BAQ.kz - Қазақстан жаңалықтары USD 384.53 BAQ.kz - Қазақстан жаңалықтары EUR 432.02 BAQ.kz - Қазақстан жаңалықтары RUB 5.9
استانا:

باس پروكۋرور ۇندەۋى ازعىنداردى ازايتادى ما؟

فوتو: bloknot.ru

قوعامدى ازدىراتىن باسقا كەسەلدەردى تەزگە سالا الماي، قارا تەرگە ٴتۇسىپ جاتقاندا ەلىمىزدە پەدوفيلدەر سانى ارتتى. رەسمي دەرەكتەرگە سۇيەنسەك، جىل سايىن كامەلەتتىك جاسقا تولماعان 100-گە جۋىق بالا زورلىق-زومبىلىققا تاپ بولاتىن كورىنەدى. تاعدىر تالكەگىنە ۇشىراعان بالالاردىڭ سانى 2011 جىلى -148، 2012 جىلى - 236 بولسا، 2013 جىلدىڭ العاشقى 5 ايىندا 184-كە جەتكەن. باس پروكۋرور ج.اسانوۆتىڭ ايتۋىنشا بيىلعى جىلى 183 بالا ازعىنداردىڭ قۇربانى بولعان. قىلمىسكەرلەردىڭ بارلىعى دەرلىك ايعاقتى زاتتار تابىلعانىنا، قىلمىسى دالەلدەنگەنىنە قاراماستان، وزدەرىنىڭ سۇتتەن اق، سۋدان تازا ەكەنىن ايتىپ شىرىلدايدى. ارالارىندا بار كىنانى «شايتاننىڭ سۋىنا» اۋدارۋعا تىرىساتىندارى دا كوپ. ويتكەنى تەمىر توردىڭ ارعى جاعىنا بارعاننان كەيىن 122-باپپەن ايىپتالعانداردىڭ باسىم بولىگىنىڭ كۇنى قاراڭ. ٴتىپتى، و دۇنيەنىڭ ەسىگىن مەرزىمىنەن بۋرىن اشاتىندارى دا تابىلادى. «ولارعا قاتاڭ جازا قولدانۋ كەرەك» دەپ ٴجۇرىپ اقىرى حيميالىق كاستراسيانى تاڭدادىق. ونىڭ ٴوزى باس پروكۋروردىڭ قازاقستان حالقىنا ۇندەۋىندە «حيميالىق كاستراسيا 2018 جىلدىڭ 1 قاڭتارىنان باستاپ قولدانىلماق» دەلىنگەن...

قاتاڭ جازا دەمەكشى، كورشى قىتايلار ەلىندە بالالاردى قورلاپ، زورلاعانداردى كوپشىلىكتىڭ الدىنا شىعارادى ەكەن دە، بىردەن جەر تەگىستەيتىن تراكتورمەن ۇستىنەن ٴجۇرىپ وتەدى ەكەن. ۇزىنقۇلاق وسىلاي دەيدى. ەسەسىنە، كەز كەلگەن قىلمىسكەرگە «تۇسىنىستىكپەن» قارايتىن ٴبىزدىڭ اتا زاڭدا پەدوفيلدەرگە قاتىستى باپتار وزگە ەلدەرمەن سالىستىرعاندا اسا قاتاڭ ەمەس.

