قۇرىلىستىڭ «قىزىعىن» قىرعىز بەن وزبەك كورىپ جاتىر - مەزگىل ماسەلەسى|23 تامىز 2016، 17:34
BAQ.kz - Қазақстан жаңалықтары USD 384.53 BAQ.kz - Қазақстан жаңалықтары EUR 432.02 BAQ.kz - Қазақстан жаңалықтары RUB 5.9
استانا:

قۇرىلىستىڭ «قىزىعىن» قىرعىز بەن وزبەك كورىپ جاتىر

بىلتىرعى جىلدان باستاپ ەڭبەك ميگرانتتارىنا قاتىستى جاڭا زاڭ تالاپتارى بەكىتىلگەننەن كەيىن، ەلىمىزگە ٴناپاقا تابۋ ماقساتىندا سىرتتان كەلەتىندەردىڭ سانى كۇرت ازايعانداي كورىنگەن. الايدا، بيىل وسى ميگرانتتاردىڭ كوشى قايتا قارقىن الىپ، وڭىردەگى قۇرىلىس نىساندارىندا قىرعىز اعايىنداردان باستاپ، بارلىق ۇلت وكىلدەرى توبە كورسەتە باستادى. وسىعان وراي، اتالمىش شەتەلدىك ازاماتتاردىڭ وبلىستا ەڭبەك ەتۋى قانشالىقتى زاڭدى جانە ولارعا قانداي تالاپتار مەن شەكتەۋ قويىلىپ جاتقانىن قۇزىرلى مەكەمەدەن بىلگەن ەدىك.

وبلىستىق ىشكى ىستەر دەپارتامەنتى كوشى-قون پوليسياسى باسقارماسى بەرگەن مالىمەتكە سۇيەنسەك، اعىمداعى جىلدىڭ بەس ايىنىڭ وزىندە ٴوڭىر شەكاراسىنان 28 568 شەتەلدىك ازامات وتكەن ەكەن. ونىڭ ٴ5200-ى وبلىس اۋماعىندا بولۋ قۇقىعىن زاڭداستىرعان. ياعني، بۇلار ايماقتا جۇمىس جاساۋ ٴۇشىن كەلگەن ازاماتتار. ال، بىلتىر قۇرىلىس جۇمىستارىنا كەلگەن شەتەلدىكتەر جىل ىشىندە 3000 ادامدى قۇراعانىن ەسكەرسەك، بيىلعى بەس ايداعى كورسەتكىش الدىڭعى مەجەنى ەكى وراپ كەتىپ وتىر.

ەندى بۇل شەتەلدىك جۇمىسشىلار وبلىستىڭ قاي ايماقتارىندا ەڭبەك ەتىپ، قالاي تابىس تاۋىپ جاتىر دەگەنگە كەلسەك، ولاردىڭ ٴار قادامى كوشى-قون پوليسياسى باسقارماسىنىڭ ٴجىتى باقىلاۋىندا. بۇل جايىندا بىزگە اتالمىش مەكەمەنىڭ ينسپەكتورى اراي ايىمبەك تارقاتا ايتىپ بەردى.

– ٴقازىر وبلىسقا وزبەكستان مەن قىرعىزستان ازامات­تارى­نىڭ كوپتەپ كەلۋى بايقالۋدا. ولاردىڭ ٴبىرقاتارى ٴوڭىرىمىزدى جولاي ٴوتىپ جاتسا، ەكىنشىلەرى تابىس تابۋ ٴۇشىن كەلىپ جاتقاندار. مىنە، وسىلاردىڭ ٴار قادامىن ٴقازىر مۇقيات باقىلاپ وتىرمىز. ويتكەنى، «ەڭبەك ميگراسياسىن رەتتەۋ تۋرالى» جاڭا زاڭ تالابىنا ساي، ەلىمىزگە جۇمىس جاساۋعا كەلگەن ٴاربىر ميگرانت اي سايىن سالىق تولەۋگە مىندەتتى. سونداي-اق، جۇمىس بەرۋشىمەن كەلىسىمشارت جاساسىپ، تەك جەكەمەنشىك سەكتورلاردا ەڭبەك ەتۋگە قۇقىلى. ياعني، ولار كاسىپورىننىڭ نەمەسە مەملەكەتتىك ماڭىزداعى الەۋمەتتىك نىسانداردىڭ قۇرىلىسىن جۇرگىزە المايدى. ٴبىر سوزبەن ايتقاندا، ٴاربىر جۇمىس بەرۋشى تەك ٴوزىنىڭ اۋلاسىنداعى قۇرىلىسقا عانا وسى ەڭبەك ميگرانتتارىن پايدالانا الادى.

