرلارىنىڭ تاراپىنان ادامعا جاساعان ايۋاندىق ارەكەتتەرىن كورگەن كەيبىر يسلام عاپىمدارى ولاردى مۇحاممەد پايعامباردىڭ (س.ع.س.) ايتىپ كەتكەن اداسۋشى حاۋاريجدەر توبىنا دا جاتقىزادى. ويتكەنى، ولاردىڭ كيىم كيىستەرى، ادامداردان ەرەكشەلىنۋى، ادامدى قويشا باۋىزداۋلارى، ناقتى دالەلدەردى كەرەك ەتپەستەن كۇمانعا سۇيەنىپ ادامنىڭ تاعدىرىن شەشۋ، ولارداعى قاتىگەزدىك سياقتى ت.ب. سيپاتتارى پايعامباردىڭ حاۋاريجدەر تۋرالى ايتقان سيپاتتارىمەن سايكەس. سونداي-اق، ارالارىندا تانىمال، مۇسىلمان الەمى مويىنداعان نەمەسە ەسىمى بەلگىلى ٴپاتۋا بەرىپ وتىرعان عالىمدارى دا جوق...

اپ ەندى حاۋاريج دەگەنىمىز كىمدەر؟

«حاۋاريدج» اراب ٴسوزى - قارسى شىعۋ، ٴبولىنىپ شىعۋ سياقتى ماعىنالاردى قامتيدى. مەملەكەتتە بۇلىك شىعارعان ٴساياسي-دىني توپ. ولار مۇسىلمان مەملەكەتىنىڭ ٴۇشىنشى حاليفاسى وسمان يبن اففاندى سارايىندا قۇران وقىپ وتىرعان جەرىنەن ولتىرگەن. كەيىن ولار ٴتورتىنشى حاليفا، پايعامباردىڭ كۇيەۋ بالاسى ٴالي يبن ٴابۋ ٴتاپيبتى دە ولتىرەدى. پايعامبار حاريجيتتەر تۋراسىندا: «ولار - جاراتىلىستىڭ ەڭ جامانى» دەپ ايتقان (ٴمۇسليمنىڭ ريۋاياتى).

ەرمەك م¥قاتاي، «ٴالجان انا» مەشىتىنىڭ باس يمامى: - ٴدىن اتىن جامىلعان ترانسۇلتتىق سيپاتتاعى تەررورلىق ۇيىمدار ادامزاتتىڭ بەيبىت ٴومىر سۇرۋىنە قاتەر توندىرە باستادى. سونىڭ ٴبىرى وتكەن شيرەك عاسىردا يسلام ٴدىنىنىڭ اتىن جامىلعان «ال-كايدا» تەررورلىق ۇيىمى بولسا، كەلەسى بىرەۋى 2014جىلى سيريا مەن يراك جەرىندە پايدا بولعان دايش ۇيىمى ەكەنى امبەگە ايان. دايش قانداي ەرەكشەلىگىمەن ٴقاۋىپتى دەگەنگە كەلەتىن بولساق، بۇل ۇيىمنىڭ ۇستانىمىندا يسلام شاريعاتىنا تەرىس «تاعۋت» جانە «تاكفير» تۇسىنىكتەرى بار.

ولاردىڭ پايىمداۋىنشا، «تاكپىر» دەپ ۇلكەن كۇنا جاساعان ادامدى ايتامىز. يسلام شاريعاتىن باسشىلىققا الماعان كەز كەلگەن ساياسي جۇيەگە «كاپىر» ۇكىمىن تاعادى. ياعني، مەملەكەتتىك كونستيتۋسيالىق قۇرىلىسى قۇران مەن سۇننەتتەن تۇرماعان ٴاربىر جوعارى ساياسي ينستيتۋت «كاپىر» بولىپ تابىلادى. سونداي-اق، ٴدايش-تىڭ بۇل پىكىرىن قۇپتاماعان وزگە مۇسىلماندار دا «كاپىر» سانالادى. البەتتە، بۇل - اسىرا سىلتەپ، شەكتەن شىققاندىق. دايش تەررورلارىنىڭتۇسىنىگىنشە، بۇل ۇيىمعا كىرمەگەن جانە ولاردىڭ شەيحتارىنا مويىنسۇنباعان ٴاربىر مۇسىلمان «تاعۋت» سانالادى. اپ، دايش-كە مۇشە بولىپ، كەيىن ولاردان شىققان ادام «مۋرتاد» (ٴدىنىن تارك ەتۋشى) بولىپ ەسەپتەلىپ، ٴوز ٴپاتۋالارىندا مۇنداي قادامعا بارعان ادامدى ولتىرۋگە رۇقساتبەرەدى. ٴاسىلى، «تاعۋت» تۋرالى تۇسىنىك ۋاحابيلىك-سالافيتتىك ٴىلىمنىڭ تەورياسىن جازعان مۇحاممەد يبن ابدۋل ۋاححاب- تىڭ «ٴۇش نەگىز» اتتى ەڭبەگىندە كەزدەسەدى.