ال رەسەيدە بۇل باپ بارىنشا قاتاڭ. ٴتىپتى، ٴولىم جازاسى دا قاراستىرىلۋدا. 2012 جىلى تامىزدا رف مەملەكەتتىك دۋماسىنىڭ دەپۋتاتى فرانس كلينسەۆيچ پەدوفيلدەرگە، ٴىرى جەمقورلارعا، اسكەري قىلمىس جاساعاندارعا ٴولىم جازاسىن قولدانۋدى قايتادان زاڭداستىرۋعا ۋسىنىس ايتقان. يران، وڭتۇستىك كورەيا، يراك پەن ساۋد ارابياسىندا بالالاردى جىنىستىق قاتىناس جاساۋعا ماجبۇرلەگەندەر ٴولىم جازاسىنا كەسىلەدى. وسىدان بىرنەشە جىل بۇرىن ٴدال وسىنداي ايىپ تاعىلعان ەكى يراندىق - مۇحاممەد پاشتەريزە مەن ا.ناماكي كوپشىلىكتىڭ كوزىنشە دارعا اسىلدى. بەسىكتەن بەلى شىقپاعان بەيكۇنا قىز بالانى قالاي زورلاعانىن بەينەكامەراعا تۇسىرگەن پاشتەريزەنىڭ جانى شىقپاي، قينالىپ جاتقاندا جينالعان حالىق «سوتقا مىڭ العىس!» دەپ ۇرانداتتى. حالىقارالىق ۇيىمداردىڭ مالىمەتىنە سۇيەنسەك، 2011 جىلى يراندا 145 ادام ٴولىم جازاسىنا كەسىلسە، بىلتىر ٴتۇرلى قىلمىس بويىنشا اۋىر جازا تاعايىندالعاندار سانى 179-عا جەتىپتى. ال كورشىلەس قىرعىزدار ەلىندە 2013 جىلدىڭ ناۋرىزىندا پەدوفيلدەردى حيميالىق جولمەن «پىشتىرۋگە» قاتىستى زاڭ جوباسىن جوعارعى كەنەش دەپۋتاتتارى العاشقى وقىلىمنان-اق ماقۇلدادى. بۇل جازانى قىلمىسكەرلەر تۇرمەدەن شىعاردان 6 اي بۇرىن الادى ەكەن. مەديسينالىق انىقتامالارعا جۇگىنسەك، مۋنداي ٴدارى ەگىلگەن، ياعني، پىشتىرىلگەن ەركەكتەردىڭ 97 پايىزى اۋىر قىلمىسقا قايتا بارمايتىن كورىنەدى. نەگىزى بالالاردى ٴبىر ەمەس، بىرنەشە رەت زورلاعانداردىڭ قازاقستاندا دا بار ەكەنىن ەسكەرسەك، قىرعىز دەپۋتاتتارى كوتەرگەن ماسەلە ٴبىز ٴۇشىن دە وزەكتى ٴارى ٴتيىمدى سياقتى.

«قازاقستانداعى پەدوفيلدەر ٴولىم جازاسى قولدانىلمايتىندىقتان، ەسىرىپ كەتتى»، - دەگەن دەپۋتات مۋحتار التىنبايەۆتى قوشتايتىندار سانى ازىرگە از. وزدەرىن «حالىقتىق كەك قايتارۋشىلارمىز» دەپ اتاپ، پەدوفيلدەردى تەزگە سالۋعا قۋلشىنعاندار زاڭ شەڭبەرىنەن شىققانىنان دا حاباردارمىز. ماسەلەن، قىلمىسكەرلەرمەن ٴوز بەتىنشە كۇرەسۋدى سىلتاۋراتقان «وككۋپاي-پەدوفيلياي» قوعامدىق قوزعالىسىنىڭ بەلسەندىسى رومان ماتۆيەنكو «بوپسالادى» دەگەن ايىپپەن الماتىدا قولعا ٴتۇستى. قۋقىق قورعاۋ ورگاندارىنىڭ قىزمەت- كەرلەرى ماتۆيەنكونىڭ جالعىز ەمەستىگىن، ونىمەن بىرگە ٴۇش ادامنىڭ تۋتقىندالعانىن ايتادى. الگى ۇشەۋدىڭ ٴبىرى - ايەل.