جاسىراتىنى جوق، بۇگىندە حالىقتىڭ قۇقىقتىق ساناسى جوعارى دەگەنىمىزبەن، ٴالى دە بولسا، وسى زاڭ تالاپتارىن بەلدەن باسۋشىلار از بولماي تۇر. ماسەلەن، اعىمداعى جىلدىڭ بەس ايىنىڭ وزىندە 2 222 ميگرانت اكىمشىلىك جاۋاپكەرشىلىككە تارتىلدى. ونىڭ 30-ى وبلىس تەرريتورياسىنان شىعارىلدى. سونداي-اق، 29 شەتەلدىك ازاماتقا قىلمىستىق ٴىس قوزعالدى. بۇدان بولەك، 28 جۇمىس بەرۋشىنىڭ ۇستىنەن زاڭ تالاپتارىن بۇزعانى ٴۇشىن اكىمشىلىك ٴىس قارالدى. باسقارما تاراپىنان جۇرگىزىلگەن تەكسەرىستەر ناتيجەسىندە وسىنداي زاڭ بۇزۋشىلىقتار انىق­تا­لىپ، ٴقازىر جازا باسقانداردىڭ بارلىعى قاتاڭ جازالاندى، – دەيدى اراي دانابەكقىزى.

باسقارما ينسپەكتورىنىڭ سوزىنە سۇيەنسەك، قۋلىققا سالىپ، زاڭدى اينالىپ وتپەكشى بولعاندار جازادان قۇتىلماپتى. الايدا، نەبارى بەس ايدىڭ ىشىندە مۇنداي كولەمدەگى زاڭ بۇزۋشىلىقتار قالاي تىركەلگەن؟ الدە، ەڭبەك ميگرانتتارى تۋرالى جاڭا زاڭ تالاپتارىنىڭ وبلىستا ٴالى ٴامىرى جۇرمەي تۇر ما؟

باسقارما ينسپەكتورى اراي ايىمبەكتىڭ ايتۋىن­شا، جاڭا زاڭ تالاپتارى ەلىمىزدە ەندى كۇشىنە ەنىپ جاتقاندىقتان كوپتەگەن تۇسىنبەۋشىلىكتەر ورىن الىپ جاتقان كورىنەدى.

– جالپى، كەز كەلگەن جۇمىس بەرۋشى ەڭبەك ميگرانتتارى تۋرالى زاڭعا ساي، 5 شەتەل ازاماتىن عانا جۇمىسقا الۋعا قۇقىلى. مىنە، وسى تالاپتى ەل ازاماتتارى تۇسىنبەي، زاڭسىزدىقتارعا جول بەرۋدە. سونداي-اق، ەڭبەك ميگرانتتارىنا وبلىستا 1 اي مەن 1 جىل كولەمىندە جۇمىس جاساۋعا رۇقسات بەرىلسە، وسى ۋاقىتىن وتكىزىپ الاتىندار كوپ. بۇدان بولەك، سالىقتى دەر كەزىندە تولەمەي، تارتىپتىك جازاعا تارتىلىپ جاتقاندار دا از ەمەس. دەسە دە، باسقارما تاراپىنان تۇرعىندارعا تۇسىندىرمە جۇمىستارى تۇراقتى جۇرگىزىلىپ، الدىڭعى ايدا عانا «زاڭسىز كەلۋشى» رەيدتىك شاراسى ۇيىمداستىرىلدى. جوعارىدا اتالعان زاڭ بۇزۋشىلىقتاردىڭ بارلىعى وسى رەيدتە انىقتالعان. ەندى قىركۇيەك ايىندا تاعى ٴبىر تەكسەرۋ جۇرگىزۋ جوسپاردا بار. وسىلايشا زاڭ تالاپتارىن ٴتۇسىندىرۋ مەن شەكتەن شىققانداردى شىنجىرلاۋ مەكەمەنىڭ ٴجىتى باقىلاۋىندا تۇر، – دەيدى باسقارما ينسپەكتورى.