مۇحاممەد يبن ابدۋل ۋاححاب ٴوزىنىڭ بۇل پىكىرىنە يبن تايميا جانە يبن ٴال-قاييمنىڭ شەتىن كوزقاراستارىن ارقاۋ ەتكەن. ول «تاعۋتتىڭ» بىرنەشە ساناتتارىن كەلتىرە وتىرىپ، ونىڭ ىشىنە زايىرلى جۇيەنى دە جاتقىزادى. ياعني، مۇحاممەد يبن ابدۋل ۋاححابتىڭ «ٴۇش نەگىزى» بويىنشا اللانىڭ زاڭىمەن قۇرىلماعان ٴاربىر ساياسي جۇيە جانە ونىڭ قىزمەتكەرلەرى «تاعۋت» سانالادى. ولار: «تاعۋت» ادامداردىڭ قانى مەن مال-مۇلكى ادال دەگەن ۇكىم شىعارعان. وسىعان بايلانىستى ٴدايش-تىڭ جەتەگىندەگى جانكەشتىلەر وزدەرىنە قوسىلماعان نەمەسە وزدەرىن قۇپتاماعان مۇسىلمان- داردىڭ ٴبارىن ٴولتىرۋدى كۇنا دەپ ەسەپتەمەيدى. دايش تۋرالى ساراپتامالارعا زەر سالساق، بۇل ۇيىمنىڭ الدىن الا ازىرلەنگەن جوبا ەكەنىن اڭعارامىز.

ويتكەنى، الدىن-الا ۇيىمداستىرىلماستان توقسان ەلدىڭ تەرروريستەرى ٴبىر ۋاقىتتا سيريا مەن يراكتا باس قوسىپ، ۇلكەن كولەمدەگى اسكەري ٴىس- قيمىلداردى جۇزەگە اسىرۋى مۇمكىن ەمەس. مۇسىلمان مەملەكەتتەرىمەن قوسا، يسلام ٴدىنى از تارالعان ەلدەردەن اپ-ساتتە سودىرلاردىڭ پايدا بولىپ، تاياۋ شىعىستا ٴبىر مەزگىلدە باس ٴتۇيىستىرۋى وسىنى ايگىلەسە كەرەك. قازان ايىنىڭ 15-كۇنى استانا قالاسىنىڭ ەسىل اۋدانىنىڭ سوتى وسى ٴدايش-تى تەررورلىق ۇيىم دەپ تانىعان شەشىم شىعاردى. بۇدان كەيىن ٴدايش-تى قۇپتاۋ نەمەسە وعان ەرۋ قر قىلمىستىق كودەكسىنىڭ تەرروريزم بابى بويىنشا سوتتالاتىن بولادى. ارينە، تەك جازالاۋمەن ٴدايش-تى اۋىزدىقتاي المايمىز. دايش يدەولوگياسىن تۇبەگەيلى جەڭۋ ٴۇشىن يسلامنىڭ سودىرلىققا ەمەس، ىزگىلىككە نەگىزدەلگەن ٴدىن ەكەنىن تولىق سەزىنۋىمىز قاجەت. ول ٴۇشىن قمدب يمامدارى مەن وزگە دە تەولوگ ازاماتتاردىڭ حاق ٴدىندى جان- جاقتى ناسيحاتتاۋىنا قولداۋ ٴبىلدىرۋىمىز شارت.

نويان جويامەرگەن


ٴبىزدىڭ telegram-پاراقشامىزدا قازاقستاننىڭ ماڭىزدى جاڭالىقتارى. جازىلىڭىزدار!

كوممەنتاريي