سويتسە، ينتەرنەت ارقىلى قىزتەكەلەردى الداپ قولعا ٴتۇسىرىپ، ولاردى بەينە- كامەرا الدىندا قىلمىسىن كۇشتەپ مويىنداتىپ، سوسىن ولاردان قورقىتۋ ارقىلى اقشا تالاپ ەتىپ وتىرعان. «ادىلەتتىلىك جولىندا كۇرەسكىشتەرگە» زاڭ الدىندا جاۋاپ بەرۋگە تۋرا كەلدى. مامانداردىڭ ايتۋىنشا، بالالاردى زورلاۋعا وتباسىندا بەدەلى جوعارى ۇلگىلى اكەلەر مەن جاۋاپكەرشىلىگى جوعارى لاۋازىمداعىلار دا بارادى ەكەن. ٴبىراق ولاردىڭ 70 پايىزىنا جۋىعى - بالا كۇنىندە بىرەۋلەردەن قورلىق كورگەندەر، ياعني، پەدوفيلدەردىڭ قۋربانى. پسيحولوگتار مۋندايلار نەگىزىنەن وزدەرىن قورسىناتىن، قورقاق ٴارى جالتاق بولاتىنىن ايتادى. پەدوفيليا - مەديسينالىق تۋرعىدا قويىلاتىن دياگنوز. ونى ەمدەۋگە بولادى. ٴبىراق اۋرۋدىڭ كەلىسىمىمەن عانا. وكىنىشتىسى، دەرتتەن قۇلان- تازا ايىعىپ كەتۋ كۇماندى. ٴتىپتى، «ولارعا حيميالىق جولمەن ٴپىشتىرۋ دە كومەكتەسپەۋى مۇمكىن» دەيتىن ماماندار بار.

ماسەلەن، قاتاڭ رەجيمدەگى كولونيادا 10 جىل بويى قىزمەت ىستەگەن پسيحولوگ گالينا بۋلاۆەنكو: «ٴپىشتىرۋ تۋرالى ۇسىنىس كۇلكىلى سياقتى. بۇل اۋرۋ ادامدى ايىقتىرا المايدى. ويتكەنى ەموسيالىق احۋالمەن بىرگە ساناداعى دەرتتى دە ەسكەرۋ قاجەت. بار قيىندىق - باستا. ەگەر دورەكى تۇردە ايتساق، باستى كەسىپ تاستاۋ كەرەك». ونىڭ بۇل پىكىرىن جاقتاعان ارىپتەستەرى بار. ماسەلەن، پسيحواناليز ينستيتۋتىنىڭ ديرەكتورى اننا قۋدياروۆا پەدوفيلدەر وزدەرىنىڭ اۋرۋ ەكەنىن مويىنداپ، ٴوز ەرىكتەرىمەن ەمدەلۋگە تىرىسۋى ٴتيىس دەيدى. «جاستارعا ەرىك بەرسەڭىز، كۇماندانعاننىڭ ٴبارىن پىشتىرۋگە كەتارى ەمەس. ٴبىراق بۇل بىزدەگى زاڭعا قايشى»، - دەگەن ا.قۇدياروۆا وتباسىنداعى بالا تاربيەسىنە دە باسا نازار اۋدارۋ كەرەكتىگىن ايتادى. اجىراسۋ كوبەيىپ، «ازاماتتىق نەكەنىڭ» باعى ۇستەم بولىپ تۇرعان ۋاقىتتا تاربيە تۋرالى ويلاۋدىڭ ٴوزى ايانىشتى. فيلولوگيا عىلىمىنىڭ دوكتورى، سوسيولينگۆيست باقىتجان حاسانوۆتىڭ وسى «ازاماتتىق نەكە» تۋرالى ايتقانى بار ەدى: - ازاماتتىق نەكە دەگەنىمىز - ادامدىقتان كەتكىسى كەلگەن قوعامنىڭ كوڭىلدەستىكتى زاڭداستىرىپ العان ٴتۇرى. ول ازاماتتارىمىزدى، جاستارىمىزدى ٴبۇلدىرىپ، ەلىمىزدى ارتقا سۇيرەيتىن قۇبىلىس. سوندىقتان زاڭناماداعى مۇنداي كەلەڭسىز باپتى الىپ تاستاۋدى قولدار ەدىم. جالپى، بۇل ۇعىمنىڭ اتاۋى دا دۇرىس ەمەس. ەگەر ونى قازاقتىڭ جالپاق تىلىنە سالساق، بوي سۋىتۋ دەپ اتار ەدىك ٴبىز «باتىستان ۇيرەنۋ كەرەك» دەگەن پىكىردى ٴجيى ايتامىز. الايدا سولاردىڭ جاقسى جاقتارىن ەمەس، جامان جاقتارىن كوشىرىپ الۋعا قۇمارتىپ تۇراتىنىمىزعا تاڭ قالامىن. ازاماتتىق نەكە پايدا بولعاننان كەيىن بايىرعى قازاق ەرەكشە نازاردا ۇستاعان جەتىم مەن جەسىر ماسەلەسى ۋشىعادى. ستاتيستيكاعا سالاتىن بولساڭ، ازاماتتىق نەكەگە تۇرعانداردىڭ اراسىنداعى اجىراسۋ فاكتىلەرى ٴداستۇرلى نەكەدەن بىرنەشە ەسەگە كوپ. وسى مىسالدىڭ ٴوزى ازاماتتىق نەكەنىڭ مەملەكەتكە قالاي اسەر ەتەتىنىن كورسەتىپ تۇرعان جوق پا؟ ازاماتتىق نەكەدەگى جاستار ەش ۋاقىتتا وتباسىن قۇرۋ دەگەن ماسەلەگە سالماقتى قارامايدى. ادام تابيعاتى ەر مەن ايەلدىڭ جۇپتاسۋىن قالايدى.