ٴيا، باسقارما مامانى وسىنداي ٴۋاج ايتۋدا. ارينە، جۇرگىزىلگەن تەكسەرىستەرگە ايتار سىن، تاعار ٴمىنىمىز جوق. الايدا، وسى جۇمىس بەرۋشىلەر مەن ميگرانتتار بىلتىر كۇشىنە ەنگەن زاڭ تالاپتارىن تۇسىنبەي جاتىر دەگەنگە ٴاي، سەنۋ قيىنداۋ. سەبەبى، قاندايدا بولماسىن زاڭنىڭ قىر-سىرىن ٴار ەلدەن تابىس تاۋىپ جۇرگەن وسى ەڭبەك ميگرانتتارىنان ارتىق ەشكىم بىلمەس. سونداي-اق، جۇمىس بەرۋشى دە شەتەل ازاماتىن جۇمىسقا الماي جاتىپ، ٴوز قۇقىعىن ەگجەي-تەگجەيلى زەردەلەپ الاتىنى ايدان انىق.

تاعى ٴبىر ايتا كەتەرلىگى، جاڭا زاڭ تالاپتارىنا ساي جۇمىس بەرۋشى ەڭبەك ميگرانتىنىڭ ٴتولقۇجاتىن الىپ قويۋعا قۇقىعى جوق. الايدا، ەل ازاماتتارى بۇل شەكتەۋدى دە ەلەمەي، وزبەك، قىرعىز ۇلتتارى وكىلدەرىنىڭ قۇجاتىن تۇگەلدەي جيناپ الىپ، جۇمىسى بىتكەننەن كەيىن عانا قايتارىپ جاتاتىن كورىنەدى. بۇدان بولەك، اۋدانداردا ٴجۇرىپ جاتقان مەكتەپ، بالاباقشا، تۇرعىن ٴۇي قۇرىلىستارىندا قىرعىزدار تىعىلىپ، وزبەكتەر ٴوز ەلىندە جۇرگەندەي ەركىن جۇمىس جاساپ جۇرگەنى ايتپاسا دا بەلگىلى فاكت.

ارينە، ەشكىمنىڭ تابىسىن قىزعانباسپىز. وعان قوسا، قازاققا قاراعاندا وزبەكتەر قۇرىلىستى جىلدام اياقتايتىنى بايىردان بەلگىلى. بۇعان ٴقازىر مەردىگەرلەر دە انىق كوز جەتكىزگەن. سوندىقتان، تاۋەكەلگە بارىپ، الدە «اكە، جاكەسىن» سالىپ جاتىپ، ايتەۋىر قۇرىلىس باسىنا وزگە ۇلت وكىلدەرىن الدىرۋعا تىرىسادى.

مۇمكىن، ٴبىر قىرىنان قۇرىلىستىڭ جىلدام اياقتالۋى ٴۇشىن وسىنداي جۇمىس كۇشى قاجەت شىعار. الايدا، قۋلىققا سالىپ، ٴوز قۇقىعىن اسىرا پايدالاناتىندار زاڭ بارىنە ورتاق ەكەنىن ۇمىتپاعانى ابزال.

ساياتحان ساتىلعانوۆ

ar-ay.kz


ٴبىزدىڭ telegram-پاراقشامىزدا قازاقستاننىڭ ماڭىزدى جاڭالىقتارى. جازىلىڭىزدار!

كوممەنتاريي