ال ازاماتتىق نەكە وسى داستۇرگە قارسى شىعىپ، تۇبىندە ادامداردىڭ جۇپ قۇراۋ ٴداستۇرىن جوق ەتەدى. اينالىپ كەلگەندە، ازاماتتىق نەكە تۋرالى زاڭ ەر مەن ايەلدىڭ بەي-بەرەكەت جىنىستىق قاتىناسقا تۇسۋىنە جول اشاتىن قۇجات بولىپ شىعادى. ازاماتتىق نەكە دەگەنىمىز - باتىس ويلاپ تاپقان ەڭ زياندى باستامالارىنىڭ ٴبىرى. مۇنداي ٴۇردىستىڭ كەڭ ەتەك جايۋى قوعامنىڭ رۋحاني ازىپ-توزۋىنا، ٴبىرجىنىستى نەكەنىڭ زاڭداسۋىنا جاقىن قالعانىن كورسەتەدى. ٴقازىر بالالار ٴۇيى تاستاندىلارعا تولىپ تۇر. ەرتەڭگى كۇنى ازاماتتىق نەكە ۇردىسكە اينالعاندا، ولاردىڭ سانى ەسەلەپ وسەدى. سوندا جەتىمدەردىڭ كوز جاسىنا كىم جاۋاپ بەرەدى؟ ٴوزىمىزدىڭ ۇلتىمىزعا ٴوزىمىز ور قازىپ جاتقاندايمىز. اتالمىش نەكەلەسۋ ٴتۇرىنىڭ زاردابىن تارتىپ جۇرگەندەر قازىرگى تاڭدا جەتكىلىكتى. سونىمەن قاتار ٴداستۇرلى تۇردە نەكەلەسىپ الىپ، بىرنەشە بالانى تاپتىرتىپ، كەيىننەن «جاراسپادىم» دەپ تابانىن جالتىراتاتىن تۋراقسىز «كوكەك» اكەلەر دە تولىپ جاتىر. 2012 جىلدىڭ وزىندە ارتىندا قالعان نەكەلى ايەلىنەن تۋعان ٴوز بالالارىنا اليمەنت تولەمەگەن اكەلەر سانى 200 مىڭعا جەتىپ جىعىلعان. وسىدان سوڭ ازاماتتىق نەكەنى دۋرىس دەپ كورىڭىز...

ايتا بەرسەڭ جان شوشىناتىن جاعدايلار بيىل دا كوبەيىپ تۇر. اقتاۋدا ٴبىر ازعىننىڭ كەسىرىنەن ٴبىر بايشەشەك ەرتە سولدى. تامىزدا بولعان ايۋاندىق ارەكەتتىڭ قۇربانى 6 جاسار ۆيكتوريا مينينا ٴۇش اي بويى ەس-تۇسسىز جاتقان بولاتىن. وسىدان ٴبىر ايداي ۋاقىت بۇرىن دارىگەرلەر ٴسابيدىڭ ميى ولگەن دەگەن قورقىنىشتى دياگنوز قويعان ەدى. وكىنىشكە قاراي، 6 جاسار قىز سول كۇيى ەسىن جيماستان 21 قاراشا كۇنى كەشكە كوز جۋمدى. وسىنداي ازعىندارعا قاشانعى «تۇسىنىستىكپەن» قاراپ، تۇرمەگە توعىتىپ، 20-25 جىل بويى اس-سۋىن بەرىپ اسىرايتىنىمىز بەلگىسىز. بەلگىلىسى، ٴارقايسىسى ورىمدەي ۇل-قىز تاربيەلەپ وتىرعان اتا- انالار ٴقازىر ۇلكەن ۇرەي ۇستىندە وتىر. ٴتىپتى باس پروكۋروردىڭ ٴوزى «مۋنداي قىلمىستاردىڭ الدىن الۋ، بەتىن اشۋ ٴۇشىن مەملەكەت جاساعان شارالاردىڭ جەتكىلىكسىز» ەكەنىن شاراسىز تۇردە مويىنداپ، قوعامدىق دەرتپەن حالىق بولىپ كۇرەسۋگە شاقىردى. وسى رەتتە كوپشىلىكتىڭ ساناسىندا «شاريعات زاڭدارى شە؟» دەگەن سۋراقتىڭ تۋىنداۋى زاڭدى...

ر.s. انىعىندا يسلام زاڭدارىنىڭ ەرەكشەلىگى قانداي؟ مۇسىلمانعا قاجەتتى زاڭدار مەن ەرەجەلەر مۇحاممەد پايعامباردىڭ (س.ع.س.) وسيەتى بولىپ سانالادى. اراب، مۇسىلمان ەلدەرى كونستيتۋسيانىڭ ورنىنا شاريعات زاڭدارىنا باعىناتىنى ٴمالىم. نەگىزىنەن شاريعات سوتى ٴتورت ۇعىمنىڭ باسىن بىرىكتىرەدى. ولار: قاسيەتتى قۇران كارىم، پايعامباردىڭ (س.ع.س.) سوزدەرى مەن ىستەرىن تالدايتىن ٴداستۇرلى ەرەجەلەر جيىنتىعى — سۇننەت، مۇسىلمان عالىمدارىنىڭ پىكىرلەرى - يدجما جانە مۇسىلمانداردىڭ ومىرلىك قۇبىلىستارىن سايكەسىنشە تالداۋ - قياس.

راس، شاريعات زاڭدارى قوعامداعى ەڭ اۋىر، ٴارى ٴادىل جازا بولىپ ەسەپتەلەدى. شاريعات زاڭدارىنىڭ بۇگىنگى زايىرلى زاڭدارمەن سالىستىرعاندا شەكتەۋى مەن تىيىمىنىڭ كوپتىگى، جازالاردىڭ اۋىرلىعى بىردەن بايقالادى. ماسەلەن، زيناقورلاردى دۇرە سوعۋ، جەرگە كومىپ قويىپ تاس اتۋ جانە ٴولىم جازاسىنا كەسىپ وتىرۋ سەكىلدى قاتاڭ تارتىپكە بويۇسىندىرىپ، ادىلەتتى قوعام ورناتۋعا كۇش سالادى.

بۇل تاڭداۋدىڭ اۋرە-سارساڭى جوق، شىعىنى دا از. ەلىمىزدەگى ٴدىنتانۋشىلاردىڭ ويىنشا، شاريعات ۇكىمدەرى قىلمىستى بولدىرماۋدا ۇلكەن قىزمەت اتقارادى. ولار، قىلمىس اتاۋلىنىڭ تامىرىنا بالتا شابۋ ٴۇشىن ٴدىني سوتتار قاجەتتىگىن ايتادى. الايدا، ٴبىزدىڭ ۇكىمەت «كوپ ۇلتتى مەملەكەتىمىزدە شاريعات زاڭدارىن قولدانىسقا ەنگىزە المايمىز» دەپ سولقىلداقتىق تانىتۋى ابدەن مۇمكىن.

ۇلىقبەك بەكۇزاق ۇلى


ٴبىزدىڭ telegram-پاراقشامىزدا قازاقستاننىڭ ماڭىزدى جاڭالىقتارى. جازىلىڭىزدار!

كوممەنتاريي